Fashion design
65 theses under this subject heading
Kullanıcı odaklı tasarım yaklaşımı ile giysi tasarım modeli geliştirme
Araştırma, kadın kullanıcıların beklenti ve gereksinimleri kapsamında kullanıcı deneyimine dayalı tasarım odaklı düşünme yaklaşımıyla moda tasarımı alanında uygulanabilir süreç modeli geliştirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, Stanford d.school beş aşamalı tasarım odaklı düşünme modeli temel alınmış ve süreç kullanıcı odaklı bir anlayışla yürütülmüştür. Araştırmanın tasarım konusu kadın blazer ceketi olarak belirlenmiştir. Bu araştırma nitel araştırma desenlerinden olgubilim yöntemiyle yürütülmüştür. Çalışma grubu amaçlı örnekleme tekniğiyle oluşturulmuş; belirlenen ölçütleri karşılayan 30 kadın kullanıcı araştırmaya dahil edilmiştir. Çalışma grubu, iki farklı giyim stiline sahip kadın kullanıcılardan oluşmakta olup; G1 başörtüsü kullanmayan, G2 ise başörtüsü kullanan kadın kullanıcılar şeklinde yapılandırılmıştır. Her grupta 5 akademisyen, 5 avukat, 5 ofis çalışanı olmak üzere 15'er çalışan kadın bulunmaktadır. Veriler, çalışmanın alt amaçlarındaki aşamalara özgü hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla toplanmış; içerik analizi ve gömülü teori kullanılarak MAXQDA 2024 programında analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda her iki grup için özgün tasarımlar geliştirilmiştir. Lectra programında tasarımların kalıpları hazırlanmıştır. Kalıplar 3D CLO programına aktarılarak üç boyutlu sanal prototipleri oluşturulmuş ve kullanıcı değerlendirmeleri alınmıştır. Seçilen modeller üretilmiş ve kullanıcılar bu ürünleri görsel olarak yeniden değerlendirmiştir. Araştırmanın sonuçları, blazer ceketin kullanıcılar açısından hem fonksiyonel hem de mesleki kimlik, statü ve benlik temsilini destekleyen sembolik bir iletişim aracı olarak algılandığını göstermiştir. Her iki grupta konfor ve hareket kolaylığı temel fonksiyonel gereksinimler olarak öne çıkarken, beğeni ve tercih kriterlerinin kullanım bağlamı ve temsiliyet beklentilerine göre farklılaştığı belirlenmiştir. G1 grubunda modülerlik, çok yönlü kullanım ve kombinlenebilirlik gibi fonksiyonel değerlerin; G2 grubunda mahremiyet, mesleki görünürlük, güç/özgüven algısı, netlik ve maskülen duruş gibi sembolik değerlerin ön plana çıktığı görülmüştür. Araştırmada geliştirilen kullanıcı odaklı süreç modeliyle kullanıcıların tasarım sürecine dahil edilmesi ve çoklu kullanıcı değerlendirmeleri, tasarım kararlarının kullanıcı beklentileriyle çoğunlukla örtüştüğünü ortaya koymuştur. Bu çerçevede çalışma, kullanıcı verilerinden beslenen, gömülü ihtiyaçları görünür kılan ve bu ihtiyaçları somut tasarım çözümlerine dönüştüren uygulanabilir ve tekrarlanabilir kullanıcı odaklı giysi tasarım süreç modeli sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Tasarım Odaklı Düşünme, Kullanıcı Deneyimi, Kullanıcı Odaklı Yaklaşım, Moda Tasarımı, Blazer Ceket.
Bireysel moda tasarımcıları ile kurumsal firmalarda çalışan moda tasarımcılarının koleksiyon oluşturma, geliştirme ve üretim aşamalarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi
Giyim insanın doğasında var olan korunma güdüsünün yanında güzel görünme, süslenme, bir gruba dâhil olma, kendini iyi ve güvenli hissetme, kişiliğini ortaya koymada rol oynayan en önemli faktörlerin başında gelmektedir. Günümüzde insanların bu ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için bireysel moda tasarımcıları ile kurumsal firmalarda çalışan moda tasarımcıları çeşitli giysi tasarımları yaparak koleksiyonlarını oluşturmaktadır. Bu araştırma yapılırken hem bireysel moda tasarımcılarının, hem de kurumsal firmalarda çalışan moda tasarımcılarının koleksiyonlarını oluştururken ne gibi süreçlerden geçerek koleksiyonlarını oluşturdukları incelenmektedir. Koleksiyonlarını oluştururken esinlendikleri kaynaklar ve olaylar, esinlerini hangi yöntemlerle yansıttıkları, tasarımlarını yaparken ne gibi unsurları göz önünde bulundurdukları karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Koleksiyonlarını oluşturduktan sonra bu sürecin gelişimi ve ortaya çıkan ürünlerin üretim süreci de incelenmektedir. Bu incelemeler yapılırken hem sekiz bireysel moda tasarımcısı ile hem de kurumsal firmalarda çalışan sekiz moda tasarımcısı ile mülakatlar yapılarak araştırmanın içeriği hazırlanmıştır. Araştırmada bireysel moda tasarımcıları olarak Ahmet Baytar, Barbaros Şansal, Çiğdem Akın, Ezra Çetin, Gamze Saraçoğlu, Nihan Peker, Niyazi Erdoğan ve Yıldırım Mayruk ile mülakatlar yapılmıştır. Kurumsal firmalarda çalışmakta olan moda tasarımcıları olarak da Boyner'de Çağrı Öztürk, Boyner'de Demet Ateş, Colin's markasında Aysu Yavuz, George Hogg'da Tuğba Kaya, İpekyol'da Figen Uygun, Koton'da Aslıhan Akdemir, LC Waikiki'de Şirin Ezgi Yalın ve Pierre Cardin'de Hilal Uysal ile mülakatlar yapılmıştır. Yapılan mülakatlara ek olarak tasarımcılardan alınan görsel ve yazılı kaynaklar tez içeriğine dâhil edilmiştir. Araştırma sonucunda, bireysel moda tasarımcıları ile kurumsal firmalarda çalışan moda tasarımcılarının koleksiyon oluşturma, geliştirme ve üretim süreçleri arasındaki farklılıklar ortaya koyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Tasarım, Tasarımcı, Koleksiyon, Bireysel Moda Tasarımcıları, Kurumsal Firmalarda Çalışan Moda Tasarımcıları, Koleksiyon Oluşturma Süreci, Koleksiyon Geliştirme Süreci, Koleksiyon Üretim Süreci
Giysi tasarımında geçmişe öykünme ve vintage giyim
Tekstil ve hazır giyim sektörü, özellikle 1980 sonrasında ihracata yönelik getirilen kalkınma politikası ile büyümeye başlayıp günümüze Türkiye'nin en büyük endüstri kollarından biri olarak gelmiştir. Ucuz pamuk ipliği imalatı, coğrafi konumun lojistik altyapılara elverişli olması, ürünlerin zamanında teslim edilmesi, üretimin yanında tasarım potansiyelinin de artması endüstrinin bu denli büyümesinin kanıtlarındandır. Ancak günümüzde Çin, Hindistan, Bangladeş gibi üretimin ve işçiliğin son derece ucuz olduğu ülkeler, Türkiye'nin rekabet gücünü zorlamaya başlamıştır. Bu gibi olumsuz durumlar karşısında Türkiye'nin katma değerli ürün oranlarını ve tasarım gücünü artırması kaçınılmaz olmuştur. Araştırmanın temel amacı, elde edilen verilerle giysi tasarımında geçmişe öykünme ve vintage giyim ile ilgili Katılım sağlayanların görüşlerinin ortaya konmasıdır. İfade edilen bu amaç doğrultusunda, Katılım sağlayanların vintage giyimi tercih etme sıklığı, vintage giyim ürünlerini tercih etmede markanın önemli olup olmadığı ve vintage giyimi bütçe açısından uygun bulup bulmadığı ile demografik özellikleri arasındaki ilişki ortaya konacaktır. Anahtar kelimeler: Giyim Tasarımı, Geçmişe Eğilim, Vintage, Giyim
Ulusal ve uluslararası çerçevede eğitimli ve alaylı moda tasarımcılarını etkileyen çağdaş sanat akımları üzerine bir araştırma
Giyinmek, insanın en temel ihtiyaçlarının başında yer alır. Örtünme ihtiyacının dışında zamanla gelişen moda anlayışı ile kişinin farklı görünme, öznel olma isteklerinden doğan giyinme arzusunu karşılamak adına, moda tasarımcılarının farklı prensiplerden etkilendiği dallardan biri de sanattır. Moda tasarımcısı yarattığı eşsiz ve benzersiz tasarımı ile aynı zamanda sanatçı olarak görülmektedir. Sanat akımları çıktığı dönemlerde ve sonrasında birçok moda tasarımcısına ilham olmuştur. Bu araştırmada giysiyi bir sanat eseri niteliğinde ele alan moda tasarımcıları ve eserleri incelenmiştir. Araştırma, çağdaş sanat akımları ile sınırlandırılmıştır. Çağdaş sanat akımları ile modanın ilişkisine değinilmiştir. Çağdaş sanat akımları ile tasarımlarını sergileyen moda tasarımcılarına, moda tasarımcılarının eğitimleri ve eserlerine yer verilmiştir.
