Citizenship
173 theses under this subject heading
Türkiye'de vatandaşlığın dönüşümü ve politik mücadelenin işlevi
Vatandaşlık modern dünyanın vazgeçilmez bir olgusu olarak karşımıza çıkarken değişen ve genişleyen hak ve talepler çerçevesinde farklı anlamlara bürünmüş sürekli bir gelişim içerisinde olmuştur. Bu çalışma gerçekle mesafe içindeki vatandaşlık statüsünün siyasal değeri ve siyasal sorunların çözümündeki önemi açısından politik mücadelenin işlevini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Vatandaşlık konusu bölgesel, , dinsel ve kültürel pratikler çerçevesinde ele alınacaktır. Bu çerçevede Türkiye'de vatandaşlık statüsü ile siyasal sorunlar arasındaki ilişkinin tarihsel süreçteki değişimi ortaya çıkarılacaktır. Buna göre eşit vatandaşlığın gerçekle mesafe içindeki yeri, erozyona uğradığı alanlar incelenerek, ekonomik ve toplumsal eşitlikle arasındaki mesafe ortaya konacaktır. Ayrıca vatandaşlık pratiği çerçevesinde İspanya, ABD ve Almanya örneklerine bakılacak ve Türkiye'de vatandaşlığın oluşumu ve dönüşümü açısından karşılaştırma yapılacaktır. Anahtar Kelimeler: Vatandaşlık, Vatandaş, Yurttaşlık, Kimlik, Ulus-devlet
Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının aktif vatandaşlık öz yeterliliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Ege Bölgesi örneği)
Bu araştırmada Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının aktif vatandaşlık öz yeterliliklerinin ne düzeyde olduğu tespit edilerek, cinsiyet, öğrenim görmekte olduğu sınıf düzeyine, öğrenim görmekte olduğu üniversiteye, lisans eğitimine başlamadan önceki yerleşim alanına, sivil toplum kuruluşlarına üyelik durumlarına, siyasi gündemi takip etme durumuna ve aile ortalama gelir düzeyi değişkenlerine göre incelenmesi amaçlanmaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinin bir çeşidi olan anlık tarama modeli ile araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini 2019-2020 Eğitim-Öğretim yılı Ege bölgesindeki devlet üniversitelerinde Sosyal Bilgiler öğretmenliği programında öğrenim gören öğretmen adaylarıdır. Araştırmaya Ege bölgesinde yer alan 9 devlet üniversitesinde öğrenim gören 749 1. ve 4. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmen adayı katılım sağlamıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak aktif yurttaşlık öz yeterlilik ölçeği ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmada Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının aktif vatandaşlık öz yeterlilikleri yüksek düzeyde tespit edilirken cinsiyet, sivil toplum kuruluşlarına üyelik durumu, siyasi gündemi takip etme durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiğinin sonucuna ulaşılmıştır.
Digital citizenship and redefining political participation in Turkey: The case of Change.org
21st century has been characterized by the rapid developments in the information and communication technologies which have left their marks in almost every sphere of life, one of them being politics. The introduction of online and digital facilities has changed the classical understanding of citizen-state relationship as well as the scope of political participation worldwide, especially in the democratic countries. While participation has been claimed to show decline in the traditional sense with the masses being alienated from politics, the repertoire of political participation has been observed to enlarge with the introduction of unconventional, non-governmental, online and digital practices. Besides, citizenship has been redefined with such labels as "global", "neo-republican", "actualizing" or "democratic" citizenship due to the changing citizenship perceptions and participation tendencies of the new generations. Moreover, as a result of the increasing number of online facilities for civil procedures and activism, the digital citizenship concept has also been proposed to explain the online presence of citizens. At this point, change.org has arisen as a powerful platform that attracts digital citizens and fill a bureaucratic void for online participation -specifically mass petition campaign-. Therefore, this thesis was written to find out if there has been shift caused by the prevalence of online and digital tools in the practice of political participation and citizenship. Accordingly, semi-structured interviews were conducted with 20 Turkish change.org campaigners between February 2017 and February 2018. The analysis of these interviews contributes to the current literature in the field of politics by shedding light into the current condition of citizenship and political participation of the Turkish change.org campaigners.
21. yüzyıl vatandaşlığının geliştirilmesinde açık ve uzaktan öğrenme: Bir metafor analizi araştırması
İçinde ulunduğumuz yüzyıl, kendi normlarını da beraberinde getirmiş ve vatandaşların da bu teknoloji ile harmanlanmış yaşam biçiminin sahip olduğu normlara ayak uydurmalarını gerekli kılmıştır. Günümüz vatandaşlık anlayışı, kişilerin iyi bir birey olarak yetişmesi ve bununla birlikte kendinin ve çevresinin farkında ve yine kendine ve çevresine saygılı birey olması ile tanımlanabilir. Temel hak ve özgürlüklere sahip olma, bunların farkında olma ve ulusal ve evrensel boyutlarda bu konuların uygulanmasına hassasiyet gösterebilme vatandaşlık olgusunun temellerini oluşturmaktadır. 21. yüzyıl vatandaşlığı ve 21. Yüzyıl yeterlilikleri konusu günümüzde oldukça yaygın bir şekilde tartışılmaktadır. 21. yüzyıl vatandaşlık eğitimi yukarıda bahsedilen başlıkların dışında yaratıcı, eleştirel düşünen, katılımcı, işbirliği, içinde çalışabilen, empati becerisine sahip, çevresine duyarlı bireyler yetiştirme başlıklarını da kapsamaktadır. İçinde bulunduğumuz yüzyılda ister dijital yerli isterse dijital göçmen olsun vatandaşların tümü dijital teknolojilerle iç içedir. Eğitim süreçlerinde olduğu gibi hemen her alanda bireyler teknolojinin aktif kullanımıyla karşılaşmaktadırlar. Kişilerin teknolojiye maruz kalma oranları arttıkça, teknolojinin sorumsuzca ve zararlı kullanımları da artmaktadır. Teknolojinin uygunsuz ve etik dışı kullanımından doğacak olan olası tehlikelere ilişkin farkındalık düzeyi de oldukça düşüktür. Bu noktada 21. Yüzyıl vatandaşlık becerilerinin toplumun her kesiminden vatandaşa ulaştırılmasının büyük önem taşıdığı düşünülmektedir. Açık ve uzaktan öğretim, toplumun tüm kesimlerine hitap eden bir öğretim yaklaşımı olmakla birlikte, toplumun tüm kesimlerine bu eğitimi en esnek şekilde götürmeyi hedeflemiş bir yaklaşımdır. Böylesine etkin bir öğretim yaklaşımının dijital vatandaşlık normlarının günümüz topluluklarına kazandırılmasında etkin bir rol oynaması beklenmektedir. Avrupa Birliği Çoçukları Online Raporunda (2014) Türkiye'deki vatandaşların, özellikle 16-24 yaş arası, oldukça yüksek oranda dijital teknolojileri