Organizational citizenship
105 theses under this subject heading
Örgütsel sosyalleşmenin işten ayrılma niyetine etkisinde örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlığın aracılık rolü: Havacılık sektöründe bir araştırma
İşe alım ve iş geliştirme süreçlerinde, bireylerin, işten ayrılma niyetlerinin azaltılması ve örgüte bağlı kalarak örgütün gelişimine gönüllü katkılar sunması beklenmektedir. Örgüte yeni katılan bireylerin, belirsizlik ortamından kurtarılıp bireyler arasındaki etkileşim hızlandırılarak bireyin örgüte uyumu sağlanabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, örgütsel sosyalleşmenin işten ayrılma niyeti üzerine etkisi ve bu etkide örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlığı aracılığının tespit edilmesidir. Demografik değişkenlerin kavramlar üzerinde etkisi ve bir farklılık olup olmadığı da incelenmiştir. Kavramların ve demografik değişkenlerin bu ilişkilerdeki etkileşimleri de incelenmiştir. Araştırmanın evreni Türk sivil havacılık sektöründe yer alan kamu ve özel işletmelerde görev yapan uçuş ve yer personelinden oluşmaktadır. Amaca bağlı olarak oluşturulan model, yapısal eşitlik modeli ile test edilmiş, aracılık analizi Baron ve Kenny'nin (1986) modeliyle yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, örgütsel sosyalleşmenin örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık üzerindeki etkisi pozitif anlamlı çıkmakla beraber işten ayrılma niyeti üzerinde negatif etkisi tespit edilememiştir. Buna karşın örgütsel sosyalleşmenin işten ayrılma niyeti üzerinde örgütsel bağlılığın aracılık etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan etkileşim analizi sonucuna göre uçuş personelinde örgütsel sosyalleşmenin örgütsel bağlılığa ve örgütsel vatandaşlığa etkisinin yer personeline göre daha hızlı artmakta olduğu görülmüştür.
Örgütsel vatandaşlık davranışı ve Whistleblowing ilişkisine yönelik bir araştırma
Bu çalışmanın amacı, örgütsel vatandaşlık davranışı ve whistleblowing davranışı ile bu kavramlar arasındaki ilişkinin açıklanmasıdır. Çalışmada öncelikle geniş bir literatür taraması yapılarak örgütsel vatandaşlık davranışı ve whistleblowing kavramları teorik çerçevede sunulmuştur. İlk iki bölümde kavramların tanımı, boyutları, kavramları etkileyen faktörler, önceller ve bunların sonuçları ele alınmıştır. Son bölümde akademisyenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları ile whistleblowing davranışları arasında bir ilişki olup olmadığı araştırılmıştır. Her iki davranış da fazladan rol (extra-role) davranışlarıdır ve bu ortak noktalarından hareketle, yüksek derecede örgütsel vatandaşlık davranışı olan bireylerin aynı zamanda whistleblowing eğilimlerinin de artabileceği düşünülmüştür. Tezin araştırması Dumlupınar Üniversitesi'nde çalışan 226 akademik personelin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçları akademisyenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı algı düzeylerinin oldukça yüksek olduğunu göstermiştir; akademisyenlerin içsel whistleblowing ve sessiz kalma algı düzeyleri yüksek, açıktan ifşa algı düzeyleri orta ve dışsal whistleblowing ve gizli ifşa algı düzeyleri düşük bulunmuştur. Yapılan korelasyon analizi sonucunda örgütsel vatandaşlık davranışının diğerkamlık, sivil erdem ve nezaket tabanlı bilgilendirme boyutları ile içsel ve açıktan ifşa boyutu arasında pozitif yönlü ilişki tespit edilirken dışsal ve gizli ifşa boyutları ile ilişkisi olmadığı bulunmuştur. Örgütsel vatandaşlık davranışının centilmenlik boyutu ile dışsal whistleblowing ve gizli ifşa boyutları arasında negatif yönlü, sessiz kalma boyutu ile arasında pozitif yönlü ilişki olduğu ancak içsel whistleblowing ve açıktan ifşa boyutu ile arasında ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgütsel yenilikçiliğin toplam kalite yönetimi uygulamaları üzerindeki etkileri: TR33 Zafer Kalkınma Ajansı bölgesindeki işletmelerde bir örnek uygulama
