Çeviriyazı

Ferhan Sabit'in "Billûr" adlı eserinin transkripsiyonlu metni ve kelime grupları

Bu çalışmayı Ferhan Sabit'in Akşam Matbaası'nda 1928'de basılmış olan 94 sayfalık "Billûr" adlı eseri teşkil etmektedir. Diğer çalışmaların incelenmesi sonucu benzer bir çalışmaya rastlanmamış ve daha önce transkript edilmemiş olan Ferhan Sabit'in Billûr adlı eseri transkript edilmiş ve kelime grupları incelenmiştir. Kelime gruplarının sıralanışı ve sınıflandırılmasında Leylâ Karahan'ın Türkçede Söz Dizimi adlı kitabı esas alınmıştır. Girişte çalışmanın amacı, önemi, yöntemi ve sınırlılıkları verilmiştir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde dil ve dilin önemi hakkında bilgi, kelime grubu kavramı ve bazı dil bilimcilere göre kelime gruplarının tanımı ile kelime gruplarının özellikleri verilmiştir. İkinci bölümde "Billûr" adlı eserdeki kelime grupları incelenmiştir. Bu bölümde kelime grupları eserdeki cümlelerle birlikte alınmış, uzun cümleler üç nokta ile kısaltılmış, kelime grupları cümlelerin içinde italik yazılmış, sayfa ve satır numaraları yay ayraç içinde gösterilmiştir. Üçüncü bölümde "Billûr" adlı eserin transkripsiyonlu metni verilmiştir. Transkript eserin orjinaline bağlı kalınarak yapılmış, sayfa numaraları sol üst köşede köşeli parantez ile gösterilmiş, satırlar ise satırın hemen başında yay ayraç içerisinde gösterilmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde yazarın hangi kelime gruplarını ne kadar kullandığı ve bu kullanışın üslubunu nasıl etkilediği belirtilmiş, dil ve üslup özellikleriyle ilgili çıkarımlar yapılmıştır. Çalışmanın içerisinde Türkiye Türkçesinde bitişik yazılan birleşik isimlerden Kadıköy, Beyoğlu, Karaköy, birleşik kelime olan Pazartesi, pekiştirme sıfatı olan kıpkırmızı ve sapsarı, miktar zarfı olan epeyce, olasılık zarfı olan herhalde ve birleşik fiillerden hissetmek, affetmek, emretmek, sabretmek, kaydetmek, seyretmek, zannetmek, başvurmak, neşretmek, raptetmek, hapsolmak, bahsetmek, vazgeçmek, şükretmek, aksetmek, reddetmek eserde ayrı yazılmış, Türkiye Türkçesinde ayrı yazılan sonra edatı ise eserde bitişik yazılmıştır. Bu kelimeler eserin orijinaline bağlı kalınarak olduğu gibi alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Ferhan Sabit, Billûr, kelime, kelime grupları, transkripsiyon

Enhancing oral skills of Turkish adult learners of English through self-transcription method: A case study

The purpose of the present study was to promote oral skills of non-native adult learners of English language through self-transcribing and editing of their own speeches, and reflecting upon them. While the focus of the study was on enhancing learners' speaking skills, it also aimed at helping them notice their weaknesses, strengths and encouraging them to take responsibility for their own learning and bringing them one step closer to be autonomous learners. The study was conducted in English Preparatory Program of a private university in Turkey. The learners were from different departments; however they had to join one-year English preparation program since it was obligatory for all learners. The number of learners who took part in the study was 13. The data were collected in three steps. The first one was through transcriptions and self-reflection forms. Each week, learners spoke on given topics in pairs or as individuals, they transcribed them, and edited their transcriptions with their partners. Then, they had a short feedback session in which the researcher guided them and checked what they had done. When the feedback session was completed, participants filled out a self-reflection form each week. At the end of the term, the researcher had interviews with 11 participants individually to evaluate the whole process and to get feedback about the study. The researcher analyzed transcriptions, self-reflection forms, and interviews. The data revealed that self-transcribing had positive effects on learners' speaking skills to some extent. In addition to the contribution to their speaking skills, this activity enhanced participants' self-evaluation skills. Interviews also demonstrated that all participants appreciated the effects of self-transcribing on their learning, and this also gave them self-confidence to speak English more. All of them developed positive attitudes toward transcribing activity, and were able to see different dimensions of learning, and had an opportunity to look their own learning process from various perspectives.

Latin harfli çeviri yazı metinlerinde konuşma dili olarak Türkçe (16. - 18. yy)