Sürdürülebilir modaya küresel bir yaklaşım
Üretim ve tüketim, insan neslinin devamlılığını sürdürebilmesi için dünya tarihinin her döneminde önemli bir rol oynamıştır. Sanayi Devrimi'nden sonra ortaya çıkan sürekli tüketimden beslenen insanlar ihtiyaçlarından çok kendi isteklerini tatmin etmek için tüketim yapmaya başlamışlardır. Bu sebeple, tüketim kendi ihtiyaçlarını karşılamaktan çok psikolojik tatmin olarak değişime uğramıştır. Üretim ve tüketim çok hızlı bir şekilde gelişme gösterip büyümektedir. Büyümekle beraber ortaya çıkan bu artış dünyanın geleceğini tehdit etmektedir. Var olan kaynakların tüketimini arttırarak tükenme hızının da artışına yol açmıştır. Bu sorunlar dünyada yaşayan bütün canlıların hayatına olumsuz etkisini göstermekte, gelecekte yaşanabilir dünya için çeşitli önlemlerin alınmasını bize göstermektedir. Sürdürülebilirlik, üretkenlik ve çeşitliliğin devamı sağlanırken, daimi olabilme yeteneğini korumak olarak tanımlanır. Temel amacı, yaşam sürelerini uzatarak ürünlerin kaynaklarından azami ölçüde kullanmaktır. Tekstil ve hazır giyim sektöründe hızlı tüketimin sebep olduğu sorunlara çözüm olarak; yaşadığımız çevreye zarar veren giysilerin üretimine, bu sektörde çalışan insanların haksızlıklara uğramasına, su ve enerji israfına, gereksiz yere yapılan alışverişe karşı bir adım olarak "sürdürülebilir moda" kavramı doğmuştur. Sürdürülebilir modayı inceleyen tez çalışması, sürdürülebilir modanın beraberinde geliştirdiği Ekolojik Moda, Hızlı Moda, Yavaş Moda, Geri Dönüşüm kavramlarını, Türkiye'nin ve diğer ülkelerin sürdürülebilir modaya karşı tutumunu ve sürdürülebilir bir yaşam için eğitim ve çözüm önerilerini konu edinmektedir.
Giysi tasarımında fraktal geometrik boyut
Sanatın hemen her dalında doğa ve doğal oluşumlar, sanatçı için yönlendirici ve esin kaynağı olmuştur. Doğanın içinde barındırdığı düzensiz ve genellikle kırık geometrik formlar ise "fraktal geometrik formlar" olarak adlandırılmış ve birçok bilim insanı tarafından, bilimsel olarak ayrıntılı bir şekilde çalışılmıştır. Fraktal geometrik formlar özellikle giysi tasarımında ünlü tasarımcılar tarafından oluşturulan sanatsal modellerde de izlenebilmektedir. Modanın tarihçesi izlendiğinde, asal formların antik medeniyetlerden başlayarak günün gereksinimleri ve iklim koşullarına bağlı olarak oluşturulduğu görülmektedir. Fraktal geometrik formlar ve bu geometrik sistemin alt açılımları, bu dönemlerden başlamak kaydıyla sanatın farklı dallarında ve giysi tasarımında kullanılmıştır. Çalışmada fraktal geometrinin anlamı, tarihsel gelişim süreci ve fraktallerin niteliklerinden bahisle, simetri kavramı, geometrik cisimler, Altın Oran ve Fibonacci gibi matematiksel çözümlemelerden de yararlanılarak doğanın geometrisi irdelenmiş ve giysi tasarımında kullanımının örnekleri verilmiştir. Konuyu içeren çağdaş giysi tasarımları, yüzey çalışmaları, öneri giysi eskizleri ve uygulanmış bir tasarım örneği ile günümüzde Fraktal geometrinin kullanımını arttırmak ve gelecek kuşaklara kaynaklık etmek hedeflenmektedir.
Ülkemiz ayakkabı tasarım ve üretim sektöründe sürdürülebilirlik
Hava ve su kirliliği, toprak erozyonu, ormanların yok olması, küresel ısınma, atıklar, iklim krizi ve nüfus artışı etkisiyle, üretim ve tüketimin hızlı bir şekilde artış göstermesi dünyanın geleceğini olumsuz yönde etkilemektedir. Canlı yaşamında gerekli olan hava, su gibi doğal kaynaklar sonsuz olmamakla birlikte, sürdürülebilirliğin sağlanması adına, doğa ve insan arasındaki dengeyi sağlayabilmek önemli bir adım olacaktır. İklim ve ortam koşullarının etkisinden ayağı koruma amaçlı bir ihtiyaç olarak kullanılan ayakkabı üretiminde doğru malzeme seçimi, kaynakların kullanımının en aza indirgenmesi ve ürünün uzun ömürlü olması sürdürülebilirlik konusunda önemli bir yere sahiptir. Çalışma içeriğinde ayakkabı hakkında genel bilgiler, ayakkabı tasarım ve üretimi, üretimde yaygın olarak kullanılan malzemeler, ayak sağlığı ve ayakkabı, sürdürülebilirlik kavramı, gelişimi, sürdürülebilir malzemeler, örnek sürdürülebilir tasarımcı ve markalar ile ilgili bilgiler verilmiştir. Zorunlu ve yarı dayanıklı tüketim malı olan ayakkabı üretim sektöründe sürdürülebilirliğin tasarım ve üretim aşamasında önemi ve uygulanma durumunun değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, çalışmamıza gönüllülük esasına bağlı olarak görüşmeler yapılan firmaların; ayakkabı tasarım sürecinde sürdürülebilirlik farkındalığı, sürdürülebilir malzeme önceliği, üretim sürecinde sürdürülebilirlik, geri dönüşüm, tekrar kullanım ve atık değerlendirme konuları incelenmiştir. Sürdürülebilir malzemeler kullanarak, özgün tasarım ve üretimi yapılan örnek ayakkabılar tez içeriğinde yer almaktadır. Konuyla ilgili yapılan çalışmanın gelecek kuşaklara kaynak olması hedeflenmiştir.
