Book reading
67 theses under this subject heading
Ortaöğretim son sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıklarının incelenmesi (Siirt örneği)
Bu çalışma, Siirt il merkezi ile Kurtalan ve Şirvan ilçelerinde bulunan ortaöğretim okulları son sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmada tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Siirt il merkezi ve ilçelerinde ortaöğretim son sınıfında okuyan öğrencileri, örneklemini ise 2014- 2015 eğitim-öğretim yılında Siirt il merkezi ile Kurtalan ve Şirvan ilçesindeki bulunan 13 lisede okuyan toplam 1034 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla okuma alışkanlığı anketi kullanılmıştır. Toplanan veriler 0.05 anlamlılık düzeyinde sınanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde ve frekans gibi betimsel istatistikler yanında geçerlik güvenirlik analizlerinde Croanbach Alpha, Pearson Korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. İncelenen iki grup arasında, belirlenen değişken açısından fark olup olmadığını belirlemek için Independent Samples T-Test, Tek Yönlü Varyans analizi (Anova) ve Scheffe istatistik tekniği kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre okuma alışkanlıkları demografik özelliklere göre farklılaşmaktadır. Ailenin gelir düzeyi ile okuma alışkanlığı arasında pozitif yönde ilişki görülmektedir. Okuma alışkanlıkları, sosyokültürel özelliklere göre farklılaşmaktadır. Öğrenciler genel olarak okumaya karşı olumlu bir tutum sergilemekte ve kitap okumaktadırlar. Ancak yeterli düzeyde kitap okuma alışkanlığının olmadığı ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Ortaöğretim, Öğrenci , Okuma, Alışkanlık,
Erken dil müdahalesinde etkileşimli kitap okuma uygulamasının gelişimsel dil gecikmesi görülen çocuklar üzerindeki etkililiğinin incelenmesi
Araştırmanın temel amacı etkileşimli kitap okuma uygulamasının, gelişimsel dil gecikmesine sahip çocukların ifade edici dil sözcük kazanımları ve ev erken okur-yazarlık ortamları üzerindeki etkisinin değerlendirilmesidir. Hacettepe Üniversitesi Çocuk Gelişimi Bölümü Dil ve Konuşma Ünitesine başvuruda bulunmuş toplam 13 çocuk, seçkisiz olarak, katılımcı (n=8) ve kontrol (n=5) gruplarına atanarak çalışmanın örneklemini oluşturmuşlardır. Araştırmada kullanılan ölçme araçları her iki grupta da ön test, son test ve kalıcılık test aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmada, eşleştirilmiş grupların seçkisiz şekilde deney grupları olarak atandığı yarı deneysel desen kullanılmıştır. Uygulama grubuna 8 hafta, haftada 2 oturum (oturumlar 45dk) olmak üzere etkileşimli kitap okuma uygulaması yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarında; yapılan etkileşimli kitap okuma uygulaması sonunda uygulanan TİGE II (Türkçe İletişim Davranışları Gelişim Envanteri)'ye göre gelişimsel dil gecikmesi görülen çocukların ifade edici sözcük kazanımlarında, kitaplardan seçilen hedef sözcük kazanımlarında ve ev erken okuryazarlık ortamı ölçeğine (EVOK) göre okuma ve birlikte Okuma alt test puanlarında artış olduğu görülmüştür. Genel olarak elde edilen bulgulara göre, gelişimsel dil gecikmesi görülen 29-36 ay aralığındaki çocuklara yapılan etkileşimli kitap okuma uygulamasının çocukların dil gelişimleri ve ev erken okur yazarlık ortamlarına katkı sağladığına dair kanıtlar elde edilmiştir.
Annelere uygulanan okuma projesinin etkilerinin incelenmesi: Bağcılar örneği
Okula başlama, bireylerin hayatında, doğumdan sonraki en önemli aşamalardan biridir. İlkokul ile birlikte okumayı öğrenen birey, okuduklarından çıkarımlar yaparak çevresinde olup biten olayları anlamaya başlamaktadır. Okuyan birey, hayatı sorgulamaya başlayarak, etrafında yaşanan olayları merak etmektedir. Merak ise, bireyi araştırmaya yönlendirmektedir. Okuma becerisi, bu şekilde bir döngüye dönüşerek devam etmektedir. Akademik dönemlerdeki başarılar ile okuma arasında paralel bir ilişki olduğu göz ardı edilmemelidir. İlkokulda kazanılan okuma becerisi, bireyin okul başarısında da, sonraki aşamalarda da daima ön plana çıkmaktadır. Türkiye'de okuma alışkanlığı ile ilgili az kitap okunduğuna yönelik bir algı bulunmaktadır. Türkiye'deki kitap okuma oranları ile farklı ülkelerdeki kitap okuma oranları karşılaştırıldığında bu algının doğruluğu ortaya çıkmaktadır. Türkiye'de okuma alışkanlığı ile ilgili oluşan olumsuz algıyı ortadan kaldırmak için, değişik kurumlar tarafından okuma projeleri düzenlenmektedir. Böylece bireylerin çevrelerindeki rol model insanlardan etkilenerek, kitap okumaları hedeflenmektedir. Çocukların en fazla zaman geçirdiği kişi, en iyi rol modeli annesidir. Anneleri okuyan bir toplum içinde, çocuklarda kitap sevgisi görülmesi kaçınılmazdır. Bu yüzden okuma projelerinde annelerin yer alması büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmanın amacı, annelerin okuma kültürlerini incelemek ve okuma kültürlerinin geliştirilebilmesine yönelik öneriler ortaya koyabilmektir. Araştırmada hem nicel hem de nitel araştırma yöntemlerinden yararlanılmıştır. Nicel araştırma kapsamında tarama modellerinden, genel tarama modeli tercih edilmiştir. Nitel araştırma kapsamında 27 sorudan oluşan likert tipi ölçek geliştirilerek, uygulanmıştır. Nitel araştırma kapsamında ise 3 açık uçlu sorudan oluşan, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve elde edilen veriler içerik analizi ile yorumlanmıştır. Araştırmanın evreni İstanbul ili, örneklemi ise Bağcılar ilçesidir. Bağcılar ilçesinde projeye katılan 24 ilkokul, 42 ortaokul ve 14 liseden rastgele seçilen 399 katılımcı (anne) araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırma bulgularına göre, okuma projesini faydalı bulan katılımcıların, çocuklarının yanında kitap okumalarının, rol model olmaları bakımından, olumlu olduğu; ders başarısı ile kitap okuma arasında doğru bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcılar kitap fiyatlarını yüksek bulmakla birlikte, ücretsiz kitap alabilecekleri yerlerin sayısının da az olduğunu ifade etmişlerdir. Araştırma bulgularına göre, katılımcılar okuma kültürünün gelişmesinde büyük katkısı bulunan elektronik kitap ve teknolojik olanaklar konusunda yeterli bilgiye sahip bulunmamaktadır. Araştırma bulgularına göre; toplumda okuma kültürünün gelişmesine katkı sağlayabilmek amacıyla, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), ders müfredatlarını ailenin de içinde bulunduğu, okuma ile ilgili etkinliklerle zenginleştirebilir. Kitap ihtiyacını gidermek ve boş geçen zamanı değerlendirmek için otobüs ve metro duraklarına, parklara, kahvehanelere, taşıtlara kitaplıklar yapılabilir. Ayrıca toplumda okuma kültürünün yaygınlaşması için basılı yayımlar elektronik ortamda elektronik kitap (e-kitap) olarak öğretmen, öğrenci ve velilere ücretsiz olarak sunulabilir. Okuma kültürünün yaygınlaşması amacıyla okullarda okuma saatleri daha etkin hale getirilebilir. Kitapların basılı ve elektronik ortamda paylaşılmasını sağlayacak ulusal düzeyde kampanyalar düzenlenebilir.
İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıklarının düzeyi nedir
Bu çalışmanın amacı, 2015-2016 öğretim yılında İstanbul ilinin Avrupa yakasında bulunan ilkokullardan rastgele bir şekilde seçilen ilkokullarının 4. sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıklarını incelemektir. Araştırmada 806 öğrencinin kitap okuma alışkanlıkları üzerinde; cinsiyet farklılığı, anne ve babanın öğrenim durumu, ailenin sosyoekonomik durumu ve kardeş sayısının etkileri analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular şöyle özetlenebilir: Kız öğrenciler erkek öğrencilere göre daha çok kitap okumaktadırlar. Annenin eğitim düzeyinin öğrencilerin kitap okuma alışkanlığını etkileme oranı babaya göre daha yüksektir. Ailenin gelir düzeyi arttıkça öğrencilerin kitap okuma alışkanlık düzeyleri de artmaktadır. Buna karşılık özel okulda eğitim alan öğrenciler ile merkez okulda eğitim alan öğrencilerin kitap okuma alışkanlığı düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Ayrıca öğrencilerin kardeş sayılarına göre inceleme yapıldığında okuma alışkanlıkları önemli bir şekilde farklılık göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Anne Eğitim Düzeyi, Okumanın Aşamaları, Okuma Alışkanlığı, Sessiz Okuma, Aile Gelir Düzeyi
Kitapbox kent kültürü projesi: Kitap otomatlarının kitap satışlarına etkisi
Sürekli gelişen ve değişen, teknolojinin hayatımızın her alanında hakim olduğu bir dönem olarak bilinen 21. yüzyıl, aynı zamanda, dijital dünyaya geçiş olarak görülmektedir. Günümüzde özellikle internet ve sosyal medyanın hayatımızın ayrılmaz bir parçası olduğunu dikkate alırsak, bu durumu daha açık bir şekilde görebiliriz. Giderek herşeyin en kolayına kaçan ve sabırsızlaşan insanoğlu artık kitap okuma alışkanlığını da bırakmaktadır. Özellikle son zamanlarda akıllı telefonların da hayatımıza girmesiyle, geleneksel kitap bir nevi yerini dijital kitaplara bırakmaktadır. Teknolojik çağ bir yana, kitap okumama nedenlerinden birisi de ekonomik şartlardır diyebiliriz; ayrıca kapitalizm dünyası olduğu dikkate alındığında, maddi sıkıntılarını gidermek amacıyla sürekli çalışmak zorunda kalan insanlar, kütüphanelere gitme gibi bir zaman ve zorunlulukları olmadıklarından bu durum giderek daha da yaygınlaşmaktadır. Yapılan araştırmalar da konuyu net bir şekilde ortaya koymaktadır; neden kitap okumuyorsunuz sorusuna verilen iki temel cevapla karşılaşılmaktadır. Birincisi kitaplara erişim zor ve ikincisi kitaplar pahalı. Bu çalışmanın amacı, KitapBox projesinin kitaplara ulaşımın daha demokratikleşmesine katkıda bulunurken, bir yandan da kültür hayatımızın genişlemesine yardımcı olacak, bilginin, eğitimin ve edebiyatın önünü açacak bir proje olmasını ve bu nitelikleriyle toplumsal bir ihtiyaca karşılık vermekte olduğunu ortaya çıkarmaktır.
İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarındaki aktif kelime servetinin belirlenmesi
Bu çalışmada, Siirt ilinin Kurtalan ilçesi merkez ilkokullarında öğrenim gören 4. Sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarında kullandıkları aktif kelime servetini çeşitli değişkenler açısından incelemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, kelime servetinin öğrencilerin cinsiyet, okul öncesi eğitimi alıp-almama durumu, ailenin sosyo- ekonomik gelir düzeyi ve eğitim yapısı, kardeş sayısı, kitap okuma alışkanlığı, bir ayda okunan kitap sayfa sayısı, internette vakit geçirme ve yazışma durumu, gönüllü yazma sıklığı gibi değişkenlere göre istatistiksel olarak anlamlı fark oluşturup oluşturulmadığına bakılmıştır.Çalışmada Siirt ilinin Kurtalan ilçesi merkez okulları arasından öğrenci başarısı yüksek olan iki okul seçilmiştir. 133 öğrencinin (73 kız ve 60 erkek) otobiyografi, anı ve serbest konu türünde yazılı kâğıtları incelenmiştir. Üç farklı anlatım türü birinci ve ikinci dönem olmak üzere altı oturumda gerçekleştirilmiş, 798 adet yazılı veri değerlendirilmiştir. Toplanan veriler cinsiyet, sözcük ve yazı türlerine göre tek tek okunarak taranmış "Microsoft Excel" programı kullanarak bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Çalışma grubunu oluşturan öğrencileri tanımak ve kelime servetiyle ilişkilendirmek amacıyla kişisel bilgi formu kullanılmıştır. SPSS Bilgisayar Paket Programı kullanılarak değişkenlerin özelliklerine uygun istatistikî analiz teknikleri uygulanmıştır. Çalışmada şu sonuçlara ulaşılmıştır: 133 öğrencinin yazdığı toplam 798 yazılı dokümanda toplam 22316 kelime kullanıldığı bu çalışmanın birinci uygulamasında 12850 kelime, ikinci uygulamasında ise 9466 kelime tespit edilmiştir. Kelime ortalamasının yüksek ve düşük olduğu türler sırasıyla anı ve otobiyografidir. Kız öğrenciler ve erkek öğrenciler ortalama kelime serveti bakımından karşılaştırıldığında kız öğrencilerin, erkek öğrencilere göre daha başarılı olduğu görülmektedir. Kelime servetinin anne ve baba öğrenim düzeyine göre farklılık gösterdiği anlatım türü anıda belirlenmiştir. Kelime servetinin kardeş sayısına göre farklılaşması otobiyografi türünde tespit edilmiştir. Çalışma grubunu oluşturan öğrencilerin kelime serveti bir ayda okunan kitap sayfa sayısı ve interneti kullanma sıklığı değişkenlerine göre anlamlı farklılık sadece serbest konulu yazı türünde görülmüştür. 4.sınıf öğrencilerin kelime serveti okul öncesi eğitim alıp –almama durumu, aylık gelir, anne ve baba meslek grubu, kitap okuma sıklığı ve internette yazma sıklığı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir.
Erken paylaşımlı kitap okumanın bebeğin dil, bilişsel ve kişisel sosyal gelişimine etkisinin incelenmesi: Sosyoekonomik yetersizlikleri sebebiyle risk altında olan bebekler
ÖKTEN, Ö. Erken Paylaşımlı Kitap Okumanın Bebeğin Dil, Bilişsel ve Kişisel Sosyal Gelişimine Etkisinin İncelenmesi: Sosyoekonomik Yetersizlikleri Sebebiyle Risk Altında Olan Bebekler, Hacettepe Üniversitesi Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2022. Bu araştırmada erken dönemde paylaşımlı kitap okumanın, sosyoekonomik yetersizlikleri sebebiyle risk altında olan çocukların dil, bilişsel ve kişisel-sosyal gelişimine olumlu yönde etki etmesi amaçlanmıştır. Ek olarak anne-bebek erken paylaşımlı kitap okuma destek programına dâhil olan annelerin program uygulamasının sonrasında kitap okuma becerilerine yönelik farkındalık düzeyinde artış sağlaması amaçlanmıştır. Çalışma grubu Sağlık Bakanlığına bağlı Kaletepe Sağlıklı Yaşam Merkezinde kayıtlı 6-24 ay arasındaki bebekler ve onların annelerinden oluşmaktadır. Çalışma grubu 10 kişilik deney ve 10 kişilik kontrol grubundan oluşmaktadır. Araştırma, ön test son test gruplu deneysel desen kullanılarak test edilmiştir. Araştırmacı katılımcılara TİGE I-II, EGE ve Bebeklik Dönemi (8-24 Ay) Paylaşımlı Kitap Okuma Değerlendirme Ölçeklerini ön test ve son test olmak üzere uygulamıştır. Buna ek olarak annelere destek programı ile ilgili anket soruları verilmiştir ve cevapları da kaydedilmiştir. Araştırmada 10 kişilik deney grubuna Erken Paylaşımlı Kitap Okuma Destek Programı uygulanmıştır. 10 kişilik kontrol grubuna ise herhangi bir destek programı uygulanmamıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında EGE (Erken Gelişim Envanteri), TİGE (Türkçe İletişim Gelişimi Envanteri) I-II, Bebeklik Dönemi (8-24 Ay) Paylaşımlı Kitap Okuma Becerileri Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre uygulanan paylaşımlı kitap okuma destek programının bebeklerin dil, bilişsel ve kişisel sosyal gelişimine olumlu ve anlamlı etkisi bulunmuştur.