kullandıkları ortaya çıkmıştır. Bu da Türkiye'de büyük kitlelere eğitim veren Açık ve Uzaktan Öğrenme kurumlarının 21. Yüzyıl vatandaşlığı gibi önemli bir konuya programlarında yer vermelerinin kritik değerini ortaya koymaktadır. Kitleler üzerinde etkisi yadsınamaz olan Açık ve Uzaktan Öğrenmeyi böylesine önemli bir konu için etkin hale getirip, en üst seviyede bundan faydalanmanın oldukça akılcı bir uygulama olacağı öngörülmektedir. Bu bağlamda gerçekleştirilen bu projenin amacı, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim sistemine kayıtlı öğrenciler ile birlikte ulusal ve uluslararası düzeyde alan uzmanlarının metafor analizi yoluyla Açık ve Uzaktan Öğrenmenin 21. Yüzyıl vatandaşlık becerilerinin kazandırılmasındaki etkinliğine ilişkin görüş ve önerilerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda hem alan uzmanlarının hem açık ve uzaktan öğretim öğrencilerinin görüşlerinin belirlenmesinde nitel araştırma yöntemlerinde metafor analizinden yararlanılmıştır. Anahtar Sözcükler: Açık ve Uzaktan Öğrenme, 21. Yüzyıl vatandaşlık eğitimi, metafor analizi
Sosyo-politik açıdan hemşehri dayanışması: İstanbul'daki Reşadiyeliler örneği
Türkiye'de sanayileşmenin artmasıyla birlikte kırsal alanlardan kentlere yoğun göçler yaşanmıştır. Bu da plansız ve yetersiz kentleşmeyi doğurmuştur. Yoğun göçler sonucunda kentler, artan nüfusun ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalmışlardır. Kentleşmenin yetersizliği, göçmenler açısından iş bulma, barınma, sağlık, eğitim vb. durumlar açısından çeşitli sorunlar oluşturmuştur. Göçmenler karşılaştıkları bu sorunları çözmek ve kent kimliğine uyum sağlamak amacıyla çeşitli çözüm yolları aramaya başlamışlardır. Bu çözüm yolları formel ya da enformel ilişki ağları olarak ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın konusunu oluşturan hemşerilik de tam da bu dönemlerde önem kazanmış formel olmayan ilişki biçimlerinden biridir. Göç sonrası bir araya gelen gruplar hemşehrilik vasıtasıyla birbirleri arasında sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı canlı tutmaktadırlar. Bu ilişki kente uyum sağlamada oldukça yardımcı olduğu için güncelliğini korumaktadır. Hemşehrilik ilişkilerinin kurulmasıyla sağlanan yardımlaşma ve dayanışma örüntüleri, göçmenlerin kentlerde karşılaştıkları kente uyum sorunlarının giderilmesi hususunda etkili bir faktör olmuştur. Bu faktör ilk başlarda memleketlerinden göç eden bireylerin kente uyumlarını sağladıktan sonra etkisini yitirecek bir tampon mekanizma olarak görülmüştür. Fakat günümüze bakıldığında hemşehrilik olgusunun etkisini yitirmek bir yana, daha da gelişip güçlenerek kent siyasetinde dahi etkili bir güç haline geldiği görülmektedir. Bu tez; bir taraftan hemşehrilik ile ilgili ulusal ve yabancı çalışmaları ele almakta böylece hemşehrilik ile ilgili teorik tartışmalara girmekte ve kavramsal çerçeveyi ortaya çıkarmakta, diğer taraftan da derinlemesine görüşme tekniği ile bir alan araştırması yaparak teori ve alanın örtüşüp örtüşmediğini anlamaya çalışmaktadır. Yabancı literatürde "hemşehri" benzeri kavramların da irdelendiği teorik çerçevede kullanılan yöntemin kapsayıcılığı ile ilk defa Reşadiyeliler bağlamı ile konunun değerlendirilmesinden dolayı da alan araştırmasının özgünlüğü söz konusudur. Her iki açıdan da literatüre bir katkı sunulduğu düşünülmektedir. Anahtar Kavramlar: göç, kentleşme, kentlileşme, hemşehri, hemşehri dernekleri
Ortaokul öğretmenlerinin dijital vatandaşlık davranışlarının incelenmesi
Bu araştırmada ortaokul öğretmenlerinin dijital vatandaşlık davranışlarını çeşitli değişkenler açısından incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi, tarama modellerinden biri olan betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma, 2017-2018 eğitim öğretim yılında Kütahya ili merkez ilçesinde ortaokul düzeyinde öğretmenlik yapan 350 öğretmenle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Öğretmenlere Yönelik Dijital Vatandaşlık Ölçeği" kullanılmıştır. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılan ölçek 20 madde ve "Eğitim ve İletişim", "Saygı" ve "Korumak" olmak üzere 3 boyuttan oluşmaktadır. Üç alt faktör tüm varyansın %44.9'unu açıklamaktadır. Ölçeğin Kaiser- Meyer-Olkin (KMO) katsayısı 0.83, Barlett Testi anlamlılık değeri 0.00 bulunmuştur. Öğretmenlere Yönelik Dijital Vatandaşlık Ölçeği'nin güvenirliği için Cronbach alfa iç tutarlılık katsayıları ve madde toplam puan korelasyonu tekniklerinden yararlanılmıştır. Ölçeğin bütünü için Cronbach alfa iç tutarlılık güvenirlik katsayısı .82'dir. Doğrulayıcı faktör analizi kapsamında x2/df (ki kare/serbestlik derecesi) değeri 1.64 olarak bulunmuştur. Bu modelin iyi uyuma sahip olduğunu göstermektedir. Modelin RMSEA değeri 0.052; AGFI değeri 0.87; SRMR değeri 0.057; IFI değeri 0.91; NNFI değeri 0.90 ve CFI değeri 0.91'dir. Yapılan geçerlik-güvenirlik analizleri ve sonrasında yapılan istatistiksel analizler sonucunda ortaokul öğretmenlerinin dijital vatandaşlık düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Cinsiyet ve medeni durum değişkenine göre öğretmenlerin dijital vatandaşlık davranışları arasında anlamlı farklılık bulunmazken; branş, mesleki kıdem ve internet kullanım sıklıkları arasında anlamlı farklılık bulunmaktadır. Söz konusu farklılıklar branş değişkeninde Türkçe ve İngilizce öğretmenlerinin, mesleki kıdem değişkeninde yeni göreve başlayan öğretmenlerin ve internet kullanım sıklığı değişkeninde sık internet kullanan öğretmenlerin lehinedir.
Örgütsel vatandaşlık davranışı ve bilgi paylaşımı ilişkisi : Bir uygulama
Bu çalışmanın amacı, örgütsel vatandaşlık davranışı, bilgi paylaşımı kavramları ile bu kavramlar arasındaki ilişkinin açıklanmasıdır.Çalışmada ilk önce geniş bir literatür taraması yapılarak örgütsel vatandaşlık davranışı, bilgi, bilgi yönetimi ve bilgi paylaşımı kavramları teorik çerçevede sunulmuştur. Bu bölümlerde; kavramların tanımı, boyutları, kavramları etkileyen faktörler, önceller, engeller ve bunların sonuçları ile birlikte örgütsel vatandaşlık davranışı ile bilgi paylaşımı arasındaki ilişki farklı yönleriyle açıklanmıştır.Çalışma teorik bir çerçevede sunulduktan sonra, örgütsel vatandaşlık davranışını ve bilgi paylaşımını ölçmek için iki ayrı ölçek kullanılmıştır. Organ, Podsakoff ve MacKenzie'nin çalışmaları (2006) başta olmak üzere örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilgili literatürde yer alan çalışmalardan yararlanılarak oluşturulan örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeği; bilgi paylaşımıyla ilgili de Ipe (2003), Delaney (2003), Yi (2005) ve Barreto (2003)'nun çalışmalarından yararlanılarak oluşturulan bilgi paylaşımı ölçeği kullanılmıştır.Uygulama, kamu sektöründe farklı görev düzeylerinden 167 çalışan üzerinde gerçekleştirilmiştir. Anket sorularıyla yapılan araştırma sonucunda veriler değerlendirilerek örgütsel vatandaşlık davranışı ile bilgi paylaşımı arasındaki ilişki açıklanmaya çalışılmıştır.Anahtar Sözcükler: Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, ÖVD, Örgütsel Yurttaşlık,Bilgi Yönetimi, Bilgi Paylaşımı, Bilgi Paylaşımı Davranışı
