Behavioral finance
180 theses under this subject heading
Makroekonomik risk iştahı göstergelerinin Türkiye finansal piyasalarına etkisi
Yatırımcıların risk almaya meyillerini ölçmek için çok sayıda endeks bulunmakta olup, bunların doğru ve kesin sonuçlar vermedikleri daha önce yapılan ampirik çalışmalarla ortaya konmuştur. Bu çalışmada risk iştahı göstergeleri olarak çok sayıda makroekonomik göstergeye yer verilerek, bu göstergelerin BİST100 Endeksi ve USD/TRY paritesi üzerindeki etkileri en küçük kareler yöntemi uygulanarak ayrı ayrı incelenmek istenmiştir. Yapılan testler sonucunda BİST100 Endeksi ve USD/TRY üzerinde farklı bağımsız değişkenlerin etkili olduğu görülmüştür. Ulaşılan bu sonuç, risk iştahının etkileri araştırılmak istendiğinde, farklı değişkenlerin aynı anda gözlemlenmesi gerektiğini göstermektedir.
Güven ve beklenti endekslerinin yatırım kararları üzerindeki etkilerinin davranışsal finans perspektifinde incelenmesi
Bu çalışmada yatırımcı duyarlılığına etki eden önemli faktörler olan güven ve beklenti ile ilgili makroekonomik göstergelerin yatırım kararlarına etkisi incelenmiştir. Çalışmada gelişmiş ülke örneği olarak Amerika Birleşik Devletleri ve gelişmekte olan ülke örneği olarak ise Türkiye ele alınmıştır. Çalışmada öncelikle çoklu doğrusal regresyon modelleri ile yatırım araçlarının getiri ve değişim değerleri sonrasında da genelleştirilmiş otoregresif koşullu değişken varyans modelleri ile yatırım araçlarının oynaklıkları üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Bağımlı değişkenler olarak her iki ülke için borsa endeks getirileri (BİST100 ve S&P500) ile yerel para birimi cinsinden mevduat toplamı değişimleri kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler olarak ise her iki ülke için tüketici güven endeksi, ekonomik güven endeksi ve toplam güven endeksi ile VİX Korku Endeksi analizlere dâhil edilmiştir. Veri seti, aylık sıklıkta ele alınmış olup zaman aralığı olarak 2012 Aralık – 2022 Nisan tarihlerindeki verilerden oluşmaktadır. Getiri ve değişim tahmini modelleri sonucunda, her iki ülke için de, genel olarak bağımsız değişkenlerin yatırımlara etkileri olduğu gözlemlenmiştir. Volatilite tahmini modellerinin neticesinde ise BİST100 endeksi yatırımlarında hiçbir bağımsız değişkenin etkisi bulunmazken beklenti ve güven ile ilgili değişkenlerinin diğer üç yatırım aracı üzerinde anlamlı etkilerine rastlanmıştır.
İrrasyonel yatırım kararları ve davranışsal finans
Bu çalışmada, geleneksel finansın eksikliklerinden bahsedilerek davranışsal finans kavramı açıklanmaya çalışılmıştır. Davranışsal finans teoremine göre bireylerin rasyonel olmadıklarını karar alırken risk ve getiri dışında birçok etkeni göz bulundurdukları bunu yaparken de sosyoloji, psikoloji, sosyal psikoloji, antropoloji gibi bilim dallarından faydalandıkları gözlemlenmiştir. Davranışsal Finans, bireylerin içinde bulundukları durumdan etkilenerek yatırım hamlelerinde bulunduğunu finansal piyasalardaki rasyonel olmayan durumu ve yatırımcıların yanılma ihtimallerini meydana çıkarma gayretindedir. Bu alan yatırımcı davranışlarına yepyeni bir bakış açısı sunmaktadır. Geçmişten bugüne kadar olan süreçte psikolojinin pozitif bilimlere eklenmesi bir tartışma konusu olmuş bu çalışmada da olduğu gibi psikolojinin yatırımcının davranışlarını etkilediğini ve bu süreçte bireyin irrasyonel davranışlar sergilediğini, tekrarlanan yargılama hatalarına düştüğü gözlemlenmiş ve örneklerle desteklenmiştir. Bu çalışmada, davranışsal finans alanında ön plana çıkarılan temel konular sayesinde bir uygulama yapılmıştır. Anadili Arapça olan bireylerin, sosyal medya üzerinden kullandıkları kelimelerin mutluluk seviyelerini puanlayan hedenometre veri seti sayesinde mutluluk düzeyleri ölçülmüş ve tarihlere göre TADAWUL 30 endeksinin günlük borsa verileri kıyaslanmıştır. Buna göre bireylerin mutluluklarının finansal verilerle bir ilgisi olup olmadığı incelenmiş ve yatırımcıların aldığı kararlarda o gün sahip olduğu duygu durumlarının bir etkisi olup olmadığı üzerinde durulmuştur. Anahtar Kelimeler: Davranışsal finans, Rasyonellik, Beklenti teorisi,
Tüketicilerin kredi kartı ile fazla harcama davranışının davranışsal ekonomi yaklaşımı ile analizi
Bu araştırma, tüketicilerin kredi kartı ile fazla harcama ve borçlanma davranışının psikolojik duygusal, bilişsel ve davranışsal nedenlerini anlamak amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, tüketicilerin kredi kartı ile fazla harcama davranışı davranışsal ekonomi yaklaşımı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın örneklemi kredi kartı kullanan 19-73 yaş arası 1145 katılımcıdan oluşmaktadır. Veri Türkiye'nin en büyük iki şehri olan İstanbul ve Ankara'da katılımcılardan anket yoluyla toplanmıştır. İstatistiksel analiz yöntemi olarak yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Analiz sonucunda, kredi kartı ile fazla harcama davranışının nedenlerini açıklayan kapsamlı bir model önerisinde bulunulmuştur. Araştırmanın sonuçları; tüketicilerin eylemlerinin gelecekteki sonuçlarını önemsemesinin, yaşam üzerinde hâkimiyet duygusunun, bütçe yönetimi becerisinin ve gelir yeterliği algısının kredi kartı ile fazla harcama davranışı üzerinde negatif etkisi olduğunu göstermektedir. Ayrıca sonuçlar, tüketicilerin risk tercihinin, kompülsif satın alma eğiliminin, sosyal statü tüketiminin, materyalist değerlerinin (mutluluk boyutu), kredi kartından etkilenme düzeyinin kredi kartı taksit tutumunun ve sahip oldukları kredi kartı sayısının kredi kartı ile fazla harcama davranışı üzerinde pozitif etkisi olduğunu göstermektedir. Gelir, eğitim ve yaş değişkenlerinin modeldeki ilişkiler üzerindeki etkileri kontrol edilmiştir. Analiz sonuçları teorik beklentileri desteklemiş ve ilk kez incelenen değişkenler ve ilişkiler için yeni bulgular sağlamıştır. Yaşam üzerinde hâkimiyet duygusu, gelir yeterliği algısı ve kredi kartı ile taksitli ödeme tutumunun kredi kartı ile fazla harcama davranışı üzerindeki etkileri ilk kez bu çalışmada incelenmiştir. Araştırma sonucunda, tüketicilere, politika yapıcılarına ve finansal kurumlara, tüketici refahını, finansal ve ekonomik istikrarı artırıcı önerilerde bulunulmuştur.