Çocukların öz düzenleme becerileri ile ev erken okuryazarlık ortamı ve birlikte kitap okuma arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmada; çocukların öz düzenleme becerileri ile anne çocuk ilişkisi, annelerin çocuklarıyla birlikte okuma etkinlikleri, ev erken okuryazarlık ortamı ve ev ortamı arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. İlişkisel tarama modelinde betimsel nitelikte bir araştırma olarak planlanmıştır. Örneklem grubuna Edirne İli; Merkez, Keşan, Uzunköprü ve İpsala İlçelerinde yaşayan 48-72 ay aralığında olan 151 çocuğun anneleri dahil edilmiştir. Araştırmada "Çocuk-Aile Bilgi Formu", "4-6 Yaş Çocuklarına Yönelik Öz Düzenleme Becerileri Ölçeği (Anne formu)", "Ebeveyn Çocuk İlişkisi Ölçeği", "Çocuk-Ebeveyn Birlikte Okuma Etkinlikleri (ÇEBOE) Aracı", "Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeği (EVOK)", "Erken Okuryazarlık Ev Ortamı Ölçeği (EROY-EV)" ve "Ev İçi Okuryazarlık Ortamı Ölçeği (HLEQ)", "Ev Ortamı Tarama Aracı (EVTA-T 3-6 Yaş Kısa Form)" değerlendirme araçları kullanılmıştır. Gruplar arasındaki farklılıklar incelenirken "Mann-Whitney U Testi" ile "Kruskal-Wallis-H Testi" uygulanmış ve ölçekler arasındaki ilişkileri tespit etmek için Spearmann's Rho Korelasyon Katsayısı hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda öz düzenleme becerileri ile çocuk-anne birlikte okuma etkinlikleri, ev erken okuryazarlık ortamları arasında pozitif yönlü anlamlı düzeyde ilişki bulunmuştur. Öz düzenleme becerilerinin yaş; anne çocuk ilişkisinin yaş, annenin öğrenim ve gelir düzeyi; çocuk-anne birlikte okuma etkinliklerinin kardeş sayısı; ev erken okuryazarlık ortamlarının cinsiyet, kardeş sayısı, annenin öğrenim durumu, çocuk gelişimi ile ilgili seminere veya etkinliğe katılma durumu değişkenlerine göre farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.
Gelişimsel yetersizliği olan okul öncesi çocuklarda paylaşımlı kitap okuma müdahalesinin iletişim-dil gelişimine, öz-düzenleme ve erken okuryazarlık becerilerine etkisinin incelenmesi
Bu araştırmanın örneklemini Aydın ili içerisinde özel bir kuruma devam eden 3-6 yaş arası okul öncesi dönemde gelişimsel yetersizliği olan çocuklar oluşturmaktadır. Paylaşımlı kitap okumanın, erken çocukluk döneminde gelişimsel yetersizliği olan çocuklar üzerine etkisini ölçmeyi amaçlayan bu çalışma; öntest, uygulama ve sontest aşamalarından oluşan deneysel bir çalışmadır. Araştırmada ebeveynlere paylaşımlı kitap okuma tekniklerini çocuklarıyla nasıl uygulayacaklarına dair müdahale uygulanmıştır. Çocukların genel gelişimleri, sosyal-duygusal gelişimleri, öz-düzenleme, iletişim-dil gelişimleri, ev erken okuryazarlık ortamları ve ebeveyn- çocuk birlikte okuma etkinlikleri incelenmiştir. Araştırma 8 haftalık oturumlar şeklinde 7 ebeveyn (anne) ile tamamlanmıştır. Çocuğa ve aileye ait demografik bilgilerini elde etmek için "Demografik Aile Bilgi Formu", Çocuğun genel gelişimi ve sosyal-duygusal gelişimi için; EGE ve EGE-SD, öz düzenleme becerilerini belirlemek için "4-6 yaş Okul Öncesi Öz Düzenleme Ölçeği (Anne Formu)", iletişim/dil becerilerini "Türkçe İletişim Davranışları Gelişim Envanteri" , erken okuryazarlık becerilerini ev ortamı da dahil belirlemek için "Ev İçi Okuryazarlık Ölçeği", çocuğun aile ile olan okuma etkinliklerini değerlendirmek için "Çocuk Ebeveyn Birlikte Okuma Etkinlikleri", Paylaşımlı Kitap Okuma Müdahalesinin tekniklerini uygulaması bakımından aileyi değerlendirmek için "Paylaşımlı Kitap Okuma Dereceleme Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda paylaşımlı kitap okuma müdahalesinin gelişimsel yetersizliği olan okulöncesi çocukların iletişim-dil gelişimine, erken okuryazarlık becerilerine anlamlı bir etkisi bulunmuştur. Ayrıca ebeveynlerin çocuk-ebeveyn paylaşımlı okumaya dair bilgi düzeylerine, paylaşımlı kitap okuma müdahalesi kapsamında verilen müdahalenin faydası olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Babaların etkileşimli kitap okuma süreçlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Bu çalışma, okulöncesi eğitimine devam eden çocuğu olan babaların etkileşimli kitap okuma süreçlerini daha iyi anlamak ve çeşitli değişkenler açısından incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yapılan araştırmada nitel araştırma modelinin durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu okulöncesi eğitimine devam eden çocuğu olan 20 baba oluşturmaktadır. Araştırmadaki veriler "Demografik Bilgi Formu", babaların kitap okuma süreçlerini kayıt altına aldıkları videolar, araştırmacı tarafından alan uzmanlarının görüşü alınarak hazırlanan "Etkileşimli Kitap Okuma Kontrol Listesi" ile toplanmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA programında analiz edilmiştir. Bu analizler sonucunda "Matematik Becerisi", "Etkileşim" ve "Erken Okuryazarlık Becerileri" ana temaları oluşturulmuştur. Temaları daha detaylı ele almak amacıyla kategoriler alt kategorilere ayrılarak yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda lisansüstü öğrenim düzeyine sahip olan, yüksek geliri olan, kız çocuğu olan ve çocuğuna daha sık kitap okuyan babaların etkileşimli kitap okuma sürecinde çocuklarıyla daha çok etkileşim kurdukları görülmüştür. Ancak bu değişkenlerin tek başına yeterli bir yordayıcı olmadığına dikkat çekilmiştir. Aynı zamanda eşleri çalışmayan babaların etkileşimli kitap okuma sürecinde çocuklarıyla daha az etkileşim kurdukları görülmüştür. Lisans öğrenim düzeyinde olan ve çocuklarına haftada birkaç kez kitap okuduklarını bildiren babaların etkileşimli kitap okuma sürecinde çocuklarıyla oldukça az etkileşim kurmalarına dikkat çekilmiştir. Etkileşimli kitap okuma öncesinde babaların çocuğa yazar, çizer ve yayınevi hakkında tanıtımlar yapmadıkları fark edilmiştir. Etkileşimli kitap okuma sürecinde çocuğun erken okuryazarlık becerilerini desteklemedikleri görülmüştür. Etkileşimli kitap okuma sonrasında babaların çocukların yaratıcı cevaplar vermesini sağlayacak sorular sormadıklarına dikkat çekilmiştir.