Bu araştırmanın amacı Örgütsel Vatandaşlık Davranışı (ÖVD) ve Örgütsel Yenilikçilik (ÖY) ile Toplam Kalite Yönetimi (TKY) Uygulamaları arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Araştırma için; Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği, Örgütsel Yenilikçilik Ölçeği ve Toplam Kalite Yönetimi Uygulamaları Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi 2010-2017 yılları arasında TR33 Zafer Kalkınma Ajansı'ndan destek, hibe ve teşvik almış işletmelerdeki beyaz ve mavi yakalı 397 çalışandır. Araştırmada istatistiksel analizler için SPSS (18.0) ve AMOS (16.0) kullanılmıştır. SPSS ile demografik verilerin dağılımı, Açımlayıcı Faktör analizleri, Geçerlilik ve Güvenilirlik analizleri, t testleri, ANOVA testleri, Korelasyon ve Regresyon analizleri yapılmıştır. AMOS ile ölçeklerin Doğrulayıcı faktör analizleri ile Yol analizleri yapılmıştır. Araştırmada Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ve Örgütsel Yenilikçilik ile TKY Uygulamaları arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca Örgütsel Vatandaşlık Davranışının alt boyutları (Diğerkâmlık, Nezaket, Sivil Erdem, Vicdanlılık ve Centilmenlik) ve Örgütsel Yenilikçiliğin alt boyutları (Davranışsal Yenilik, Ürün/hizmet Yeniliği, Pazar Yeniliği, Stratejik Yenilik ve Süreç Yeniliği) ile TKY Uygulamaları arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Örgütsel Yenilikçilik, Toplam Kalite Yönetimi
Tükenmişlik sendromunun örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisi ve bankacılık sektörü üzerine bir uygulama
Günümüzde çalışma hayatını olumsuz yönde etkileyen unsurlardan birisi olan tükenmişlik sendromu, hem bireysel hem de örgütsel açıdan olumsuz etkilere sahip bir olgudur. Tükenmişlik, özellikle insanlarla birebir iletişimde bulunulmasını gerektiren hizmet sektörlerinde kendini gösteren bir sorundur. Bu sendrom, bireyin çalışma hayatından ayrılmasına, ekonomiye katkısının azalmasına, bazı durumlarda uzman desteği olmaksızın çözülemeyecek psikolojik sorunlara sebep olmaktadır. Örgütsel vatandaşlık davranışı ise işgörenin, standart iş tanımı ya da rol gereklerinin dışına çıkarak kendi kişisel tercihi ile örgütsel etkinliği artıracak bazı tutum ve davranışlar sergilemesidir. Günümüzde örgütler, varlıklarını sürdürebilmek ve örgütsel etkinliği ve performansı yükseltebilmek için örgütlerine gönüllü olarak önemli katkılar sağlayan çalışanlara daha çok ihtiyaç duymaktadır. Bu çalışmanın amacı, hizmet sektörünün en önemli faaliyet dallarından birisi olan banka işletmelerinde çalışan işgörenlerin mesleki tükenmişliklerinin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisini belirlemektir. Çalışmada tükenmişlik modeli olarak Maslach ve Jackson (1981) modeli (duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı hissinde azalma); örgütsel vatandaşlık modeli olarak ise Organ (1988) modeli (diğergamlık, vicdanlılık, nezaket, centilmenlik ve sivil erdem) kullanılmıştır. Veriler Kütahya ili sınırları içerisinde faaliyet gösteren kamu ve özel sektöre ait bankalarda çalışan işgörenlerden toplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, genel olarak mesleki tükenmişliğin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde negatif ve anlamlı bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte örgütsel vatandaşlık davranışını negatif yönde etkileyen tükenmişlik alt boyutunun kişisel başarı hissinde azalma boyutu olduğu görülmüştür. Ayrıca mesleki tükenmişliğin alt boyutları ile örgütsel vatandaşlık davranışının alt boyutları arasında da negatif ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tükenmişlik, Örgütsel Vatandaşlık, Bankacılık Sektörü.