Bu çalışma, Türkçenin konuşma dili olarak 16. ve 18. yüzyıllar arası Osmanlı dönemindeki özelliklerini betimlemek amacını taşımaktadır. Bu amaçla Latin harfli çeviri yazı metinlerindeki konuşma dilini yansıtan kelime listeleri, atasözleri, deyimler, yerel söyleyişi yansıtan metin parçaları, konuşma cümlelerini içeren bir bütünceden yararlanma yoluna gidilmiştir. Bütünce, toplamda 12 eserin taranması yoluyla oluşturulmuştur. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, önemi, sayıltıları ve sınırlılıkları hakkında bilgi verilmiş ve çalışmada kullanılan bazı kavramlar tanımlanmıştır. İkinci bölüm konuşma dili, Osmanlı Türkçesi ve çeviri yazı metinlerinin tanıtıldığı kuramsal bir çerçeveden oluşmuştur. Üçüncü bölümde çalışmada izlenen yönteme yer verilmiş, seçilen metinlere özgü yazım ve seslik özelliklerle beraber seslik değerler tablo halinde gösterilmiştir. Aynı bölümde metnin orijinalinin aktarımı ile transkribe edilmiş şekli de paylaşılmıştır. Dördüncü bölümde ilgili metinler konuşma dili özellikleri bakımından incelenmiştir. Çeviri yazı metinlerinde kullanılan Latin alfabesine, yazım ve sesletimle ilgili özelliklere yer verildikten sonra inceleme, yapısal ve işlevsel inceleme olmak üzere iki ana başlık altında yapılmıştır. Yapısal incelemede ses bilgisi, şekil bilgisi, sözdizimsel unsurlar ele alınmış ve kalıplaşmış dil birimlerine yer verilmiştir. İşlevsel incelemede konuşma diline ait unsurlar, iletişimsel ve bağlamsal yönden ortaya konulmuştur. İlgili metinlerde yer alan malzeme, bölgesel ve sosyal varyantlar bakımından ayrıca ele alınmıştır. Beşinci bölüm, konuşma dili bağlamında elde edilen bulguların yorumlanarak tartışılmasına ayrılmıştır. Altıncı bölümde çalışmada ulaşılan sonuçlar paylaşılmış ve önerilerde bulunulmuştur. Çalışma, incelenen çeviri yazı metinlerindeki söz varlığının alfabetik dizini ve sözlük bölümü ile tamamlanmıştır. Çalışmada 16. ve 18. yy. arasında üretilen çeviri yazı metinleri çerçevesinde Türkçenin konuşma dili olarak sahip olduğu özellikler ses, sözcük ve cümle düzeyinde betimlenmiştir. Konuşma dili olarak Türkçe ile ilgili betimlemelerin yazılı metinleri de anlamamıza yardımcı olacak şekilde çeşitli olanaklar sağladığı gözlemlenmiştir. Türkçenin yazı ve konuşma dili bakımından sahip olduğu niteliklerin daha açık bir anlayış ve dil bilinci ile tanınmasının dilin daha etkili kullanımını sağlayacağı da vurgulanmıştır.

H. 922 tarihli Adāb-ı Menāzil nüshasının çevriyazılı metni ve eserdeki Türkçe birleşik fiillerin yapı ve anlam incelemesi

H. 922 Tarihli Ādāb-ı Menāzil Nüshasının Çevriyazılı Metni ve Eserdeki Türkçe Birleşik Fiillerin Yapı ve Anlam İncelemesi adını taşıyan bu çalışma, söz konusu Ādāb-ı Menāzil nüshasının çevriyazılı metninin oluşturulması ve eserdeki Türkçe birleşik fiillerin yapı ve anlam incelemesi esası üzerine kuruludur. Çalışma; Giriş, İnceleme, Metin, Sonuç ve Sözlük bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, ilk olarak araştırmanın konusu, önemi, amacı ve yöntemi üzerinde duruldu. Daha sonra Ādāb-ı Menāzil ve müellifi hakkında bilgi verildi. İnceleme bölümünün başında birleşik fiil konusunda araştırmacıların yaptıkları tanım ve tasnifler ile ileri sürdükleri görüşler aktarılarak bunlarla ilgili bir değerlendirme yapıldı. İnceleme bölümünün devamında Ādāb-ı Menāzil'deki Türkçe birleşik fiillerin sınıflandırılması ile yapı ve anlam incelemesine yer verildi. Eserdeki Türkçe birleşik fiiller; isim+fiil kuruluşlu birleşik fiiller, fiil+ fiil kuruluşlu birleşik fiiller, fiilimsi+fiil kuruluşlu birleşik fiiller ve anlamca kaynaşmış-deyimleşmiş birleşik fiiller olarak sınıflandırıldı. Yapılan sınıflandırmada hem yapı hem de anlam dikkate alındı. Her başlık altında, eserdeki o gruba giren Türkçe birleşik fiillerin tamamı verilerek, bunların yapı ve anlam özelliklerine değinildi. Metin bölümünde Ādāb-ı Menāzil'in çevriyazılı metni yer almaktadır. Sözlük bölümünde ise, Ādāb-ı Menāzil'deki Türkçe birleşik fiillere ve anlamlarına yer verildi. Sonuç bölümünde, eser ve müellifi hakkında yapılan kısa değerlendirmenin yanı sıra eserdeki Türkçe birleşik fiillerin yapı ve anlam özelliklerine dair inceleme sonuçlarına yer verildi. Ādāb-ı Menāzil kadınlar için yazılmış bir ahlak, öğüt ve dinî bilgiler kitabıdır. Eser, üzerinde durulan her konuya dair ayet ve hadisler ile hikâye ve menkıbeler içermektedir. Ādāb-ı Menāzil oldukça zengin bir Türkçe birleşik fiil söz varlığına sahiptir. Özellikle anlamca kaynaşmış-deyimleşmiş birleşik fiiller eserde çokça kullanılmıştır. Eski Anadolu Türkçesi Dönemi'nin sonları ile Osmanlı Türkçesi Dönemi'nin başlarında yazılan Ādāb-ı Menāzil, Türkiye Türkçesi araştırmalarına pek çok yönden malzeme sunacak önemli bir eserdir.