Bauhaus akımının grafik tasarımına etkisi
Bu çalışmada Bauhaus düşüncesinin ve eğitim modelinin grafik tasarımı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bu kapsamda çalışmanın amacı ise, endüstrileşmenin gereksinimleri ve ülkelerin kendine özgü gerek ekonomik gerekse toplumsal yapısı üzerinde kurulan Bauhaus sisteminin grafik tasarımı üzerindeki etkilerinin irdelenmesi olarak belirlenmiştir. Bu amaç kapsamında çalışmada öncelikle Bauhaus okulunun tarihsel gelişimi, Bauhaus ile ve amaçları, manifestosu, okulun dönemleri, atölyeleri ve son olarak da sanatçıları incelenmiştir. Daha sonrasında çalışmada grafik tasarım kavramı, tarihsel süreci ve gelişimi ve çeşitli modern sanat akımlarına yer verilmiştir. Araştırma sonucunda Bauhaus okullarının örnek alınması sonucunda kurulan akademilerden mezun olan öğrencilerin sanayi sektörü açısından faydalı oldukları, el sanatları ve moda tasarımı alanlarında önemli başarılar elde ettikleri sonucuna ulaşılmıştır.
Jakarlı örme kumaşlar ve moda tarihinde kullanımı
Örme terimi "örme, örülerek yapılan" anlamına gelmektedir. Örme giysiler insanların, örtünme gereksinimiyle başlamış ve günümüze dek tüm kültürlerde, değişik zevklere ve işlevlere göre şekillenerek varlığını sürdürmüştür. Jakar örgü ise jakar mekanizmasına sahip makinelerden çıkarılan kumaşlardır. Tasarım, birden fazla disiplinin bir araya gelerek yeni bir yaratma süreci olarak ifade edilebilir. Bu tez çalışmasında jakarlı örme kumaşlar üzerine yeni tasarım fikirleri uygulanmıştır. Bu doğrultuda Prof. Dr. İsmet Çavuşoğlu'nun yapmış olduğu tablolardan esinlenerek tasarımlar gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda oluşturulan jakar örme tasarımlarında dikkat çekilmek istenen şey farklı yaratım süreçlerine girilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Literatür de jakar dokumalarla ile ilgili çok sayıda çalışma olmasına karşın jakar örme tasarımlarıyla ilgili bilimsel çalışmalar oldukça sınırlı tutulmuştur. Hatta çağdaş sanat tablolarının jakar örme makinalarına aktarılarak bir tasarım süreciyle ilgili çalışmalar da sınırlı tutulmuştur. Bu çalışmanın özgün yönü jakar örme tasarımlarıyla ilgili literatüre katkı sunmasıdır. Anahtar Kelimeler: Jakar örme, tasarım, moda, tekstil
Modada değişen kadın imgesinde sosyal medyanın etkisi ve moda markalarının davranışları
Batı kültürlerinde, inşa edilmiş güzellik idealinin incelik üzerine merkezlendiği gözlenmektedir. Sosyal medya ve özellikle Instagram reklamcıların reklamları belirli hedef kitlelere ulaştırılması için kullanılan bir araç haline gelmiştir. Günümüzde ince ideali sosyal medya reklamları aracılığıyla pekiştirilmektedir. İnce idealinin içselleştirilmesinden kaynaklanan beden memnuniyetsizliği birçok sosyal kaygı problemi, anoreksiya ve bulumia gibi ölümcül sonuç veren yeme bozuklarına yol açtığı görülmektedir. 2012 yılında, moda markalarının kampanyalarında kullandığı geleneksel olarak çekici, ince, beyaz idealine karşı beden olumlama hareketi başlamıştır. Hareket yeni bir oluşumu temsil ettiği için konu ile ilgili çalışmalar çok az ya da kapsamlı değildir. Türkçe literatür taramalarında hareketin moda tasarım üzerinde etkilerinin henüz araştırılmadığı gözlenmiştir. Bu çalışmanın moda tasarımı alanında yapılan kadın ve beden olumlama çalışmalarına bir öncü olması amaçlanmıştır. Çalışmada hareketin ve sosyal medyanın moda markalarının tutumlarındaki değişimlerin araştırılması hedeflenmiştir. Bu kapsamda seçilen moda markaları üç ana grupta incelenmiştir. İç giyim, dış giyim ve spor giyim grupları olmak üzere toplamda dokuz markanın beden olumlama üzerine başlattığı kampanyalar incelenmiştir. Hareket birçok markanın oluşumunun kökten değişmesine sebep vermiştir. Bazı markaların doğru kampanyalarla harekete olumlu bir katkı sağladığı ve farkındalık yarattığı gözlemlenmiştir. Büyüyen hareketten kâr elde etmek isteyen bazı moda markaları tarafından hareketin metalaştırıldığını görülmüştür.
1980 sonrası Türkiye'de spor giyimin gelişimi ve spor giysi tasarımında çağdaş yaklaşımlar
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de 1980 ve sonrasındaki popüler kültürü, tüketim toplumunu, Türkiye'de ki gençlik kültürünü ve spor giyimin gelişimini, medya alanındaki gelişmeleri ele alarak bunların günlük yaşama etkilerini ve moda sektörüne etkilerini spor giyimin temeline dayandırarak spor giyim tarafından incelenmektedir. Ancak günümüzde ise spor giyimin ortaya çıkması ve spor yapmak ile kısıtlı olmayan kullanım şekilleri tasarımcılar tarafından ele alınmış, bilinen dışında yeni bir giyinme biçimi olarak tercih edilir hale gelmiştir. Odak noktası 1980 ve daha öncesinde spor giyim kavramının sadece insanlar tarafından ihtiyaç olarak tercih edildiği, bu yıllarda erkeklerin ata binme, avcılık, balık tutma gibi kırsal alanlarda yapılan aktivitelerde spor giyimi kullandıkları ya da spora giderken tercih ettikleri bir giyim tarzı olduğu görülmüştür. 1980 ve sonrasında popüler kültürün gelişimiyle beraber spor giyim yaygınlaşmıştır, tüketiciler medyanın gelişmesiyle beraber giyim davranışlarını taklit etmeye başlamış ve yeni giyim tarzlarını oluşturdukları görülmüştür. 1980'de yaşanan dönüşümlerle beraber ise spor giyim günlük yaşamın bir parçası haline gelmiş ve günlük giyimi etkileyecek şekilde giyim davranışlarına dahil olmuştur. İnsanlar yalnızca spora giderken değil, günlük yaşamalarında rahat edebilmek için alışılagelmiş giysi tüketim biçimini ortaya koymuştur. Sporun günlük yaşama dahil olması ve spor giyimin ise amacı dışında modaya dönüşmesi günümüz tasarımcılar tarafından yeniden ele alınmış ve yeni giyim türlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.