Algılanan aidiyetin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi ve bir araştırma
Günümüz örgütlerinde rekabet avantajının oluşabilmesi için çalışan verimliliğinin tatmin edici seviyelerde olması gerekmektedir. Çalışanları verimli olan örgütlerde zaman ve emek kaybından söz etme olasılığı düşüktür. Aidiyet hissi yüksek olan örgüt çalışanlarının örgütlerine karşı sorumluluk duygusu yüksektir. Bu duygu çalışanları ödül beklentisi olmadan çalışma arkadaşlarıyla yardımlaşmaya itmekte; diğer örgüt çalışanlarına karşı daha anlayışlı olmaya yöneltmektedir. Çalışandaki aidiyet hissi örgütsel vatandaşlık davranışı sergileme hususunda çalışanı desteklemektedir. Örgütsel vatandaşlık davranışı ise hiçbir beklenti olmadan çalışanın örgütü faydası için davranış sergilemesidir. Bu tür davranışlar örgütlerdeki verimliliğin artması adına önem arz etmektedir. Bu sebeple çalışan verimliliğinin arttırılması adına sorulan soruların başında çalışanın kendini örgütüne ait hissedip hissetmediği gelmelidir. Çalışma, örgüt çalışanlarının algılanan aidiyet seviyelerinin örgütsel vatandaşlık davranışı düzeylerini ne seviyede etkilediğini anlamaya ve belirlemeye çalışmaktır. Anahtar Kelimeler: Aidiyet, Algılanan Aidiyet, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı
Örgütsel vatandaşlık davranışı ve bilgi paylaşımı ilişkisi : Bir uygulama
Bu çalışmanın amacı, örgütsel vatandaşlık davranışı, bilgi paylaşımı kavramları ile bu kavramlar arasındaki ilişkinin açıklanmasıdır.Çalışmada ilk önce geniş bir literatür taraması yapılarak örgütsel vatandaşlık davranışı, bilgi, bilgi yönetimi ve bilgi paylaşımı kavramları teorik çerçevede sunulmuştur. Bu bölümlerde; kavramların tanımı, boyutları, kavramları etkileyen faktörler, önceller, engeller ve bunların sonuçları ile birlikte örgütsel vatandaşlık davranışı ile bilgi paylaşımı arasındaki ilişki farklı yönleriyle açıklanmıştır.Çalışma teorik bir çerçevede sunulduktan sonra, örgütsel vatandaşlık davranışını ve bilgi paylaşımını ölçmek için iki ayrı ölçek kullanılmıştır. Organ, Podsakoff ve MacKenzie'nin çalışmaları (2006) başta olmak üzere örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilgili literatürde yer alan çalışmalardan yararlanılarak oluşturulan örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeği; bilgi paylaşımıyla ilgili de Ipe (2003), Delaney (2003), Yi (2005) ve Barreto (2003)'nun çalışmalarından yararlanılarak oluşturulan bilgi paylaşımı ölçeği kullanılmıştır.Uygulama, kamu sektöründe farklı görev düzeylerinden 167 çalışan üzerinde gerçekleştirilmiştir. Anket sorularıyla yapılan araştırma sonucunda veriler değerlendirilerek örgütsel vatandaşlık davranışı ile bilgi paylaşımı arasındaki ilişki açıklanmaya çalışılmıştır.Anahtar Sözcükler: Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, ÖVD, Örgütsel Yurttaşlık,Bilgi Yönetimi, Bilgi Paylaşımı, Bilgi Paylaşımı Davranışı
Örgütsel vatandaşlık davranışının örgütsel değişim üzerin etkileri ve bir uygulama