Gazavat-ı Halid b. Velid (İnceleme, metin, dizin)

Bu çalışma, Ankara Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, 06 Mil Yz A 1930 numarasında kayıtlı bulunan, H.1051 (1641 senesinin Aralık ayının ortaları) Hacı Mehmed Efendi tarafından yazılmış olan "Gazavat-ı Halid b. Velid" adlı eserin çeviri yazısı, dil bilgisinin incelemesi, eski metnin fotokopisi ve dizininden oluşmaktadır. Gazâvâtnâme türü olan bu metin nazım-nesir karışık yazılarak, Hazreti Ömer'in hilafeti zamanında Hazreti Halid Bin Velid'in yaptıkları cenkleri ve diğer sahabelerin komutasında, İslam ordularının Acem diyarını feth etmelerini konu almaktadır. Eser 17. yüzyıl dil özelliklerini taşımakla birlikte, Eski Anadolu Türkçesi ve Eski Türkçeden arkaik unsurlar da taşımaktadır. İçeriği, konunun işleniş özelliği ortaya çıkarıldıktan sonra, eserin dil hususiyetleri, Türkçenin bu dönemdeki özgün kullanılma biçimleri tespit edilmiş olan bu çalışma giriş, gramer incelemesi, transkripsiyonlu metin ve dizinden meydana gelmiştir. "Gazavat-ı Halid b. Velid" eseri bu çalışma sayesinde literatüre girerek, Türk dili araştırmacılarının çalışmalarında yararlanması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Gazâvât-ı Hâlid b. Velid, Hacı Mehmed Efendi, gazavatname

Silkü'l-Cevahir, çevriyazı ve dil incelemesi

Silk-i Cev?hir, Anadolu sahasında yazılmış Arapça'dan Farsça'ya satır altı Türkçe tercümeli üçüncü manzum sözlüktür. Telif tarihi H.757/ M.1356'dır. Müellifi Abdul?am?d bin Abdurrahman el-Eng?ri'dir.Bu çalışmada Silk-i Cevahir'in Manisa İl Halk Kütüphanesinde 2721 numarada kayıtlı nüshası incelenmiştir. Çalışma lugatın çevriyazısının yapılmasıyla başlamış, çevriyazılı metin üzerinden satır altı Türkçe tercümelerin imla, ses ve şekil bilgisi yönünden incelenmesiyle devam etmiştir. Ayrıca Arapça ve Farsça kelimelere Türkçe karşılık gösterilme yolları da saptanmıştır. Bazı Türkçe ek ve köklerin incelenmesinde zaman zaman etimolojiye de gidilmiştir.Silk-i Cev?hir'deki Türkçe kelimeler döneminin dil özelliklerini ve söz varlığını yansıtmaktadır. Eser, Eski Anadolu Türkçesinin belirgin unsurları ile lehçe ve ağız özelliklerini bünyesinde taşımaktadır. Satır altı tercümelerinde Arapça ve Farsça kelimelerin de bulunduğu Silk-i Cev?hir'in bu çalışma sayesinde literatüre girerek Türk Dili araştırmacılarının hizmetine sunulması amaçlanmıştır.

Külliyat-ı Emir Hamza'nın çeviri yazısı ve sözlüğü

Bu çalışmada, Güney Azerbaycan sahasına ait ?Külliyât-ı Emir Hamza? adlı birhalk hikâyesinin çeviriyazısı yapılmıştır. Orijinal hikâyenin yazarı Anahtar Kelime: Azeri edebiyatı = Azerbaijan literature ; Azerice = Azeri language ; Edebi eserler = Literary works ; Edebi metinler = Literary texts ; Edebiyat = Literature ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Halk hikayeleri = Folk tales ; Külliyat-ı Emir Hamza = Külliyat-ı Emir Hamza ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Çeviriyazı = Transcription

Muvakkıt Mustafa B. Ali Rumi'nin Hall-i Daire-i Muaddil'i(Çeviri yazılı metin gramer incelemesi )

Bu çalışmada Manisa İl Halk Kütüphanesi Yazma Eserler Bölümünde ?45 Hk 1479? numarada kayıtlı olan Muvakkıt Mustafa Bin Rumi tarafından 16. yüzyılda yazılmış Hall-i Daire-i Muaddil incelenmiştir. Hall; karışık bir işi sona erdirme, çözme anlamına gelir. Muaddil de düzelten, denkleştiren anlamına gelir. Eserde müellif tarafından; gök cisimlerinin hareketlerinden yola çıkılarak hesaplamalar yapılmış, bu hesaplamalara göre de namaz ve sahur vakitleri belirlenmeye çalışılmıştırSanat kaygısıyla yazılmadığından ve öğretme amacı güttüğünden eserin dili oldukça sade ve yalındır. Astronomi alanıyla ilgili ve kısmen de bilimsel bir eser olması nedeniyle çok sayıda terim kullanılmıştır. Arapça ve Farsça o dönemde Türkçe üzerinde tesirli olduğu için eserde çok sayıda Arapça ve Farsça terim vardır.Bu çalışmada Hall-i Daire-i Muaddil'in çeviri yazısı yapıldıktan sonra eserin imla özellikleri, biçim bilgisi ve ses bilgisiyle ilgili özellikleri incelenmiştir. Çalışmanın asıl amacı, 16. yüzyılda astronomi alanında yazılmış bir metnin gün ışığına çıkarılmasıdır ve o döneme ait bilimsel bir eserin dil ve imla özelliklerinin de ortaya konulmasıdır.