Three essays on behavioral economics
This dissertation consists of three essays about Behavioral Economics. The first essay discusses the behavioral patterns of economically disadvantaged Turkish people for the years 2006 and 2019. The second essay investigates what kind of behavioral economics principles applies to the Central Bank of the Republic of Turkey's monetary policy behavior. Lastly, the third essay examines if the Status Quo Bias, one of the Behavioral Economics concepts, is valid for Turkey during the recent economic crisis. Hence, this dissertation contributes to the growing literature on Behavioral Economics by examining Turkey using Behavioral Economics methods on individual, institutional, and macro levels.
Bireylerin finansal yatırım kararlarının davranışsal iktisat bağlamında incelenmesi: Sağlık çalışanları örneği
Davranışsal iktisat, geleneksel iktisat anlayışının aksine yatırımcıların yatırım kararları alırken rasyonel davranmadıkları ve insan psikolojisinin yatırım kararları üzerindeki etkisini incelemesi sonucu günümüzde oldukça yaygın ve popüler bir konu haline gelmiştir. Davranışsal iktisat, bireylerin yatırım kararlarındaki rasyonellikten uzak davranışlarını incelemeyi amaçlamaktadır ve yatırımcıların psikoloji ve duygu durumlarının yatırım kararları üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Davranışsal iktisat, insanların ekonomik davranışlarını konu edinirken, psikolojik faktörlerin de dikkate alınması gerektiğini vurgulayarak iktisat disiplinine farklı bir bakış açısı kazandırmıştır. Yapılan çalışmada sağlık çalışanlarının finansal yatırım kararlarının davranışsal iktisat alanıyla olan ilişkisi incelenmek istenmiştir. Bu bağlamda ilk olarak davranışsal iktisadın temel argümanları incelenmiş, davranışsal iktisadın geçmişten günümüze nasıl evrildiği ve davranışsal iktisat bağlamında bireylerin kararlarını etkileyen mekanizmaların neler olduğu ele alınmıştır. Bununla birlikte bireysel yatırımcı kavramı üzerinde durularak, bireysel yatırımcıların kararlarını etkileyen süreçler ve eğilimler incelenmiştir. Çalışmanın son kısmında 90 sağlık çalışanının katılım sağladığı anket uygulamasıyla araştırma verileri elde edilmiştir. Anket uygulaması beşli likert ölçeğiyle yapılmış olup, anket sonucunda elde edilen veriler ışığında çeşitli istatiksel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Yapılan analizler, geleneksel iktisat anlayışının aksine, bireylerin rasyonel kararlar almadıklarını, alınan kararların davranışsal iktisat kapsamındaki finansal yatırım eğilimleri tarafından etkilendiğini göstermektedir. Birtakım davranışsal iktisat kapsamındaki finansal yatırım eğilimleri arasında anlamlı farklar oluşsa da birtakım eğilimlerde anlamlı farklar oluşmadığı tespit edilmiştir. Geleneksel iktisat anlayışında her bir yatırımcının rasyonel davranışlar sergilediği savunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Davranışsal İktisat, Finansal Yatırım, Yatırımcı
Davranışsal finansın finansal piyasalar üzerine etkisi: BİST gıda sektörü üzerine bir uygulama
Bu çalışma Klasik İktisadı gölgede bırakacak günümüzde de oldukça gelişme gösteren davranışsal finansı açıklamaya çalışır. Yatırımcıların kararları üzerinde etkili olan davranışların piyasadaki önemi ve etkisi konusu ele alınmıştır. Anomali kavramı ile karar mekanizmalarının aldıkları kararlarda etkili olan nedenlerden bir kısmı açıklanmış ve son olarak BİST üzerinden alınan verilerle BİST GIDA (XGIDA) Sektörü üzerinde davranışsal finansın etkisi ve anomali kavramının piyasaya etkisi araştırılmıştır. Haftanın günleri anomalisi konusu analiz edilerek yorumlanmıştır.
Davranışsal finans perspektifinde bireysel yatırımcı kararları ve 2008 Küresel Finans Krizi üzerine bir değerlendirme
Geleneksel finans, insanları rasyonel kabul eden, karar alırken rasyonel davranan, hata yapmayan, hata yaparsa hatasının farkına varıp tekrarlamayan, duygularından arındırılmış bir düşünce sisteminden bahseder. Geleneksel finans teorisi, temel olarak beklenen fayda teorisi üzerine kurgulanmıştır. Ancak her zaman insanların rasyonel davranamayacağı bazı hatalarını tekrarlayabileceği görülmüş ve eleştiri almıştır. Psikoloji ve sosyoloji gibi bilim dallarından faydalanarak davranışsal finans, geliştirilmiştir. Davranışsal finans teorisinde, insanların rasyonel olamayacağı, duyguları ve psikolojik eğilimlerinin olduğu bu gibi faktörlerden etkilendiği varsayılmaktadır. Davranışsal finans, temel olarak beklenti teorisi üzerine kurgulanmış bir teoridir. İnsanların, bir robot gibi matematiksel hesaplamalar yaparak karar alması mümkün görünmemektedir. İnsanlar, ekonomik hayatta karar alırken gelir durumu ve içinde bulunduğu çevre gibi faktörlerden etkilenmektedirler. Bu faktörler görmezden gelinerek, kurulan modellerden doğru sonuca ulaşılması düşük bir olasılık gibi görünmektedir. Bu tezde, bireysel yatırımcıların, yatırım davranışları ve yatırım kararları üzerinde rol oynayan ekonomik ve psikolojik etmenler, 2007'nin sonlarında başlayan 2008'de ivme kazanan ve 2009'un başlarına kadar etkileri devam eden 2008 küresel finans krizi de göz önünde bulundurularak araştırılmaya çalışılmıştır. Nitel araştırma yöntemleri arasında yer alan doküman incelenmesi yapılarak birincil ve ikincil kaynaklar incelenmiş, betimleyici analiz yöntemi kullanılmış ve yorumlanmıştır. Sonuç itibariyle, bireysel yatırımcıların yatırım yaparken psikolojik eğilimlerden, etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır.