Moda tasarımında giyilebilir teknoloji uygulamalarına inovatif yaklaşımlar: Esnek güneş panelli giysi ve aksesuar tasarımları
Bir kıyafetin bir parçası olarak ya da kişisel bir aksesuar olarak giyilebilen teknolojik ürünleri kapsayan giyilebilir teknolojiler insanların hayatını kolaylaştırmaktadır. Son yıllarda büyük bir hızla gelişen teknoloji sayesinde giyilebilir teknoloji ürünlerinde büyük ilerlemeler kaydedilmektedir. Giyilebilir teknoloji ürünlerinin kullanımı son dönemde hızla büyüyen bir moda, ciddi bir tüketim sektörü olmaya başlamıştır. Küresel iklim kriziyle birlikte sektörün yeni yönelimi olan sürdürülebilir yaklaşımlar ve Covid 19 pandemisi ile birlikte insanların değişen hayat şartlarına bağlı olarak, bireyselleştirilmiş ve teknolojiye bağımlı duruma gelinmiştir. Teknoloji kullanımı arttıkça, enerji ihtiyacı en hızlı ve pratik nasıl giderilir sorusunun cevapları aranmaya başlanmış olup dünyanın ana enerji kaynağı güneş günlük yaşantımızda kullanılan enerji için de ilham kaynağı durumuna gelmiştir. Bu durumda moda sektöründe sürdürülebilir ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması ve bunların moda sektöründe uygulanması hem yenilikçi hem de ekolojik olarak çevre dostu bir yaklaşım olarak karşımıza çıkmaktadır. Son yıllarda moda sektöründe yapılan fuar ve defilelerde teknolojik kıyafet ve aksesuarların yoğun olarak kullanılmaya başlandığı görülmektedir. Günlük aktiviteleri hatırlatan ve analizlerini yaparak kişisel verileri kolayca takip etmeyi sağlayan kıyafetler, saatler ve bilekliklerle başlayan giyilebilir teknoloji ürünleri; kemerler, şapkalar, ayakkabı ve çantalarla zenginleşerek ilerlemesini sürdürmektedir. Bu ürünler çeşitli akıllı sensörler, kablosuz bir güç kaynağı ya da güneş enerjisi gibi yenilenebilir enerji sistemlerinden yararlanarak çalışmaktadır. Bunun sonucunda yenilenebilir enerji kaynaklarının farklı tasarımlarla birleştirilmesi fikri ortaya çıkmış; bu da daha fonksiyonel ve inovatif yaklaşımların oluşmasını zorunlu kılmıştır. Giyilebilir teknolojilerde kullanılan yenilenebilir enerji kaynağı olan güneş enerjisinin kullanımı ile giysi ve aksesuarlar aracılığıyla güneş ışığını toplayarak telefon şarj edebilme imkânı bulunmaktadır. Bu araştırmada giyilebilir teknolojinin bir parçası olan giyilebilir güneş enerji sistemleri konusunda yapılan çalışmalara değinilmiştir. Öncelikle "Kadın ve erkek deri giysi ve aksesuar tasarımlarına esnek güneş panelleri dahil edilerek daha işlevsel tasarımlar elde etmek mümkün müdür?" sorusuna ve bu sorunun beraberinde getirdiği alt problemlere cevap aranmıştır. Yenilenebilir enerji kaynağı olan güneş enerji sistemlerini kullanarak cep telefonlarını şarj edebilen çeşitli aksesuar tasarımlarının yapılmasını kapsayan bu çalışmada esnek güneş panelleri kullanılmıştır. Tasarımlar yapılırken esnek güneş panelleri ile teknoloji kullanımının yanı sıra estetik unsurlar da göz önünde bulundurulmuştur. Literatür taraması yapılmış, güneş enerjisi sistemlerini kullanan tasarımcılara ve yapılan test ve örnek uygulamalara yer verilmiştir. Çalışmada farklı kullanım amacına hitap eden bir adet kadın ceketi, bir adet erkek yeleği ve beş adet çanta tasarımı yapılmış ve üretilmiştir. Üretimi yapılan tasarımlarda telefon şarj mekanizmasının çalışıp çalışmadığı gün ışığı ve maruz kalınması öngörülen ortam koşullarında test edilmiştir. Herhangi bir depolama alanı olmaksızın anında şarj özelliği olan tasarımların bir telefonu gün ışığında yaklaşık 2-3 saatte şarj edebildiği gözlemlenmiştir. Enerji kaynağının sürekli olarak taşınabilir ve erişilebilir olmasını sağlayan tasarımların, teknolojiye olan bağımlılığın hayatın hızını yavaşlatmasını önleyeceği, sektörde yenilikçi, sürdürülebilir ve inovatif alternatiflerin artmasına olanak sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Güneş Enerji Sistemleri, Esnek Güneş Paneli, Giyilebilir Teknolojik Ürünler, Tasarım
Türkiye' deki hazır giyim firmalarının moda tahmin yöntemlerinin araştırılması
Moda tahmini, günümüz hazır giyim sektöründe, firmalara rekabet gücü sağlayan önemli bir etken olması yanında, firmalarda çalışan tasarımcılar için de bir tasarım kaynağı ve yol gösterici olma özelliğindedir. Türkiye'deki hazır giyim firmalarının, moda tahminine yaklaşımları, kullandıkları yöntemler ve moda tahminin tasarım sürecine etkisi bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Araştırma Türkiye'deki hazır giyim firmalarında çalışmakta olan tasarımcılarla yürütülmüştür. Araştırma evrenine dâhil olan hazır giyim firmalarında çalışan on iki tasarımcıyla, moda tahmini ile ilgili yüz yüze görüşmeler yapılmış, bu görüşmelerden elde edilen veriler, nitel araştırma modelinde incelenmiştir. Araştırma sonucunda, Türkiye'deki hazır giyim firmalarının uluslararası, güncel moda tahmin verilerine, eğilim takip firmaları, fuarlar, dergiler v.b. aracılığı ile ulaştıkları ortaya çıkmıştır. Türkiye'deki hazır giyim firmaları, elde ettikleri bu verileri, firmaların müşteri kitlesi, pazar verileri, sürekli ürettikleri temel ürünler gibi etkenlerin verileri aracılığı ile yorumlamakta ve Türkiye pazarı için, daha kısa vadeli, ürün hedefli, ikinci bir moda tahmini yapılmaktadır. Bu süreçte tasarımcının tecrübesi ve konuyla ilgili sezgileri önemli olmaktadır.
Türkiye'de moda illüstrasyonunun gelişimi
Bu araştırmada, Türkiye'de moda illüstrasyonunun gelişimi başlığı altında; illüstrasyon, Türkiye'de illüstrasyonun tarihçesi, illüstrasyonun çeşitleri örnekler ile desteklenmiş olup, günümüzde etkin çalışmaları ile önemli Türk illüstrasyon sanatçılarından bazıları incelenmiştir. Ek olarak; moda ve moda illüstrasyonu, moda illüstrasyonunda kullanılan yöntemler, farklı silüet tipleri, basılı kaynaklardan silüet elde etme yöntemleri, insan vücudunda ölçü ve oran, moda illüstrasyonunda baş, portre, el, ayak çizimleri, klasik oranlardaki silüet çizimleri ve moda siluetlerinin karşılaştırılması konuları yer almaktadır. Üçüncü bölümde; moda illüstrasyonunun moda ile bağlantılı bir şekilde değişip, gelişeceği düşünülerek geçmişten günümüze giyim modasından bahsedilerek, Türkiye'de Moda İllüstrasyonunun Gelişimi başlığı desteklenmiştir. Günümüzde etkin çalışmaları ile önemli Türk moda illüstrasyon sanatçılarından bazıları incelenmiştir. Ek olarak; araştırmanın nitel bulgularına ulaşabilmek için, 6 soruluk görüşme formu 5 kişiden oluşan moda illüstratörleri ve akademisyen katılımcılara gönderilerek, kayıt altına alındıktan sonra döküm haline getirilmiş, düzenlenerek yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Moda illüstrasyonu, illüstrasyon, moda illüstratörü, moda.