Şem'i mecmuası-transkripsiyonlu metin inceleme

Şiir Mecmu`aları, Eski Türk edebiyatında önemli bir yere sahiptir. Özellikle oluşturuldukları dönemde yaşayan şairleri ve eserlerini bünyesinde bulundurmaları bakımından büyük bir değer taşımaktadır. Çalışmamızda, mecmu`alar hakkında genel bir bilgi verildikten sonra 19. yüzyılda yaşamış olan Meşrebz?de Dâmâdı Şem`î'nin hayatı ve edebî kişiliği, başta kendi şiirlerinden olmak üzere muhtelif kaynaklardan yaralanılarak açıklanmıştır. Ardından şairin İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Yazmalar Koleksiyonu T.Y. 9651 numarada bulunan kendi şiirlerinin ve muhtelif şairlerin şiirlerinin mevcut olduğu mecmua, çeviriyazılı metin olarak hazırlanmıştır. Meşrebzâde Dâmâdı Şem`î'nin hazırlamış olduğu mecmu`adaki şiirler, Şem`î'nin Şiirleri, Şem`î Hakkında Yazılan Şiirler ve Diğer Şairlere Ait Olan Şiirler olmak üzere üç kısım olarak sınıflandırılmıştır

4563 Numaralı Kastamonu şer'iyye Sicili'nin (H.1302/M.1885-1886) transkripsiyon ve değerlendirmesi

Toplum ve kent tarihi araştırmalarında büyük bir öneme sahip olan Şer'iyye Sicilleri'nden yararlanılmadan bir şehrin tarihini ortaya çıkarmak mümkün değildir. Yapılan bu çalışmada, 4563 Numaralı Kastamonu Şer'iyye Sicili esas alınarak, Kastamonu'nun idarî, sosyo-kültürel ve ekonomik yapısına dair bazı tespitlerde bulunulmaya çalışılmıştır. 4563 Numaralı Kastamonu Şer'iyye Sicili, Hicrî 1302 yılına, Milâdî 1885-1886 yılları arasına aittir. Sicilin içerisinde merkezden gönderilen fermanlar, berâtlar, buyruldular, mektuplar ile bizzat kadı tarafından kaydedilen ilâmlar ve çeşitli konuları içeren hüccetler bulunmaktadır. 4563 Numaralı Kastamonu Şer'iyye Sicili'nin incelenmesi ile Kastamonu'daki kazaların, mahallelerin, nahiyelerin ve nahiyelere bağlı köylerin ve dîvânların isimlerine; süs ve muftaf eşyalarına, cami ve mescitler ile ekonomik yapıya dair bir takım kayıtlara ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kastamonu, Şer'iyye Sicili, Transkripsiyon

Fetᾱvᾱ-yı Ali Efendi (1b-30b) Giriş- inceleme-metin-dizin-tıpkıbasım

Bu çalışmada Şeyhülİslām Çatalcalı 'Ali Efendi'nin Fetevā-yı 'Ali Efendi adlı eserinin 1b- 30b varakları arasındaki bölümler incelenmiştir. Bu varakların çeviri yazısı yapılmıştır. Eser imlâ, ses ve şekil bilgisi bakımından incelenmiştir. Çalışma; Giriş, İnceleme, Metin, Dizin, Tıpkıbasım olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; eserin türü, eserin adı, yazılış amacı, yazarı, yazılış tarihi, eserin konusu ve içeriği, eserin tespit edilen nüshaları, eserin hazırlanmasında dikkat edilen hususlar hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme bölümünde yazılış özellikleri, ses bilgisi ve şekil bilgisi hakkında bilgiler verilmiştir. Metin bölümünde eser, sayfa numaraları verilerek çeviri yazıya aktarılmıştır. Dizin bölümünde kelimeler alfabetik sıraya göre dizilmiştir. Çalışmanın sonuna eserin tıpkıbasımı konulmuştur.

Hüseyin Râcî Efendi ve Bedrika adlı mesnevisi

Hüseyin Râcî Efendi 19. yüzyılın ikinci yarısında günümüz Bulgaristan sınırları içerisinde yer alan Zağra'da yaşamış ve o dönemin en büyük olaylarından biri olan 1877-1878 Osmanlı Rus Savaşını (93 Harbi) bizzat müşahede etmiş bir şahıstır. Hüseyin Râcî Efendi, manzum ve mensur pek çok eser kaleme almasına rağmen eserlerinin çoğunu bastıramamıştır. Buna rağmen Tarihçe-i Vak'a-i Zağra adlı eseri sayesinde döneminde çokça bilinen ve sevilen bir isim olmayı başarabilmiştir. Bedrika, Hüseyin Râcî Efendi tarafından 1894 yılında mesnevi nazım şekliyle ve aruzla yazılmıştır. Eserde ihtida eden bir Bulgar kızının gördüğü baskılar sonucu İstanbul'a kaçışı anlatılmaktadır. Yaşanmış bir olayın anlatıldığı eser gerçeklik ve kurgu, muhteva, anlatım teknikleri, dil ve üslup özellikleri açısından dikkate değerdir. Bu çalışmada Hüseyin Râcî Efendi'nin hayatı, sanatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş, Bedrika isimli eserinin iki nüshası karşılaştırılarak çevriyazılı metni ile dilici çevirisi oluşturulmuş ve bu eserin muhteva, dil ve üslup özellikleri incelenmiştir.