Bu çalışmanın temel amacı çalışanların göstermiş oldukları örgütsel vatandaşlık davranışı ile örgütsel değişim arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Örgütsel vatandaşlık davranışı özgecilik, vicdanlılık, nezaket, centilmenlik ve sivil erdem olmak üzere beş boyutta, örgütsel değişim ise bireysel anlamda çalışanların değişimi nasıl algıladıklarına yönelik sorular ile teknolojik ve yapısal anlamda değişim olarak iki ayrı boyutta incelenmiştir.Tez dört ana bölümden meydana gelmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde örgütsel vatandaşlık davranışı kavramı ikinci bölümde örgütsel değişim kavramı açıklanarak bu alanda yapılan çalışmalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde örgütsel vatandaşlık davranışının örgütsel değişim üzerine etkileri ilişkilendirilmiştir. Son bölümde ise literatür taraması sonucu elde edilen bilgiler doğrultusunda Eskişehir ilinde bulunan iki büyük alışveriş merkezinden birisinde mağaza çalışanlarına anket tekniği kullanılarak uygulama yapılmıştır. Söz konusu anket formlarından elde edilen veriler SPSS 15 programına kaydedilerek örgütsel vatandaşlık davranışının örgütsel değişim üzerine etkileri analiz edilmiştir.Araştırma bulgularında, örgütsel vatandaşlık davranışı ile bireysel değişim arasında negatif yönlü bir ilişki görülmekte, örgütsel vatandaşlık davranışı ile yapısal-teknik değişim arasında ise anlamlı bir ilişki görülmemektedir. Ayrıca araştırmadaki sonuçlar dolayısıyla çalışma yapılan örgütte özgecilik, vicdanlılık, nezaket, centilmenlik, sivil erdem ve değişim gibi kavramların olması gereken seviyelerde olmadığı gözlenmektedir. Sonuç olarak araştırma yapılan örgütte vatandaşlık davranışına ilişkin aksaklıklar belirtilmiş ve etkin bir örgütsel değişim için, çalışanların ve yöneticilerin neler yapmaları gerektiği konusunda önerilere yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Örgütsel vatandaşlık davranışı, Örgütsel değişim
Personel güçlendirmeye dayalı insan kaynakları yönetimi işlevlerinin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi ve eczacıbaşı topluluğu'nda bir araştırma
Günümüzde örgütlerin rekabet avantajı elde edebilmeleri için insan kaynakları yönetimlerini stratejik açıdan yeniden düzenlemeleri gerekmektedir. Stratejik açıdan insan kaynakları yönetiminde önemli bir unsur olan personel güçlendirme yaklaşımı insan kaynaklarının; işine önem veren, örgüte katkısını bilen, sürekli öğrenen, bilgi düzeyi yüksek, çalıştığı örgütü tanıyan, kendine güvenen, kararlara katılan ve vizyon sahibi olan bireyler olmalarını sağlamaktadır.İnsan kaynakları yönetimi işlevlerine personel güçlendirme yaklaşımının uygulanması, insan kaynaklarının iş tatminlerinin yüksek olmasına ve bu etkiyi de örgütlerine, çalışma arkadaşlarına yansıtmalarına, mutlu olmalarına, işlerine ve örgütlerine bağlı olmalarına, çalışma arkadaşlarına, yöneticilerine güvenmelerine ve yardımcı olmalarına ve en önemlisi de ileri görev bilinci ile çalışmalarına neden olmaktadır. Bu nedenle personel güçlendirmeye dayalı insan kaynakları yönetimi işlevlerinin, insan kaynaklarının örgütsel vatandaşlık davranışı göstermelerine etkisi olduğunu söylemek mümkündür.Bu çalışma, insan kaynakları yönetimi işlevlerinin her birinin personel güçlendirme yaklaşımı temelinde düzenlenmesini, personel güçlendirme temelli insan kaynakları yönetimi uygulamalarını, bu uygulamaların örgütsel vatandaşlık davranışı oluşumuna etkisini kapsamaktadır. Bu doğrultuda Eczacıbaşı Topluluğu'nda alan araştırması yapılmıştır.