Yazma baskı tekniklerinin çağdaş moda tasarımına yansımaları
Türk el sanatımız olan yazmacılık, Anadolu'da bilinen en eski el sanatlarımızdan biridir. İnsanlık tarihi boyunca kadın, bir yaşam biçimi ve süslenme olarak, örtünme şeklini benimsemiş, kültürel ve etnik kimliği yaşadığı doğaya ve yaptığı işe göre giyimi şekillendirmiştir. Genç kızlar evlilik çağına geldiklerinde, anne olduklarında, yaşlandıklarında, ya da matem günlerinde giyim tarzlarını hep dışa vurumla göstermiş, iç dünyalarının karardığını, sessiz ama bir o kadarda görsel anlatmıştır. Renk ve şekillerle, sevinç ve mutluluklarını çevrelerine göstermiş, bu renkler sessizliğin sesi olup, günümüze kadar gelmiştir.Kumaşın cinsi ya da kalitesi bölge olarak değişse de, kumaşa verilen emek sevgiye verilen emeğe dönüşmüştür. İnsanoğlunun örtünme olarak kullandığı giyim eşyaları, medeniyetlerin gelişmesiyle birlikte, estetik ve kadınsı bir görsellik ile sanatsal bir nitelik kazanmıştır. Bu sanatlardan biride Türk el sanatımız ``yazmacılıktır.''Bu tez çalışmasının amacı, yazmacılık denilen el sanatımızın, kumaş üzerine fırça ya da tahta kalıplarla uygulanan baskı tekniklerinin, giyim (moda) tasarımına yansımalarını araştırmaktır.ANAHTAR KELİMELER: Yazmacılık, Kalıp, Baskı, Kadın, Moda (giyim), Tasarım.
Kadın moda dergilerinde sayfa tasarımı öğeleri: Cosmopolitan ve Süper dergilerinin içerik analizi
Günümüzde tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de farklı okuyucu kitlelerine seslenen aylık veya haftalık olarak basılan dergiler yayınlanmaktadır. Yeterince ilgi görmemesinin sebebi, Türkiye'de okuma oranının düşük olmasıdır. Dergiler zengin görsel dili, yeni baskı süresinin genellikle aylık periyotlarda olması ve ilgi çekici konularıyla satışa sunulmasının yanı sıra hedef kitlelerini tam olarak tanımayan dergi yayıncıları dolayısıyla dergi satışları beklenenin altında olmaktadır.Dergi yayıncılığındaki hızlı ve çarpıcı gelişmelere bağlı olarak, sayfa tasarımında son yıllarda önemli gelişmeler olmuştur. Özellikle geniş ve farklı demografik özelliklere sahip hedef kitlelere hitap eden dergi yayıncılığı tasarım ve teknolojik gelişmelerle daha da hız kazanmıştır. Farklı segmantlarda bile olsa dergi tasarımcıları için tasarımda rekabet bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu değişimlere bağlı olarak ister aynı segmantta ister farklı segmantta olsun sayfa tasarımlarında estetik tasarımların oluşturduğu çeşitlilik bir tasarım şablonu meydana getirmektedir. Tasarımlarıyla öne çıkan ve kendi sektöründeki dergilere öncülük eden kadın moda dergileri estetik açıdan etkili bir sayfa tasarımına sahip olması hedef kitlenin tercihlerini de değiştirebilmektedir.Bu çalışmada; kadın moda dergilerinde sayfa tasarımının içerik analizi belirlenmek üzere aynı segmantta faaliyet gösteren en çok satan ve en az satan dergiler belirlenerek tasarım öğeleri grafik tasarım ve sayfa tasarımının ilke ve elemanlarına göre incelenerek değerlendirilmiştir. Bu kapsamda çalışmanın ilk iki bölümünde sayfa tasarımı, sayfa tasarımın tarihsel gelişimi, sayfa tasarımının görsel, tipografik, genel ilkeleri ile ilgili kavramlar geniş bir şekilde açıklanmış, literatüre uygun olarak bir alt yapı kurulmuştur. Daha sonra Türkiye' de kadın moda dergileri sektöründe en çok satan ve en az satan dergiler olan ? Cosmopolitan? ve ?Süper? dergileri elde edilen veriler çerçevesinde sayfa tasarımının tasarım kriterleri doğrultusunda analiz yapılarak yorumlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Sayfa Tasarımı, Kadın Moda Dergileri, Masaüstü Yayıncılık, Modernleşme ve Kadın, Taslaklama.
Sanatlararası bağlamda moda tasarımına müziğin yansıması
İlişkilendirilecek sınırsız disiplin içerisinde "moda ve müzik" etkileşimleri, konu bağlamında temeli teşkil eden bir sınırlılıkla çalışmanın temel niteliğini oluşturmaktadır. Bu bağlamda ortak yaratım pratiğiyle moda müzikten beslenirken yeni tasarımlara nasıl aktarıldığı; biçim, içerik, malzeme olarak nasıl dönüştürüldüğü, kavramsal bilgilerle desteklenerek ele alınmıştır. Aynı zamanda müziğin, kişinin üzerinde oluşturduğu ruhsal bağlantıyla şekillenen duygulara yönelik somut ve soyut kavramların, çeşitli materyaller aracılığıyla diğer sanat dallarına ve giysi tasarımlarına aktarımı örneklendirilerek açıklanmıştır. Müzik ve giysi tasarımının melezleşmesi sonucunda ortaya çıkarılan bu eserler, daha da özele indirgenerek L. V. Beethoven ve 9. Senfoni'nin giyilebilir sanata dönüştürülebilen uygulama çalışmalarıyla ortaya konulmuştur. Bu bağlamda çalışma altı ana bölümden oluşmuştur. Çalışmanın birinci bölümünde disiplinlerarasılık anlayışıyla özdeş ya da benzeşik bakış açılarına sahip kavramların, anlam karmaşası yaratmaması adına açıklaması yapılmış; sanatta sözü geçen disiplinlerarasılık terimlerinden kısaca söz edilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde müziğin disiplinlerarasılık bağlamında diğer sanatlarla olan ilişkisi irdelenmiştir. Bu bilgilerin ardından çalışmanın ana konusu olan müzik ve moda tasarım ilişkisi, belirli kategoriler ve örnekler eşliğinde açıklanmaya çalışılmıştır. Burada, müzik ve moda tasarımının etkileşimine dair ilk akla gelen altkültür gruplarından ziyade (kısa bir örnekle açıklanmıştır), eserlerin sanatsal yaratım ile var edilmesi noktasındaki sorgulamalara rastlanılacaktır. Bir sonraki bölümde çalışmanın yöntemi açıklanmış ve sıradaki bölümde ise L. V. Beethoven ve 9. Senfonisi'nden esinlenilerek yeni malzeme ve formlarla farklı fikirlerin doğmasına olanak sağlayacağı ve sanatlararası anlayıştan var olan eserlerin diğer sanatçılarda temel bir esin kaynağı oluşturacağı temennisi ile oluşturulmuş beş adet tekstil yüzey ve giysi tasarımlarıyla çalışmanın sonuç bölümüne varılmıştır.