Manastırlı Mehmet Rıfat ve Mecâmi'ü'l-edeb adlı eserinin usûl-i kitâbet ve hitâbet bölümü (İnceleme-metin)

Tanzimatla birlikte gelen yenileşme hareketleri sonucu eğitim sisteminin yenilenmesine yönelik girişimlerde bulunulmuş ve modern tarzda eğitim veren kurumlar açılmıştır. Açılan bu yeni okulların ders programlarında kitabet ve hitabet konularının öğretilmesi amacıyla dersler konulmuştur. Bu derslerin okutulabilmesi için yeni kitaplara ihtiyaç duyulmuş ve bu sebeple birçok ders kitabı kaleme alınmıştır. Çalışmamıza konu olan Usûl-i Kitâbet ve Hitâbet bu çalışmanın bir ürünüdür. Usûl-i Kitâbet ve Hitâbet üzerine günümüze kadar kapsamlı bir çalışma yapılmamış olup, eserin günümüz alfabesine aktarımı da yapılmamıştır. Tezin amacı; söz konusu eserin ihtiva ettiği hususları ortaya koymak, edebiyat tarihi açısından yeri ve önemini belirlemektir. Eser iki ayrı bölümden oluşmaktadır. Kitabete ayrılan ilk bölüm; yazışma ile ilgili tanım ve tasnifleri, yazışma türlerine dair bilgileri içermektedir. İkinci bölüm, hitabete dair tanım ve hitabet kurallarından oluşmaktadır. Bu tez, Manastırlı Mehmet Rıfat'ın Usûl-i Kitâbet ve Hitâbet adlı eserinin inceleme ve çevriyazı çalışmasıdır. Çalışma; giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısmından meydana gelmiştir. Giriş bölümünde, belâgat üzerinde durularak, tarihsel gelişimi hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölüm; Manastırlı Mehmet Rıfat'ın hayatı ve eserleri hakkında genel bilgilerden, dil ve edebiyat hakkındaki görüşlerinden oluşmaktadır. İkinci bölümde Usûl-i Kitâbet ve Hitâbet'in tanıtımı yapılarak, şekil ve muhteva bakımından incelenmiştir. Üçüncü bölüm eserin çevriyazılı metni ve bu aşamada izlenen yöntemden oluşmaktadır. Ardından sonuç ve kaynakça bölümüne yer verilmiştir.

Kitâb-ı Yâsin-i Şerîf tefsiri üzerine bir dil incelemesi

Bu çalışma, Diyanet İşleri Başkanlığı Elazığ Müftülük Kütüphanesinde bulunan manzum Yasin-i Şerif tercümesinin imla özelliklerini ve indeksini konu almaktadır. Eser Kütüphane'nin depo bölümünde tespit edilmiş olup bu bakımdan herhangi bir kayıt/sayı numarasına sahip değiliz. Manzum olan eser hareketli olarak yazılmış 113 yapraktan ve yasin-i şerif süresinin tefsir edildiği 3070 beyitten oluşmaktadır. Eser de eserin müellifi Günceloğlu olarak geçmektedir. Yine eserin Hicri 1205 yazıldığı ve 1250 yılında istinsah edildiği eserin sonunda verilen bilgilerden anlaşılmaktadır. Manzum tefsirlerin Türk edebiyatımızda sayıları oldukça azdır. Çalışma yaptığımız eser bu açıdan önemlidir. Çalışmanın ilk amacı bu eseri tanıtmak, çeviri yazısı ve indeksini yaparak Türk dili çalışmalarına katkı sağlamaktır. Çalışmanın ikinci amacı ise indeks yapmak suretiyle 18. ve 19. yy Osmanlı Türkçesini söz varlığına katkı sağlamaktır. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın amacı, sınırları, Türk dilindeki tefsir çalışmaları metnin imla özellikleri yer almıştır. İkinci bölümde çeviri yazı, üçüncü bölüm indeks, dördüncü bölüm sonuç bölümüdür. Sonuç bölümünde eserin incelenmesiyle elde edilen veriler yer almıştır. Beşinci bölüm ise eserin tıpkı basımını yer aldığı bölümdür.

Nevberî Dîvânı

Bu tezde Klâsik Türk Edebiyatının Azerî sahası temsilcilerinden 20. yüzyıl şairi Nevberî'nin Azerbaycan Milli İlimler Akademisi Mehmed Fuzûlî Adına El Yazmalar Enstitüsünde iki cilt halinde bulunan S-464/9417 ve S-465/9418 numaralarıyla kayıtlı Dîvânı çalışılmıştır. Çalışma giriş bölümünün akabinde iki bölümden meydana gelmiştir. Giriş bölümünde Nevberî'nin hayatı, eserleri ve edebî şahsiyeti üzerinde durulmuş; birinci bölümde Dîvân'ın incelenmesi yapılmıştır. Bu bölümde "Nevberî Dîvânı'nın İncelenmesi" ana başlığı altında şiirlerin nazım şekilleri, şiirlerde kullanılan kafiye ve redif çeşitleri, şiirlerin vezinleri ve son olarak eserin dil özellikleri incelenmiştir. İkinci bölümde yazma nüshanın tanıtımı ve metin kuruluşunda takip edilen usul hakkında bilgilendirmenin ardından metin transkripsiyon alfabesiyle verilmiştir. İncelemenin sonuç kısmından sonra da eser içerisindeki çoğunlukla Azerbaycan Türkçesinde yer alan kelimelerden oluşan sözlük oluşturulmuştur. Hazırlanan bu doktora teziyle Nevberî Dîvânı'nın Türk edebiyatı literatürüne kazandırılarak 20. yüzyıl Klasik Türk Edebiyatı ile ilgili yapılacak araştırma ve değerlendirme çalışmalarına kaynak oluşturmak hedeflenmiştir. Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı, Dîvân Geleneği, Nevberî Dîvânı,Çeviriyazı

Yeni Uygur Türkçesi Zunun Kadiri eserleri (giriş-inceleme-metin-çeviri)

