Management information systems

Yükseköğretim kurumlarının büyük veriye hazırlığı

Bu çalışmanın amacı Türk yükseköğretiminde büyük veri ve analitik sistemlerin kullanımının önemini vurgulamak ve üniversitelerin bu teknolojiye hangi seviyede hazır olduğunu tespit etmektir. Büyük veri, alışılagelmiş veri tabanı sistemlerinin sınırlarını aşan hacim, çeşitlilik ve hız bakımından büyük ve karmaşık veri kümelerini ifade etmektedir. Büyük veri analitiği ise bu verilerden anlamlı iç görüler elde etme ve yöneticilere anlamlı desenleri sunma sürecini tanımlamaktadır. Çalışmada, yükseköğretimdeki yöneticilerin büyük veri teknolojilerini kullanarak karar verme süreçlerini nasıl iyileştirebileceklerini ve kurumlarına nasıl pozitif değer katabileceği araştırılmaktadır. Büyük veri teknolojileri üniversitelerin devasa veri kümelerinden anlamlı bilgiler çıkararak bu bilgileri kurumsal stratejilere entegre etmelerini sağlar. Bu sayede yöneticiler daha bilinçli kararlar alarak rekabet avantajı elde edebilirler. Yükseköğretim kurumları, araştırma süreçlerini geliştirip öğrencilere sundukları hizmetleri genişletebilir ve eğitim süreçlerini optimize edebilirler. Araştırmanın yönteminde Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarının büyük veriye hazırlık düzeyleri; liderlik, yetenek yönetimi, yazılım teknolojisi, veriye dayalı karar verme ve veriye dayalı kurum kültürü gibi faktörler üzerinden değerlendirilmiştir. Kapsam geçerliliği için bilişim uzmanları ve akademisyenlerle mülakatlar yapılmıştır. Anket çalışması, 129 devlet üniversitesi, 74 vakıf üniversitesi ve 4 vakıf meslek yüksekokulundaki bilgi işlem çalışanlarına uygulanmış ve 164 katılımcıdan veri toplanmıştır. Bulgular, dijital dönüşüm ve veriye dayalı kurum kültürünün büyük veriye hazırlık üzerinde önemli etkiler yarattığını göstermektedir. Ayrıca yüksek dijitalleşme seviyesine sahip üniversitelerin daha gelişmiş büyük veri hazırlığına sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, büyük veri analitiği, yükseköğretim kurumlarının öğrencilere daha iyi hizmetler sunmasını sağlarken, başarılı uygulamalar için uygun yazılım altyapısı, kurum kültürü ve yeteneklerin oluşturulması gerekmektedir.

Turizm işletmelerinin uyguladığı rekabet stratejilerinin performansa etkisinde bilişim teknolojilerinin rolü: Konaklama sektöründe bir araştırma

Teknolojik yeniliklerle birlikte işletmeler faaliyet süreçlerinde en iyiye erişmek amacıyla bilişim teknolojilerinden faydalanmaya başlamışlardır. Tüm iş modelleri bu kapsamda önemli dönüşümlerden geçmektedir. Bu yenilikler diğer tüm alanlarda olduğu gibi turizm alanında da yeni ihtiyaçların ve hizmetlerin ortaya çıkmasını sağlamakta ve işletmeler arası rekabeti güçlendirmektedir. İşletmeler arası rekabette, rekabet üstünlüğünün sağlanması rekabet stratejileri ve teknoloji stratejilerinin bütünsel yönetimini gerekli kılmaktadır. Modern strateji araştırmaları, işletmelerin rekabet avantajı elde etmelerinde kaynak temelli teoriye ve endüstriyel örgüt teorisi ile kaynak temelli teorinin birlikte yürütülmesine odaklanmaya başlamıştır. Turizm literatüründe bilişim teknolojilerinin kullanımına ilişkin çeşitli araştırmalar bulunmakla birlikte, rekabet stratejilerinin (endüstriyel örgüt teorisi) işletme performansına etkisinde bilişim teknolojileri yeteneklerinin (kaynak temelli teori) ilişkisini inceleyen araştırmaların sınırlı sayıda olduğu görülmektedir. Buradan hareketle çalışmada turizmde faaliyet gösteren konaklama işletmelerinin uyguladığı rekabet stratejilerinin işletme performansına etkisinde bilişim teknolojilerinin aracılık rolünün belirlenebilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında işletmelerde Porter'ın rekabet stratejileri (maliyet liderliği, farklılaştırma ve odaklanma), bilişim teknolojileri yetenekleri ve performans değişkenlerinden oluşan bir model oluşturulmuştur. Hipotez testleri için ihtiyaç duyulan verilerin toplandığı araştırma örneklemi Antalya'da faaliyet gösteren konaklama işletmelerinde görev yapan 504 yöneticiden oluşmaktadır. Nicel araştırma yaklaşımlarından ve anket tekniğinden yararlanılan araştırmada ölçeklerin geçerlik ve güvenirliği için Cronbach's Alpha güvenirlik analizi, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri gerçekleştirilmiş ve doğrulanan yapı yapısal eşitlik modellemesi prosedürüyle test edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda, işletmelerin uyguladığı rekabet stratejilerinin işletme performansına etkisinde bilişim teknolojilerinin kısmi aracılık rolü bulunduğu doğrulanmıştır. Sonuç olarak, araştırma kapsamında gerçekleştirilen literatür araştırması ve elde edilen verilerin analizleri çerçevesinde turizm işletmelerine ve akademiye katkı sağlayacağı düşünülen öneriler sunulmuştur.