Aşırı tepki hipotezinin farklı süreler açısından BIST'te test edilmesi
Davranışsal finans, insanın her zaman rasyonel olmadığını bunun sonucunda da aldığı kararların her zaman en doğru kararlar olmadığını varsayarak insanların ekonomik ve finansal kararlarını incelemektedir. Davranışsal finans disiplini altında incelenen aşırı tepki hipotezine göre bir dönem düşük getiri sağlayan hisse senetleri takip eden dönemde normalin üzerinde getiri sağlarken, bir dönem yüksek getiri sağlayan hisse senedi takip eden dönemde düşük getiri sağlamaktadır. Aşırı tepki hipotezine göre piyasalar zayıf formda etkin değildir. Bu çalışmanın amacı, davranışsal finansın önemli bir yaklaşımı olan aşırı tepki hipotezinin incelenmesi ve BİST'te var olup olmadığını tespit etmektir. BİST'te Ocak 2002 ve Aralık 2019 dönemi arası sürekli işlem gören hisse senetlerinin verileri incelenerek gerçekleştirilen çalışmada beş, üç, iki, bir yıl ve altı aylık dönemler için kazandıran ve kaybettiren portföyler oluşturularak getiri performansları incelenmiştir. Portföy oluşturma ve test dönemleri incelendikten sonra elde edilen sonuçlar aşırı tepki hipotezini destekler niteliktedir. BİST'te kazanan portföyü satıp, kaybeden portföyü alma stratejisi uygulanarak (zıtlık stratejisi) normalin üstünde getiri sağlamak mümkün görünmektedir.
Öğretmenlerin finansal tutumlarının davranışsal finans çerçevesinde incelenmesi
Günlük yaşamda yapılan yatırımların büyük bir çoğunluğu profesyonel olmayan bireysel yatırımcılar tarafından gerçekleştirilir. Ev, arsa, araç almak gibi davranışların yanında vadeli mevduat, altın, döviz, hisse senedi, kripto para alımı gibi farklı enstrümanların da kullanıldığı yatırım portföyünde, bireysel yatırımcılar genellikle kişisel bilgi ve deneyimlerine güvenerek yatırım kararı verirler. Burada bireysel yatırımcıların göz ardı ettiği durum, yatırım kararının bilgi ve deneyim çerçevesinde yapılması gerekliliğidir. Bu gerekliliğin yerine getirilmediği durumlarda ise pişmanlık ve kayıplar kaçınılmaz hale gelir. Son yıllarda popüler bir konu haline gelen finansal okuryazarlık temelde bireysel yatırımcıların yatırım kararlarında bilinçli ve sistematik hareket etmesini amaçlamaktadır. Karar verme ya da bir konu hakkında fikir danışma gibi nedenlerle öğretmenler, toplumumuzda rol model olma özelliği göstermektedir. Bu çerçeveden bakıldığında öğretmenler de diğer kişiler gibi finansal kararlar almakta ve aldığı bu kararları gerek okulda öğrencilere gerekse toplum içerisindeki kişilere anlatmaktadır. Bu noktada mevcut bilgilerini diğer kişilere aktardığı için öğretmenlerde geliştirilebilecek bir tutum, toplumun diğer kesimlerini de etkilemektedir. Bu nedenle bu çalışmada öğretmenlerin mevcut finansal tutumları davranışsal finans çerçevesinde incelenmiş, analiz sonuçlarına göre önerilerde bulunulmuştur. Araştırmanın evrenini, Türkiye genelindeki Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ve özel kurumlarda görev yapan eğitimciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi kapsamında 517 öğretmene ait veriden yararlanılmıştır. Veriler betimsel istatistikler çapraz testler, Ki-Kare testi, t-testi, ANOVA ve Pearson Momentler Çarpımı korelasyon analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin finansal kararlarında bazı davranışsal eğilimlerin etkili olduğu görülmektedir. Bunun yanında tercih edilen finansal yatırım araçları da cinsiyete, finansal eğitim alma durumuna, meslekte çalışma süresine göre farklılıklar göstermektedir. Öğretmenlerin finansal eğitim almasının davranışsal finans eğilimlerini azaltıp rasyonel kararlar almasını sağlayacağı ve gerek kendisinin gerek çevresindeki diğer kişilerin finansal karalarını olumlu etkileyeceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimler: Davranışsal Finans, Finansal Tutum, Öğretmen
Etkin piyasa hipotezi ve teknik analiz: BIST katılım 30 endeksindeki paylar üzerinde bir uygulama
Finansal piyasalarda etkinlik kavramı ve rasyonel yatırımcı davranışına ilişkin teoriler 18. yy dan beri tartışılan bir konudur. Bireylerin servet edinmeleriyle başlayan bu süreç bilim adamları tarafından çeşitli dönemlerde teoriler ortaya konulmasına sebep olmuştur. Bu teorilerin başında 1738 yılında Bernoulli'nin ortaya attığı Beklenen Fayda Teorisidir. Bu teori uzun bir dönem boyunca insanların yatırım yaparken veya bir risk karşısında alternatiflerden birini seçerken kendisine en fazla fayda sağlayacak seçeneği seçeceğini varsaymıştır. Dolayısıyla bireylerin risk karşısında mantıklı hareket ederek sürekli rasyonel davranacağı kabul edilmiştir. Bu teori zamanda birçok bilim adamı tarafından hem geliştirilmeye çalışılmış hem de eleştiriye maruz kalmıştır. Teorinin geliştirilmesine yönelik adımlardan bir tanesi de Eugene Fama tarafından 1970 yılında ortaya atılan Etkin Piyasa Hipotezidir. Fama bu çalışmasında finansal piyasalarda yatırımcıların karar verme davranışını etkileyen durumun halka açıklanan bilgilere bağlı olduğunu ifade etmiştir. Bununla birlikte söz konusu