Örgütsel vatandaşlık davranışının örgütsel değişim üzerin etkileri ve bir uygulama
Bu çalışmanın temel amacı çalışanların göstermiş oldukları örgütsel vatandaşlık davranışı ile örgütsel değişim arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Örgütsel vatandaşlık davranışı özgecilik, vicdanlılık, nezaket, centilmenlik ve sivil erdem olmak üzere beş boyutta, örgütsel değişim ise bireysel anlamda çalışanların değişimi nasıl algıladıklarına yönelik sorular ile teknolojik ve yapısal anlamda değişim olarak iki ayrı boyutta incelenmiştir.Tez dört ana bölümden meydana gelmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde örgütsel vatandaşlık davranışı kavramı ikinci bölümde örgütsel değişim kavramı açıklanarak bu alanda yapılan çalışmalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde örgütsel vatandaşlık davranışının örgütsel değişim üzerine etkileri ilişkilendirilmiştir. Son bölümde ise literatür taraması sonucu elde edilen bilgiler doğrultusunda Eskişehir ilinde bulunan iki büyük alışveriş merkezinden birisinde mağaza çalışanlarına anket tekniği kullanılarak uygulama yapılmıştır. Söz konusu anket formlarından elde edilen veriler SPSS 15 programına kaydedilerek örgütsel vatandaşlık davranışının örgütsel değişim üzerine etkileri analiz edilmiştir.Araştırma bulgularında, örgütsel vatandaşlık davranışı ile bireysel değişim arasında negatif yönlü bir ilişki görülmekte, örgütsel vatandaşlık davranışı ile yapısal-teknik değişim arasında ise anlamlı bir ilişki görülmemektedir. Ayrıca araştırmadaki sonuçlar dolayısıyla çalışma yapılan örgütte özgecilik, vicdanlılık, nezaket, centilmenlik, sivil erdem ve değişim gibi kavramların olması gereken seviyelerde olmadığı gözlenmektedir. Sonuç olarak araştırma yapılan örgütte vatandaşlık davranışına ilişkin aksaklıklar belirtilmiş ve etkin bir örgütsel değişim için, çalışanların ve yöneticilerin neler yapmaları gerektiği konusunda önerilere yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Örgütsel vatandaşlık davranışı, Örgütsel değişim
Otel işletmelerindeki işgörenlerin örgütsel adalet algılamalarının örgütsel vatandaşlık davranışlarına etkisi: Afyonkarahisar'daki 4 ve 5 yıldızlı termal otellerde bir uygulama
Bu çalışmada, örgütsel adalet ve örgütsel vatandaşlık davranışı kavramı ile ilgili olarak gerek uygulama bölümüne temel oluşturması gerekse de konuyla ilgili araştırma yapacaklara yol gösterici bir nitelik kazanması açısından yazım bilim kısmı geniş olarak ele alınmıştır. Örgütsel adalet algılamasının örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi, önceki araştırmaların sonuçları da göz önüne alınarak ve analizlere bu iki kavrama ait alt boyutlar da dahil edilerek incelenmiştir. Ayrıca; yaş, cinsiyet, çalışılan departman ve mesleki eğitim seviyesi gibi demografik değişkenlerin de ilave edilmesiyle iki kavram arasındaki ilişkiler geniş bir şekilde incelenme imkanına kavuşmuştur.Birinci bölümde yukarıda belirtilen amaçlara yönelik olarak örgütsel adalet kavramı; ilişkili teorilere, alt boyutlarına ve bu kavramla ilgili çeşitli modellere yer verilerek ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir.İkinci bölümde örgütsel vatandaşlık davranışı kavramı; kavramsal gelişimine, benzer özellik gösteren davranışlara, çeşitli araştırmacıların tanımladığı alt boyutlara yer verilerek incelenmiştir.Üçüncü bölümde örgütsel adalet ile örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilgili daha önceki çalışmalara ve bu iki kavram arasındaki ilişkiye değinilmiştir.Dördüncü bölümde ise yazım bilim taraması da göz önüne alınarak oluşturulmuş hipotezler, Afyonkarahisar il merkezindeki 4 ve 5 yıldızlı termal otel işletmelerindeki işgörenlerden edinilen veriler doğrultusunda SPSS 11.5 for Windows paket programı kullanılarak ele alınmıştır. Bu kapsamda demografik değişkenlere ilişkin bilgiler verilmiş, örgütsel adalet ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiler korelasyon analizine tabi tutulmuştur. Bunun yanında örgütsel vatandaşlık davranışını örgütsel adaletin alt boyutlarından daha çok hangisinin etkilediğine ilişkin çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Dağıtım adaleti, prosedür adaleti ve etkileşimsel adaletin bağımsız değişkenler; örgütsel vatandaşlık davranışının ise bağımlı değişken olduğu analiz sonucuna göre örgütsel vatandaşlık davranışını açıklamada etkileşim adaletinin etkisi, dağıtım ve prosedür adaletinin etkisinden daha fazla olduğu görülmüştür. Son olarak ilişki kurulan kavramlar açısından çeşitli gruplar arasında farklılıkların olup olmadığına ilişkin bağımsız örneklem t testi, ve tek yönlü varyans analizi uygulanmış ve bu kapsamda yorum ve önerilerde bulunulmuştur.
Kurumsal sosyal sorumluluk ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki üzerine bir uygulama
Kurumsal sosyal sorumluluk kavramı, hızla çoğalan işletmeler için üzerinde durulması gereken bir konu haline gelmiştir. Çünkü işletmeler insan ihtiyacına cevap verebilmek için üretim yapmakta bunun için doğal kaynakları azaltmakta ve ortaya çıkan atıkları ile çevreyi kirletmektedir. Bireylerin artık daha bilinçli olması, kaynakların ve doğal çevrenin gelecek nesillere kalabilmesi için kurumların daha sorumluluk sahibi olması gerektiği konusunda kurumları zorlamaktadır. Bunun sonucunda kurumlar sosyal sorumluluk projelerine önem göstererek paydaşların işletmeleri tercih etme oranlarını artırmaktadır.Kurumsal sosyal sorumluluğa bağlı olarak kurumların paydaşlarından biri olan çalışanlarına karşı olan sorumlulukları da örgütsel vatandaşlık davranışı kavramını gündeme getirmektedir. Kurumların başarısı çalışanların vatandaşlık davranışı göstermesi neticesinde daha da artmaktadır. Çalışanlar kurumun başarısını artırırken bazen örgütsel vatandaşlık davranışını, örgütsel yapıya aktif bir şekilde katkı sağlama bazen de örgütsel yapıya zarar verecek davranışlardan kaçınma yoluyla gösterir.Bu çalışma kurumsal sosyal sorumluluk ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiyi açıklamak için hazırlanmıştır. Birinci bölümde kurumsal sosyal sorumluluk kavramının içeriği, gelişimi ve alanları incelenmiştir. İkinci bölümde örgütsel vatandaşlık kavramının içeriği türleri ve düzeyleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise kurumsal sosyal sorumluluk ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki üzerine hazırlanan anketin uygulanması, analizi ve sonuçları yer almaktadır.Anahtar Kelimeler: Kurumsal Sosyal Sorumluluk, Sosyal Sorumluluk, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı.