Dijitalleşmenin örgüt kültürüne etkisi: Bir alan araştırması

Teknolojideki gelişmenin bir sonucu olarak kamu yönetiminde bilgi ve iletişim teknolojilerinin yaygın olarak kullanıldığı e-Devlet temelinde bir dönüşüm yaşanmaya başlamıştır. E-Devlet yaklaşımı kamu hizmetlerinin dijital alanlarda daha hızlı bir şekilde yürütülmesini sağlarken, aynı zamanda idareler, vatandaşlar ve diğer hizmet alıcılarının karşılıklı iletişim kurmasını kolaylaştırmaktadır. Türkiye'de kurumsal faaliyetlerde ve kamu hizmeti sunumunda dijital alana özgü yeni nesil teknolojilerin kullanılmaya başlaması, idarelerde yerleşik örgüt kültürünü de değişime zorlamaktadır. Bu çalışmada kamu yönetiminde yaşanan dijital dönüşümün örgüt kültürüne yansıması, dijital teknolojilerin kullanılması ve bunun sonuçlarının kamu çalışanlarının yapısal olarak örgüt kültürü ve örgüt kültürünün taşıyıcı ve sembolik öğelerine yönelik algı ve tutumlarına etkisi boyutuyla araştırılmıştır. Bu kapsamda araştırma örnekleminin seçildiği Bakanlık düzeyindeki kamu idaresinin merkez ve taşra teşkilatında görevli toplam 1.090 kamu çalışanından anket yöntemiyle veri toplanmıştır. Anket çalışması için Denison örgüt kültürü modeli ölçeği ve örgüt kültürünün temel taşıyıcı ve sembolik öğelerine ilişkin genel bir ölçek kullanılmıştır. Analizler sonucunda, kamu çalışanlarının dijital ortamda günlük aktif olarak geçirdiği sürelerin yapısal olarak örgüt kültürünün katılım ve misyon boyutları ile örgüt kültürünün taşıyıcı ve sembolik öğeleri üzerindeki çalışan algısını pozitif yönde etkilediği, yüz-yüze iletişimin azalmasının somut kültür öğelerinin algılanması üzerindeki etkisinin negatif yönlü olduğu, teknolojik dönüşümü benimseme düzeyi ve görevin teknolojiye bağımlılığının her iki ölçek için anlamlı bir etkisinin bulunmadığı görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgular Tez çalışmasının temel hipotezini desteklemektedir. Bu çalışma kültürel normların ve sembolik kültür öğelerinin dijital çalışma alanlarına da aktarılabildiği, örgüt içi iletişimde dijital iletişim ve yüz-yüze iletişimden oluşan hibrit bir iletişim modelinin geliştiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Sözcükler Kamu Yönetimi, e-Devlet, Dijital Dönüşüm, Örgüt Kültürü, Çalışan Algısı

Muhasebe bilgi sisteminin küçük ve orta boy işletmeler üzerindeki etkisi: Irak-Kürdistan bölgesinde bir araştırma

Günümüzde küçük ve orta boy işletmeler ulusal ekonomileri içerisinde oldukça çok büyük bir öneme sahiptir. Aynı şekilde Irak - Kürdistan Bölgesinde de şirketlerin yaklaşık yüzde 97,8'i küçük ve orta boy işletmelerden oluşmaktadır. Bu oran göz önünde bulundurulduğunda KOBİ'lerin ekonomiye katkısının büyük olduğu açıktır. Bu sebeple KOBİ'lerin etkin bir şekilde yönetilmesi oldukça önemlidir. Ayrıca yoğun rekabet şartları altında faaliyet gösteren işletmelerde, yöneticiler ancak muhasebeden ve diğer bilgi sisteminden sağlanan bilgiler sayesinde etkin bir yönetim gerçekleştirebilirler. Bu çalışmada Irak - Kürdistan Bölgesinin Dohuk ilinde faaliyet gösteren küçük ve orta boy işletmelerin muhasebe bilgi sisteminden ne derece faydalandığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla bir anket çalışması hazırlanarak KOBİ yöneticilerinin ve işletmelerin sahiplerinin muhasebe bilgi sisteminden ne ölçüde faydalandığını, mevcut sistemlerin yönetici ve işletme sahipleri beklentilerini karşılayıp karşılamadığı ortaya konulmuştur. Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci ve ikinci bölümde Giriş, Muhasebe, Bilgi Sistemleri ve Alt Bilgi Sistemleri, KOBİ gibi genel kavramlar açıklanmaya çalışmıştır. Üçüncü bölümde Muhasebe Bilgi Sistemleri ile ilgili detaylı bilgilere yer verilmiştir. İki ve üç bölümde teorik bilgilere yer verdikten sonra, dördüncü bölümde MBS'inin Dohuk ilindeki KOBİ'lerde kullanılma oranını ve işletmelere getirdiği avantajları ve dezavantajları hazırlanan bir anket çalışması ile tespit edilmeye çalışılmıştır. Anket verileri SPSS, 21 programı ile analiz edilmiştir. Anket analiz sonuçları yorumlanarak önerilerde bulunulmuştur. Beşinci bölünde sonuç ve önerilerden bahsedilmektedir.

Kentsel yönetimlerde altyapı yönetim bilgi sisteminin oluşturulması: İstanbul Büyükşehir Belediyesi örneği

Bu çalışmanın amacı, şehirlerde israfın önüne geçilebilecek, altyapı kurumlarının tüm ruhsat taleplerini tek bir elden yönetilmesini mümkün kılacak bir altyapı bilgi yönetim sistemini geliştirmektir. Böylece mevcut durumdaki kurumlararası iletişim eksiklikleri giderilebilecektir. Araştırma akıllı şehir konsepti çerçevesinde kurumlar arası koordinasyonu güçlendirmesi açısından önemlidir. Çünkü şehirlerde altyapı çalışmalarının eş zamanlı ve koordinasyonlu bir şekilde çalışılması gerekmektedir. Belediyelerce oluşturulan altyapı bilgileri, araziye ilişkin tüm yatırım ve mühendislik hizmetlerinin temel aldığı bilgilerdir. Ancak iki sebepten dolayı birçok alanda teknik altyapı kadastrosu bilgilerinden yararlanılamamaktadır. Birinci sebep, eldeki bilgilerin araziye ilişkin diğer bilgilerle entegre edilememiş olmasıdır. İkincisi ise konumsal bilgi sistemleri hassas ve verimli şekilde kurgulanamamış olmasıdır. Dolayısıyla büyükşehir genelinde çeşitli kurumlar tarafından yapılan altyapı çalışmalarındaki kazı tekrarları, ciddi kaynak israfına neden olmaktadır. Araştırmada yöntem olarak literatür taraması tercih edilmiştir. Ayrıca nitel yöntemlerden birisi olan uzman görüşüne başvurulmuştur. Bu kapsamda yüzden fazla uzmanın görüşü talep edilmiştir. Araştırmanın sonunda, kentsel yönetimlere yönelik Altyapı Bilgi Sistemi (AYBİS) oluşturulması önerilmiştir. Ayrıca AYBİS'in içerik modülleri tezin çıktısı olarak sunulmuştur. Bu çalışma sayesinde, gelecekte AYBİS'in kentsel yönetimlerde kullanılması hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Altyapı Koordinasyonu, Altyapı Yönetimi, Teknik Altyapı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Yerel Yönetimlerde Kentsel Teknik Altyapı Sistemleri

Information management in real estate development project lifecycle: BIM & IPD framework