bilgileri eşit ve maliyetsiz bir şekilde elde eden yatırımcıların salt bir şekilde değerlendirerek karar rasyonel bir şekilde karar verdiklerini varsaymaktadır. Ayrıca daha önce açıklanmış bilgilerin tekrar değerlendirilerek gelecekle ilgili olasılık tahmininde bulunmanın mümkün olmadığını ileri sürülmüştür. Bu nedenle yatırımcıların piyasadan normalüstü getiri elde edilemeyeceği ve piyasaların etkin bir şekilde olduğunu ifade edilmiştir. Etkin Piyasa Modelinin keskin olan bu varsayımları karşısında 1979 yılında Kahneman ve Tversky nin Beklenti Teorisi: Risk Altında Karar Verme Analizi adlı çalışmalarında karşıt bir finansal anlayışı ve teoriyi ortaya koymuşlardır. Bu çalışmada bireylerin bir risk karşısında karar verirken heyecan, sevinç, üzüntü, veya geçmişte yaşanmış bir hayal kırıklığının kararına etki edebileceği ortaya konulmuştur. Bireylerin birer canlı olduğunu dolayısıyla zihinsel etkilerden, duygusal ve çevresel durumlardan etkilenmesinin kaçınılmaz olduğu varsayılmaktadır. Üstelik yatırımcıların bu durumu bir kereye mahsus değil sistemli bir şekilde tekrar ettiği ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla insanların geçmişte yaptıkları bu hareketlerin gelecekte de yapılabileceği olasılığı finansal piyasalarda bir olasılık tahmin etme ve analiz yapma durumunu ortaya çıkarmıştır. Bu noktada ise finans piyasalarının en önemli araçlarından biri olan hisse senedi yatırımlarına yönelik kullanılan analiz yöntemi de teknik analizdir. Bu çalışmada bu analiz yönteminin BIST 30 Katılım Endeksinde yer alan paylar üzerinde test edilmesi yoluyla etkinliği ve verimliliği ölçülmeye çalışılmıştır. Çalışmamızda teknik analize ait RSI-MACD ve EMA göstergeleri kullanılmıştır. Bu göstergelerin seçilmesinin temel sebebi de en çok kullanılan teknik analiz göstergeleri olmalarıdır. Sonuç olarak elde edilen bulgular teknik analize ait göstergeler kullanılarak bu göstergelerin ürettiği sinyaller sonucunda alım-satım kararının verilmesi halinde önemli kârlar elde edilebileceği tespit edilmiştir. Aynı zamanda kısa vade de teknik analize dayalı yatırım yapmanın avantajlı bir yol olduğu kanaatine varılmıştır
Türkiye pay piyasalarında yatırımcı duyarlılığı ve belirleyicileri
Bu çalışmada, Türkiye Pay Piyasalarında Yatırımcı Duyarlılığının varlığının test edilmesi ve hisse senedi yatay kesitsel getirileri üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Yatırımcı Duyarlılığı kavramının varlığının incelenmesi amacıyla finans literatüründe sıklıkla ele alınan temsilciler eliyle teorik bir endeks oluşturulmuş ve Ocak 2010 Ocak – Ocak 2022 yılları arasında Borsa İstanbul Pay Piyasalarında işlem gören hisse senetlerinin aylık getiri serileri analize konu edilmiştir. Analiz kapsamında ele alınan hisse senetleri gözlem aralığı boyunca kesintisiz işlem gören 146 şirketten oluşmaktadır. Söz konusu şirketler duyarlılığın etkili olduğu düşünülen Büyüklük, Değer ve Volatilite ölçeğinde 10 alt portföy grubuna ayrılmış ve kurgulanan çoklu regresyon modellerinde Fama-French Üç Faktör Modeli'nde yer alan değişkenler kontrol değişkeni olarak ele alınmıştır. Ayrıca Yatırımcı Duyarlılığı kavramının dönemsellikten ne şekilde etkilendiğini gözlemlemek amacıyla gözlem aralığı üç alt döneme ayrılmış ve duyarlılığın etki gücü ölçülmüştür. Elde edilen bulgular, Yatırımcı Duyarlılığını temsil eden Duyarlılık Endeksinin, piyasa ölçeğinde ve tüm alt portföy gruplarında getiri serilerini istatiksel olarak açıklayıcı gücü olduğunu ortaya koymakla birlikte duyarlılığın finans literatüründe ileri sürüldüğü üzere özellikle küçük hisse senetleri, aşırı büyüme hisse senetleri ve yüksek volatiliteye sahip hisse senetleri üzerinde görece daha yüksek etkisinin olduğu görülmüştür. Dönemsellik açısından ise duyarlılığın alt gözlem dönemlerinde açıklayıcı gücünün ekonomik ve siyasi faktörler nedeniyle farklılaştığı gözlemlenmiştir. Bu bağlamda Yatırımcı Duyarlılığının Türkiye Pay Piyasaları özelinde çeşitlendirme ile ortadan kaldırılamayan sistematik bir risk olduğu ve yatırımcıların söz konusu yatırımcı duyarlılığı olgusunu varlık tahsislerinde göz önünde bulundurması gerektiği savunulmaktadır.
Geleneksel finanstan davranışsal finansa: İstanbul Gelişim Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi öğretim üyelerine yönelik bir çalışma
Araştırmada akademisyenlerde finansal yatırım kararına yönlendiren ve kararlarını şekillendiren eğilimlerinin yatırım takibi ve risk alma eğilimi üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırma sonucunda akademisyenlerin sosyal eğilimlere yönelik alt boyutlardan rasyonel sürü davranışı eğilimlerinin yatırım ilgisi düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda akademisyenlerin davranışsal eğilimlerinin risk alabilme eğilimi düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Buna ek olarak akademisyenlerin davranışsal eğilimlere yönelik alt boyutlardan aşina olanı tercih etme eğilimlerinin risk alabilme eğilimi düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir.