İşyerlerinde mobbing ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik bir araştırma
Bu çalışmanın amacı, uygulama kapsamına alınmış olan sektördeki mobbing uygulamaları ile örgütsel vatandaşlık davranışı gösterme eğilimi arasında nasıl bir ilişkinin var olduğunun tespit edilmesidir.Tez toplamda üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; mobbing kavramı, evreleri ve oluşumu, ortaya çıkma nedenleri, mobbingin sonuçları ve başa çıkma yolları üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde; örgütsel vatandaşlık davranışının tanımı, örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilgili teoriler ve benzer nitelikte olan davranışlar, boyutları, oluşmasını etkileyen faktörler, sonuçları ve mobbing ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise mobbing ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasında ki ilişkilere yönelik çalışma yer almaktadır.Çalışmanın amacına uygun olarak mobbinge uğrama düzeyi ile örgütsel vatandaşlık davranışı gösterme eğilimi arasındaki ilişkiyi ölçmek için anket yöntemine başvurulmuştur. Bu çalışma için kullanılacak veriler, Kütahya ili merkezinde bulunan 16 özel bankanın rastgele seçilmiş 119 çalışanına 60 sorudan oluşan bir anket uygulamak suretiyle elde edilmiştir. Araştırma sonuçları değişkenlerin tipine göre SPSS 15 programı kullanılarak ve frekans dağılımları, ki kare analizleri ve korelasyon analizi kullanılarak tespit edilmiştir.Araştırma sonucunda mobbinge uğrama düzeyi ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında ters yönlü anlamlı bir ilişkinin var olduğu ortaya çıkmaktadır. Yani çalışanların mobbing uygulamalarına maruz kalma sıklığı arttıkça örgütsel vatandaşlık davranışı gösterme eğilimlerinde azalma olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Mobbing, Psikolojik Şiddet, Psikolojik Taciz, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, İnsan Kaynakları Yönetimi
Özel ve kamu sektöründe çalışan öğretmenlerde örgütsel vatandaşlık davranışı algısı
Bu araştırmada özel ve kamu sektöründe çalışan öğretmenlerin istihdam biçimlerine göre örgütsel vatandaşlık algıları incelenmiştir. Araştırmada aynı zamanda özel ve kamu sektöründe çalışan öğretmenlerin cinsiyetleri, mezun oldukları eğitim kurumları, meslekteki kıdem yılları açısından istihdam biçimleri ile örgütsel vatandaşlık davranışı algıları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde Örgütsel Vatandaşlık Davranışı kavramı; kavramsal gelişimine, ilgili çalışmalara, temelini oluşturan teorilere, çeşitli araştırmacıların tanımladığı alt boyutlara yer verilerek ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde öğretmenlik mesleği; temel nitelikleri, tarihsel gelişimi, farklı ülkelerdeki yetiştirme süreçleri, istihdam biçimleri ve güncel sorunlara yer verilerek incelenmiştir. Son olarak öğretmenlerde örgütsel vatandaşlık davranışı konusu ile ilgili yurt içinde ve yurt dışında yapılan araştırmalar kronolojik sırayla verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde hipotezler İzmir'in Bornova ve Bayraklı ilçelerindeki öğretmenlerden edinilen veriler doğrultusunda SPSS 15,0 paket programı ile istatistiksel analize tabi tutulmuştur. T testi ve ANNOVA testinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda; özel sektörde çalışan sözleşmeli öğretmenlerin kadrolu ve ücretli çalışan öğretmenlere göre daha yüksek değerde örgütsel vatandaşlık davranışı ortalamasına sahip oldukları tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda öğretmenlerin cinsiyetleri, istihdam durumları, eğitim durumları, kıdem yılları ile örgütsel vatandaşlık davranış algıları arasında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda yorum ve önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: İstihdam Biçimi, Özel Sektör, Kadrolu Öğretmen, Sözleşmeli Öğretmen, Ücretli Öğretmen, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı
Hemşeri derneklerinin sosyo-kültürel uyuma etkisi
Bu çalışmada hemşeri derneklerinin üye profili ve hemşeri derneklerinin, üyelerinin sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasal yaşama uyarlanmalarına etkileri analiz edilmeye çalışılmıştır.Bu araştırmanın örneklemini, Adana şehir merkezinde faaliyet gösteren 26 hemşeri derneğinden 109 kişi oluşturmaktadır.Dernekle ilişkili bilgi toplama amacıyla dernek gözlem formu, üyelerle ilgili değişkenleri ölçmek için 50 soru altında 169 maddeden oluşan görüşme formu kullanılmıştır. Verilerin analizi için betimsel frekans dağılımı ve çapraz tablolardan yararlanılmıştır.Çalışma, mevcut bilgi ve gözlemler eşliğinde hemşeri derneklerinin özelliklerinin aktarılmasıyla başlamaktadır. Daha sonra tarama (görüşme) üzerinden elde edilen veriler eşliğinde üyelerin profilleri betimlenmekte ve hemşeri derneklerinin üyelerinin uyarlanma süreçlerine etkileri tartışılmaktadır.Analizler sonucunda hemşeri derneklerinin üyelerinin sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasal yaşama uyarlanmalarına önemli derecede etki ettikleri görülmektedir.Anahtar Kelimeler: Hemşeri (Hemşehri), Hemşeri Derneği, Sosyal Uyum ve Uyarlanma, Ekonomik Uyum ve Uyarlanma, Kültürel Uyum ve Uyarlanma, Siyasal Uyarlanma, Kimliksel Özdeşim ve Uyarlanma
Liderlik tarzları ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide örgüt kültürünün rolü: Bursa Serbest Bölgesinde faaliyet gösteren firmalar üzerine bir araştırma
Bu araştırmanın amacı, işletmelerde algılanan liderlik tarzlarının ve örgüt kültürünün örgütsel vatandaşlık davranışı (ÖVD) üzerindeki etkisini araştırmaktır. Ayrıca, örgüt kültürünün liderlik tarzları ile ÖVD arasındaki ilişkide aracı (mediator) rolünü incelemektir. Bu kapsamda Bursa Serbest Bölgesinde faaliyet gösteren 62 farklı işletmenin orta düzey yönetici ve beyaz yakalı çalışanlarına anket uygulanmıştır. Geçerli 374 anketten elde edilen veriler yapısal eşitlik modellemesi (YEM) ile analiz edilmiştir. Bu çalışmada, "güvenirlik analizleri", "keşifsel faktör analizleri", "doğrulayıcı faktör analizleri", "korelasyon", "yol analizleri" ve varyans (ANOVA) analizleri ile tamamlayıcı istatistik çalışmalar birlikte uygulanmıştır. Analiz sonuçları, hipotezlere ve araştırma sorularına ilişkin beklentileri büyük oranda desteklemektedir. Araştırma neticesinde, liderlik tarzları ile ÖVD arasındaki ilişkide bazı örgüt kültürü alt profillerinin kısmi aracı (mediator) rolü olduğuna dair bulgular elde edilmiştir. İlaveten bu çalışmada, gelecekte yapılacak çalışmalar için bazı öneriler sunulmuştur. Anahtar kelimeler: Örgüt kültürü; örgütsel vatandaşlık davranışı; liderlik tarzları; dönüştürücü liderlik; etkileşimci liderlik; hizmetkâr liderlik; babacan liderlik; serbest bölge.