Real estate development is a multidisciplinary and multidimensional process that needs high degree of project and information management methodology. It is fragmented in many dimensions by time, project location, project type and different stakeholders. Therefore, it is low efficient and unproductive compared to other sectors such as manufacturing industry. Integrated Project Delivery (IPD) and Building Information Modelling (BIM) are used in real estate development projects to increase collaboration, communication and efficiency. BIM is data rich environment that holds various information in its model. Managing the data and information through using BIM is an important issue. At this point, IPD method is helping project stakeholders, especially owners to manage this information. However, the use of BIM and IPD in project does not always mean that the information is well used and managed. There should be an information manager appointed by owner and set of systems, terms and rules that are agreed on and signed by stakeholders by a protocol or agreement to achieve an efficient and well managed project. In the thesis, firstly the real estate development process, the roles of physical dimension of the participants are explained with comparing traditional and integrated project delivery systems. The literature on BIM and IPD was researched. Accordingly, BIM terms and documents are described in the context of BIM&IPD project considering information management. Later on, the principles of IPD, business model, differences with other delivery systems and finally the role the owner in this system are explained. In the fourth chapter, Information Management Activities of the key participants was prepared as a table (IMAT) in the context of the literature study. In this table, activities of Information Manager have been detailed and what tasks should be undertaken in which phase has revealed. In all these studies and researches, it was tried to be told that this role should be carried out by owner carefully from beginning to the end of the project lifecycle. In the last part, it has been interviewed with different disciplines of the real estate sector in Turkey in order to get to know how do they deliver and manages their projects and how do they take serious on BIM & IPD agendas. These interviews showed that designers and contractors in Turkey have started to experience BIM in their projects singularly but it is still very new concept as whole lifecycle project management methodology. On the IPD agenda, almost nobody knows this project delivery system and have no experience with it. This study was aimed to reach to the representatives of real estate sector, owners, in order to explain the BIM &IPD concepts. IPD system enables BIM to be efficiently adapted to the project. Integrating this system holistically is only possible with the owner's desire, involvement and right information management. If they reorganize to integrate BIM&IPD in their projects, they may reduce the risks of project construction, management and lifecycle costs.

Yönetim bilgi sistemi kapsamında maliyet muhasebesi bilgilerinin yönetim kararlarında kullanılması ve bir uygulama

Küreselleşen dünyada işletmelerin hayati fonksiyonları içerisinde yer alan yönetimin, işletmenin stratejik yol haritasını çizebilmesi, aynı zamanda doğru ve güvenilir kararlar alabilmesi için, işletmelerde yönetim bilgi sisteminin kurulması zorunlu hale gelmiştir. Maliyet bilgileri, yönetim bilgi sistemini oluşturan alt bilgi sistemlerinden muhasebe bilgi sistemi içerisinde yer almaktadır. Yönetim kararları alınırken maliyet muhasebesi bilgilerine ihtiyaç duyulmaktadır.Bu çalışmada; işletmelerde yönetim kararları alınırken, maliyet bilgilerinden ne oranda yararlanıldığı konusu araştırılmıştır. Bu doğrultuda uygulamaya konu olacak bir üretim işletmesi seçilmiştir. Seçilmiş olan üretim işletmesinin, ilk olarak kullanmakta olduğu bilgi sistemleri, daha sonra edinilen bilgiler kapsamında maliyet yapısı ve işleyişi, maliyet bilgi sistemi incelenmiştir. Etkin bir yönetim için maliyet bilgi sistemi kapsamında, işletmeye en uygun maliyet muhasebesi yöntemi, standart maliyet yöntemi olduğuna karar verilmiş ve çalışmada ayrıntılı olarak açıklanıp, uygulaması yapılmıştır.Çalışma sonucunda; seçilen işletmede, uygulanmış olan standart maliyet yöntemi sonucu tespit edilen olumsuz maliyet artışlarına sebep olan etkenlerin kontrol edilmesi ve önlenmesi için öneriler getirilmiştir.Anahtar kelimeler: Yönetim Bilgi Sistemi, Maliyet Muhasebesi, Maliyet Muhasebesi Bilgileri, Yönetim Kararları

Oyunlaştırmayla zenginleştirilmiş bilgi okuryazarlığı hibrit eğitiminin öğrenci başarısına etkisi

Teknolojik gelişmelerle birlikte Z kuşağı öğrencilerinin hızla değişen öğrenme davranışları, öğrenme ortamlarında ve eğitim yöntemlerinde değişikliğe gidilmesini gerekli kılmıştır. Yeni nesil öğrencilerin öğrenme davranışlarına uygun eğitim ve öğretim programları ve yöntemler tasarlamak, öğrencilerin beklentilerinin karşılanması ve motivasyonlarının sağlanması ile mümkün olmaktadır. Dersin öğrenme çıktılarına ulaşılmasında öğrenme etkinliğinin daha verimli ve öğrenci odaklı geçmesini sağlayan yenilikçi yöntemlerden biri oyunlaştırmadır. Bu çalışma kapsamında oyunlaştırmayla zenginleştirilmiş hibrit Bilgi Okuryazarlığı (BOY) Dersinin öğrencilerin başarım durumu üzerindeki etkisini belirlemek ve derslerin oyunlaştırılmasına yönelik algı ve motivasyonlarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Literatürdeki mevcut BOY eğitim ve öğretim programları, müfredatlar ve oyunlara dayanarak oyunlaştırılmış BOY programı tasarlanmıştır. BOY programının içeriği yedi farklı modül olarak hazırlanmıştır. Bu kapsamda, ŞARLOT Kütüphanede İşbaşında BOY oyunu ve animasyon videoları hazırlanmıştır. Oyunlaştırılmış BOY programının yanı sıra, geleneksel BOY programı da tasarlanmıştır. Uygulama, 2020-2021 akademik yılının güz döneminde Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Yönetim Bilişim Sistemleri bölümünde ikinci sınıf öğrencileri ile 13 hafta boyunca gerçekleştirilmiştir. Deney grubu kapsamında 21 öğrenci, kontrol grubu kapsamında da 22 öğrenci olmak üzere toplamda 43 öğrenci çalışmaya katılım sağlamıştır. Deney grubuna oyunlaştırma ile zenginleştirilmiş hibrit eğitim yöntemleri uygulanırken, kontrol grubuna geleneksel eğitim yöntemleri uygulanmıştır. Eğitimin başarım üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla eğitim öncesinde ve eğitim sonrasında öğrencilere ön test ve son test uygulanmıştır. Ön test ve son test sonuçları oyunlaştırma ile zenginleştirilmiş hibrit eğitim alan deney grubunun yüksek düzeyde başarım sergilediğini göstermektedir. Bu durumun oyunlaştırılma ile zenginleştirilmiş hibrit program kapsamında oyun ve animasyon videoları ile pekiştirmenin sağlanmasıyla ilgili olduğu düşünülmektedir. Bulgular geleneksel eğitim yöntemlerinin oyunlaştırılmış yöntemlerle harmanlanmasının derslerde alınan verimi artıracağını ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Oyunlaştırma, Oyunlaştırmayla Zenginleştirilmiş Bilgi Okuryazarlığı Hibrit Eğitimi, Bilgi Okuryazarlığı, Öğrenci Başarısı, Geleneksel Yöntemler, Yönetim Bilişim Sistemleri Bölümü.