Davranışsal finans bağlamında banka çalışanlarının yatırım tercihlerinin incelenmesi, İstanbul ili örneği
Ekonomik dünya içerisinde yatırımcıların ve yatırım yapılan kurumların beklentileri farklı sonuçlar doğurmaktadır. Tüketiciler bağlamında bakıldığı zaman geleceğe yönelik olumlu beklentiler içinde olan bireyler yatırımlarını daha çok arttırırken, kötümser olanlar ise yatırım yapmaktan çekinmektedirler. Çalışma temel olarak davranışsal finans tanımı, finansal okuryazarlık kavramı, yatırımcı davranışlarının incelenmesi ve son bölümde de banka çalışanları örneklemi bağlamında davranışsal finansın yatırımcılara olan etkilerinin tespit edilmesi bölümlerinden oluşmaktadır. Bu tespit yapılırken SPSS programından faydalanılmıştır. Bu uygulama 2021 bahar dönemini kapsamaktadır. Yatırımcı olarak banka çalışanları örnekleminin seçilmesindeki amaç çalışmada çıkacak olan sonucun daha pozitif olmasını sağlamak ve bankacıların her ne kadar bilgi birikimi yüksek, finansal okuryazarlık derecesi gelişmiş ve verilere ulaşımları kolay olsa da insan faktörlerinin ön plana çıkarak rasyonellikten sapmalarını göstermek olmuştur. Bu çalışmada, tüketici güven endekslerinde meydana gelen değişikliklerin davranışsal finans bağlamında yatırımlara olan etkilerinin tespit edilmesi, İstanbul ilinde görev yapan bankacıların davranışsal finansa ilişkin görüşlerinin tespit edilmesi ve finansal okuryazarlık seviyelerinin buna etkisi incelenmektedir. Bu amaçla Bu doğrultuda, İstanbul ilindeki toplam 200 bankacı üzerinde anket çalışması uygulanarak davranışsal finans ölçeğinden faydalanılarak bu tespitler yapılmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte çalışmada kullanılan davranışsal finans ölçeğinin ne oranda güvenilir olduğunu tespit etmek adına Cronbach iç tutarlılık katsayısı kullanılmıştır. Elde edilen analiz sonuçlarına Cronbach iç tutarlılık katsayısı 0.70 olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Söz konusu bu sonuç çalışmada elde edilen sonuçların güvenilir olduğunu ifade etmektedir. Öte yandan araştırma sonucunda katılımcıların davranışsal finansa ilişkin görüşlere 3.31'lik düzeyinde bir katılım sağladığı tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen verilerin analizinde, Bağımsız Örneklem T-Testi ve Tek Yönlü Varyans (ANOVA) Analizi testinden yararlanılmıştır. Bununla birlikte farklılık kaynağının çalışmada ele alınan gruplardan hangisinden kaynaklandığının tespiti için ise Post Hoc testlerinden Games-Howell testi yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda, katılımcıların davranışsal finansa ilişkin görüşleri ile "cinsiyet, çocuk sayısı, aynı evde yaşayan kişi sayısı" değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu görülmüş iken; "medeni durum, eğitim seviyesi, iş tecrübesi, yaş" değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür.
Nonlinear dynamics between investor sentiment and stock movements: Evidence from Borsa Istanbul
The aim of this study is to examine nonlinear dynamics between both rational and irrational components of investor sentiment and stock market movements. In order to provide a proper explanation about total investor sentiment, we decompose its irrational and rational components. We examine the nonlinear dynamics between irrational and rational components of investor sentiment, stock market returns and volatility of the BIST 100 Index utilizing threshold regression models. Our findings reveal that (i) in both low and high return states, rational investor sentiment positively impact the stock market returns, (ii) the rational sentiment have more impact in the high return state than that of the low return state, (iii) in the high volatility state, rational investor sentiment negatively impact the stock market volatility. Results suggest that optimistic environment originating from the rational component positively affects the stock market returns where the investors' positive expectations shape the economic environment by decreasing the uncertainty and the volatility of stock market.
Riskli piyasalarda yatırımcı performansını etkileyen faktörler
Son dönemlerde forex piyasasına olan ilgi dünya genelinde olduğu gibi ülkemizde de giderek artmaktadır. Tezgahüstü bir piyasa niteliğinde olan forex piyasası, dünyanın en yüksek işlem hacmine sahip piyasasıdır. Bu piyasayı bu kadar cazip hale getiren durum ise kaldıraçlı işlemlere olanak sağlaması nedeniyle düşük sermaye/yatırım ile daha yüksek kar elde edilmesine imkan tanımasıdır. Yüksek kazanç elde etme ihtimaline paralel olarak yüksek kayıplar da ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, forex piyasasında işlem yapan bireysel yatırımcıların yönettikleri portföye ilişkin kazanç/kayıp durumlarının anket yöntemi ile davranışsal finans açısından incelenerek elde edilen sonuçlar doğrultusunda bireysel yatırımcıların bilgilendirilmesi ve yapılan hataların minimuma indirilerek kayıpların en aza indirilmesidir. Çalışmamızda, forex piyasasında yer alan bireysel yatırımcıların demografik özelliklerin, kişilik özelliklerinin, bireylerin finansal risk toleransının, para sevgisinin, genel öz yeterlik seviyesinin ve yatkınlık etkisi ön yargısının finansal performanslarını nasıl etkilediği incelenmiştir. Anket çalışmamız Türkçe ve İngilizce olmak üzere iki farklı dilde hazırlanmıştır. Türkçe olarak düzenlenen ankete 243 kişi katılmasına rağmen 146 kişi ankette yer alan tüm soruları cevaplayarak anketi tamamlamıştır. İngilizce olarak düzenlenen ankete ise 63 kişi katılmış ancak 26 kişi tüm sorulara cevap vermiştir. Ankete katılan 5 kişinin vermiş olduğu cevaplarda tutarsızlıklar olması nedeniyle analize dahil edilmemiştir. Ankette yer alan tüm sorulara cevap veren 167 kişiden elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre sorumluluk ve deneyime açıklık kişilik özelliklerinin seviyesindeki artış kazanç durumunu olumlu etkilerken para sevgisi zenginlik boyutu ve yatkınlık etkisi kazanç durumunu olumsuz yönde etkilemektedir.
Borsa İstanbul'da sürü psikolojisi incelemesi: Bankacılık sektörü örneği
Geleneksel finans teorileri kişilerin rasyonel olduğu düşüncesi üstüne kuruludur. Buna karşın yatırımcıların finansal tercihlerini etkileyen psikolojik faktörleri göz ardı etmektedir. Bu durumun tam tersini varsaymakta olan davranışsal finans disiplini ise yatırımcıların verdikleri kararlara ait süreçlerinin farklı psikolojik eğilimlerine sahip olduğunu ifade etmektedir. Davranışsal finans teorisi, geleneksel finans görüşünün, finansal piyasalarda rastlanmakta olan fiyat köpükleri ile bunun ardından yaşanacak çöküş ve krizleri açıklamada yetersiz kaldığı yerde, kişilerin rasyonel olmaktan uzaklaştığını ve sürü davranışı ortaya çıkararak piyasaların dengesini bozduğunu ortaya atmaktadır. Bu duruma bağlı olarak fiyat oynaklığının yaşanması ve yüksek kırılganlıkların meydana gelmesini savunmaktadır. Gerçekleştirilen bu çalışmada, Christie ve Huang (1995) tarafından geliştirilen, aynı endekste işlem gören hisse senedi getirilerinin yatay kesit davranışını analiz etmemizi sağlayan, getirilerin yatay kesit standart sapması (CSSD) metodu ve Chang, Cheng ve Khorona (2000) tarafından geliştirilen yatay kesit mutlak sapması (CSAD) modelleri kullanılarak, Borsa İstanbul Bankacılık sektöründeki sürü davranışı incelenmiştir. Covid öncesi dönem, Covid dönemi ve tüm dönem olmak üzere 3 ayrı dönemi kapsayan çalışmamızın sonuçları incelendiğinde, tüm dönem ve Covid öncesi dönemde her hangi bir sürü davranışına rastlanmazken, Covid döneminde sürü davranışının varlığı tespit edilmiştir.