Bilişim teknolojileri ve yazılım dersi öğretim programına yönelik öğrenci görüşlerinin dijital vatandaşlık bağlamında incelenmesi
Bu çalışma Bilişim Teknolojileri ve Yazılım (BTY) dersi öğretim programına yönelik öğrenci görüşlerinin dijital vatandaşlık bağlamında incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evreni 2014-2015 Eğitim-öğretim yılında Adana ili merkez ilçelerindeki ortaokullara devam eden 5 ve 6. Sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Evrendeki okullardan alt, orta ve üst sosyo-ekononik düzeyden olacak şekilde yansız küme örnekleme yoluyla pilot çalışma için her düzeyden ikişer adet olmak üzere altı okul, asıl uygulama içinse her düzeyden birer adet olmak üzere üç okul seçilmiştir. Araştırmanın pilot uygulamasına, alt sosyo-ekonomik düzeydeki okuldan 96, orta sosyo-ekonomik düzeydeki okuldan 118 ve üst sosyo-ekonomik düzeydeki okuldan da 97 olmak üzere toplam 311; asıl uygulamasına ise , alt sosyo-ekonomik düzeydeki okuldan 87, orta sosyo-ekonomik düzeydeki okuldan 93 ve üst sosyo-ekonomik düzeydeki okuldan da 84 olmak üzere toplam 264 öğrenci katılmıştır. Bu araştırmada veriler, araştırmacı tarafından bu çalışma kapsamında geliştirilen BTY Dersinde Dijital Vatandaşlık Ölçeği (BTY-DVÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 21 paket programı kullanılarak betimsel istatistikler incelenmiştir. Ayrıca bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Bulguların anlamlı olup olmadığının değerlendirilmesinde .05 anlamlılık düzeyi ölçüt alınmıştır. Analizler yapılmadan önce örneklemin "doğrusallık" ve "normallik" sayıltılarını karşıladığı belirlenmiştir. BTY-DVÖ'den elde edilen bulgulara göre dijital etik-kanun ve buna bağlı hak ve sorumluluklar boyutuyla ilgili bilgi, beceri ve değerlerin kazandırılmasında BTY dersi ortanın üzerinde, dijital okuryazarlık boyutuyla ilgili bilgi, beceri ve değerlerin kazandırılmasında ortanın çok az altında, dijital güvenlik ve dijital iletişim boyutlarıyla ilgili bilgi, beceri ve değerlerin kazandırılmasında ise ortanın biraz üzerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada BTY-DVÖ'den alınan puanların öğrencilerin kişisel bilgilerine göre karşılaştırılmasından elde edilen sonuçlara göre sınıf düzeyi ve cinsiyet açısından anlamlı farklar bulunmamıştır. Öte yandan ailenin gelir düzeyine, evinde bilgisayar ve internet bağlantısı bulunup bulunmamasına, anne-baba eğitim düzeyine ve okulun sosyo-ekonomik düzeyine göre BTY dersinin öğrencilerin dijital vatandaşlık bilgi, beceri ve değerlerini kazanmaları üzerindeki katkı düzeyleri arasında anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir (p<.05). Anahtar kelimeler: Dijital vatandaşlık, bilişim teknolojileri ve yazılım dersinde dijital vatandaşlık ölçeği (BTY-DVÖ)
Ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin vatandaş kavramına ilişkin örtük ve açık bilgilerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin vatandaş kavramına ilişkin örtük ve açık bilgilerinin ne olduğunun ve nasıl bir yapıda olduğunun belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda birinci bölümde ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin vatandaş kavramına ilişkin örtük bilgilerinin açığa çıkartılmasına yönelik sorulara, ikinci bölümde ise vatandaş kavramına ilişkin açık bilgilerinin belirlenmesine yönelik sorulara yanıt aranmıştır. Araştırmada, nicel ve nitel veri toplama yöntemlerinin ve veri analizlerinin bir arada olduğu karma yöntem deseni kullanılmıştır. Araştırma, karma yöntem desenlerinden yakınsayan paralel karma yöntem desenine göre gerçekleştirilmiştir. Araştırmada vatandaş kavramı ile ilgili örtük bilgiyi açığa çıkartmak amacıyla seçilen 27 katılımcı tipik durum örneklemesi ile belirlenmiştir. Vatandaş kavramı ile ilgili açık bilgiyi belirlemek amacıyla ise 124 öğrenci basit seçkisiz örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Araştırmada veriler, 2016-2017 eğitim öğretim yılında Mardin ili Nusaybin ilçesinde farklı devlet okullarında öğrenim gören ortaokul yedinci sınıf öğrencileri arasından veli izni olan ve gönüllü olan öğrencilerden elde edilmiştir. Çalışmada vatandaş kavramı ile ilgili örtük bilgi yarı yapılandırılmış görüşme tekniğine dayalı repertuar ağı tekniği ile; açık bilgi ise araştırmacı tarafından hazırlanan ve yedi açık uçlu sorudan oluşan "Vatandaş kavramı açık bilgi testi" kullanılarak toplanmıştır. Örtük bilgi için elde edilen nitel veriler, içerik analizi ve İdiogrid 2.4 programı ile analiz edilmiştir. Öğrencilerin vatandaş kavramı ile ilgili açık bilgi testinde verdikleri yanıtlar araştırmacı tarafından geliştirilen bütüncül rubrik ile puanlanmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, t–testi ve tek yönlü ANOVA kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin vatandaş kavramına ilişkin açığa çıkartılan örtük bilgilerine bakıldığında vatandaş olmayı en fazla "İyi insan" özelliklerini kullanarak anlamlandırdıkları, buna karşılık en az "Hakları olan birey" olarak anlamlandırdıkları belirlenmiştir. Öğrencilerin vatandaş olma ile ilgili "Bir vatandaş olarak ben" elementi ile en az ilişki kurdukları bilişsel yapılar "İyi insan" kategorisinde yer almaktadır. Yine öğrencilerin vatandaş olma ile ilgili olarak "Nasıl bir vatandaş olmayı arzuluyorum?" elementi ile en fazla ilişki kurdukları bilişsel yapıların "İyi insan" kategorisinde yer aldığı saptanmıştır. Öğrencilerin "Bir vatandaş olarak ben" elementi ile "Nasıl bir vatandaş olmayı arzuluyorum?" elementleri arasındaki farkı yansıtan öz değerleri (Öklid katsayısı) incelendiğinde öğrencilerin büyük çoğunluğunun (23 öğrenci) bir vatandaş olarak kendilerine ait öz değerlerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin vatandaş kavramına ilişkin açık bilgileri incelendiğinde 95 öğrencinin vatandaş kavramına ilişkin açık bilgi düzeyinin "yetersiz" olduğu, 29 öğrencinin "kısmen yeterli" olduğu; buna karşılık, "çoğunlukla yeterli" ve "yeterli" düzeylerinde puan alan öğrencinin olmadığı saptanmıştır. Öğrencilerin açık bilgi testinden elde ettikleri puanların anne eğitim düzeyine, evde aile ile konuşulan dillere göre anlamlı bir farklılık gösterdiği; okulun bulunduğu yere, cinsiyete, baba eğitim düzeyine, ana dillerine ve farklı kültürel özelliklere sahip arkadaşları olma değişkenleri açısından ise anlamlı bir farklılık göstermediği bulunmuştur. Öğrencilerin yazılı ifadeleri incelendiğinde bilimsel olarak vatandaş kavramına ait terimleri kullanarak kavramı açıklayamadıkları, kavramı dolaylı olarak ifade edebildikleri belirlenmiştir. Ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin vatandaş kavramına ilişkin açık bilgilerinde vatandaş kavramını açıklarken kavramın bir ayırtedici özelliğini dikkate aldıkları diğer ayırtedici özelliklerini dikkate almadıkları belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Vatandaş, vatandaşlık, açık bilgi, örtük bilgi, repertuar ağı tekniği.
Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybı halleri
Türk vatandaşlık kanunlarında vatandaşlığın kazanılması ve kaybedilmesi konusunda, vatandaşlık hukuk sistematiğine bağlı olarak geçmişten günümüze birtakım yenilikler getirilmiştir. Bu yenilikler genel içeriği itibarı ile kökten bir değişiklik göstermese de birtakım farklılıklar olmuştur. Vatandaşlığın kazanılması ve kaybı ile alakalı olarak 5901 Sayılı 2009 tarihli Türk Vatandaşlık Kanunu esas alınarak, vatandaşlığın kazanılması ve kaybı halleri kanunun içerik ve usulü çalışmamın ilgi çerçevesini oluşturmaktadır. Literatür taraması sonucunda yapılmış bu çalışmada, kanunda yer alan Türk vatandaşlığının nasıl kazanıldığı ve nasıl kaybedildiğini, Avrupa Birliği Müktesebatına ve Avrupa Vatandaşlık Sözleşmesine uyum konusuna vurgu yapılmış, iç hukuk boyutu esas alınarak incelenmiş ve değerlendirmeler yapılmıştır. Türk vatandaşlığının kazanılması "doğumla" (aslen) ve "sonradan" (müktesep) kazanılan vatandaşlık olarak iki ana başlıkta incelenmektedir. Doğumla kazanılan Türk vatandaşlığı, "soy bağı" ve "doğum yeri" esasına göre kendiliğinden kazanılırken, vatandaşlığın sonradan kazanılması yetkili makam kararı, evlat edinme, seçme hakkının kullanılması ile mümkün olmaktadır. Vatandaşlık kanunları Türk vatandaşlığının kaybını iki grupta toplamıştır. Bunlardan birincisi "Yetkili makam kararı ile kaybı halleri" ikincisi ise kişinin iradesine bağlı olarak "seçme hakkının kullanılmasıyla kaybı halleridir". Türk vatandaşlığının yetkili makam kararıyla kaybı; Türk vatandaşlığından izin almak suretiyle çıkma, Türk vatandaşlığını kaybettirme ve Türk vatandaşlığını kazanma kararının iptali ile gerçekleşir. Seçme hakkıyla vatandaşlığın kaybı kanunda belirlenen şatların tamamlanmasıyla karar tarihinden itibaren hüküm ifade etmektedir.