Okul öncesi çocuklar ve babalarının kitap okuma ile medya kullanımı alışkanlıkları
Okul öncesi dönem, çocuğun tüm vaktini ailesiyle birlikte geçirdiği ve etkilerinin yaşam boyu görüldüğü bir dönemdir. Çalışmanın amacı okul öncesi dönemde babaların okuma inancı ile babanın ve çocuğun medya alışkanlıkları ve kitap okuma durumu ilişkisini incelemektir. 2-5 yaş arası çocuğu olan 520 baba çalışmaya alındı. Veriler baba ve çocuk genel özellikleri, baba-çocuk çifti medya kullanım özellikleri ve 'Ebeveyn Okuma İnanç Ölçeği'nden oluşan babalara verilen anket formu ile elde edildi. Babaların %9,4'ü kitap okuma alışkanlığına sahip idi. %72,3'ü çalışmadığı bir günde çocuğuyla ortalama 3 saat ve üzeri vakit geçiriyordu. Babaların %74,4'ü ekranda gördüğü akıllı işaretleri biliyordu. Babaların %41,1'i çocuğun ekran kullanımına başlama yaşını bilmiyordu ya da çocuk 12 ay altında ekran kullanımına başlamıştı. Çocukların %47,7'si günlük 2 saat ve üzeri ekran kullanıyordu. Babaların %32,9'u ekranı ödül olarak, %35'i ceza olarak kullanıyordu. Çocuk yetiştirme ile ilgili babaların %50,8'i internetten, %32,9'u kitaplardan, %21,5'i aile hekiminden, %44,8'i kendi anne babasından bilgi almıştı. Ebeveyn Okuma İnanç Ölçeği puanlarına göre +1 z skorun üzerinde olan babalar Yüksek Ebeveyn Okuma Ölçek Skoru (YEOÖS) grubu olarak tanımlandı. YEOÖS oranı babanın yaşına, ekran süresine, aile hekiminden ve kendi anne babasından bilgi alma durumuna, aile tipine, çocuğun cinsiyetine, kreşe gitme durumuna, babayla birlikte ekran kullanım sıklığına göre farklılık göstermiyordu (p>0,05). Karıştırıcı faktörler analize eklendiğinde YEOÖS grubundaki babaların çocuğuyla 3 saat üzeri vakit geçirmesi 2,15 kat, ekranı ödül olarak kullanmaması 2,15 kat, ceza olarak kullanmaması 1,90 kat, akıllı işaretleri bilme durumu 2,59 kat, kitaplardan bilgi alma durumu 1,74 kat, çocuğun ekran süresinin 1 saat altı olma durumu 3,04 kat, tek başına ekran kullanmaması 3,24 kat, izin verilmediğinde başka bir etkinlik yapma durumu 2,19 kat fazlaydı. Çalışmamız babanın okuma inancının çocuğun medya kullanımı alışkanlıklarıyla ilişkili olduğunu gösterdi. Anahtar Kelimeler: okul öncesi çocuklar, ebeveyn okuma inancı, medya kullanımı
Sosyoekonomik düzey açısından risk altında olan çocuklarda paylaşımlı kitap okuma: Ebeveyn uygulamalı erken okuryazarlık müdahalesi
Bu araştırmada sosyoekonomik koşullar nedeniyle risk altındaki çocuklar için ebeveyn uygulamalı paylaşımlı kitap okuma erken okuryazarlık müdahale programının çocukların erken okuryazarlık becerileri üzerine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Ankara il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Yıldırım Beyazıt İlkokulu ve Tandoğan Şehit Celaleddin İbiş İlkokulu bünyesinde bulunan anasınıflarına devam eden çocuklar oluşturmaktadır. Okulların anasınıflarından biri deney diğeri kontrol grubuna rastlantısal olarak atanmıştır. Deney grubunda 17 ve kontrol grubunda 17 olmak üzere toplam 34 çocuk çalışma grubunda yer almıştır. Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmada deney grubundaki çocukların ebeveynlerine erken okuryazarlık müdahale programı ile ilgili eğitim verilmiş ve bu gruptaki çocuklara ebeveynleri tarafından 12 hafta boyunca ebeveyn uygulamalı paylaşımlı kitap okuma erken okuryazarlık müdahale programı uygulanmıştır. Kontrol grubundaki çocuklar ise ön testler uygulandıktan sonra sınıf öğretmenlerinin uyguladığı programa devam etmişlerdir. Uygulama sonrasında her iki gruba da son testler uygulanmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında Denver Gelişimsel Tarama Testi (DGTT) II, Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeği (EVOK), Türkçe Erken Dil Gelişim Testi (TEDİL), Erken Okuryazarlık Testi (EROT), Erken Çocukluk Dönemi Yazı Farkındalığı Becerileri Kontrol Listesi ve Anlamsız Sözcük Tekrarı Testi (AST) kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular ebeveyn uygulamalı erken okuryazarlık müdahale programının çocukların ev erken okuryazarlık ortamı ve erken okuryazarlık becerileri üzerinde olumlu ve anlamlı düzeyde etkili olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: erken okuryazarlık, ev erken okuryazarlık ortamı, paylaşımlı kitap okuma, sosyoekonomik düzey, ebeveyn uygulamalı müdahale.
İlkokul birinci sınıf öğrencilerine okuma alışkanlığı kazandırmak için bir eylem araştırması
Okuma; insanı bilginin sonsuzluğuna götüren, yaratıcı düşünme, konuşma, yazma gibi becerileri geliştiren bir eylemdir. Millî eğitimin hedeflerinden olan hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler yetiştirme amaçları, çocuklara küçük yaştan itibaren okuma alışkanlığı kazandırmakla birlikte olacaktır. Günümüzde birçok ilde okuma kampanyalarının yapılması, Millî Eğitim Bakanlığının temel eserler listesi oluşturarak öğrencilere okuma alışkanlığı kazandırmayı hedeflemesi, Türkçe Öğretim Programı'ndaki beceri alanlarında okumanın büyük önem taşıması, günümüzde aday öğretmenlere okumaları üzerine tavsiye niteliğinde kitap listelerinin oluşturulması gibi çalışmalar ülke çapında okumaya verilen önemi ve okuma oranının artırılması isteğini göstermektedir. Bireyin okuma alışkanlığı kazanmasında ebeveynlere ve öğretmenlere büyük görevler düşmektedir. Bu araştırmada birinci sınıf öğrencilerine okuma alışkanlığı kazandırılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda veriler 2017-2018 Eğitim-Öğretim Yılı'nda Batman'da bir ilkokulda görev yapan 40 sınıf öğretmeni ile aynı okulda öğrenim gören 36 birinci sınıf öğrencisi ve bu öğrencilerin velilerinden toplanmıştır. Eylem araştırması niteliğindeki bu çalışmada veriler okuma eğilimi anketi, kitap kavramına ilişkin metafor, kitap okumama nedenleri ve okuma alışkanlığı kazandırmaya yönelik çözüm önerilerine ilişkin açık uçlu anketle toplanmıştır. Öğretmen, öğrenci ve velilerden toplanan veriler ışığında öğrencilere okuma alışkanlığı kazandırmak için bir eylem planı hazırlanmıştır. Uygulanan eylem planının başarılı olması, öğrencilerin okuma alışkanlığı kazanmasında öğretmenlerin yaptıkları sınıf içi etkinliklerin ve öğretmenlerle velilerin sürece dahil olmasının önemini ortaya koymuştur.