Kurumsal sosyal sorumluluk ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki üzerine bir uygulama
Kurumsal sosyal sorumluluk kavramı, hızla çoğalan işletmeler için üzerinde durulması gereken bir konu haline gelmiştir. Çünkü işletmeler insan ihtiyacına cevap verebilmek için üretim yapmakta bunun için doğal kaynakları azaltmakta ve ortaya çıkan atıkları ile çevreyi kirletmektedir. Bireylerin artık daha bilinçli olması, kaynakların ve doğal çevrenin gelecek nesillere kalabilmesi için kurumların daha sorumluluk sahibi olması gerektiği konusunda kurumları zorlamaktadır. Bunun sonucunda kurumlar sosyal sorumluluk projelerine önem göstererek paydaşların işletmeleri tercih etme oranlarını artırmaktadır.Kurumsal sosyal sorumluluğa bağlı olarak kurumların paydaşlarından biri olan çalışanlarına karşı olan sorumlulukları da örgütsel vatandaşlık davranışı kavramını gündeme getirmektedir. Kurumların başarısı çalışanların vatandaşlık davranışı göstermesi neticesinde daha da artmaktadır. Çalışanlar kurumun başarısını artırırken bazen örgütsel vatandaşlık davranışını, örgütsel yapıya aktif bir şekilde katkı sağlama bazen de örgütsel yapıya zarar verecek davranışlardan kaçınma yoluyla gösterir.Bu çalışma kurumsal sosyal sorumluluk ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiyi açıklamak için hazırlanmıştır. Birinci bölümde kurumsal sosyal sorumluluk kavramının içeriği, gelişimi ve alanları incelenmiştir. İkinci bölümde örgütsel vatandaşlık kavramının içeriği türleri ve düzeyleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise kurumsal sosyal sorumluluk ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki üzerine hazırlanan anketin uygulanması, analizi ve sonuçları yer almaktadır.Anahtar Kelimeler: Kurumsal Sosyal Sorumluluk, Sosyal Sorumluluk, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı.
İşyerlerinde mobbing ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik bir araştırma
Bu çalışmanın amacı, uygulama kapsamına alınmış olan sektördeki mobbing uygulamaları ile örgütsel vatandaşlık davranışı gösterme eğilimi arasında nasıl bir ilişkinin var olduğunun tespit edilmesidir.Tez toplamda üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; mobbing kavramı, evreleri ve oluşumu, ortaya çıkma nedenleri, mobbingin sonuçları ve başa çıkma yolları üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde; örgütsel vatandaşlık davranışının tanımı, örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilgili teoriler ve benzer nitelikte olan davranışlar, boyutları, oluşmasını etkileyen faktörler, sonuçları ve mobbing ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise mobbing ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasında ki ilişkilere yönelik çalışma yer almaktadır.Çalışmanın amacına uygun olarak mobbinge uğrama düzeyi ile örgütsel vatandaşlık davranışı gösterme eğilimi arasındaki ilişkiyi ölçmek için anket yöntemine başvurulmuştur. Bu çalışma için kullanılacak veriler, Kütahya ili merkezinde bulunan 16 özel bankanın rastgele seçilmiş 119 çalışanına 60 sorudan oluşan bir anket uygulamak suretiyle elde edilmiştir. Araştırma sonuçları değişkenlerin tipine göre SPSS 15 programı kullanılarak ve frekans dağılımları, ki kare analizleri ve korelasyon analizi kullanılarak tespit edilmiştir.Araştırma sonucunda mobbinge uğrama düzeyi ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında ters yönlü anlamlı bir ilişkinin var olduğu ortaya çıkmaktadır. Yani çalışanların mobbing uygulamalarına maruz kalma sıklığı arttıkça örgütsel vatandaşlık davranışı gösterme eğilimlerinde azalma olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Mobbing, Psikolojik Şiddet, Psikolojik Taciz, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, İnsan Kaynakları Yönetimi
Özel ve kamu sektöründe çalışan öğretmenlerde örgütsel vatandaşlık davranışı algısı