Google trend arama hacim endeksi ile BİST 30 firmalarının getirileri arasındaki ilişki
Alphabet firması bünyesinde yer alan Google, Google arama motoru ile farklı konularda genel aramalar yapmak, Google finans ile finansla ilgili bilgi almak ve Google Akademik ile akademik çalışmaları takip etmek gibi birçok hizmeti kullanıcılarına sunmaktadır. Bu da Google'ın arama verilerini sınıflandırmasında uzmanlaşmış bir firma olduğunu göstermektedir. Alphabet firması, Google Trends hizmeti ile 2004 yılından beri kullanıcılara Google arama terimlerinin sorgulama hacmini ve bu hacimlerdeki zaman içerisinde meydana gelen değişimleri paylaşmaktadır. Bu çalışmada yatırımcı ilgisini temsil eden Google arama sayılarının paylaşıldığı Google Trends aramaları ile BİST 30 şirketlerinin fiyatlarındaki değişim arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Diğer bir ifade ile Google arama hacimlerinin ile pay fiyatları arasında karşılıklı bir etki olup olmadığı tespit edilmeye çalışılacaktır. Şirketlerin getiri verileri Investing internet adresinden, Google Trends verileri ise Google Trends internet adresinden temin edilmiştir. Araştırılan veri seti 2016 ve 2021 arasındaki aylık verilerden oluşmaktadır. Bu çalışmada, getiri ile Google Trends aranma sayısı arasındaki ilişki Panel VAR testi ile incelenmiştir. Yatay kesit bağımlılığı olup olmadığı Pesaran CD Testi ile incelenmiş yatay kesit bağımlılığı olduğu sonucuna ulaşılınca CIPS Birim Kök testi yapılmıştır. Hangi nedensellik testinin uygulanacağına karar vermek için homojenlik testi yapılmış ve değişkenlerin homojen olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan nedensellik analizi sonucunda Google Trends arama hacim endeksi ile firma getirileri arasında çift yönlü ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
What factors affect behavioral biases? Evidence from individual Turkish stock investors
In this thesis, five behavioral biases of individual Turkish stock investors are analyzed: overconfidence, familiarity bias, representativeness heuristic, status quo bias and disposition effect. Using buy and sell transaction data for the year 2011, the commonality of and factors affecting these biases, as well as how these biases relate to each other and investor return performance are analyzed. Behavioral biases are common among individual stock investors. Male investors, younger investors, investors with a lower portfolio value, and investors in low-income and low-education (less developed) regions exhibit more overconfidence and familiarity bias. Female investors, older investors and investors with high portfolio values are more subject to representativeness heuristic and disposition effect. Individuals in the opposite edge of overconfidence scale are subject to status quo bias. Overconfidence and representativeness heuristic deteriorate wealth while status quo bias and disposition result in higher trade performance. Familiarity bias has a non-monotonic effect on return; lower (higher) level of familiarity bias has a negative (positive) effect on return. Results of this thesis extend the findings of the behavioral finance literature to emerging markets based on a unique nationwide dataset.
Kripto paraların finansal tüketicilere etkisine yönelik bir inceleme: Nevşehir ili örneği
Günümüzde kripto para kullanımı Dünya genelinde ve özellikle ülkemizde giderek kullanımı yaygınlaşmaktadır. Araştırmada, kripto paraların finansal tüketiciler üzerinde finansal kararlar alırken etkisinin olup olmadığı ölçülmeye çalışılmaktadır. Çalışmada örnekleme alınan Nevşehir ilinde ki yatırımcıların sosyo-demografik özellikleri, finansal profilleri, davranışsal eğilimleriyle ilgili önermeler değerlendirilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Bu amaçla Nevşehir ilinde internet ortamında hazırlanan form ile 430 kişi üzerinde bir anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Anket soruları kripto para sektörüne uyarlanarak hazırlanmıştır. Çalışmada verilerin analizi için SPSS 22 yazılım sistemi kullanılmaktadır. Elde edilen sonuçlar uygun istatistiksel testler kullanılarak kıyaslanmıştır. İnternet üzerinden sosyal medya uygulamaları ile uygulanan anketin sonuçları analiz edildiğinde; güvenilirlik testi (cronbach alfa değeri), gözlenen ve beklenen frekanslar arasındaki farkın anlamlı olup olmadığı belirlemek amacıyla ki-kare testi, grup ortalamaları ve (gruplar içi ve gruplar arası varyasyon gibi) bunlara bağlı olan işlemleri analiz etmek için kullanılan bir istatistiksel modeller koleksiyonu olan varyans analizi ve son olarak da iki bağımsız grup arasında ortalamalara bakarak istatistiksel olarak anlamlı bir fark olup olmadığını test etmek için kullanılan bağımsız örneklem t testi uygulanmıştır. Çalışmamız dört bölümden oluşturulmuş olup birinci bölümde tüketici ve finansal tüketici kavramları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde para ve Kripto para kavramları açıklanmıştır. Üçüncü bölümde Dünya'da ve Türkiye'de kripto para ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Son bölümde ise araştırmanın analiz çalışması yapılmıştır. Çalışma neticesinde, Nevşehir ilinde ki finansal tüketiciler üzerinde kripto paraların etkisinin olduğu ve yatırım kararları alırken bunu göz önünde bulundurdukları sonucuna ulaşılmaktadır. Sonuç olarak, Nevşehir ilinde kripto paraya yatırım yapanların çoğunluğunun kamu çalışanı oldukları ayrıca yatırım yaparken sermayeyi koruma arzusu içerisinde olduklarını ve yüksek gelir beklediklerini ön planda tuttukları görülmektedir
Retail investors' investment decision-making process from a behavioral finance perspective with a focus on confirmation and overconfidence biases
This study implemented a quantitative analysis method to evaluate how overconfidence and confirmation biases have an influence on the decision-making process of retail investors. The study's sample population comprises 329 individuals who have prior experience in investing and come from various demographic backgrounds. In the financial markets, the research intends to investigate how these psychological biases are linked to the decision-making patterns observed among retail investors. The study's outcomes indicate that retail investors' tendency to overestimate their abilities significantly influences their investment choices. Retail investors often misjudge their capability and downplay the risks associated with their investments. This pattern of excessive self-assurance ultimately results in suboptimal trading behavior, inadequate portfolio variation, and heightened possibilities of making unwise investment choices. Retail investors' decision-making processes are significantly influenced by confirmation bias. According to research, they have a tendency to only consider information that validates their beliefs and opinions while ignoring or undermining contradictory data. This bias reinforces their already existing overconfidence, which can result in a lack of analytical thinking and predispose them to biased investment choices. The study suggests that retail investors should be conscious of how their overconfidence and inclination to confirm their own beliefs can affect their decision-making process. They should strive for rational and objective thinking to make wise investment choices.