Örtük programın lise öğrencilerinin kitap okuma alışkanlığına etkisinin incelenmesi
Bu araştırma, örtük programın lise öğrencilerinin kitap okuma alışkanlığına etkisini incelemeye yöneliktir. Araştırmalar ilkokuldan itibaren resmî programlarda yer alan, öğrencilere "okuma alışkanlığı" kazandırma amacına istenilen ölçüde ulaşılamadığını göstermektedir. Bu araştırmanın amacı, örtük programın, lise öğrencilerinin kitap okuma alışkanlığını nasıl etkilediğini anlamak ve bu temel amaç doğrultusunda örtük programın, lise öğrencilerinin kitap okuma alışkanlığını geliştirmek üzere nasıl işe koşulabileceğine yönelik çözüm önerileri üretmektir. Bu amaçla araştırmada, nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, amaçlı örnekleme yöntemlerinden, uygun örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Katılımcılar Kayseri ili merkez ilçelerinden birinde bulunan bir lisede görev yapan 4 edebiyat öğretmeni ve bu lisede öğrenim görmekte olan 10 öğrenciden oluşmaktadır. Öğretmen olan katılımcıların 1'i kadın, 3'ü erkek; öğrenci olan katılımcıların ise 7'si kız, 3'ü ise erkektir. Araştırma verileri araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış öğretmen ve öğrenci görüşme formları aracılığıyla toplanmıştır. Görüşmeler sonucu elde edilen ses kayıtları araştırmacı tarafından yazıya çevrilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yapılarak incelenmiştir. Öğrenci görüşmeleri sonucunda elde edilen verilere göre öğrencilerin kitap okuma alışkanlıkları, örtük program kapsamında "Okumak, Öğretmen, Arkadaş, Aile Okul" temaları ve "Okumama Sebebi, Okuma Sebebi, Kitap Tercihi, Alışkanlık Kazanma Zamanı, Öğretmen Etkisi, Olumlu Arkadaş Etkisi, Olumsuz Arkadaş Etkisi, Olumlu Aile Etkisi, Olumsuz Aile Etkisi, Kütüphane, Etkinlikler ve Uygulamalar, Zaman ve Ders Kitapları" kategorileri altında incelenmiştir. Öğretmen görüşmeleri sonucunda elde edilen veriler, örtük program kapsamında "Öğretmen Okuma Alışkanlığı, Öğrenci Okuma Alışkanlığı, Okul" temaları ve "Okuma Sebepleri, Kitap Tercihi, Öğretmenler, Aile, Okuma Alışkanlığı, Kitap tercihi, Öğrencinin Okumama Sebepleri, Öğrencinin Okuma Sebepleri, Eğitim Sistemi, Okunacak Kitapların Belirlenmesi, Ders Kitapları, Etkinlikler ve Uygulamalar, Kütüphane" kategorileri altında incelenmiştir. Örtük program aracılığıyla öğrencilerin kitap okuma amaçlarının şekillendirildiği; öğrencilerin kitap tercihlerinin şekillendirilmeye çalışıldığı; öğretmenlerin bakış açılarının, davranışlarının, söylemlerinin, sınıf içi ve okuldaki uygulamalarının öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıkları üzerinde etkili olduğu; arkadaş çevresinin öğrencilerin kitap okuma alışkanlıkları üzerinde etkili olduğu; ailelerin öğrencilerin kitap okuma alışkanlığı üzerinde etkili olduğu; okulda kitap okumaya yönelik düzenlenen etkinliklerin ve uygulamaların yetersiz olduğu; ders kitaplarının kitap okuma alışkanlığı kazandırma konusunda yetersiz olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: resmî program, örtük program, kitap okuma alışkanlığı
Ortaokul öğrencileri tarafından en çok okunan çocuk kitaplarının incelenmesi
Okuma; bilgilenmeyi, gelişmeyi ve eğlenmeyi sağlayan bir etkinliktir. Okuma, bireyin kişiliğini geliştirir, düşünme dağarcığını zenginleştirir. Okuma; beynin görme, algılama, seslendirme, anlama, yapılandırma gibi işlevlerinden oluşur. Bu çalışmada ortaokul öğrencileri tarafından en çok okunan çocuk kitaplarının belirlenmesi ve incelenmesi hedeflenmiştir. Çocukların edebiyat ihtiyacına yanıt veren eserler belirlenip çocukların yönelimleri fark edilmelidir. Öğrencilerin okuması kadar ne okudukları, neleri beğendikleri ve niye beğendikleri de önemlidir. Literatüre bakıldığında genelde öğrencilerin okuma alışkanlıklarıyla ilgili çalışmalar yapıldığı ya da belli bir yazarın belli bazı çocuk edebiyatı eserleri üzerine çalışmalar yapıldığı görülmektedir. Yapılacak çalışmanın konusunda daha önce bir çalışma yapılmamış olması araştırmanın önemli yönlerinden biridir. Bu araştırmada, olay ve olguları sosyal özelliği olan insana göre ele alan nitel araştırma modeli kullanılmıştır. Ortaokul öğrencilerinin en çok okuduğu ve beğendiği kitapları belirlenmeye yönelik yapılan bu çalışmada nitel araştırma desenlerinden olan durum çalışması deseni kullanılmıştır. Bu çalışmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Konya'dan seçilen Şehit Mustafa Çuhadar Ortaokulu, Necip Fazıl Kısakürek Ortaokulu ve Cansu Şimşek Ortaokulunun 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri ile Erzincan'dan seçilen Cumhuriyet Ortaokulu, Şehit Astsubay Tamer Meriç Ortaokulu ve Türk Telekom Binali Yıldırım Ortaokulunun 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Okulların belirlenmesinde kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmıştır. Çalışma grubu; 5. sınıf için 61 kız, 41 erkek toplam 102 öğrenci; 6. sınıf için 69 kız, 40 erkek toplam 109 öğrenci; 7. sınıf için 56 kız, 46 erkek toplam 102 öğrenci; 8. sınıf için 51 kız, 36 erkek toplam 87 öğrenci olmak üzere 400 öğrenciden oluşmuştur. Çalışma 2021-2022 eğitim-öğretim yılı ile sınırlı kalmıştır. Son 1 yıl içinde okunan ve beğenilen kitapların adı istenmiştir. Çalışmada verilerin toplanmasında, Öğrencilerin Okuduğu Çocuk Kitaplarının Belirlenmesine Yönelik Öğrenci İle Görüşme Formu kullanılmıştır. Görüşme formu hazırlandıktan sonra alan uzmanlarının görüşlerine sunulmuş ve dönütlerden sonra forma son şekli verilmiştir. Görüşmelerde öğrencilerin ilave olarak belirtecekleri görüşleri de değerlendirmeye alınmıştır. Öğrencilerin kitapların sadece adını ya da yazarını hatırlamaları durumunda kitapla ilgili diğer verilere araştırmacı tarafından ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, araştırma amacı ve alt problemler doğrultusunda frekans (f) ve yüzde (%) değerleri kullanılarak çözümlenmiştir; bulgular tablolar hâlinde sunularak yorumlanmıştır. Araştırmanın alt problemleri için betimsel analiz kullanılmıştır. 5. sınıf öğrencilerinin en beğendiği kitap Antoine de Saint-Exupéry'nin yazığı Küçük Prens'tir. Kitabın türü, ''fantastik roman''dır. Bu çalışmaya 102 5. sınıf öğrencisi katılmıştır. Öğrencilerin % 13,26'sı bu kitabı beğenmiştir. 6. sınıf öğrencilerinin de en beğendiği kitap Antoine de Saint-Exupéry'nin yazığı Küçük Prens'tir. Kitabın türü, ''fantastik roman''dır. Bu çalışmaya 109 6. sınıf öğrencisi katılmıştır. Öğrencilerin % 20,71'i bu kitabı beğenmiştir. 7. sınıf öğrencilerinin en beğendiği kitap Beyza Alkoç 'un yazığı Karantina 'dır. Kitabın türü, ''roman''dır. Bu çalışmaya 102 7. sınıf öğrencisi katılmıştır. Öğrencilerin % 18,36'sı bu kitabı beğenmiştir. 8. sınıf öğrencilerinin en beğendiği kitap Beyza Alkoç 'un yazığı Karantina 'dır. Kitabın türü, ''roman''dır. Bu çalışmaya 87 8. sınıf öğrencisi katılmıştır. Öğrencilerin % 27,84'ü bu kitabı beğenmiştir. Anahtar Kelimeler: çocuk edebiyatı, kitap okuma, ortaokul.