Gelenekselden beslenme anlayışına bir örnek Dr. Gönül Paksoy
Tasarımlarda geleneksel öğelerin kullanılması gelenekten geleceğe aktarılması bakımından önem taşımaktadır. Bu tasarımları en güzel şekilde icra edenlerden olan Dr. Gönül Paksoy, moda trendleri arasında, dar sınırlar içinde olmayan, toplumda statü sahibi kişilere ürün ve hizmetler sunar. Bu ürünler, giyilebilir, özgün kıyafet tasarımları ve atıksız mutfak gibi gelenekten beslenerek oluşturulur. Onun tasarımları simgesel ve işlevsel, tasarım değeri açısından son derece önemli ve iletişim dili oluşturmaya çalışan tasarımcılara kıymetli örnekler sunar. Ayrıca geleneksel öğelerin yaratıcılık ve giysi tasarımına kattığı değeri göstermek gelenekselden beslenmeye dikkat çekmek açısından önemlidir. Örtünme, insanoğlunun iklim şartlarından korunma ihtiyacı ile doğmuştur. İnsanoğlu bunun için önce yaprakları kullanmaya başlamışlardır. İnsanların zamanla kendilerini geliştirmesi, ihtiyaçları ve örtünme için kullandıkları eşyalarla paralel olarak değişim ve gelişim gösteren bir faaliyetler bütünü olmuştur. Örtünme önceleri zorunlu bir ihtiyaçken zamanla giyinme gibi bir zevke dönüşmüştür. Giyimin gelişimi, toplumları ve kültürleri kendi içinde, alt ve üst tabakalar olarak birbirinden ayırmaya yardımcı olurken tasarım kavramını da meydana getirmiştir. Böylece giyinme, zamana, yere ve kültüre göre değişkenlik gösteren komplike bir yapıya dönüşmüştür. Kıyafetin giyinmeye dönüşmesiyle de bu kavramın içine duygu, zevk ve anlayış girmiştir. Böylece sanat değeri taşıyan tasarımların önü açılmıştır. Bu çalışmada giyim kuşamın gelişim seyri, sürdürülebilirliği, eski ve yeninin birleşiminden oluşan yeni tasarımlar ele alınmış; bu tasarımlara hayat veren önemli isimlerden Dr. Gönül Paksoy'un hayatı, tasarımlarında kullandığı malzemeler ve onların kullanım şekilleri, kitapları, sergileri, aldığı ödüller incelenmiştir.
Jeanne Lanvin örneği üzerinden bayan ve çocuk giyim koleksiyon önerileri
Tarih öncesi çağlardan günümüze kadar geçen zaman diliminde giysi; insanları soğuktan koruyan, sert ve zorlu iklim koşullarına bağlı olarak insanın dayanma gücünü arttıran bir örtünme, korunma unsuru iken zamanla kültürel değişimler, teknoloji alanındaki gelişmeler, değişen ekonomik koşullar doğrultusunda insanoğlunun birey olarak kendisini ifade edebilmesinde önemli bir unsur olarak gelişme göstermiştir. Günümüzde giyim olgusu insanlar için sadece örtünme veya dış etkenlerden korunma şeklinde düşünülen bir olgu olsaydı kişiye ait sadece birkaç parça giyim eşyası olacaktı. Ancak insanlar karakter, zevk, kendilerini dış dünyaya karşı ifade etme biçimi, sosyal ve ekonomik statü açısından birbirlerinden ayrılmak amacı ile giysiyi kullanmışlardır. Tarihsel devinim boyunca gerçekleşen ilerleme içerisinde giyim olgusu öncelikli olarak bireyin belli bir gruba, sınıfa ait olduğunu göstermesi ve vurgulaması için materyal, renk, doku, kumaş, aksesuar, desen açısından çeşitlendirilmiş ve tasarlanmıştır. Giyim tarihi incelendiği zaman, insanoğlunun içerisinde yaşadığı toplumun, ait olduğu kültürün, ayak bastığı coğrafyanın örtünme ile giyinme eylemi arasında bulunan ilişkiyi yakından etkilediği fark edilebilmektedir. Moda olgusunun oluşum ve gelişimi; modanın giyim sektörü içerisinde yer bulması toplumlardaki estetik bir duyarlılığın ilerlemesi ile orantılıdır. Toplum içerisinde ortaya çıkan ticari, siyasi, kültürel anlamdaki eylemler, sanatsal düşünce yapıları, çevresel faktörler, teknoloji alanında ortaya çıkan yenilikler ve gelişmeler, bireylerin kendi içlerinde ve ilişkilerindeki etkenler modaya yön vermekte ve böylece moda toplumsal bir olgu haline gelmektedir. Moda hızlı bir devinim halindedir. Çünkü moda, toplumda meydana gelen, herhangi bir alanda ortaya çıkan değişimler, insanlar arasında oluşan düşünce farklılıkları, o andaki olay ve durumlara karşı etki- tepki gibi sebeplerden etkilenmeye ve şekil değiştirmeye uygun bir kavram ve oluşumdur. Moda tarihinin anlamı, günümüz dünyasında 'tasarım' kavramının nasıl ortaya çıktığı ve hangi aşamalardan geçtiği ile ilişkilidir. Çünkü 20. Yüzyıldan itibaren moda dünyasında 'tasarımcı' tek yönlü açıdan bakılarak sadece giysileri hayal eden ve diken bir birey değil; içerisinde yaşadığımız dünyanın kavramlarını inşa eden bir üretici konumunda bulunmaktadır. Giysilerimizi hayal eden ve terziliğini yapan kişilerin bir terzi olmaktan çok nasıl dünyanın en büyük sektörlerinden birinin yüzü haline geldikleri sorusunun cevabına ulaşabilmek için ise yapılan araştırmalar ve tespitler doğrultusunda Avrupa' da tanınmış ve gelişme göstermiş tasarımcı- terzi- modacı niteliğini taşıyan Jeanne Lanvin dikkat çekmektedir. Kurulduğu ilk günden günümüze kadar en uzun süreli ve aralıksız bir şekilde aktif olarak varlığını sürdüren moda evlerinden biri olan Lanvin markasının kurucusu Jeanne Lanvin, moda ve giyim sektöründe yenilikler ve tasarımlar ortaya koymuş; moda tasarım dünyasına giysi tasarımı, aksesuar tasarımı ve tekstil tasarımı açısından farklı ve dikkat çekici bir boyut getirerek haute couture dünyasına da katkıda bulunmuştur. Lanvin kızından ilham alarak 'Anne- Kız' elbiseleri tasarlamıştır ve bunlara ek olarak kıyafetleri aksesuarla zenginleştirmiştir. Bu giysi tasarım biçimini markasına uyarlayarak özgün olmak adına dikkat çekmiştir. Yaşadığı dönemde bu tasarım fikri ve uygulama yöntemleri ile giysi moda sektöründe özgün bir konuma sahip olmuştur. Tasarımlarını oluştururken geleneksel olandan kopmamış; ürünlerini güncel olan gelişmeler ile birleştirerek tasarlamış ve kullanıcıya sunmuştur. Bu çalışma moda ve tekstil tasarımı öğrencileri için özgünlük ve tasarımda farklılık ortaya koymak, yaratıcılığın geçmiş, şuan ve gelecekle birlikte harmanlanması, farklı fikirlerden beslenmek bakımından olumlu katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada amaç; literatür taramasının sonucunda elde edinilen bilgi ve analizler ışığında tekstil ve moda eğilimlerinde geleceğe yönelik tasarım ve uyarlamaların doğru ve net tespitini yapabilmek olarak düşünülmektedir. İncelenen konu ile ilgili yeterli Türkçe kaynak ve veri bulunmamasından dolayı yabancı dildeki kaynaklardan Jeanne Lanvin örneği üzerinden gidilerek incelemeler ve bu incelemeler doğrultusunda uygulamalar yapılmıştır. Ayrıca araştırmada ilgili branşlardaki tasarım eğitimi programları ve öğrenciler için Türkçe kaynak oluşturulması planlanmıştır.