Meşrutiyetten Cumhuriyete vatandaşlık öğretim programlarında kimlik inşası
Kimlik; dünden bugüne insanların bireysel, toplumsal, dini, milli ve siyasal olarak kendisini tanımlayan bir kavramdır. Bu kavram; Modern Çağ öncesinde gelenek ve din etrafında kurgulanırken Modern Çağ ile pozitivizm, sekülerizm, laiklik ve özgür düşünce ekseninde inşa edilmiştir. Fransız Devrimi kimlik kavramını ideolojik kalıba sokarak ulus devletlerin ortaya çıkışını sağlamıştır. Yurttaşlığın ulus devlet temelinde tanımlanması ile okullarda vatandaşlık öğretim programları, müfredatlar, ders kitapları kimlik inşasının aracı durumuna gelmiştir. Modern Çağ'da siyasal iktidarlar ideolojilerinin yeniden üretilmesinin araçlarından biri olan vatandaşlık öğretim programları ile kimlik inşası gerçekleştirmiştir. Bu araştırmanın amacı Meşrutiyet ve Cumhuriyet Dönemleri ilkokul ve ortaokul vatandaşlık öğretim programlarında devlet ideolojisi tarafından inşa edilmek istenen kimliği ortaya çıkarmaktır. Bunun yanı sıra iki farklı dönem ideolojisinin kurguladığı siyasal ve toplumsal düzende kimlik inşasının süreçte yaşadığı değişim ve sürekliliği göstermekte amaç edinilmiştir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 1908 II. Meşrutiyet'in ilanından 1962 tarihli İlkokul Program Taslağı ve Ortaokul Programı'nı kapsayan süreçte yer alan ilkokul ve ortaokul vatandaşlık öğretim programları oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırma verileri içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma verileri kodlanarak temalar oluşturulmuştur. Çalışmanın temel çerçevesi "bireysel kimlik", "dini kimlik", toplumsal kimlik" ve "milli kimlik" temaları olarak belirlenmiştir. İlkokul ve ortaokul vatandaşlık öğretim programları verileri ana temalar altında içerik analizi yöntemi ile düzenlenmiştir. Araştırma sonucunda, Meşrutiyet ve Cumhuriyet Dönemi ilkokul ve ortaokul vatandaşlık öğretim programlarında milli kimlik inşasının ideolojik temelde gerçekleştirilmek istendiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda bireysel kimlik inşası haklar ve sorumluluklar temelinde gerçekleştiği belirlenmiştir. Kimlik inşasında toplumsal kimliğin solidarist yanının öne çıkarıldığı; milli kimliğin fedakârlık, milliyetçilik, Türklük, ülküdaşlık temelinde gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır. İktidar ideolojisinin kimlik inşası ve vatandaşlık öğretim programlarında etkin olarak yer aldığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İdeoloji, Kimlik inşası, Vatandaşlık, Vatandaşlık öğretim programları
Vatandaşlık aktarımı açısından geçmişten günümüze sosyal bilgiler ders kitaplarının incelenmesi
Ülkemizde milli eğitimin genel amaçları; Atatürk inkılap ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı; Türk Milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan, insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devleti olan Türkiye Cumhuriyetine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek, şeklinde belirlenmiştir. Bu doğrultuda sosyal bilgiler dersi bu amacı gerçekleştirme konusunda merkezi bir önem taşımaktadır. Bireylere değerler ve beceriler aktarılırken kullanılan en önemli materyal ise ders kitaplarıdır. Bu araştırmada sosyal bilgiler ders kitaplarının vatandaşlık aktarımı açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi ve bu yönteme bağlı olan durum çalışması kullanılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında 1970 4. ve 5. sınıf, 1979 4. sınıf,1982 5. sınıf, 1993 5. sınıf,1997 4.sınıf,1999 4. sınıf, 2004 5. sınıf, 2015 4. sınıf, 2017 5. sınıf, 2019 4 ve 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitabı olmak üzere 12 sosyal bilgiler ders kitabı yer almaktadır. Araştırma neticesinde elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. İçerik analizi verilerin ayrıntılı ve derinlemesine incelenmesi sürecini kapsar. Araştırmacı tarafından ders kitapları ayrıntılı olarak okunduktan sonra kodlar oluşturulmuş, ardından geçici temalar ve ana temalara ulaşarak analiz sürecine son verilmiştir. İçerik analizi ile elde edilen veriler milli öğeler, vatan ve vatandaşlık temaları altında sunulmuştur. Yapılan araştırma sonucunda, milli öğeler temasının tüm ders kitaplarında yaygın bir şekilde yer aldığı tespit edilmiştir. Alt temalar olan dil ve ırk anlatısının ise özellikle 1970 ve 1979 ders kitaplarında yer aldığı görülmektedir. Vatan temasının ders kitaplarında bir süreklilik arz ettiği görülmektedir. Fakat vatan temasının alt teması olan vatanın maddi unsurları temasının 2015,2017 ve 2019 tarihli ders kitaplarında yer almadığı görülmektedir. Vatandaş profiline bakıldığında ise geçmiş dönem ders kitaplarında ödev temelli vatandaş profili hâkimken güncel ders kitaplarında hak temelli vatandaş profilinin yer aldığı tespit edilmiştir.
Gençlerin dijital ortamlarda siyasal katılımları
Bilim ve teknolojide yirmi birinci yüzyılın ilk çeyreğinde yaşanan hızlı değişim, insanoğlunun dünya üzerinde varlığını sürdürme çabasını daha önceden görülmemiş şekillerde değiştirmiştir. Bu çok boyutlu ve karmaşık değişim sürecinin en aktif aktörleri ise dijital ve gerçek yaşamları iç içe geçmiş olan genç bireylerdir. Siyasal katılım, demokrasinin yapı taşlarından ve vazgeçilmez unsurları arasında yer alan önemli bir kavramdır. Siyasal katılım, günümüzde internetin varlığı ile daha da önem arz etmektedir. İnternetin yaşamın her alanına girmesi, kolay iletişim ve etkileşim sağlaması her alanda gençlere kolaylıklar sunmaktadır. Gençler, internet aracılığı ile geleneksel siyasal katılım yollarının yanında artık dijital ortamlardan da siyasal katılım göstermektedirler. İletişimin yoğun olduğu dijital ortamlarda, gençler siyasal katılımlarını, tartışmalarını, eleştirilerini, görüşlerini ve siyasi faaliyetlerini rahatlıkla dile getirip siyasal katılımda bulunmaktadırlar. Gençlerin dijital platformları kullanarak siyasal katılım sağlaması demokratik anlayışa katkı sağlamaktadır. Bu araştırmanın amacı, gençlerin dijital ortamlarda siyasal katılımlarını belirlemektir. Gençlerin siyasal katılım hakkında sahip oldukları önbilgilerin, algıların ve dijital ortamların bunlar üzerindeki etkilerinin belirlenmesi amacıyla çeşitli araştırma yöntemleri uygulanarak gençlerin siyasal katılım düzeylerinin tespit edilmesi hedeflenmiştir. Araştırmada veri toplama tekniği olarak hem nicel hem de nitel boyutları içeren karma yöntemler kullanılmıştır. Araştırmada, nicel verilerin elde edilmesinde tarama (survey) modeli, nitel araştırma desenlerinden olgubilim (fenemoloji) modeli kullanılmıştır. Araştırma kapsamında nicel verilerin analizinde SPSS, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Nitel verilerin analizi aşamasında ise nitel veri analizi programı MAXQUDA 2020 programı kullanılmıştır. İçerik analizi sürecinde sırası ile transkript, kodlama, kategori oluşturma ve raporlaştırma aşamaları izlenmiştir. Araştırma sonucunda, gençlerin politikaya olan ilgilerinin orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, gençlerin dijital ortamlarda siyasi gündemi, hükümet politikalarını, siyasilerin kamuoyu açıklamalarını ve yerel yönetimlerin hizmetlerini takip ettikleri tespit edilmiştir. Görüşme yapılan gençlerden hem kadın katılımcıların hem de erkek katılımcıların tamamı dijital ortamlar üzerinden siyasi gündemi takip ettiklerini belirtmişlerdir. Bu araştırmanın nitel sonuçlarına göre, erkek katılımcıların kadın katılımcılara kıyasla daha fazla siyasal katılım gösterdikleri tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Dijital Ortam, Dijital Vatandaşlık, Gençler, Siyasal Katılım, Vatandaşlık
Bulgaristan Türklerinin soğuk savaş dönemi sonrası vatandaşlık hakları sorunu
Bu çalışmada, Bulgaristan Türklerinin Soğuk Savaş dönemi sonrası Türkiye, Bulgaristan ve AB üzerinden vatandaşlık hakları sorununun ne durumda olduğu araştırılmıştır. Nitel boyutun çalışma grubu 25 kişiden oluşmaktadır. Bu araştırmada Nitel araştırma yöntemlerinden yorumlama bilimi (hermeneutics) deseni kullanılmıştır. Çalışmada, araştırmaya katılanların vatandaşlık hakları sorunlarının incelenebilmesi için, araştırmacı tarafından geliştirilmiş yarı yapılandırılmış mülakat formu kullanılmıştır. Mülakatlar, Bulgaristan'dan Türkiye'ye göç etmiş her bir katılımcıya 10 soru hazırlanarak, yüz yüze, süre kısıtlaması olmadan önceden izin alınarak, mülakat sırasında sesleri kaydedilerek yapılmıştır. Nitel bulgulardan elde edilen sonuca göre araştırmaya katılanların büyük çoğunluğunun, bazı yönlerden eksikliklerle karşılaşmalarına rağmen, vatandaşlık hakları göz önünde bulundurulduğunda, sorunlarının çözüldüğü tespit edilmiştir.