Yoğun bakım hastalarında kitap dinlemenin uyku kalitesi ve yaşam bulguları üzerine etkisi
Uyku yoksunluğu yoğun bakım hastalarında sık görülen ve iyileşmeyi etkileyen problemlerden bir tanesidir. Bu nedenle uyku yoksunluğuna sebep olan faktörlerin etkilerini azaltmak iyileşmenin hızlanmasında büyük öneme sahiptir. Bu çalışma, yoğun bakım hastalarında kitap dinlemenin uyku kalitesi ve yaşam bulguları üzerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada ön test son test desende yarı deneysel bir tasarım kullanılmıştır. Çalışma Konya'da bir Devlet Hastanesi Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesinde Ocak-Haziran 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. 28 kontrol, 28 müdahale olmak üzere toplam 56 hasta örneklem büyüklüğünü oluşturmuştur. Veriler Tanımlayıcı Özellikler Formu, Uyku Değerlendirme Formu ve Richard Campbell Uyku Ölçeği (RCUÖ) kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada ilk gün müdahale ve kontrol gurubuna standart bakım ve rutin tedaviler uygulanmıştır. İkinci gün müdahale grubuna hikâye dinletilmiş kontrol grubuna ise standart bakım devam ettirilmiştir. Çalışmanın etik kurul izni, kurum izni hastaların onamları alınmıştır. Veriler SPSS 25.0 paket programı kullanılarak tanımlayıcı özellikler (ortalama, standart sapma, sayı ve yüzdelik dilim) şeklinde verilmiştir. Ayrıca homojenlik Levene, normallik varsayımları Shapiro-Wilk testi ile incelenmiştir. Verilerin analizinde, Ki Kare testi, Mauchly testi, Mann Whitney U testi, Sphericity Assumed testi, Huynh-Feldt testi, Greenhouse Geisser testi, mixed design varyans analizi ve Bonferroni- Dunn testi kullanılmıştır ve anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edilmiştir. Çalışmada kontrol grubu yaş ortalaması 60,18±12,23, müdahale grubu yaş ortalaması 58,96±11,54 olarak bulunmuştur. İki grubunda demografik özellik, hastalık bilgisi ve uyku durumu benzer dağılım gösterdiği görülmektedir (p>0,05). RCUÖ skorları incelendiğinde kontrol grubunun ön test puan ortalaması 19,61±7,34, son test puan ortalaması 15,36±7,87 olduğu, müdahale grubunun ölçek puan ortalamasının ise ön test 18,04±7,21, son test, 53,04±13,42 olduğu belirlenmiştir. Yaşam bulguları zaman grup etkileşiminde nabız ve kan basıncında anlamlılık bulunmuş olup ateş ve solunum sayısında ise değişiklik gözlenmemiştir. Grup içi değerlendirmede ise müdahale grubunun son test sonuçları ön test sonuçlarından daha düşük olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, yoğun bakım hastalarında kitap dinlemenin uyku kalitesini arttırdığı ve yaşam parametrelerinde olumlu sonuçlar oluşturduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar doğrultusunda, yoğun bakımda kitap dinleme faaliyetlerinin arttırılması, hastalara uyku saatlerinde dinleyebilecekleri çeşitli hikâye seçenekleri sunularak hastanın bakıma dahil edilmesi, bu tür müdahalelerin hemşire eğitimleri ile desteklenmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, kitap dinleme, uyku kalitesi, yoğun bakım.
Siyasi ideolojilerin okuma davranışları üzerinde etkisi
Bu araştırma, okuyucuların siyasi ideolojilerinin kitap okuma davranışlarını nasıl etkilediğini, tüketici davranışları disiplini ve işletme bilimi perspektifiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Tez, okuyucuların kitap sektöründeki tüketim kalıpları ile siyasi ideolojileri, siyasi tutumları ve siyasi kimlikler arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır. Tezin ilk bölümünde siyasi ideoloji ve ilgili teoriler tarihselci yaklaşımla incelenerek muhafazakârlık, sosyalizm, liberalizm ve milliyetçilik kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır. İkinci bölüm, kitap endüstrisinin ve yayıncılığın tarihsel gelişimini ve mevcut durumunu analiz etmeye, özellikle de tüketici olarak okuyucuları anlamaya odaklanmaktadır. Bu bölümde Türkiye'de ve dünyada kitap üretimi ve tüketimine ilişkin veriler analizler sunulmaktadır. Son olarak kitap okuma davranışları ve ideolojiler arasındaki ilişkiyi araştırmak üzerine geliştirilen nitel araştırmanın bulguları sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Okuma Davranışları, Siyasi Ideoloji, Kitap Endüstrisi, Kitap Sektörü, Okuma Alışkanlıkları, Siyasi Tutumlar, Siyasi Kimlikler
Matematik temalı hikaye okuma müdahalelerinin 4-6 yaş çocukların dil ve erken matematik becerilerine etkilerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, farklı teknikler ile okunan matematik temalı hikaye kitaplarının 4-6 yaş arası çocukların dil ve erken matematik becerilerine etkilerinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu Denizli ilinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bağımsız bir anaokuluna devam eden dört farklı sınıftan 4-6 yaş arası 88 çocuk ve 22 ebeveyn oluşturmaktadır. Dört sınıftan random olarak bir sınıf deney 1 grubu (DDO Öğretmen-22 çocuk), bir sınıf deney 2 grubu (DDO Ebeveyn-22 çocuk), bir sınıf deney 3 grubu (GO Öğretmen-22 çocuk) ve bir sınıf kontrol grubu (22 çocuk) olarak belirlenmiştir. Araştırma, nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırmalarından iç içe desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda eşleştirilmiş ön test-son test kontrol gruplu desen, nitel boyutunda ise temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırma kapsamında, birinci deney grubunda bulunan öğretmen ve ikinci deney grubunda bulunan ebeveynlere çevrimiçi olarak üç oturum diyaloğa dayalı okuma eğitimi verilmiştir. Birinci deney grubunda öğretmen, ikinci deney grubunda ise ebeveynler 8 hafta boyunca haftada 3 kez matematik temalı hikaye kitaplarını diyaloğa dayalı okuma tekniği ile üçüncü deney grubunda bulunan öğretmen ise geleneksel okuma tekniği ile okumuştur. Deney grupları ve kontrol grubunda yer alan çocukların tamamına uygulamaya başlamadan önce Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi (TEDİL-3), Erken Matematik Yeteneği Testi-3 (TEMA-3) uygulanmış, çocuklardan doğal dil örnekleri alınarak ortalama sözce uzunlukları (OSU) ve matematik kavramlarını kullanım sıklıkları Matematik Kavramları Kullanımı Sıklık Kayıt Formu (MKK) aracılığıyla belirlenmiştir. Sekiz haftalık uygulamanın bitiminde, aynı testler tekrar uygulanmış ve çocuklardan doğal dil örnekleri alınmıştır. Nicel veriler TEMA-3 ve OSU değerleri için ANOVA testleri ve ilişkili örneklem t-testi, MKK için t-testi ile TEDİL-3 verileri için Kruskal Wallis, Mann Whitney U testleri ve Wilcoxon işaretli sıralar testi ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, diyaloğa dayalı okuma yapılan gruplarda yer alan çocukların alıcı dil, ifade edici dil ve toplam dil gelişimi puanlarında istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu belirlenmiştir. Ayrıca hem diyaloğa dayalı okuma yapılan (DDO Öğretmen-DDO Ebeveyn) hem de geleneksel okuma yapılan (GO Öğretmen) gruplarda yer alan çocukların erken matematik becerileri puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğu belirlenmiştir. Geleneksel okuma yapılan ve kontrol grubunda yer alan çocukların ise ifade edici dil puanları ve ortalama sözce uzunluklarında artış olduğu saptanmıştır. Nitel veriler, diyaloğa dayalı okuma grubunda yer alan öğretmen ve ebeveynlerin, programın çocukların dil ve erken matematik becerilerinin desteklenmesi bağlamında farkındalık yarattığı, ebeveyn-çocuk etkileşimini artırdığına ilişkin olumlu görüşlere sahip olduklarını göstermektedir. Çocukların ise diyaloğa dayalı okuma sürecine severek katıldıkları, diyaloğa dayalı okumayı eğlenceli ve öğretici buldukları saptanmıştır. Bu sonuçlar, diyaloğa dayalı okuma tekniğinin çocukların dil becerilerini artırmada etkili olduğunu ve matematik temalı hikaye kitapları okumanın çocukların erken matematik becerilerini desteklediğini göstermektedir.