Bu araştırmada özel ve kamu sektöründe çalışan öğretmenlerin istihdam biçimlerine göre örgütsel vatandaşlık algıları incelenmiştir. Araştırmada aynı zamanda özel ve kamu sektöründe çalışan öğretmenlerin cinsiyetleri, mezun oldukları eğitim kurumları, meslekteki kıdem yılları açısından istihdam biçimleri ile örgütsel vatandaşlık davranışı algıları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde Örgütsel Vatandaşlık Davranışı kavramı; kavramsal gelişimine, ilgili çalışmalara, temelini oluşturan teorilere, çeşitli araştırmacıların tanımladığı alt boyutlara yer verilerek ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde öğretmenlik mesleği; temel nitelikleri, tarihsel gelişimi, farklı ülkelerdeki yetiştirme süreçleri, istihdam biçimleri ve güncel sorunlara yer verilerek incelenmiştir. Son olarak öğretmenlerde örgütsel vatandaşlık davranışı konusu ile ilgili yurt içinde ve yurt dışında yapılan araştırmalar kronolojik sırayla verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde hipotezler İzmir'in Bornova ve Bayraklı ilçelerindeki öğretmenlerden edinilen veriler doğrultusunda SPSS 15,0 paket programı ile istatistiksel analize tabi tutulmuştur. T testi ve ANNOVA testinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda; özel sektörde çalışan sözleşmeli öğretmenlerin kadrolu ve ücretli çalışan öğretmenlere göre daha yüksek değerde örgütsel vatandaşlık davranışı ortalamasına sahip oldukları tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda öğretmenlerin cinsiyetleri, istihdam durumları, eğitim durumları, kıdem yılları ile örgütsel vatandaşlık davranış algıları arasında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda yorum ve önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: İstihdam Biçimi, Özel Sektör, Kadrolu Öğretmen, Sözleşmeli Öğretmen, Ücretli Öğretmen, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı
Duygusal tükenmişlik ile duygusal emek arasındaki ilişkide örgütsel vatandaşlık davranışının aracılık etkisi: Finans sektöründe bir uygulama
Bu çalışmanın amacı finans sektörü çalışanlarının duygusal tükenmişlik düzeyleri ile duygusal emek arasında örgütsel vatandaşlık davranışının aracı etkisinin olup olmadığının ortaya konmasıdır. Araştırma kapsamında bir çevrimiçi haber kanalı aracılığı ile finans sektörü çalışanlarına ulaşılmaya çalışılmıştır.236 kişiden elde edilen veriler değerlendirilmiş ve 166 adet veri seti oluşturulmuştur.Veriler ışığında örgütsel vatandaşlık davranışının duygusal tükenmişlik ile duygusal emek arasında bir aracı etkiye sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Liderlik tarzları ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide örgüt kültürünün rolü: Bursa Serbest Bölgesinde faaliyet gösteren firmalar üzerine bir araştırma
Bu araştırmanın amacı, işletmelerde algılanan liderlik tarzlarının ve örgüt kültürünün örgütsel vatandaşlık davranışı (ÖVD) üzerindeki etkisini araştırmaktır. Ayrıca, örgüt kültürünün liderlik tarzları ile ÖVD arasındaki ilişkide aracı (mediator) rolünü incelemektir. Bu kapsamda Bursa Serbest Bölgesinde faaliyet gösteren 62 farklı işletmenin orta düzey yönetici ve beyaz yakalı çalışanlarına anket uygulanmıştır. Geçerli 374 anketten elde edilen veriler yapısal eşitlik modellemesi (YEM) ile analiz edilmiştir. Bu çalışmada, "güvenirlik analizleri", "keşifsel faktör analizleri", "doğrulayıcı faktör analizleri", "korelasyon", "yol analizleri" ve varyans (ANOVA) analizleri ile tamamlayıcı istatistik çalışmalar birlikte uygulanmıştır. Analiz sonuçları, hipotezlere ve araştırma sorularına ilişkin beklentileri büyük oranda desteklemektedir. Araştırma neticesinde, liderlik tarzları ile ÖVD arasındaki ilişkide bazı örgüt kültürü alt profillerinin kısmi aracı (mediator) rolü olduğuna dair bulgular elde edilmiştir. İlaveten bu çalışmada, gelecekte yapılacak çalışmalar için bazı öneriler sunulmuştur. Anahtar kelimeler: Örgüt kültürü; örgütsel vatandaşlık davranışı; liderlik tarzları; dönüştürücü liderlik; etkileşimci liderlik; hizmetkâr liderlik; babacan liderlik; serbest bölge.