E-ticaret fiyatlandırmasında yapay zeka ve veri madenciliğine dayalı sistem önerisi

Gelişen dünyada internet hızla gelişmekte ve bunun sonucunda işletmeler internet ortamında mal ve hizmetlerini tüketicilere daha yaygın bir şekilde sunmaktadırlar. Tüketiciler de işletmelerin web sitelerini ziyaret ederek mal ve hizmetlerle ilgili her türlü bilgiyi elde etmektedirler. E-ticaret adı verilen bu ortamda her gün milyarlarca alışveriş hareketi meydana gelmektedir. Ancak çok sayıda ürün alternatifinin olması ve çok sayıda rakip firmanın bu sektörde yer alması; işletmelerin başarı oranlarının çok düşük olmasına yol açmaktadır. Diğer yandan giriş bariyerlerinin de son derece düşük olduğu e-ticaret kollarından biri olan B2C'de geleneksel mağazalara kıyasla internet mağazalarının daha çok başarısız firma örneğine sahip olduğu düşünülmektedir. İşte bu noktada; böyle bir ortamda faaliyet gösterecek firmalar için doğru kararlar alınmasını sağlayacak dinamik araçlara oldukça fazla ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma; B2C girişimcileri için; ürün seçimi, satış yeri seçimi ve fiyatlandırma konusunda yardımcı olacak eş zamanlı bir sistem tasarlanması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda 2 aylık bir periyotta Türkiye'nin popüler web sitelerinin vitrinlerinde yer alan 100 farklı ürün seçilmiş ve bir bot yazılarak her bir ürün için 1408 çevrimiçi mağaza arasındaki fiyat rekabeti ile ilgili veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler danışmanlı ve danışmansız öğrenen yapay sinir ağları yöntemleri analiz edilmiş ve analizler sonucunda da sistem önerisi sunulmuştur.

Türkiye'de siber terörizme karşı bilişim teknolojilerinin kullanımı

Bilgi ve iletişim teknolojilerinin dünya çapında yaygın bir şekilde kullanılması siber terörün kapsamını genişletmektedir. Bilgisayar ve internet ağlarının yoğun olarak kullanıldığı ulaşım, enerji yönetimi, hastane yönetimi, milli savunma, finans vb. alanlar ile ilgili faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlar siber terörizme açık alanlardır. Faaliyetlerini bu şekilde sürdüren kurumların bilişim sistemlerine erişim sağlayarak, bu kurum/kuruluşların işleyişini aksatmak veya engellemek terör örgütlerinin asıl amacını oluşturmaktadır. Küresel sistem düşünüldüğünde, siber terörizmin tüm devletler için bir tehdit ve risk oluşturduğunu söylemek mümkündür. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de siber terörizme karşı bilişim teknolojilerinin daha etkin kullanımı konusunda ilgili alan uzmanlarıyla görüşmeler yapılarak, bu alanla ilgili ne gibi iyileştirmeler yapılması gerektiğini ortaya koymaya çalışmaktır. Bu amaçla, öncelikle nitel araştırma yöntemlerine dayalı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle veriler toplanmıştır. Alanında uzman yedi akademisyen ile yapılan mülakatlar aracılığıyla, uzmanların Türkiye'de siber terörizme karşı bilişim teknolojilerinin kullanımı ile ilgili görüşleri alınmıştır. Görüşleri alınan uzman katılımcıların bilgileri, nitel araştırma yöntemlerinde kullanılabilen Nvivo 12 paket programı ile analiz edilmiş ve bulgular aktarılmıştır. Araştırma bulgularına göre, siber terörizme karşı koymada bilişim teknolojilerinin etkin kullanımı için vurgulanan en önemli konunun bu alana yönelik farkındalığın oluşturulması olduğu tespit edilmiştir. Bu farkındalığın oluşturulmasında ise, eğitim, bilimsel çalışmalar, sivil toplum kuruluşları ve medyanın önemi üzerinde durulmuştur. Son olarak, ülkemizde siber güvenlik alanı ile ilgili çalışmaların yeterli düzeyde olmadığı ve bu alana yönelik çalışmalara ağırlık verilmesi gerektiği sonucu elde edilmiştir. Bu açıdan çalışmanın alana ilgi duyan araştırmacılara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Güvenlik, siber terörizm, siber saldırı, siber güvenlik.

Devlet ve vakıf üniversitelerindeki yönetim bilişim sistemleri bölümlerinin etkinlik analizi: Türkiye örneği

Günümüzün artan rekabet ortamında, bilginin gücü en belirleyici etkenlerdendir. Belirlenen amaç ve hedefler doğrultusunda, yararlı olan bilgiyi kullanarak hızlı ve yerinde kararlar verebilmek, karar vericiler açısından oldukça önemlidir. Yönetim Bilişim sistemleri (YBS); karar vericilere, hızlı ve doğru kararı verebilmesinde yardımcı olur. Bu çalışma, Türkiye'de bulunan devlet ve vakıf üniversitelerindeki YBS bölümlerinin, 2019-2020 eğitim-öğretim dönemi kapsamında, Veri Zarflama Analizi (VZA) kullanılarak, görece etkinlik durumlarının belirlenmesini ve görece etkin olmayan üniversitelerin, referans kümeler dahilinde etkin duruma gelebilmesi için olması gereken çıktı miktarlarının belirlenmesini amaçlamıştır. Bu doğrultuda 3 adet girdi değişkeni (öğrenci sayısı, akademik personel sayısı ve üniversiteye giriş taban puanı) ve 2 adet çıktı değişkeni (mezun öğrenci sayısı ve yayın puanları) belirlenerek, VZA modellerinden çıktı odaklı CCR (girdi minimizasyon eğilimli) ve BCC (çıktı maksimizasyon eğilimli) modeller kullanılmış ve aynı zamanda görece ölçek etkinlik durumları da belirlenmiştir. Çalışma uygulamasında VZA için kullanılan paket programlarından biri olan DEAP (Data Envelopment Analysis Program) Version 2.1 kullanılmış, elde edilen sonuçlar tablolaştırılarak açıklanmıştır. Anahtar kelimeler: Devlet üniversiteleri, etkinlik ölçümü, vakıf üniversiteleri, veri zarflama analizi, yönetim bilişim sistemleri