Kuşakların yatırım kararlarında temel ve teknik analizi tercih etmelerinde davranışsal finansın rolü
Bu tez, X, Y ve Z kuşaklarının yatırım kararlarında temel ve teknik analiz tercihlerini davranışsal finans bağlamında incelemektedir. Araştırmanın problemi, kuşakların yatırım analiz yöntemlerini seçerken psikolojik önyargılardan nasıl etkilendiğini ortaya koymaktır. Amaç, her kuşağın temel ve teknik analiz yöntemlerine ilişkin tutumlarını ölçekler aracılığıyla karşılaştırmak ve davranışsal finans modellerindeki eğilimlerin etkileri belirlemektir. Borsa İstanbul ve Forex yatırımcılarından oluşan 508 kişilik örneklem üzerinden 30 maddelik anket uygulanmış, ve veriler SPSS ile ANOVA, korelasyon ve regresyon analizlerine tabi tutulmuştur. Bulgular, kuşakların, temel analiz ve teknik analiz tercihi arasında ve davranışsal finans boyutlarıyla istatiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Korelasyon analizinde temsililik önyargısı ile teknik analiz tercihi arasında zayıf ve pozitif ilişki, kendine atfetme ve momentum eğilimleri ile teknik analiz tercihi arasında zayıf ve negatif ilişki saptanmıştır. Sonuç olarak, kuşaklara özgü psikolojik eğilimler yatırım analiz yöntemlerini belirgin biçimde şekillendirmektedir. Z kuşağı temsililik ve aşırı güven eğilimleri, X kuşağı kendine atfetme önyargısı ile öne çıkarken, Y kuşağı genellikle orta düzeyde konumlanmıştır.
Kripto para piyasasındaki volatilitenin davranışsal finans teorisi açısından incelenmesi
Hızla gelişen kripto para piyasası, yenilikçi yapısı ve geleneksel finansal sistemleri bozma potansiyeli nedeniyle son yıllarda büyük ilgi görmüştür. Bu piyasa, güvenli ve şeffaf işlemler sağlayan blokzincir teknolojisine dayanmaktadır. Kripto para birimleri, yüksek getiri beklentisi nedeniyle geniş bir yatırımcı kitlesinin ilgisini çekmiştir. Bu çalışmada, öncelikle kripto para piyasası için uygun bir volatilite modeli belirlenmiştir. Günlük getiri verileri için uygun model; Bitcoin (BTC) için ARMA(1,0)-EGARCH(1,1), Ethereum (ETH) için ise ARMA(1,0)-GARCH(1,1) olduğu, saatlik getiri verileri için ise hem BTC hem de ETH için ARMA(2,1)-EGARCH(1,1) olduğu tespit edilmiştir. Analiz sonuçları, kripto para piyasasında negatif şokların pozitif şoklara kıyasla volatilitede daha belirgin bir artışa neden olduğu bir kaldıraç etkisine işaret etmektedir. Belirlenen volatilite yapısına dayalı olarak takvim anomalileri analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, kripto para piyasasında takvim anomalilerinin varlığını ortaya koymakta ve yılın belli aylarında, haftanın belirli günlerinde ve günün belirli saatlerinde potansiyel olarak daha yüksek getiri elde edebileceğini göstermektedir. BTC yatırımcıları en yüksek getiriyi ekim ayında, pazartesi günleri ve 07:00-14:00 ile 19:00-00:00 UTC saatleri arasında elde etmektedir. Buna karşılık, ETH yatırımcıları en yüksek getiriyi nisan ayında, cumartesi günleri ve 19:00-01:00 UTC saatleri arasında elde etmektedir. Aynı zamanda hafta sonları, özellikle pazar günleri daha düşük getirilerle ilişkilendirilmektedir. Çalışma ayrıca, takvim anomalilerin sadece getiride değil aynı zamanda volatilitede de olduğunu göstermektedir. Ocak ayında ve pazartesi günlerinde önemli ölçüde daha yüksek volatilite olduğunu ortaya koymuştur. Şangay ve Sidney Borsa'nın işlem gördüğü saat aralığı BTC üzerinde en fazla etkiye sahipken, ETH için ise New York Borsası'nın işlem gördüğü saat aralığı önemlidir. Cross-Sectional Standart Deviation (CSSD) ve Cross-Sectional Absolute Deviation (CSAD) modellerinden elde edilen sonuçlar, kripto para piyasasında belirli bir sürü davranışının gözlenmediğini ortaya koymaktadır.