Gençlik ve Spor Bakanlığında algılanan liderlik tarzları ve örgütsel alt kültürlerin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkileri
Bu çalışmanın amacı Gençlik ve Spor Bakanlığında algılanan liderlik tarzları ve örgütsel alt kültürlerin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerine etkilerini sorgulamaktır. İlgili yabancı ve yerli yazında konuyla ilgili çeşitli hizmet sektörlerinde araştırmalar olmasına karşın, liderlik ve örgütsel alt kültürlerin belirlenmesi ve örgütsel vatandaşlık davranışı uygulamaları üzerindeki etkisine yönelik spor yönetimi alanında sınırlı sayıda araştırma bulunması sorunsal olarak görülmektedir. Bu çalışmanın evrenini Gençlik ve Spor Bakanlığı ve ona bağlı kuruluş olan Spor Genel Müdürlüğü çalışanları oluşturmaktadır. Tanımı yapılan evrenden tesadüfü örneklem yöntemine göre seçilen 300 çalışan, örneklem grubunu oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında; BASS (1985) tarafından geliştirilen Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği MLQ (Multifactor Leadership Questionnaire 5-X Short), Vey&Campbell (2004) ve Williams&Shiaw (1999) tarafından geliştirilmiş olup, Basım ve Şeşen (2006) tarafından Türkçeye çevrilen Örgütsel Vatandaşlık Davranışları Ölçeği; Danışman ve Özgen (2003) tarafından geliştirilen Örgüt Kültürü Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada istatistik analizler olarak; faktör, güvenirlilik, kümeleme, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda örgütsel vatandaşlık davranışı boyutlarının açıklanmasında dönüşümcü ve etkileşimci liderlik boyutlarının anlamlı etkilerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<0.05). Tam serbestlik tanıyan liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranış boyutları arasında anlamlı olmayan bir ilişki bulgusuna ulaşılmıştır (p>0.05). Örgüt kültürü boyutlarından, kuralcılık, profesyonel, destekleyicilik, hiyerarşi, ve yetkinlik eğilimleri olmak üzere beş kültürel boyut üzerinde yapılan kümeleme analizi sonucunda kurumda üç alt kültür saptanmış ve bunlar, profesyonel, hiyerarşi, kuralcılık eğilimleri olarak nitelendirilmiştir. Profesyonel kültür ve kuralcılık kültürünün ÖVD boyutları üzerinde anlamlı etkisi bulunurken (p<0.05), hiyerarşi kültürünün ÖVD boyutları üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı belirlenmiştir (p>0.05).