Resimli hikâye kitaplarının akıl yürütme becerileri yönünden incelenmesi ve çocukların kitap okuma sürecindeki akıl yürütmeye ilişkin ifadeleri
Bu araştırma birbiriyle ilişkili iki çalışmadan oluşmaktadır. Birinci çalışmanın amacı okul öncesi dönem çocukları için yazılmış olan ve okul öncesi öğretmenlerinin sınıflarında kullandıkları resimli hikâye kitaplarının yazınsal ve görsel içeriklerinin akıl yürütme becerilerini içermesi yönlerinden incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda okul öncesi öğretmenlerine bir anket uygulanmış, sınıflarında kullandıkları ve akıl yürütmeyi desteklediğini düşündükleri hikâye kitaplarını yazmaları istenmiştir. Anket sonucunda belirlenen 120 resimli hikâye kitabı doküman olarak kabul edilerek içerik ve betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Yapılan içerik analizi sonucunda resimli hikâye kitaplarının hem yazı hem görsellerinin tümevarım, tümdengelim, kusurlu, sembolik, olasılıksal, orantısal, görsel uzamsal, nedensel, matematiksel akıl yürütme becerilerini içerdiği, yazı içeriklerinde ise bunlara ek olarak metaforik ve ilişkisel akıl yürütme becerilerinin yer aldığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında yürütülen ikinci çalışmanın amacı ise resimli hikâye kitaplarının incelenerek okunması sırasında çocukların söylemlerinde ortaya çıkan akıl yürütme ifadelerinin belirlenmesidir. Anket sonucuna göre okul öncesi öğretmenleri tarafından en çok tercih edilen 8 resimli hikâye kitabı seçilerek, kitaplar iki ayrı okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocuklarla birlikte incelenerek okunmuştur. Resimli hikâye kitabı okuma uygulaması sırasında çocukların söylemleri ses kaydına alınmış daha sonra içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çocukların kitapların incelenerek okunması sırasında incelenen sayfa ve daha önceki sayfalarla bağlantı kurarak tümevarım, tümdengelim, nedensel, olasılıksal, sembolik, ilişkisel, matematiksel, kusurlu, metaforik, görsel uzamsal akıl yürütme ifadelerine söylemelerinde yer verdikleri ve farklı akıl yürütme ifadelerini sorularında kullandıkları sonuçlarına ulaşılmıştır.
Ortaokul öğrencilerine okutulmak üzere önerilen öykü kitaplarında toplumsal cinsiyet rolleri
Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerine tavsiye edilen öykü kitaplarını toplumsal cinsiyet rolleri ve ifadeleri açısından incelemektir. Çalışmanın veri kaynağını Milli Eğitim Bakanlığının düzenlediği 100 Temel Eser listesindeki Türk yazarlara ait öykü kitapları oluşturmaktadır. Bu listede belirlenen altı öykü kitabından üçer tane öykü random olarak seçilmiştir. Doküman incelemesi yoluyla elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Çalışmada toplumsal cinsiyet konusu "Ana kahramanların cinsiyetleri", "Diğer kahramanların cinsiyetleri", "Yazarlarının cinsiyet dağılımları", "Kahramanların sosyal hayattaki rolleri ve cinsiyetlere atfedilen görevler", "Öykülerde yer alan cinsiyetleri ayrıştırıcı ifadeler", alt başlıklarına uygun olarak incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda; kahramanların çoğunun ve yazarların tamamının erkek olduğu, kadınların daha çok ev içi erkeklerin ise ev dışı roller yüklendiği, kitaplarda cinsiyetleri ayrıştırıcı ifadelere yer verildiği, kitapların önerilen yaş grubuna uygun olmadığı ve incelenen kitapların öğrenciler tarafından doğru okunmasının sağlanması gerekliliği sonucuna ulaşılmıştır.