Kripto para piyasalarında dijital liderlerden piyasa oynaklığına: Sosyal ağ ve duygu analizi temelli volatilite modellemesi
Geleneksel finansal piyasalarda yatırım kararları uzun yıllardır mali tablolar, bilanço analizleri ve uzman raporları çerçevesinde şekillenmiştir. Ancak kripto para piyasalarının ortaya çıkışı bu paradigmayı köklü biçimde dönüştürmüştür. Merkezi bir otoriteden bağımsız, kesintisiz işlem gören ve herhangi bir dayanak varlığa sahip olmayan kripto paralar için geleneksel bilgi kaynakları yetersiz kalmış, sosyal medya finansal karar alma süreçlerinde belirleyici bir rol üstlenmeye başlamıştır. Elon Musk'ın tek bir tweet'inin ardından küresel kripto para piyasasında yaşanan milyarlarca dolarlık değer kaybı, bu dönüşümün en çarpıcı göstergelerinden birini oluşturmaktadır. Bu çalışma, sosyal medya platformlarında ifade edilen duyguların kripto para piyasalarındaki volatilite üzerindeki etkisini çok katmanlı bir analiz çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, altı yıllık bir süreçte Twitter platformunda Ethereum ile ilgili paylaşılan milyonlarca tweet'i kapsayan özgün bir veri seti üzerinden gerçekleştirilmiştir. Çalışma, sosyal ağ analizi, duygu analizi ve ekonometrik modellemeyi entegre eden üç aşamalı bir metodolojik yaklaşım benimsemektedir. Araştırmanın ilk aşamasında sosyal ağ analizi gerçekleştirilerek Ethereum ekosisteminin bilgi akışını yönlendiren ağ liderleri tespit edilmiştir. In-degree merkeziyeti metriğinin tercih edilmesinin temel gerekçesi, bu ölçütün "kimin görüşüne başvuruluyor" sorusunu yanıtlaması ve finansal kararlarda gerçek etkiye sahip aktörleri belirlemeye olanak tanımasıdır. Sosyal ağ analizi bulguları, Ethereum ekosistemindeki liderlik yapısının yıllar içinde köklü bir dönüşüm geçirdiğini ortaya koymuştur. Erken dönemlerde teknik kurucular ve proje geliştiricileri ağın merkezinde yer alırken, ilerleyen yıllarda kripto para borsaları öne çıkmıştır. Son dönemlerde ise influencer etkisinin belirgin biçimde yükseldiği ve NFT ekosisteminin liderlik yapısını dönüştürdüğü gözlemlenmiştir. Bu evrim, kripto topluluğunun az sayıda kişinin yoğun etkileşim kurduğu sıkı örülmüş bir yapıdan, çok sayıda kişinin yüzeysel etkileşim kurduğu gevşek bir yapıya dönüştüğünü göstermektedir. Araştırmanın ikinci aşamasında, tespit edilen ağ liderlerinin etkileşimleri duygu analizi yöntemiyle incelenmiştir. NRC duygu analizi kütüphanesi kullanılarak her tweet'in duygusal tonu belirlenmiş ve günlük bazda pozitif, negatif ve toplam tweet sayıları hesaplanmıştır. Bu yaklaşımın özgün yanı, rastgele seçilmiş tweet'ler yerine piyasa üzerinde gerçek etkisi olan liderlerin etkileşimlerinin analiz edilmesidir. Böylece büyük veri içinden anlamlı ve etki gücü yüksek bir duyarlılık ölçümü elde edilmiştir. Araştırmanın üçüncü aşamasında, duygu analizi değişkenleri GARCH modeline dışsal değişken olarak entegre edilmiştir. Klasik GARCH modeli volatiliteyi yalnızca serinin kendi geçmişine bağlı olarak açıklarken, bu çalışmada geliştirilen model sosyal medya kaynaklı bilgi akışının volatilite üzerindeki doğrudan etkisini ölçmeye olanak tanımaktadır. Ekonometrik analiz sonuçları, tüm duyarlılık değişkenlerinin volatilite üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Araştırmanın en kritik bulgularından biri, negatif duyarlılığın volatilite üzerindeki etkisinin pozitif duyarlılığa kıyasla çok daha güçlü olmasıdır. Bu sonuç, davranışsal finans literatüründeki kayıptan kaçınma hipotezi ve olumsuzluğa aşırı duyarlılık kavramıyla doğrudan örtüşmektedir. Yatırımcıların olumsuz bilgilere karşı daha sert tepki verdiği ve bu tepkinin piyasa oynaklığını belirgin biçimde artırdığı kanıtlanmıştır. Bir diğer önemli bulgu, tweet hacminin içerikten bağımsız olarak volatiliteyi artırmasıdır. Bu sonuç, bilgi akışının yoğunluğunun tek başına bir belirsizlik kaynağı oluşturduğunu ve yatırımcı dikkatinin piyasa dinamiklerini doğrudan etkilediğini göstermektedir. News Impact Curve analizleri ise şokların volatilite üzerindeki asimetrik etkisini görsel olarak doğrulamıştır. Küçük şoklarda pozitif ve negatif bilgi benzer etkiler yaratırken, büyük şoklarda negatif bilginin piyasayı çok daha sert biçimde dalgalandırdığı ortaya konmuştur. Bu tez, literatüre önemli teorik ve metodolojik katkılar sunmaktadır. Sosyal ağ analizi, duygu analizi ve GARCH modellemesini tek bir çerçevede entegre eden özgün bir yaklaşım geliştirmiştir. Mevcut literatürde çoğu çalışma sosyal medya ile finansal piyasalar arasında yüzeysel korelasyonlara odaklanırken, bu çalışma kim etkiliyor, nasıl etkiliyor ve ne kadar etkiliyor sorularını sistematik biçimde yanıtlamaktadır. Ayrıca Etkin Piyasa Hipotezi'ne meydan okuyarak, bilginin piyasaya eşit dağılmadığını ve lider aktörler üzerinden asimetrik biçimde yayıldığını göstermiştir. Gündem Belirleme Kuramı'nı finansal piyasalara uyarlayarak, sosyal medyanın yalnızca bir bilgi kanalı değil, finansal kararların doğrudan belirleyicisi olduğunu ortaya koymuştur. Araştırma bulguları farklı paydaşlar için önemli pratik çıkarımlar sunmaktadır. Yatırımcılar açısından, geleneksel analiz yöntemlerinin yanı sıra sosyal medya duyarlılığını dikkate alan hibrit stratejilerin geliştirilmesi kaçınılmaz hale gelmiştir. Negatif duyarlılığın güçlü etkisi, risk yönetimi ve portföy optimizasyonunda kritik bir parametre olarak değerlendirilmelidir. Düzenleyici kurumlar için sosyal medya kaynaklı manipülasyon ve bilgi kirliliği risklerinin izlenmesi, piyasa gözetim mekanizmalarının genişletilmesi önem taşımaktadır. Platform sağlayıcılar açısından ise finansal içerik için şeffaflık mekanizmalarının geliştirilmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, bu tez kripto para piyasalarının yalnızca fiyat ve işlem hacmi dinamikleriyle değil, aynı zamanda sosyal medya duyarlılığıyla da şekillendiğini güçlü biçimde kanıtlamıştır. Dijital çağda bilgi artık yalnızca geleneksel finansal kurumlardan değil, anlık olarak milyonlara ulaşan sosyal medya paylaşımlarından kaynaklanmakta ve piyasalara doğrudan yön vermektedir. Sosyal medya küresel finansın dijital laboratuvarı haline gelmiş olup, kripto para piyasaları davranışsal finans teorilerinin en saf biçimde gözlemlenebildiği yeni bir alan olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, sosyal finans olarak adlandırılabilecek yeni bir disiplinler arası araştırma sahasının metodolojik temelini atmakta ve finansın yeni dinamiklerinin dijital çağın sosyal etkileşimleriyle şekillendiğini ortaya koymaktadır.