Orta Asya'nın merkezinde yer alan ve bugün Çin Halk Cumhuriyeti'nin hâkimiyeti altında bulunan Doğu Türkistan'da yaşayan Uygur Türkleri, tarihî seyirlerinde edebiyat ve sanat değeri yüksek eserler ortaya koymuşlardır. Türk dilinin Hakaniye şivesi içinde şekillenmiş ve gelişmiş edebi bir dil olan Uygur Türkçesi'nin incelenmesinde, bu eserlerde görülen dil özelliklerinin tespiti, araştırmaların temelini teşkil etmektedir.Bu doğrultuda, Çağdaş Uygur Türk Edebiyatının ünlü temsilcilerinden biri olan Zunun Kadiri'nin çeşitli eserlerinin yer aldığı ?Zunun Kadiri Eserleri? adlı kitabı esas alınarak Yeni Uygur Türkçesinin dil özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır.Hikâyeleri, romanları ve dramalarıyla Çağdaş Uygur edebiyatının gelişiminde önemli bir rolü olan yazarın, Arap alfabesiyle kaleme aldığı eserden ?Hatırat?, ?Gunçem?, ?Hikâyeler? başlıklı üç kısım, transkribe edilmiş, Türkiye Türkçesine aktarılmış ve çevrilen metinler doğrultusunda Yeni Uygur Türkçesiyle ilgili dilbilgisi çalışması yapılmıştır. Yazarın 1946 yılında yazdığı ?Gunçem?, üç perde beş bölümden oluşan bir drama olup bu oyunda toplumdaki adaletsizlikler satirik bir anlayışla dile getirilmiş; sosyal adalet, hak ve hukuka saygı gibi ana temalar vurgulanmıştır. Hatıralarını anlattığı metnin ve hikâyelerinin ise birleştiği nokta, Çin'in Doğu Türkistan halkına yaptığı zulmün tasviridir.Metin incelemesinde görülen en önemli özellik, Eski Türkçeden de izler taşıyan Uygur Türkçesinin yabancı dillerin tesiri altında kalmasıdır. Arapça, Farsça kökenli sözcüklerin yanı sıra coğrafya itibariyle göz ardı edilemeyecek Çince tabirlerin Uygur Türkçesinde kullanıldığı görülmektedir. Ayrıca Türkiye Türkçesindeki bazı ekler ve kelime kökleri, bazen fonetik değişimlere uğrayarak bazen de hiçbir değişiklik göstermeden Yeni Uygur Türkçesinde yer almaktadır. Metinleri anlaşılır kılan en büyük etken de budur.?Hatırat?ta dikkati çeken edebî kaygı, yazarı yabancı kökenli sözcüklere yöneltmiştir. Dolayısıyla da metinlerde Arapça ve Farsça sözcüklere rastlanmıştır. ?Gunçem? ve ?Hikayeler?de daha yalın daha açık bir anlatımla halk dilini yazı dili haline getiren Kadiri, bu iki eserde Uygur kültürünü yansıtacak nitelikteki deyişlere, dörtlüklere ve efsanevî alıntılara yer vermiştir.Anahtar Kelimeler: Dil, Lehçe, Şive, Türkçe, Dilbilgisi, Uygur, Gramer, Transkripsiyon, Zunun, Kadiri, Gunçem, Hatırat, Hikâye.

Seyyid Mehmed Emîn Efendi Divânı (tenkitli metin- inceleme)

Bu çalışma, 18. yüzyıl şairlerinden Seyyid Mehmed Emin Efendi'nin hayatı, sanatı, Türkçe Divanı'nın tenkitli metni ve kısa bir tahlilinden oluşmuştur.Mutasavvıf bir şair olan Seyyid Mehmed Emin Efendi, devrin özelliklerine uygun olarak sade bir dil kullanmış, yazdığı manzumelerle tasavvufî düşüncelerini açıklamıştır.Türk kültür ve edebiyat tarihine geçmişten geleceğe ışık tutan birçok şair ve yazar henüz bilinmemektedir. Bu çalışmayla onlardan biri olan ve divan edebiyatının önemli şahsiyetlerinden biri olarak düşündüğümüz Seyyid Mehmed Emin Efendi'yi kültür ve edebiyat tarihimize kazandırmak istedik.

H.1020-1021 tarihli 13 numaralı Ankara şer`iyye sicili transkripsiyon ve değerlendirme

Lösemik kök hücrelerde erken embriyonik kök hücre transkripsiyon faktörlerinin ekspresyonunun araştırılması