Sosyo ekonomik ve kültürel yaşantıların moda tasarımı öğrencilerinin koleksiyonlarına ve tasarım değerlerine yansıması
Farklı aile ve sosyal çevrelere sahip öğrencilerin, estetik, yaratıcılık, yenilik kavramlarını içinde barındıran tasarım olgusuna bakış açıları çeşitli değişkenlerden etkilenebilmektedir. Bu bağlamda, araştırmada moda tasarımı eğitimi alan öğrencilerin sosyo-ekonomik ve kültürel yaşantılarının, hazırladıkları koleksiyonlarının sembolik ve fonksiyonel tasarım değerleri üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 2010-2011 eğitim öğretim yılı Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Giyim Endüstrisi ve Moda Tasarımı Eğitimi Bölümü, Moda Tasarımı Eğitimi Anabilim Dalı 4. sınıf koleksiyon hazırlama dersinde, aynı tema üzerinde tasarım yapan toplam 49 öğrenci araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında, araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu ve tasarım değerlendirme formu olmak üzere iki ayrı ölçme aracı kullanılmıştır. Öğrencilerin belirlenen tema doğrultusunda hazırladıkları koleksiyonları, Gazi Üniversitesi, Mesleki Eğitim Fakültesi, Moda Tasarımı Eğitimi Ana Bilim Dalı öğretim üyelerinden ve araştırmacıdan oluşan 3 kişilik bir komisyon tarafından, tasarım değerlendirme ölçeğindeki kriterler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen verilerin analizi istatistiksel paket programı `SPSS 11.5? kullanılarak analiz edilmiştir. Değişkenlerin farklılık oluşturup oluşturmadığını belirlemek için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Farklılığın olduğu durumlarda farklılığın kaynağını belirlemek üzere ANOVA sonrası çoklu grup karşılaştırılmalarında LSD testi uygulanmıştır. Ölçeklere ilişkin karşılaştırmalara geçmeden önce veri setinin normal dağılıma uygun olup olmadığı Kolmogorov-Smirnov testi ile belirlenmiştir. Giysi Tasarım Değeri Belirleme ölçeğindeki kriterlere göre öğrencilerin tasarımların değerlendirmesini yapan iki öğretim üyesi ve bir araştırmacıdan oluşan komisyonun verdikleri puanların karşılaştırılmasında `Kruskal Wallis H? testi kullanılmıştır. Son aşamada ise, öğrencilerin koleksiyonlarının tasarım değerlerine etki eden değişkenlerin yönü ve değişkenlerin etkileşimlerin nasıl olduğunu belirlemek için korelasyon analizi yapılmış elde edilen değerler yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda; öğrencilerin büyük bir çoğunluğun estetik değer ve beğenilerinin oluşmasında yakın çevrelerinden etkilendikleri ve babaları farklı mesleklere sahip öğrencilerin, fonksiyonel değerler ve tasarım değerlendirme toplam puanları arasında istatistiksel anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin çevrelerindeki kişilerin giyim tarzları ile giysi tasarım değeri belirleme ölçeği ortalamaları karşılaştırıldığında, sembolik değerler ve tasarım değerlendirme toplam puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olduğu gözlenmiştir. Alanlarıyla ilgili tutum ve davranış puanları yüksek olan öğrencilerin, sembolik tasarım değeri puanlarının diğer öğrencilerden yüksek olması, öğrencilerin sosyo-ekonomik ve kültürel yaşantılarının, koleksiyonlarının sembolik ve fonksiyonel tasarım değerleri üzerindeki etkilerini gösteren önemli bir sonuç olarak görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Moda Tasarımı, Giysi Tasarımı, Tasarım süreci, Tasarım değeri, Koleksiyon, Yaratıcılık
Moda tasarımı eğitimi alan öğrencilerin popüler kültür ürünü olan çizgi roman ve kahramanlarının günümüz modası ve yaratıcılıklarına etkilerine dair görüşleri
Bu çalışmanın amacı; lisans düzeyinde moda tasarımı öğrencilerinin, günümüzde popülerliğini koruyan çizgi roman türü ve kahramanlarının moda tasarım uygulamaları hakkındaki düşüncelerini ve kendi tasarımları üzerindeki etkilerini belirlemek, özel ve devlet üniversitelerindeki moda tasarımı eğitimi alan öğrencilerin bu konuyla ilgili görüşleri ve ne ölçüde etkilendikleri konusunda aralarında fark olup olmadığını incelemektir. Bu araştırmada tarama yöntemi kullanılmıştır. Yönteme ilişkin veriler, literatür taraması ve bilgi toplama formu ile elde edilmiştir. Bu araştırmanın çalışma grubunu; Ankara ilinde bulunan Yüksek Öğretim Kurumlarında 2011-2012 eğitim-öğretim bahar döneminde Atılım Üniversitesi Güzel Sanatlar Tasarım Mimarlık Fakültesi Moda Tasarımı Bölümü ve Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Moda Tasarımı Bölümünde, moda tasarımı eğitimi alan toplam 120 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen beşli dereceleme ölçekli anket formu kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, görüşlerin dağılımını yansıtmak için %, f ve aritmetik ortalamaya bakılmıştır. Üç başlık altındaki görüşlerin üniversiteler arasında anlamlı bir farkın olup olmadığının saptanması için t testinden yararlanılmıştır. Araştırma verilerine bakıldığında; öğrencilerin popüler kültür konusunda bilgi sahibi oldukları, tür ve kahramanları hakkında ilgili oldukları gözlenmiştir. Öğrencilerin; çizgi romanı sürekli olarak okumasalar da tv, film, animasyon gibi farklı alanlara yansımalarını takip ettikleri, moda tasarım alanında etkilerini gözlemledikleri, kendi tasarımlarında da kısmen kullandıkları ve yaratıcılıklarına iyi yönde etkisi olduğunu düşündükleri bulgulanmıştır. Özel ve devlet üniversitelerindeki öğrencilerden toplanan verilerden yapılan istatistiksel çalışmalara göre, Atılım üniversitesi öğrencileri çizgi roman ve kahramanlarından tasarımlarında daha çok etkilendiği gözlemlenmiştir. Bu bulgular ışığında; popüler kültür ürünü olan çizgi roman ve kahramanlarının, moda tasarım eğitimi alanında kullanılmasına ve ileride yapılabilecek bilimsel araştırmalara dair öneriler sunulmuştur.