2010-2020 yılları arasında Türkiye'de vatandaşlık eğitimi ve öğretimi alanında yapılmış yüksek lisans tez çalışmalarının konu alanı ve metodolojik olarak incelenmesi
Bu çalışma Türkiye'de 2010-2020 yılları arasında vatandaşlık eğitimi ve öğretimi kapsamında yapılmış yüksek lisans tezlerinin konu alanı ve metodolojik olarak eğilimlerini tespit etmeyi amaçlamıştır. Çalışma yöntemi nitel olarak belirlenmiştir. Vatandaşlık eğitimi ve öğretimi alanında yapılmış yüksek lisans çalışmalarının nitel araştırma yöntemi ile incelenebilmesi için doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Yükseköğretim Kurulu Dokümantasyon, Yayın ve Daire Başkanlığı'na ait veri tabanında bulunan, 2010-2020 yılları arasında vatandaşlık eğitimi ve öğretimi alanında yazılmış yüksek lisans tezleri oluşturmaktadır. 20.07.2022 tarihinde izinli olan vatandaşlık eğitimi ve öğretimi alanında 169 yüksek lisans tezine ulaşılmıştır. Buna göre yüksek lisans tezleri; bilim dalı, anabilim dalı, enstitü, üniversite, yıl, danışman unvanı, tez dili, sayfa sayısı, araştırma konuları, örnekleme yöntemleri, örneklem büyüklüğü, çalışma grubu, araştırma deseni, veri toplama aracı, analiz yöntemi, geçerlik ve güvenirlik yöntemleri şeklinde kategorilere ayrılmıştır. Yapılan kategorilerde frekans ve yüzde kısımları çıkarılarak bulgular elde edilmiştir. Bilgiler, araştırmacı tarafından oluşturulan tez inceleme formu ile bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Bu verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.
Yükseköğretimde yurttaşlık eğitimi bağlamında eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
Bu araştırmanın amacı, yükseköğretim öğrencilerinin yurttaşlık eğitimi bağlamında eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik eylem araştırması doğrultusunda hazırlanan uzaktan eğitim uygulamalarında, eleştirel düşünme becerilerinin kazanımına yönelik; planlama, uygulama, değerlendirme ve yansıtma çalışmalarını; öğrencilerin; yaşantı ve deneyimleri ile uygulama sürecinin yapısına ve işleyişine yönelik algılarını ve öğrencilerde eleştirel düşünme becerilerinde nasıl bir dönüşüm gerçekleştiğini incelemektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Katılımcıların belirlenmesinde ise amaçlı örnekleme yöntemlerinden "ölçüt örnekleme" yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları 2020/2021 akademik yılında İç Anadolu Bölgesinde bulunan bir üniversitenin eğitim fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi programında lisans dersi olarak okutulan "Günümüz Dünya Sorunları" dersini yürüten akademisyen, bu dersi alan ve araştırmaya gönüllü katılan 30 öğretmen adayı ve Araştırmacı olmuştur. Verilerin toplanmasında görüşme, odak grup görüşmesi ve doküman incelemesi yöntemleri kullanılmıştır. Veri toplama araçları; çevrimiçi ZOOM dersleri, öğrenci ürünleri, yarı yapılandırılmış görüşme formu, yarı yapılandırılmış odak grup görüşme formu ve WhatsApp yazışmalarıdır. Verilerin analizinde betimsel ve içerik analizi bir arada kullanılmıştır. Toplanan veriler MAXQDA 2020 nitel veri analiz yazılımı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre beş eylem döngüsü içerisinde ele alınan, argümanı ayırt etmeye dayalı sistematik ile yazı yazma pedagojisinin bütünsel bir yaklaşım içerisinde kullanılması, ilgili eleştirel düşünme becerilerini geliştirmiştir. Bu sürecin birbirini takip eden belirgin bir örüntü içerisinde gerçekleştiği sonucuna varılmıştır. Süreçle ilgili öğrenci deneyimlerine bakıldığında; okul kültürü ekseninde; öğrencilerin uzaktan eğitim süreçleri de dahil olmak üzere, öğrencileri pasivize eden, sınav ve puan odaklı, yorumlayıcı perspektifleri desteklemeyen hâkim normları deneyimledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Sosyal etkileşim ekseninde; araştırmacı- öğrenci etkileşiminin etkili bir deneyim sağladığı belirlenmiştir. Ayrıca, öğrencilerin birbirleriyle etkileşim ve işbirliğine dayalı sosyal gruplar oluşturarak, süreç boyunca dayanışmacı sosyal ağlar geliştirdikleri görülmüştür. Bireysel katılım sağlanan küçük sosyal grupların dışında, sınıfta belirgin ayrışmış sosyal grupların olduğu ve bu etkileşimlerin normatif yapısı sebebiyle eleştirel düşünme becerilerinin sekteye uğradığı belirlenmiştir. Güç ilişkileri ekseninde; öğrencilerin uygulamaya yönelik şaşkınlık ve merak duymalarının yanı sıra, bilişsel yüklerinin çokluğu ve pandemi şartlarından etkilendikleri belirlenmiştir. Ayrıca, diğer akademisyenlere yönelik içselleştirdikleri otorite anlayışı içerisinde, araştırmacının yer almaması sebebiyle başlangıç aşamasında uygulamaya katılmada direnç deneyimleri sergiledikleri görülmüştür. Araştırmacı- öğrenci ilişkisinin sosyal ve bilgi boyutlarındaki etkileşimlerde, hiyerarşik yapının korunduğu ve öğrencilerin diğer akademisyenlere yönelik, içselleşmiş bir tepkisellik duydukları belirlenmiştir. Toplumsal cinsiyet ekseninde; epistemolojik yeterliklerle ilgili kız öğrencilerin yoğun çaba sarfetme, öğrenme sürecinde kendinden şüphe etme, düşük kariyer beklentileri taşıma gibi deneyimleri olduğu; hem kız hem de erkek öğrencilerin bakım sorumluluğu nedeniyle akademik çalışmalarda geride kaldıkları belirlenmiştir. Öğrenme süreçlerinde, toplumsal cinsiyete karşı ilgi ve merakın olduğu ve örtük programda, toplumsal cinsiyete dayalı etkileşimlerin deneyimlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin algılarında nasıl etkileşim ve değişimler olduğuyla ilgili; öğrencilerin, yapılan çalışmaları, kendi perspektiflerini geliştirmeyi sağlaması, insan hakları temelinde farkındalığı ve bilinçli düşünen yurttaşlık kimliğini geliştirmesi bakımından demokratik yurttaşlık yeterlikleriyle ilişkilendirdikleri belirlenmiştir. Öğrencilerin anlama isteği içerisinde, eleştirel düşünme sistematiğiyle ilgili ek çalışmalar yapma, derslere ve çalışmalara etkin şekilde katılma gayreti gösterme ve bu kapsamda eleştirel okuma ve etkin dinleme yapma gibi eylemler kapsamında sürece yönelik iyimser bir algı geliştirdikleri belirlenmiştir. Öğrencilerin ZOOM oturumlarından "bilişsel buradalık"; "işlevsellik" ve "etkileşim" bakımından etkin şekilde faydalandıkları, tartışma oturumlarını verimli ve motive edici buldukları, uzaktan eğitim