Yapay zekâya dayalı araç plaka tanıma sistemi

Yapay zekâ insan zekâsına özgü olan düşünme, anlam çıkarma, karar verme, öğrenme ve çözüm üretme becerilerini bilgisayarlara ya da makinelere kazandırabilmektir. Araç plaka tanıma sistemleri genellikle kontrol ve güvenliği sağlamak amacıyla kullanılan sistemlerdir. Bu sistemler yapay zekâ, makine öğrenmesi, yapay sinir ağları, derin öğrenme, görünü işleme gibi yöntemler kullanılarak oluşturulur. Bu çalışmada, yapay zekâ ve görüntü işleme teknikleri kullanılarak araç plakalarını tanımak amaçlanmıştır. Yapılan sistem dikdörtgen boyutunda olan yabancı ve yerli plakalar için geliştirilen bir uygulamadır. Oluşturulan araç plaka tanıma sistemi 3 ana aşamadan oluşmaktadır. İlk aşama olan plaka bölgesinin bulunması aşamasında araç görüntülerine gri seviyeye çevirme, bilateral filtreleme, canny filtreleme ve kontur işlemleri uygulanmıştır. Plaka bölgesinin kesilmesi aşamasında maskeleme yöntemi uygulanmıştır. Son aşama olan plaka karakterlerinin tanınması aşamasında ise kırpılan plaka bölgesindeki karakterler pytesseract algoritması kullanılarak metin haline çevrilmiştir. Sistemin oluşturulması için donanımsal olarak Raspberry Pi 4 tek kart bilgisayar ve yazılımsal olarak Python programlama dili kullanılmıştır. Sistemin ilk iki aşaması %100 oranında üçüncü aşaması ise %91,82 oranında başarılı bulunmuştur. Sistem genel anlamda başarılı bulunmuş ve her aşamanın sonucu görsellerle açıklanmıştır.

Üniversite bilgi işlem yönetici ve çalışanlarının siber güvenlik konusundaki farkındalıkları

Teknolojide yaşanan gelişmeler beraberinde veri yoğunluğunu getirmektedir. Bilgi teknolojilerinde yaşanan gelişmeler verilerin güvenliğinin sağlanması konusuna sebep olmaktadır. Özellikle bankacılık, savunma ve benzer alanların hassasiyeti sebebiyle bilgi işlem dairelerinin siber güvenlik konusunda hassasiyetleri ortadadır. Bu anlamda milyonlarca öğrencinin ve personelin bulunduğu üniversiteler de siber güvenlik konusunda önemli kurumlardır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de siber güvenlik konusunda üniversite bilgi işlem daire başkanlıklarının farkındalıklarının ilgili daire başkanları ve personelleri ile görüşmeler yapılarak, bu alanla ilgili mevcut durum ve yapılması gerekenlere yönelik gereklilikleri ortaya koymaya çalışmaktır. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerine dayalı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle veriler toplanmıştır. Alanında uzman bilgi işlem daire başkanları ve personeli ile yapılan mülakatlar aracılığıyla, Türkiye'deki üniversitelerde siber güvenlik konusu ile ilgili görüşleri alınmıştır. Görüşleri alınan daire başkanlarına ait katılımcıların bilgileri, nitel araştırma yöntemlerinde kullanılabilen Nvivo 12 paket programı ile analiz edilmiş ve elde edilen bulgulara yer verilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgularına göre, siber güvenlik konusunda üniversitelerde en önemli konunun bu alanda farkındalığın oluşturulması olduğu tespit edilmiş ve farkındalığın artırılmasına yönelik önermelerde bulunulmuştur. Bu açıdan çalışmanın alana ilgi duyan araştırmacılara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Bibliyometrik analiz yöntemi ile Türkiye'nin YBS haritasının incelenmesi

Yönetim Bilişim Sistemleri (YBS), bilgi teknolojilerinin yönetimsel süreçlerdeki rolünü ve etkilerini inceleyen dinamik bir süreç işleyişine sahip çoklu disiplinlerin beraberliğinden ortaya çıkan bir alandır. Teknolojinin hızlı gelişimi ve iş dünyasında giderek daha merkezi bir rol oynaması, YBS alanındaki akademik araştırmaların da genişlemesine ve çeşitlenmesine neden olmuştur. Bu nedenle, Türkiye'deki YBS araştırmalarının kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi, bu alanın gelişimi ve gelecekteki araştırma eğilimlerinin belirlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Gelişen ve yenilenen literatürün araştırmacılar ve uygulayıcılar tarafından sistematik bir şekilde anlaşılması ve değerlendirilebilmesi için, bibliyometrik analiz yöntemi, sistematik ve sayısal veriler ışığında akademik gelişimi anlamak ve ilişkisel bağlantıları ortaya koymak için önemli bir araçtır. Tezimizin ilk bölümünde, YBS'nin tanımlamaları ve özellikleri üzerinde durulmuş, daha sonra bibliyometrik analiz yönteminin geçmişten günümüze ilerleme sürecinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde, Türkiye'de YBS alanında yapılan çalışmaların detaylı bir bibliyometrik analizi sunulmuş, elde edilen bulgular çeşitli açılardan değerlendirilmiştir. Son olarak, üçüncü bölümde, yapılan analizlerin ışığında YBS alanındaki durumun değerlendirilmesi ve gelecekteki araştırmalar için öneriler sunulmuştur. Bu çalışma, Türkiye'de YBS alanında gerçekleştirilen akademik çalışmaların kapsamlı bir değerlendirmesini sunarak, alanın gelişimine katkı sağlamayı ve gelecekteki araştırmalara yön vermeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, Türkiye'deki YBS araştırmalarının uluslararası literatürle karşılaştırılması ve bu alandaki araştırma eksikliklerinin belirlenmesi açısından da değerli bir kaynak olmayı hedeflemektedir.

E-devlet sisteminin kullanımında etkili olan faktörlerin tekonolji kabul modeli ile incelenmesi Osmaniye örneği

Teknolojinin hızla gelişmesi, devletlerin vatandaşlarına sunduğu hizmetlerin dijitalleşmesini ve bu süreçlerin daha verimli hale gelmesini sağlamıştır. E-devlet sistemleri, vatandaşların kamu hizmetlerine hızlı, kesintisiz, kaliteli ve düşük maliyetle erişim sağlamalarına olanak tanıyan önemli bir araç olarak öne çıkmaktadır. E-devlet teknolojisinin benimsenmesine etki eden faktörlerin tespiti, bu sistemlerin yaygınlaştırılması sürecinde devlet kurumlarına ve karar alıcılara rehberlik edebilecek stratejik bilgiler sunmaktadır. Bu bağlamda, bireylerin teknoloji kullanımına yönelik tutum ve davranışlarını incelemek için yaygın bir biçimde kullanılan Teknoloji Kabul Modeli (TKM) dikkat çekmektedir. TKM, bireylerin yeni teknolojilere yönelik algılarını şekillendiren temel unsurlar olan algılanan kullanım kolaylığı ve algılanan fayda kavramlarını ele almakta ve bu unsurların teknolojiye yönelik tutum ve davranışlar üzerindeki etkilerini açıklamaktadır. Bu çalışmada, Osmaniye ilinde yaşayan vatandaşların e-devlet kullanımını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, kolayda örnekleme yöntemiyle çevrim içi olarak yürütülen bir anket çalışması aracılığıyla gerçekleştirilmiş ve toplamda 1.100 birey çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırma kapsamında, TKM'nin bileşenlerine dayalı olarak geliştirilen hipotezler, yapısal eşitlik modeli (YEM) kullanılarak test edilmiştir. Araştırma sonuçlarının, Türkiye'de e-devlet kullanımını etkileyen faktörlerin belirlenmesine katkı sağlayacağı ve yeni sistemlerin geliştirilmesi süreçlerinde devlet kurumlarına yol gösterici bir rehber niteliğinde olacağı öngörülmektedir. Ayrıca bu çalışma, e-devlet alanında yapılacak gelecekteki akademik araştırmalar için de bir kaynak teşkil etmektedir.