Oct-4, Nanog ve Rex-1 gibi transkripsiyonel faktörler embriyonik kök hücrelerde self-renewal (kendini yenileme), differansiyasyon ve pluripotensi yönünden önemli rol oynamaktadır. Fenotipik olarak kanser hücreleri kendini yenileme, sınırsız çoğalma, farklılaşma ve yayılma özellikleri bakımından embriyonik kök hücreler (EKH) ile benzerlikler göstermektedir. Bu benzerlikler, bazı erken EKH transkripsiyon faktörlerinin kanser hücrelerinde yeniden eksprese edilebileceğini akla getirmektedir. Yapılan çalışmalarda, normal erişkin kök hücreler ile bazı insan tümör hücrelerinde bu transkripsiyon faktörlerinin eksprese edildiği gösterilmiştir. Ancak hematopoietik kök hücre ve myeloid lösemilerde ekspresyonları bilinmemektedir.Bu çalışmada sağlıklı kontrollere ait kök hücrelerde, akut myeloid lösemi (AML) ve kronik myeloid lösemili (KML) hasta örneklerinde erken embriyonik transkripsiyon faktörlerinin ekspresyonları gerçek zamanlı revers transkriptaz polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) ve akım sitometrik analiz yöntemleri kullanılarak araştırıldı.Sonuçlarımız gerek kontrollerde ve gerekse de lösemi örneklerine ait CD34+ hücre fraksiyonunda RT-PCR aracılıklı Oct-4, Nanog ve Rex-1 amplifikasyonları bazı vakalarda negatiflik göstermektedir. Ancak CD34- hücre fraksiyonunda ise tüm örneklerde amplifikasyon gözlenmiştir. CD34- hücre fraksiyonunda ekspresyon seviyesi kıyaslamalarında AML ve KML gruplarında ekspresyonların kontrollere göre daha düşük olduğu saptandı. Bununla birlikte AML grubunda FAB (Fransız-Amerikan-İngiliz hematolog grubu) sınıflamasına göre tüm M1 fenotipindeki örneklerde Oct-4 ve Nanog ekspresyonlarının hem kontrollere göre hem de diğer AML FAB alt gruplarına göre daha yüksek ekspresyon gösterdiği belirlenmiştir. Akım sitometrik analiz sonuçlarında da benzer şekilde CD34- hücre fraksiyonunda ekspresyon düzeylerinin kısmen yüksek olduğu gözlenmiştir.Sonuç olarak, bu öncü çalışmada biz erken EKH transkripsiyon faktörlerinin gerek sağlıklı kontrollerde gerekse de lösemik hücrelerde eksprese edildiğini gösterdik. Bu ekspresyon ilginç bir şekilde kök hücrelerden çok CD34- kompartımandadır (hematopoietik dışı kök hücreler). En dikkat çekici bulgu, maturasyon özelliği göstermeyen M1 fenotipindeki AML hastalarının CD34- hücrelerinde Oct-4 ve Nanog transkript seviyelerinin yüksek olmasıydı. İleriye yönelik olarak bu transkripsiyon faktörlerinin prognostik öneminin araştırılması uygun bir yaklaşım olacaktır. Yine ekspresyon düzeyinin yüksek olduğu hücre serilerinde bu faktörlere karşı geliştirilmiş inhibitörlerin etkinliği de tedavide bu ekspresyonların önemini ortaya koyacaktır.Anahtar Kelimeler: Oct-4, Nanog, Rex-1, SSEA.4, Lösemik kök hücre, AML, KML

Suyolcuzâde Mehmed Necîb'in hayatı, edebî kişiliği ve divan'ı (inceleme ve transkripsiyon)

Bu çalışma, daha çok hattatlığı üzerinde durulan, şairliği ve Divan'ı yeterince ilgi görmeyen 18. yüzyıl divan şairi Suyolcuzâde Mehmed Necîb'in Divanı'nın transkripsiyonlu metni, incelemesi ve günümüz Türkçesiyle nesre çevrilmesinden oluşmuştur. Çalışmamız üç bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümde şairin hayatı ve eserleri hakkında kaynaklardan bilgiler derlenmiş, Divanı'ndan hareketle şairin edebî kişiliği belirlenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde şairin Divanı'ndaki beyitler tek tek fişlenerek "Din ve Tasavvuf", "Cemiyet", "İnsan" ve "Tabiat" olmak üzere dört ana başlık altında ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise Divan'ın transkripsiyonlu metni verilmiş ve Divan günümüz Türkçesiyle nesre çevrilmiştir. Bu çalışma ile Suyolcuzâde Mehmed Necîb Divanı'nın transkripsiyonlu metnini ortaya koymak, günümüz Türkçesiyle nesre çevirmek ve eserin tematik incelemesini yapmak suretiyle Necîb'in ve Divanı'nın daha iyi anlaşılması ve edebiyat tarihi acısından yeri ve öneminin belirlenmesi amaçlanmıştır.

Faik Reşat'ın Yeni Letâif-i İnşa yahut Muharrerât-ı Nadire ile Muharrerât-ı Nadire yahut Hazine-i Müntahabât isimli antolojilerinin çeviri yazısı ve incelenmesi