Moda tasarımında animasyona dayalı figür varyasyonları çalışma materyali oluşturma
Hazır giyim sektöründe tasarımın, üç boyutlu bir ürüne dönüştürülme sürecinin ilk basamağını, resimleme işlemi (moda illüstrasyonu) oluşturur. Moda illüstrasyonunun teknik, estetik ve görsellik açısından albenisi olmalıdır. Bu nedenle, moda tasarımcısının eğitiminin büyük kısmı moda illüstrasyonu hazırlama ve çizim teknikleri üzerinedir. Tasarım eğitimi almadıkları halde sektörde modelist olarak çalışan veya moda tasarımı alanı ile ilgilenmek isteyen bir çok kişinin fikirlerini ifade etmesine yardımcı olacak, işlem sürecini kısaltarak kolaylaştıracak bir çalışma materyalinin geliştirilmesinin önemli olduğu düşünülmektedir. Çalışmanın amacı, Giyim ve Moda Sektöründe, moda illüstrasyonu ve moda figürü hazırlama tekniklerinin irdelenmesi ve moda tasarımında kullanılacak üç boyutlu görüntülerden moda figürü ve varyasyonları oluşturarak bu alanda çalışmakta olan veya çalışmak isteyenlere bireysel öğrenmeyi destekleyen yardımcı bir araç sunmaktır. Problem, amaç, alt amaçlar, moda tasarımında kullanılan teknik terimlerin ve kavramların anlamları açıklanmıştır. Devamında kavramsal çerçeve ile ilgili araştırmalara yer verilmiştir. Moda illüstrasyonunun tanımı, tarihçesi (yıllara göre gelişim/değişim süreci), moda illüstrasyonunda kullanılan araç/gereçler, çizim ve boyama teknikleri, insan figürü çizim teknikleri, moda figürü hazırlama teknikleri ele alınıp örnek görsellerle konular desteklenmiştir. Moda figüründe kullanılan pozlar (duruşlar) irdelenmiş, kulanılan pozların kullanım tercihleri ve nedenlerine yer verilmiştir. Doğal insan figürü çizimleri ile moda figürü çizimleri karşılaştırılmış ve aralarındaki farklar vurgulanmıştır. Kullanılan yöntem, evren ve örneklemlere yer verilmiştir. Örnekleme alınan 3D programı için 10 kişiden oluşan uzman bir grubun görüşleri alınarak, modelin hangi program aracılığı ile gerçekleştirileceğine karar verilmiştir. 3Ds Max programı aracılığı ile çalışmada kullanılmak üzere, istenilen ölçü ve niteliklerde hedeflenen moda figürü (kadın) geliştirilmiştir. Geliştirilen moda figürüne istenilen niteliklerde farklı pozlar verdirilmiş ve modelin kendi etrafında 360 derecelik dönüşleri film olarak kaydedilmiştir. DVD?ye aktarılan animasyonlar çalışma materyali olarak adlandırılmıştır. Bulgular ve yorumlar kısmında, geliştirilen çalışma materyalinin etkinliğini test etmek amacı ile bir grup gönüllüye materyal kullandırılarak moda figürü giydirme etkinliği gerçekleştirilmiş ve çıkan sonuçlar gözlemlenerek değerlendirilmiştir. Araştırmanın son bölümünde ise sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Elde edilen veriler ve örneklem grubunun görüşleri değerlendirilmiş, sonrasında yapılması planlanan çalışmalara ışık olması açısından bir takım önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Moda İllüstrasyonu, Moda Figürü, 3D Figür
20. yüzyıl kadın modasında elbise formlarının değişimi üzerine kronolojik bir araştırma
Modanın önemli gelişmelerin olduğu 20. yüzyılda kadın elbise formlarının değişim sürecinin kronolojik olarak incelenmesinin amaçlandığı çalışmada; Araştırma kapsamında, yerli ve yabancı, basılı ve online kaynaklar taranmış, Vogue dergisinin resmî web sitesinden 1900 – 2000 yılları arasındaki yüzyıllık döneme ait kadın giysi fotoğraflarına ulaşılmıştır. 1978 yılına kadar ağırlıklı olarak Vogue dergisinin Mart ve Ağustos sayılarından birer elbise görseli seçilmiş fakat zamanla derginin aylık baskı sayısı azaldığı için 1978-2000 yılları arasındaki görsel örnekleri bire düşürülmüştür. Böylece 1978 yılına kadar 10 yıllık periyot 20 giysi görseli ile temsil edilecek şekilde sınıflandırılırken son 22 yıl için bir adet giysi görseli ile sınıflandırma tamamlanmış ve 178 adet elbise görseli araştırmanın materyalini oluşturmuştur. Söz konusu periyotlardaki kadın giysi görsellerinin dönemlere özgü siluet, yaka ve kol formlarının biçimsel çizimleri yapılmış, dönemin sanatsal, kültürel ve ekonomik yapısıyla ilişkilendirilerek tasarım özellikleri ve değişim süreci baskın olan özellikleriyle birlikte açıklanmaya çalışılmıştır. Bu araştırmada kadın giysilerinden seçilerek formları incelenmek üzere ele alınan elbisenin, geleneksel olarak kadınlar tarafından giyilen ve gövdeyi örterken bacakların üzerine sarkan bir giysi türü olmakla birlikte herhangi bir uzunlukta etek içeren, bazen tek bazen ise iki parçadan oluşan, resmi veya gündelik olarak tercih edilen ve farklı dikiş teknikleriyle şekillendirilebilen bir giyim ürünü olduğu söylenebilmektedir. Giysilerin kronolojik değerlendirilmesinde, çok çeşitli siluet formları arasından araştırmada kullanılacak 8 siluet formu belirlenmiş, alan literatüründe yer alan temel kol ve yaka formları ile uzun, kısa ve truvakar kol boyu dikkate alınmıştır. 20. Yüzyılda elbise formları on yıllık periyotlarla karşılaştırılmış; H siluetin yüz yıllık dönemde baskın bir biçimde kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır. 1940 ve 1950'li yıllarda daha zarif ve kadınsı görüntüsüyle Kum Saati siluet görülürken, S ve X siluet ise daha spesifik bir formu temsil ettiği için sadece kendi dönemlerini yansıtarak 1900'lü ve 1950'li yıllarda baskın olarak kendisini göstermiştir. A ve V siluetlerin ise hazırlanmış olan tablolarda zaman dilimlerinin içerisine karışarak biraz daha geri planda kalan formlar olmuşlardır. Yüzyıl içinde çoğunlukla beden üzerinden şekillenen oyuntulu yaka kullanılırken en çok tercih edilen kol formunun ise uzun takma kol olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dönemsel siyasi olaylardan, sanayinin ve teknolojinin ilerlemesi ile endüstrileşmeden ve bunların doğurduğu rekabet ortamlarından dengelerin değişmesi ile modanın çok fazla etkilendiği ve yaşanan savaşlar sırasında tarafların giyim öğelerinin moda trendlerinde ani bir hızla yer aldığı, kimi zaman mikro, kimi zaman ise makro trendlerle modanın elbise formlarını siluet, yaka, kol ve süsleme detaylarıyla şekillendirildiği ve zaman zaman kendini yenileyerek tekrarladığı görülmüştür.
Moda ve sanat
Bu çalışmada sanat ve modanın geçmişten bugüne uzanan, dünya genelindeki algılanış biçimi araştırılarak sunulmuştur. Bu çalışmada iki disiplin, iki ayrı konu olarak; önce moda sonra sanat başlığı işlenmiş, daha sonra sanat ve modanın birbiri ile olan ilişkisi ve benzer yanları derlenmiştir. Bu kapsamda öncelikle konu ile ilgili kavramlar açıklanmış, moda endüstrisinden bahsetmeden önce endüstri ve moda kavramları işlenmiş tarihsel gelişimlerine değinilmiştir. Bir endüstri malzemesi olarak modanın toplumda algılanış biçimi, toplumsal ilişkilerdeki yeri sunulmuştur. Araştırmalar neticesinde modanın kültürel konumundan söz edilmiş, bu konu açıklanırken kültür kavramına değinilmiş, modanın oluşturduğu sınıfsal tartışmalar derlenmiş, toplumsal sınıfların oluşumu ile ilgili bilgiler verilmiş, modanın sosyolojik olguları araştırılmıştır. Modanın küreselleşme kavramı çerçevesinde hızlı yayılımı ile ilgili bilgiler ışığında küreselleşme kavramına değinilmiş kitle iletişim araçlarının modanın yayılımı üzerindeki etkilerden bahsedilmiştir. Modanın küreselleşme olgusu ile yayılımını destekleyen popüler kültür kavramı işlenmiş, modanın popülerleşmesine etki sağlayan unsurlar belirtilmiştir. Sanatın kültürel sınıfsallığı üzerine araştırmalar yapılarak, avangart ve kiç kavramları işlenmiştir. Sanatın yüksek kültür ve halk kültürü kapsamında nasıl vuku bulduğu ile ilgili derlenmiş bilgilere de yer verilmiştir. Popülersanat kavramı dâhilinde sanatın hızla kitlelere yayılımı araştırmalar neticesinde çalışmanın ilgili bölümünde sunulmuştur. 1980 sonrası sanatın oluşum sürecinde tarihsel unsurların neler olduğu ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Sonrasında postmodernizmin sanatta ve modada gözlemlenen etkilerine ortak bir başlıkta değinilmiştir. Sanatın modasal tarafları modanın da sanatsal tarafları incelenmiş ve sunulmuştur. Son bölümde tez kapsamında gerçekleştirilen sanatsal uygulamalara yer verilmiştir.