İlkokul öğrencilerinin okumaya yönelik tutumları ile sözcük öğrenme motivasyonlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okumaya yönelik tutumları ile sözcük öğrenme motivasyonlarını incelemektir. Nicel bir araştırma olan bu çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 2020 – 2021 Eğitim – Öğretim Yılında Muğla iline bağlı Yatağan ilçesindeki ilkokul 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmada araştırmacı tarafından hazırlanan ''Kişisel Bilgi Formu'' ve McKenna ve Kear (1990) tarafından geliştirilmiş Kocaarslan (2016) tarafından Türkçeye uyarlanmış olan "Garfield Görselli 1-6.Sınıflar İçin Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği" ile Ersoy ve Boyacı (2018) tarafından geliştirilen Sözcük Öğrenme Motivasyonu Ölçeği (SÖMÖ) veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Veriler, SPSS 22 paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde Frekans, Yüzde, Bağımsız Örneklemler t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Post-Hoc Testleri (LSD, Scheffe ve Dunnett's C), Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Bulgular incelendiğinde, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okumaya yönelik tutumlarının "çok mutlu olurum" düzeyine yakın, sözcük öğrenme motivasyonlarının "bana uygun" düzeyine yakın olduğu tespit edilmiştir. İlkokul öğrencilerinin okumaya yönelik tutumları ve sözcük öğrenme motivasyonları cinsiyete göre kız öğrenciler lehine anlamlı bir farklılık göstermiştir. Öğrencilerin okumaya yönelik tutumları, öğretmen tutumu, öğrencilerin günlük kitap okuma süreleri, annenin ve babanın günlük kitap okuma sürelerine göre anlamlı farklılık göstermiştir. Bununla birlikte sözcük öğrenme motivasyonları öğretmen tutumuna göre "içsel motivasyon faktörleri", "dışsal motivasyon faktörleri" alt boyutları ve ölçeğin tamamında anlamlı farklılık belirlenememiştir. Ancak "araçsal amaçsal motivasyon faktörleri" alt boyutunda anlamlı farklılık göstermiştir. Öğrencilerin sözcük öğrenme motivasyonları, günlük kitap okuma sürelerine göre sadece "dışsal motivasyon faktörleri" alt boyutunda anlamlı farklılık göstermezken diğer alt boyutlar ve ölçeğin toplamında "30 dakikadan fazla" okuma süresi olanlar lehine anlamlı farklılık göstermiştir. Öğrencilerin sözcük öğrenme motivasyonları annenin günlük kitap okuma süresine göre anlamlı fark göstermezken, babanın günlük kitap okuma süresine göre ise "dışsal motivasyon faktörleri" alt boyutunda ve ölçeğin tamamında "15 dakikadan az" ve "30 dakikadan fazla" baba günlük kitap okuma süresi olanlar lehine anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Son olarak ilkokul öğrencilerinin okumaya yönelik tutumları ile sözcük öğrenme motivasyonları toplam puanları arasında orta düzeyde pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Grace Lin'in Türkçeye çevrilmiş çocuk edebiyatı ürünlerinin bibliyoterapi unsurlarına göre incelenmesi
Bibliyoterapi, kitapların tedavi etme ve iyileştirme gücünden yararlanarak bireyin daha sağlıklı bir gelişim süreci yaşamasını sağlayan bir yöntemdir. Bu araştırmada, Grace Lin'in 2024 yılından önce Türkçeye çevrilmiş üç çocuk edebiyatı eserinin bibliyoterapi unsurlarına göre incelenmesi amaçlanmaktadır. Bibliyoterapi unsurlarının belirlenebilmesi için alanyazın çalışmaları incelenmiş ve bibliyoterapi ölçütlerinin neler olduğu tespit edilmiştir. Veri toplama aracı olarak Işık (2023) tarafından geliştirilen ve 25'i bilişsel gelişim, 17'si sosyal gelişim ve 7'si duygusal gelişim alanıyla ilişkili olan değerlendirme formu kullanılmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemi doküman durum deseni ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular betimsel analiz tekniğiyle analiz edilmiştir. Eserler ve toplanan veriler "Çocuk Edebiyatı Eserlerini Bibliyoterapi Ölçütlerine Göre Değerlendirme Formu" aracılığıyla incelenmiştir. İncelemeler sonucunda bilişsel gelişim, sosyal gelişim ve duygusal gelişim alanıyla ilgili toplam 1144 bibliyoterapi unsuru tespit edilmiş ve gelişim alanlarında yer alan ölçütlere göre kategorize edilmiştir. Araştırma kapsamında incelenen eserlerin bibliyoterapi unsurlarınından en çok üst düzey düşünme becerilerinin geliştirilmesi, okuma alışkanlığı kazandırılması, çevreye karşı duyarlı olunması, iş birliği ve paylaşım becerilerinin geliştirilmesi, geleceğe yönelik patojenik beklentilerin (kendini koruma başarısızlığı, çaresizliği, emniyet ve güven eksikliği vb.) önlenmesi ve ruh sağlığının korunması ile ilgili olduğu görülmüştür. Tespit edilen bibliyoterapi unsurlarından hareketle Grace Lin'in incelenen eserlerinin bibliyoterapi uygulamalarında kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulguları ve sonuçları doğrultusunda uygulayıcılar ve araştırmacılar için önerilerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Bibliyoterapi, Dağ'ın Ay'la Buluştuğu Yer, Denizin Gökyüzüyle Buluştuğu Yer, Gökteki Yıldızlı Nehir, Grace Lin.
İdareci ve öğretmenlerin öğrencilerde kitap okuma alışkanlığının geliştirilmesine yönelik düşüncelerinin incelenmesi
Bu çalışma ile İstanbul ili Üsküdar ilçe sınırları içerisinde bulunan resmi ortaokullarında öğrenim gören 7. Sınıf öğrencilerin, görev yapan Türkçe öğretmenlerinin ve yöneticilerinin kitap okutmaya ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Bu araştırmanın örneklemini, 2012?2013 eğitim-öğretim yılında, İstanbul ili, Üsküdar ilçesindeki ortaokullarda 7. Sınıflarda öğrenim gören 203 öğrenci, görev yapan 149 Türkçe öğretmeni ve yönetici oluşturmuştur. Araştırmada veri toplamak amacıyla ?Öğrenci?, ?Öğretmen? anketi uygulanmıştır.Araştırmada öğretmen ve yönetici demografik değişkenlerine göre okutma çaba ve etkililik puanları ile öğrenci demografik değişkenlerine göre okutma uygulama sıklığı ve etkililik puanları analiz edilmiştir.Çalışmada öğretmen anketine göre erkek öğretmenlerin kadın öğretmenlere göre daha fazla öğrencilere kitap okutmak için çaba gösterdiği ve öğrencilerin kitap okumalarında daha fazla etkili oldukları tespit edilmiştir.Gelir düzeyi yüksek olan ailelerde okuma alışkanlığının daha yüksek olduğu görülmüştür.İdarecilerin okuma alışkanlığına katkıları ve motive edici olmaları okulda okuma alışkanlığının kazanılması açısından öğretmen ve öğrenci üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir.İdarecilerin ve öğretmenlerinin okuma alışkanlığı kazandırmaktaki etkisi puanlarının öğretmenlikteki hizmet süresine ve yaş grubuna göre etkili olmadığı tespit edilmiştir.Bu çalışmada aile, okul, idareci ve öğretmenlerin birlikte hareket ettiği durumlarda öğrencilere daha iyi okuma alışkanlığı kazandırılabildiği tespit edilmiştir.
Etkileşimli okumanın okuma güçlüğü yaşayan ortaokul öğrencilerinin okuduğunu anlama becerisine etkisi
Bu araştırma, okuma güçlüğü yaşayan 7. sınıf ortaokul öğrencilerinin anlama becerilerinin geliştirilmesinde etkileşimli okuma yönteminin etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma grubu, 2023-2024 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Elazığ ili Kovancılar ilçesindeki bir devlet okulunda 7. sınıfta öğrenim gören ve ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen okuma güçlüğü yaşayan 5 öğrenciden oluşmuştur. Araştırma, nicel ve nitel veri toplama süreçlerini bir arada içeren karma yöntemin açıklayıcı desenine göre tasarlanmıştır. Bu doğrultuda nicel ve nitel veri toplama araçları kullanılmıştır. Nicel verilerin elde edilmesinde "Okuduğunu Anlama Testi" ve Akyol'un (2016), Ekwall ve Shanker'in (1988) çalışmasından uyarladığı "Yanlış Analizi Envanteri" kullanılmıştır. Nitel veriler ise "Ses kayıtları", "Kişisel Bilgi Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" aracılığıyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde "Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi"; nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sürecinde öncelikle öğrencilerin okuduğunu anlama düzeyleri öntest olarak uygulanan okuduğunu anlama başarı testi ile sesli okuma düzeyleri yanlış analiz envanteriyle belirlenmiştir. Yapılan değerlendirme sonucunda öğrencilerin endişe düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra sekiz hafta süren etkileşimli okuma uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte 6. sınıf Türkçe ders kitaplarından seçilen metinlerden yararlanılmıştır. Ayrıca, öğrencilerin etkileşimli okuma sürecine dair görüşlerini belirlemek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonunda elde edilen nicel bulgular etkileşimli okumanın öğrencilerin okuma hatalarını azalttığını, sözcük tanıma becerilerini kısmen geliştirdiğini; okuduğunu anlama düzeylerinde ise sontest lehine anlamlı bir artış olduğunu göstermiştir. Nitel veriler ise öğrencilerin etkileşimli okuma yöntemini benimsediklerini ve okumaya karşı daha olumlu bir tutum geliştirdiklerini ortaya koymuştur.