PPG sinyallerinden yapay zekâ ile gerçek zamanlı kalp ritim analizi

Bu çalışmanın amacı, fotopletismografi (PPG) sensörü aracılığıyla elde edilen kalp ritim verilerinin gerçek‑zamanlı olarak toplanması, ön işlenmesi ve yapay zekâ tabanlı yöntemlerle analiz edilerek ritim sınıflandırması yapmaktır. Bu bağlamda, sensörden Raspberry Pi 3 mikro‑bilgisayara iletilen ham PPG sinyalleri Python diliyle temizlenmiş; sinyal‑ön‑işleme adımları (band‑pass filtre, temel eğilim düzeltme, hareket artefaktı azaltma) uygulanmıştır. Çalışma teori ve uygulama olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Teori bölümünde literatür taraması yapılarak PPG sensör teknolojisi, veri madenciliği, metin madenciliğine benzer biçimde zaman‑serisi madenciliği ve duygu analizi yerine sinyal tabanlı duygu‑benzeri ritim analizi kavramları tartışılmıştır. Uygulama kapsamında üç dakikalık oturumlarla 60 000'in üzerinde PPG örneği toplanmış; bunlardan rastgele seçilen, her biri 250 örnek içeren 1 250 pencere "Normal Sinüs", "Taşikardi" ve "Artefakt" olarak etiketlenmiştir. Etiketli veri, LightGBM tabanlı bir sınıflandırıcı ve LSTM ağı ile test edilmiş; her iki model de %90 civarında doğruluk sağlamış, ancak artefakt sınıfında LSTM'nin F1 skoru daha yüksek bulunmuştur. Elde edilen bulgular, gerçek zamanlı PPG sistemlerinde hızlı ve hafif modellerin bile klinik açıdan kabul edilebilir performans sunabileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, sensör‑Pi altyapısı ile sağlanan verilerin, yapay zekâ teknikleri yardımıyla anlık ritim izleme ve uyarı sistemlerinde kullanılabileceği kanıtlanmıştır. Bu tez, giyilebilir sağlık teknolojileri ve kardiyoloji bilişimi alanlarında yapılacak gelecekteki araştırmalar için sağlam bir referans niteliğindedir.

Web uygulamalarında blokzincir tabanlı oturum yönetimi ve ödeme sistemlerinin geliştirilmesi

Dijitalleşmenin hızlanmasıyla birlikte, geleneksel web tabanlı oturum yönetimi ve ödeme sistemlerinde güvenlik açıkları, yüksek işlem maliyetleri ve gizlilik sorunları öne çıkan problemler haline gelmiştir. Bu çalışma, söz konusu sorunların blokzincir teknolojisinin merkeziyetsiz, kriptografik ve şeffaf yapısı aracılığıyla giderilmesini ve blokzincir tabanlı web uygulamalarının pratik avantajlarının ortaya konulmasını amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, BNB Chain Testnet üzerinde modern web teknolojileri kullanılarak blokzincir tabanlı kimlik doğrulama ve ödeme sistemlerine yönelik bir prototip geliştirilmiş ve uygulanabilirliği test edilmiştir. Elde edilen deneysel bulgular, geliştirilen sistemin kimlik doğrulama ve ödeme süreçlerinde güvenliği artırma, işlem maliyetlerini azaltma ve kullanıcıların verileri üzerindeki kontrolünü güçlendirme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, ölçeklenebilirlik sınırlamaları ve düzenleyici uyum zorlukları, teknolojinin yaygınlaşmasının önünde engel teşkil etmektedir. Bu çalışma, literatürde sınırlı sayıda bulunan uygulama odaklı araştırmalara katkı sağlamakta ve blokzincir tabanlı kimlik doğrulama ile ödeme sistemlerinin pratik avantajlarını göstermektedir. Gelecek çalışmalarda, ölçeklenebilirlik ve düzenleyici uyum zorluklarının ele alınması önerilmektedir.

Türkiye'deki büyükşehir belediyelerinin web sitelerinin wcag 2.2 standartlarına göre erişilebilirlik analizi

Kamu hizmetlerinin dijitalleşmesi, bilgiye ve hizmete erişimde zaman ve mekân sınırlarını kaldırsa da bu dönüşümün fırsat eşitliğine hizmet etmesi ancak "web erişilebilirliği" ile mümkündür. Bu çalışma, Türkiye'deki 30 büyükşehir belediyesine ait web sitelerinin erişilebilirlik düzeylerini WCAG 2.0, 2.1 ve güncel WCAG 2.2 standartları çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Total Validator aracıyla elde edilen teknik verilerin senaryo bazlı manuel testlerle desteklendiği karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmanın özgün bir boyutu olarak, uygulanan iki farklı test yöntemi arasındaki tutarlılık düzeyi Jaccard Benzerlik İndeksi ile analiz edilmiştir. Bulgular, belediye web sitelerinin WCAG standartları kapsamındaki "Seviye A" (Asgari Düzey) gerekliliklerini dahi tam olarak karşılayamadığını göstermektedir. Erişilebilirlik ihlallerinin özellikle "Algılanabilirlik" ve "İşletilebilirlik" ilkelerinde yoğunlaştığı; alternatif metin eksiklikleri, yetersiz renk kontrastları ve klavye ile kullanım sorunlarının en sık rastlanan hatalar olduğu belirlenmiştir. WCAG 2.2 standartları açısından ise, özellikle klavye odak görünürlüğünün belirginleştirilmesi ve hatalı girişleri önleyici mekanizmaların kullanımı noktasında belediyelerin henüz yeterli olgunluğa erişemediği görülmüştür. Otomatik ve manuel değerlendirme sonuçları arasında hesaplanan %40,2'lik Jaccard Benzerlik İndeksi, iki yöntem arasındaki örtüşmenin sınırlı düzeyde kaldığını ortaya koymaktadır. Bu oran, otomatik test araçlarının tek başına yeterli olmadığına ve manuel incelemelerle desteklenmesi gerektiğine dair literatürdeki görüşleri istatistiksel olarak doğrulamaktadır. Çalışma, belediyelerin dijital erişilebilirlik stratejilerini geliştirmeleri ve test süreçlerinde salt otomasyona dayalı yaklaşımlar yerine bütüncül değerlendirme yöntemlerini benimsemeleri açısından yol gösterici niteliktedir.