süreçlerinde sosyal etkileşim gereksinimi duydukları sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri temelindeki dönüşümlerine bakıldığında; öğrencilerin "argümanı ayırt etmeye yönelik sistematiği"; "tetikleyici olay" ile "keşif & bütünleştirme" aşamalarından oluşan bir süreçte kavradıkları, bu sistematiği; okuduklarına/yazdıklarına; konuşmalarına/dinlediklerine uyarlayarak bilişsel referans çerçevesi olarak epistemolojik bir farkındalık geliştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin, üstbilişsel düşünme kapsamında yazı yazmayı geliştirme ve bakış açıları edinmeleriyle ilgili öz-değerlendirmeler yaptıkları belirlenmiştir. Öğrencilerin bilgiye ve kendilerine yönelik eleştirel bakış geliştirdikleri ve bu süreçte rasyonalist bir epistemoloji kullandıkları, süreç boyunca derinlemesine kavrayış ve sosyal gerçekliğe ilişkin perspektif geliştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin birbirleriyle üretken iletişim ve diyalog geliştirdikleri ve tarafsız olmayı yaşama geçirdikleri, ancak bu beceriyle ilgili zorluklar da yaşadıkları belirlenmiştir. Öğrenciler, üst bilişsel düzeyde kendi düşüncelerini ve düşünsel hatalarını değerlendirmekle birlikte uygulamaya dayalı araştırma sürecini de değerlendirmeye tabi tutmuşlardır. Ayrıca, çalışmalarda kullanılan değerlendirme ölçütlerinin kolaylaştırıcı olduğu ve bu ölçütleri anlayıp kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları kapsamındaki öneriler şunlardır: Uzaktan eğitim süreçlerinde "argümanı ayırt etmeye dayalı sistematik" ile "yazı yazma pedagojisinin" bütünsel bir yaklaşım içerisinde kullanılmasıyla ilgili belirlenen işlem döngüsü, yükseköğretim programlarının uzaktan eğitim süreçlerine entegre edilerek eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesinde kullanılabilir. Yükseköğretim programlarında; salgın hastalıklar, göç ve mültecilik, kadın sorunları gibi sorunların bu araştırmada izlenen benzer bir süreç içerisinde ele alınması, öğrencilerde eleştirel düşünme becerilerini ve dolayısıyla demokratik yurttaşlık yeterliklerini geliştirebilir. Son olarak, okul kültüründe öğrencileri pasivize eden hakim normların değişmesi, öğrencinin öğrenme sürecine daha etkin şekilde dahil olması, öğrenciler arasında sosyal etkileşimin artırılması ve akademisyen-öğrenci etkileşiminin eşit bir ilişkiye dönüşmesi gerekmektedir.
Demografik değişkenlere göre çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışlarının belirlenmesi üzerine bir araştırma
Örgütsel vatandaşlık davranışı; formel iş tanımında yer almayan ve formel otorite tarafından ölçülemeyen; isteğe bağlı olarak, karşılık beklemeden yapılan ve örgüt verimliliğine katkı sağlayan bireysel davranışlardır. Bu davranışlar, bireyin kişiliğine, liderin davranışlarına, örgütün özelliklerine ve işin niteliklerine göre şekillenmektedir. Çalışmalarda çoğunlukla çalışanların bireysel özelliklerinin, iş tatmininin, örgütsel bağlılığın, örgüsel adaletin ve örgütsel güvenin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisi araştırılmıştır. Yapılmış olan araştırmalarda demografik değişkenlerin çalışanların sergiledikleri örgütsel vatandaşlık davranışlarını farklı şekillerde etkilediği görülmektedir. Çalışmaların bir kısmında örgütte geçirilen süre, yaş, cinsiyet ve eğitim gibi değişkenlerle örgütsel vatandaşlık davranışı boyutları arasında anlamlı bir ilişki kurulmuşken diğer bir kısmında anlamlı bir ilişki belirlenememiştir.Bu araştırmada, demografik değişkenlere göre çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışlarını değerlendirmek üzere İstanbul'da faaliyet gösteren bir tekstil firmasının 200 çalışanına anket uygulanmıştır. Demografik değişkenleri belirlemek üzere hazırlanan anketle çalışanların cinsiyeti, yaşı, eğitim durumu, işletmede çalışma yılı, bulundukları pozisyonda geçirdikleri süre ve işletmede faaliyette bulundukları bölüm belirlenmiştir. Örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeği ile çalışanların işletmede sergiledikleri, Organ tarafından geliştirilen örgütsel vatandaşlık davranışının boyutları olan; özgecilik, vicdanlılık, nezaket, centilmenlik ve sivil erdem ortaya konmuştur. Araştırmanın bağımsız değişkenlerini demografik değişkenler (cinsiyet, yaş, eğitim, çalışma yılı, bulunulan pozisyonda çalışma yılı ve çalışılan bölüm), bağımlı değişkelerini örgütsel vatandaşlık davranışı boyutları (özgecilik, vicdanlılık, nezaket, centilmenlik, sivil erdem) oluşturmaktadır. Örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeğindeki 20 soruya ve ayrı ayrı her bir boyuta güvenirlilik analizi uygulanmıştır. Kullanılan ANOVA Testi ve T-Testi ile demografik değişkenlerle örgütsel vatandaşlık davranışının boyutları arasında geliştirilen hipotezler analiz edilmiştir. Bağımlı değişkenlerimizi oluşturan örgütsel vatandaşlık davranışı boyutlarının kendi içinde her bir boyutun birbiriyle olan ilişkinin gücü ve yönünü belirlemek için korelasyon analizi yapılmıştır.Elde edilen bulgularda, çalışanlar işletme içinde örgütsel vatandaşlık davranışı boyutlarından en fazla nezaket davranışını sergilemektedirler. Katılımcıların erkek veya kadın olmaları ve yaş gruplarına göre örgütsel vatandaşlık davranışı boyutlarına verdikleri yanıtlar arasında anlamlı bir fark tespit edilememiştir. Katılımcıların eğitim durumları ile örgütsel vatandaşlık davranışının ?özgecilik?, ?nezaket? ve ?erdemlilik? boyutları arasında, işyerindeki çalışma yılları ile örgütsel vatandaşlık davranışının ?özgecilik?, ?vicdanlılık? ve ?nezaket ? boyutları arasında ve işletmede çalıştıkları bölümler ile örgütsel vatandaşlık davranışının ?özgecilik?, ?centilmenlik? ve ?erdemlilik? boyutları arasında anlamlı bir farklılığın olduğu görülmektedir.Bağımlı değişkenlerimizi oluşturan örgütsel vatandaşlık davranışı boyutlarının kendi içinde her bir boyutun birbiriyle olan ilişkinin gücü ve yönünü belirlemek için korelasyon analizinden elde edilen bulgularda, özgecilik boyutu ile nezaket boyutları arasında pozitif yönde yüksek düzeyde bir ilişki belirlenmiştir. Nezaket boyutu ile erdemlilik boyutu arasında anlamlı bir ilişki belirlenememiştir.Anahtar Kelimeler : Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Demografik Değişkenler