Antolojiler, çeşitli amaçlarla derlenen eserlerden meydana gelir. Antolojiler bir dönemin edebi portresini göstermesi bakımından önemli eserlerdir. Çeşitli şekillerde hazırlanan antolojilerde ölçüt hazırlayanın estetik anlayışıdır.Batı'da ilk antoloji çalışmalarını Yunanlılar yapmıştır. Divan edebiyatında bu türü karşılayan şuara tezkireleri vardır. Halk edebiyatında ise cönkler antoloji mahiyetinde eserlerdir. Tanzimat döneminde ise daha çok ?seçme? mantığına dayalı; güldeste, müntahabat gibi isimlerle hazırlanmıştır.İşte bu antolojilerden ikisi Faik Reşat'ın Tanzimat döneminde hazırladığı Yeni Letâif-i İnşa Yahut Muharrerât-ı Nadire ile Muharrerât-ı Nadire yahut Hazine-i Müntahabat isimli antolojileridir.Bu çalışmamızda, Yeni Letâif-i İnşa yahut Muharrerât-ı Nadire ile Muharrerât-ı Nadire Yahut Hazine-i Müntahabât isimli antolojilerini günümüz harflerine aktardık. Çalışmamızdan daha iyi istifade edilmesi için sözlük ve dizin hazırladık. Çalışmamızın giriş bölümünde de antolojideki yazılarla ilgili bir değerlendirme yaptık.Yeni Letâif-i İnşa yahut Muharrerât-ı Nadire isimli antoloji iki yüz on sekiz sayfadan oluşur ve toplam kırk üç yazarın seksen altı yazısı vardır. Ayrıca yirmi bir yazının da yazarı belli değildir. Bu antolojideki yazılar daha çok ?mektup? ve ?tezkire?lerden oluşur. Yeni Letâif-i İnşa Yahut Muharrerât-ı Nadire antolojisinde eski ve yeni yazarlara ait eserler bulunmaktadır. Özellikle devlet adamlarının ve Tanzimat dönemi yazarların eserleri bir arada sunulmuştur. Antoloji, Faik Reşat'ın ?Kariine? isimli yazısıyla başlar; yine aynı yazarın ?İfade-i Mahsusa? isimli yazısıyla son bulur.Muharrerât-ı Nadire yahut Hazine-i Müntahabât isimli antoloji ise yüz yirmi altı sayfadan oluşur ve yirmi yazarın yirmi dokuz yazısı vardır. Ayrıca on yazının da yazarı belli değildir. Bu antolojideki yazılar ise daha çok ?mektup? ve ?makale? türünden eserlerden meydana gelmiştir. Daha çok Tanzimat dönemi yazarların eserlerine yer verilmiştir. Bu antoloji, Faik Reşat'ın ?İfade-i Mahsusa? isimli yazısıyla başlar; Ahmet Mithat Efendi'nin Muallim Naci'ye yazdığı mektupla son bulur.Anahtar Kelimeler: Faik Reşat, Yeni Letâif-i İnşa Yahut Muharrerât-ı Nadire, Muharrerât-ı Nadire Yahut Hazine-i Müntehabât

Sevimli Mecmua adlı çocuk dergisi: Çeviriyazı, inceleme

Çocuk edebiyatı alanında çocuk dergilerinin önemli bir yeri ve işlevi vardır. Çocuğun edebî ve estetik bir zevk edinmesinde, düşünce ufku ve kelime hazinesinin gelişmesinde çocuk dergilerinin geçmişten bugüne büyük katkısı olmuştur ve olmaktadır.Eski harfli çocuk dergilerimizden biri olan Sevimli Mecmua da, cumhuriyetin ilk yıllarında, 1925'te yayımlanmış ve ancak on üç sayı çıkarak aynı yıl yayın hayatına veda etmiştir.Bu tezde, aradan neredeyse doksan yıl geçmesine rağmen, bütünüyle yeni harflere çevrilmemiş olan Sevimli Mecmua adlı resimli çocuk dergisinin tüm sayıları Türkiye Türkçesine çevrilmiştir. Böylece, tarihin tozlu raflarında bırakılmış eski harfli çocuk dergilerimizden biri, çocuk edebiyatı alanında çalışan araştırmacıların hizmetine sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Çocuk, çocuk edebiyatı, resimli çocuk dergisi, eski harfli çocuk dergisi, Sevimli Mecmua

Mustafa Reşid: Müntehabat-ı Cedide isimli eserinin çeviri yazısı ve incelenmesi

Antoloji güncel sözlüğümüzde ?Bir veya birkaç yazardan seçilerek oluşturulan çalışma.? Manasında ?seçki? kelimesiyle ifade edilmektedir. Bir tarihî dönemi anlamak istiyorsanız o dönem Sanatkarlarının ortaya koyduğu eserlere göz atmanız gerekir. Çünkü edebî eserler tarih biliminin yardımcısı niteliğindedir. Bir milletin tarihine, sosyal hayatına, inançlarına, korkularına dair pek çok şeyi edebî eserlerde bulabilirsiniz.Tanzimat'ın ara nesil sanatçılarından olan Mustafa Reşit (1861-1936) de yeni bir medeniyetin eşiğinde bulunan Tanzimat aydınını anlamamızda bize yardımcı olacak şahsiyetlerden biridir.Müntehabât-ı Cedîde (Milâdi:1884; Hicri:1302) de Tanzimat sanatçılarının eserlerinden oluşan bir antoloji özelliği taşıması itibariyle önemli bir kaynaktır. Eser, nazım ve nesir olmak üzere iki kısımdan (kitaptan) oluşmaktadır. Her iki eser de devrin önemli sanatkârlarından seçilen metinlerden oluşmaktadır. Bu arada bu eserin bir önemli tarafı da tiyatro ve romandan alınmış metinlere de yer vermesidir.Nazım bölümü olan ikinci kısım ise -hemen hemen- çoğu nesir kısmında eserleri verilen sanatçıların şiirlerinden oluşmaktadır.

İzzet Melih'in Sermed adlı romanının çeviriyazı ve incelenmesi

Feci Ati, Servet-i Fünun dergisinin kapatılmasıyla dağılan Edebiyat-ı Cedide topluluğunun Türk edebiyatındaki boşluğunu doldurma adına ortaya çıkmış bir edebi harekettir. bu edebi hareket "sanat şahsi ve muhteremdir" ilkesiyle Türk edebiyatına damgasını vurmuştur.İzzet Melih, Fecr-i Ati'de adını Romancı kimliğiyle duyurmuştur. romanlarında genellikle ferdi konuları işleyen İzzet Melih, kadın-erkek çatışması etrafında aşk temasını ele alır. nitekim bu tezde de ele alıp incelemeye çalıştığımız Sermed romanı da basit bir aşk üzerine kurulmuştur.