Digital transformation: A mutual understanding and strategic alignment perspective

Previous studies have shown a positive impact of mutual understanding on IT strategic alignment and its impact on firm performance. However, digital transformation (DX) is changing the way the business operates, communicate and create value and it is on the top of the agendas of CEOs. While DX requires top management support and commitment, no previous research has addressed the mutual understanding between C-level managers on the role of DX, its impact on strategical alignment and contribution of it to firm performance. This research aims to fill this gap. For this, the work of Johnson and Lederer (2010) is extended and previously validated IS instruments are adapted to DX by reviewing the literature and by making in-depth interviews with CIO/CDOs of 4 international companies and 2 IS academics. This research extended the theories of mutual understanding and IT strategic alignment to quantitatively assess the role and contribution of DX. Survey data collected from 45 companies, where 45 CEOs and 123 CxOs participated. Mutual understanding of the role of DX led to DX strategic alignment at aggressiveness, proactiveness, internal and external defensiveness dimensions. On the other hand, aggressiveness, analysis, and internal defensiveness dimensions improve DX contribution metrics. This research also shows that the greatest mutual understanding on the role of DX is between C-level managers primarily in the manufacturing sector in accordance with Industry 4.0. This research will help organizations increase interaction, communication, and collaboration between different departments and raising awareness about the importance and impact of DX on companies' success.

Yönetim bilgi sisteminin bir alt sistemi olan üretim bilgi sistemi ve Halıser halı ve yer döşemeleri sanayii ve ticaret A.Ş. ndeki uygulamanın incelenmesi

Bilgi ve kayıt yönetimi (Bir sanayi işletmesinde bilgi ve kayıt sisteminin geliştirilmesine ilişkin model önerisi)

DOKTORA TEZ OZU BİLGİ VE KAYIT YÖNETİMİ (Bir Sanayi İşletmesinde Bilgi ve Kayıt Sisteminin Geliştirilmesine İlişkin Model Önerisi) Nuran Öztürk BAŞPINAR İşletme Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Nisan 1999 Değişen koşullar, yaşayabilmeleri için tüm örgütleri ellerindeki tüm kaynaklan etkin ve verimli kullanmaya zorlamaktadır. Bunlardan biri de bilgidir. Bu nedenle, günümüzde örgütlerin bilgi ve kayıt sistemine olan ihtiyacı giderek büyümektedir. Çünkü örgüt etkinliği ve verimliliği için doğru ve kullanılabilir bilgiye sahip olmanın önemi artmıştır. Son yıllarda bilgi teknolojisinde meydana gelen değişmeler bilgi ve kayıt sistemleri üzerinde çok olumlu sonuçların doğmasına yol açmıştır. Ancak bilgi ve kayıt sisteminden etkin bir şekilde yararlanabilmek için örgüt amaçları doğrultusunda doğru tasarlanmış bir bilgi ve kayıt sistemine ihtiyaç vardır. Bu çalışmada yukarıda sözü edilen koşullarda bir sanayi işletmesi incelenmiş, örgütün yapısında ve bilgi teknolojisinde meydana gelen değişmelerin, iş yükünde, özellikle bilgi ve kayıt hacminde meydana gelen artışın, mevcut bilgi ve kayıt sistemi üzerinde oluşturduğu etkiler belirlenmiş ve bu etkiler sonucu ortaya çıkan eksiklikler ve/veya aksaklıklar tesbit edilerek uygulanabilir tedbirlerin alınmasına yardımcı olacak öneriler bir model yardımıyla ortaya konmuştur. Araştırmada kaynak tarama, görüşme ve gözlem teknikleri bir arada kullanılmıştır. Çalışma bilgi ve kayıt sistemlerini tasarlayacak veya geliştirecek işletmeler açısından önem taşımaktadır.

Eğitim yönetiminde bilgi sistemleri

Bu bölümde araştırma özetlenmiş, elde edilen bulgulara ve bunlara dayalı olarak geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 5.1. Özet ve Yargılar Günümüzde yönetimin büyük ölçüde bilgi teknolojilerine dayanması, onun etkililik ve verimliliğini artırmaktadır. Bilgi teknolojilerinden daha bilinçli yararlanmak isteyen yönetimler "Yönetim Bilgi Sistemleri"ni kurmaktadırlar. "Eğitim Yönetiminde Bilgi Sistemleri" konulu bu araştırmada, "Yönetim Bilgi Sistemleri nedir, eğitim yönetimindeki uygulamaları ve sınırlılıkları nelerdir?" sorusunun yanıtlanması amaçlanmıştır. Buna göre, problem üç alt probleme ayrılarak yanıtlanmıştır. Betimsel yöntemin kullanıldığı bu araştırmada, verileri toplamak amacıyla alanyazın taranmış ve nitel görüşme tekniği kullanılmıştır. YBS'nin gelişimi ve örgütler açısından önemi üzerinde durulmuş, öğeleri ve özellikleri açıklanmıştır. Yöneticilere ne tür bilgilerin gerektiği araştırılmış ve yönetime gereken bilginin; amaca uygunluk, doğruluk, tamlık, güvenilirlik, zamanlılık, doğru kişiye 116117 iletilme, doğru iletişim kanalı kullanma, yeterli ayrıntı, anlaşılabilirlik ve maliyetinin düşüklüğü gibi özellikleri taşıması gerektiği vurgulanmıştır: YBS türleri olarak; Uygulama Destek Sistemleri, Ofis Otomasyon Sistemleri, Yönetim Bilgi Sistemi, Karar Destek Sistemleri, Üst Yönetim Destek Sistemleri ve Uzman Sistemler diye sınıflandırılmıştır. YBS'nin yönetim süreçleriyle etkileşimi tartışılmış ve YBS'nin değerli bilgiyi hızla işlediği için yönetim süreçlerinde hız ve verimlilik artışı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. YBS'nin eğitim yönetimi uygulamalarına katkıları araştırılmış, bilgi teknolojilerinin halen Bakanlık örgütünde ve özellikle büyük okulların yönetiminde öğrenci işleri, bordro düzenlenmesi, yazışma vb alanlarda kullanıldığı ancak bu teknolojilerin tümleştirile- mediğinden dolayı tam kapasite ile kullanılamadığı görülmüştür. Bunu gidermek için MEB'nın geliştirmeye çalıştığı MEBSİS incelenmiştir. Eğitim örgütlerinde YBS uygulamalarını sınırlayan sorunlar üzerinde durulmuş ve bu sorunlar; YBS alanında kaynaklanan sorunlar, yazılım ve donanımdan kaynaklanan sorunlar, kullanıcı ve eğitimi sorunu, YBS'nin örgütsel yapı ve yönetim süreçleri üzerindeki etkileriyle ilgili sorunlar ve değişim sorunu olarak sınıflandırılmıştır. YBS alanından kaynaklanan en önemli sorun; yapılan araştırmaların özellikle YBS'nin teknik boyutu üzerinde yoğunlaşıp, kullanıcı boyutuna yeterince ağırlık verilmediği, sistem tasarımına kullanıcıların yeterince katlamadığı biçiminde özetlenebilir. Yazılım ve donanımdan kaynaklanan sorunlar ise; teknolojik yenilenmenin hızlı olması nedeniyle satın alman yazılım ve donanımın kısa zamanda ömrünü tamamlaması, böylece bilgi teknolojilerinin maliyetinin yükselmesidir. Eğitim yöneticilerinin sırf daha118 ucuz olduğu için eski teknolojileri satın almaları da yakın bir zamanda bunların kullanılamaması gibi bir takım sorunları ortaya çıkarabileceği görülmüştür. Bilgi teknolojileri, ancak onu kullanacak kişilerin eğitilmişliği oranında başarılı olabilirler. Buradan hareketle; gerek MEBSİS kullanıcılarına, gerekse okul yöneticilerine hizmet öncesi ya da hizmet içi yeterli bir kullanıcı eğitiminin verilemediği ve bu durumun, MEBSİS'in etkili kullanımını engelleyebileceği, ciddi bir kullanıcı eğitimi sorunu olduğunu ortaya koymaktadır. Yönetici yetiştiren fakültelerin bir çoğunda gerek lisans gerekse lisansüstü düzeylerde YBS ile ilgili dersler bulunmamaktadır. Eğitim yönetici ve deneticisi yetiştiren okullarda da bu konuda herhangi bir eğitimin bulunmaması ciddi bir sorun olarak görülmüştür. YBS'nin örgütsel yapı ve yönetim süreçleri üzerindeki etkilerinden kaynaklanan sorunlar da; YBS'nin yönetim süreçlerinin hız ve kapasitelerinde artış yarattığı için, var olan bürokratik yapı ve süreçleri değiştirmeden uygulandığında ortaya çıkmaktadır. YBS'nin yerleştirildiği örgütlerde geleneksel örgütsel yapıya bilgi işlem, bilgi kaynaklarının yönetimi, bilgi işlem/enformasyon merkezi gibi yeni birimlerin katıldığı, orta kademenin rolünün giderek azalmakta olduğu, alt kademelerde özellikle bürolarda işgören sayılarında azalma olduğu biçiminde bulgular elde edilmiştir. Araştırmada teknolojik yenilenmenin yaratacağı değişim ve işgörenlerin değişime karşı direnme sorunu üzerinde de durulmuştur. Sonuç olarak, YBS çağcıl örgütlerin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Amaç en gelişmiş teknolojiyle örgütleri donatmak değil, bu teknolojiyi örgütsel amaçlara daha etkili olarak ulaşmak için kullanmaktır. Bu ise her düzeydeki kullanıcının sistem ve olanakları. konusunda eğitilmelerim gerekli kılmaktadır.119 Anahtar Sözcükler: Yönetim Bilgi Sistemleri- YB S (Management Information Systems-MIS), Eğitim Yönetim Bilgi Sistemleri-EYBS (Educational Management Information Systems-EMIS), Bilgi Teknolojisi-BT (Information Technology-IT), Bilgisayar Destekli Bilgi Sistemleri-BDBS (Computer Based Information Systems-CBIS). Araştırma bulgularına dayanarak YBS'den etkili olarak yararlanabilmek için şu öneriler geliştirilmiştir: 5.2. Öneriler 1. Bilgisayarların bir eğitim yönetimi aracı olarak kullanılmasının eğitim örgütlerindeki etkileri kurumsal ve bireysel boyutlardan incelenmelidir. 2. Bazı üniversitelerin yönetici yetiştiren fakülteleri, Bilgi Teknolojileri ya da Bilgi Kaynaklan Yönetimi bölümü açarak lisans ve lisansüstü düzeyde eğitim vermelidirler. Böylece hem öğretim kadrosu eğitilmiş olacak, hem de alana uzman yetiştirilmiş olacaktır. 3. Üniversitelerin hangi bölümlerinde ve hangi YBS derslerinin okutulacağı ile bu derslerin içerikleri belirlenmelidir. 4. Mezunların kullanıcı durumuna geçecekleri dikkate alınarak, Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı programında lisans ve lisansüstü düzeylerde E YBS dersleri konulmalıdır. 5. Eğitim yöneticileri hizmet içi eğitim yoluyla bilgisayarlar ve bilgi sistemleri konularında bilgilendirilmeli/ bilinçlendirilmelidirler. 6. Eğitim Fakültelerinde öğretmen adaylarına bilgisayar okur yazarlığı kazandırılmalıdır.120 7. Nitelikli uzman sağlanması ve bunların kamu örgütlerinde tutulabilmesi için "bilgi işlem hizmetleri sınıfi" oluşturulmalı ve niteliklerine uygun haklara kavuşturulmalıdır. 8. Bakanlıklar yönetim bilgi sistemi tasarlanması ve uygulamaları konularında birbirlerinin deneyimlerinden ve uzmanlarından yararlanmalıdırlar. 9. Sayılan yetersiz olan bilgi uzmanlarının (işletmen, sistem çözümleyici, programcı vb) sayısının artırılması için uzun dönemli planlama yapılmalıdır.

Yönetim bilgi sistemlerinin yönetim fonksiyonları üzerine etkileri ve Türk Hava Kuvvetleri uygulaması

E-detailing: Technology implementation to detailing activities in pharmaceutical industry

This research aims to create deeper understanding of technological approach to pharma detailing activities in comparison with the conventional methods. The main marketing activity in pharmaceutical industry is detailing to healthcare professionals. Because of that, implementation of information technologies is expected to create difference in daily business. In the light of current studies, it is hard to indicate effects of information technologies on regular working day of a sales representative. In addition, as a different perspective, change management approach of the company comes to surface to understand whether sales force is getting enough information from the project team, acceptance level of new technology by both sales force and IT department of company and further improvement areas in the process. This study, different from limited studies in the past, will show real life implementation of e-detailing applications in a pharmaceutical company and its effects on whole business environment of the company in terms of marketing, sales operations, information technologies and so on.