Örgütsel adalet ve örgütsel güven algılarının örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkileri: Türk spor örgütü örneği
Bu çalışmanın amacı örgütsel adalet [ÖAA], yöneticiye [YGA] ve kuruma güven [KGA] algılarının Spor Genel Müdürlüğünün [SGM] taşra örgütü olan Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüklerinde [GHSİM] çalışan personelin örgütsel vatandaşlık davranışları [ÖVD] üzerine etkilerini incelemektir. Araştırmanın evrenini 81 ilde çalışan 6108 GHSİM personeli oluşturmaktadır. Rastgele seçilen 49 ilden gönüllü katılan 961 erkek ve 375 kadın olmak üzere toplam 1336 GHSİM personeli örneklemi oluşturmuştur. Çalışmanın veri toplama aracı olarak 5'li Likert tipinde 19 sorudan oluşan ÖAA ölçeği, 16 sorudan oluşan YGA ölçeği, 21 sorudan oluşan KGA ölçeği ve 20 sorudan oluşan ÖVD ölçekleri kullanılmıştır. Verilerin analizinde güvenilirlik testlerinin yansıra, betimsel istatistik tekniklerinden frekans ve yüzde analizleri, ilişkisel analizler için ise basit ve çoklu doğrusal regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre; GHSİM personelinin ÖAA, YGA ve KGA algıları ve ÖVD alt boyutları arasında genel olarak olumlu ve orta düzeyde ilişki olduğu (p<0.001), ilgili algı değişkenleri olan ÖAA alt boyutları ile KGA'nın tamamen ve YGA'nın ise kısmen ÖVD'nin alt boyutlarını yordadığı (p<0.001) görülmüştür. Ancak YGA'nın, ÖVD alt boyutu olan centilmenlik davranışını yordamadığı tespit edilmiştir (p>0.05). Sonuç olarak bu araştırma, çalışanların örgütsel adalet algılarının, yöneticilerine ve kurumlarına olan güvenlerinin örgütsel vatandaşlık davranışlarında açıklayıcı değişkenler olduğunu ortaya koymuştur. Bu nedenle, adalete ilişkin algının ve kuruma olan güvenin arttırılmasında kurum yöneticilerinin ve kurumun, kanun ve yönetmelikleri uygularken yönetsel işlemlerin her aşamasında adil ve eşit davranmaları önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: GHSİM, Örgütsel Adalet, Yöneticiye Güven, Kuruma Güven, Örgütsel Vatandaşlık.
Psikolojik sermaye, örgütsel vatandaşlık davranışı ve sapma davranışı: İlişkisel bir perspektif
Bu çalışmanın amacı psikolojik sermayenin örgütsel vatandaşlık davranışı ve sapma davranışı üzerindeki etkisini araştırmaktır. Psikolojik sermaye "umut, iyimserlik, öz yeterlilik ve dayanıklılık" olmak üzere dört boyuttan oluşmaktadır. Bu araştırmada örgütsel vatandaşlık davranışı ve sapma davranışı bireye yönelik ve örgüte yönelik olmak üzere iki boyutta ele alınmıştır. Bu bağlamda psikolojik sermaye ile örgütsel vatandaşlık davranışı ve sapma davranışı arasındaki ilişkiyi incelemek için TRC1 Bölgesinde yer alan Gaziantep, Adıyaman ve Kilis illerindeki Sanayi ve Ticaret Odalarına kayıtlı üretim sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin beyaz yakalı çalışanlarına ve onların yöneticilerine anket yapılmıştır. Araştırmada iki aşamalı yöntem uygulanmış, başka bir ifade ile iki farklı anket kullanılmıştır. Bu çerçevede, yöneticiler astları olan beyaz yakalı çalışanların bireye ve örgüte yönelik vatandaşlık ile sapma davranışlarını değerlendirirken; astlar ise kendi psikolojik sermaye düzeylerini belirlemiştir. Toplamda 284 beyaz yakalı çalışan ile 102 yönetici araştırmaya katılmıştır. Anket yöntemi ile toplanan veriler çeşitli istatistiki yöntemlerle analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre psikolojik sermaye boyutlarından iyimserlik, dayanıklılık, umut ve öz yeterliliğin bireye yönelik vatandaşlık davranışına pozitif yönde etki ettiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte iyimserlik, dayanıklılık ve umudun örgüte yönelik vatandaşlık davranışına pozitif yönde etki ettiği saptanırken; öz yeterlilik ile örgüte yönelik vatandaşlık davranışı arasında istatistiki açıdan anlamlı bir ilişkiye rastlanılmamıştır. Son olarak, dayanıklılık, umut ve öz yeterliliğin bireye ve örgüte yönelik sapma davranışını negatif yönde etkilediği tespit edilirken; iyimserlik ile bireye ve örgüte yönelik sapma davranışı arasında istatistiki açıdan anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir.
Lider–üye etkileşiminin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisinde algılanan örgütsel desteğin aracılık rolü: Bir zincir perakende işletmesi üzerine araştırma
Rekabet koşullarının arttığı günümüzde örgütler rakipleri tarafından taklit edilmesi güç olan örgüt içi yapılarına yönelmişlerdir. Bu noktada, liderin çalışanları ile olan etkileşimi, örgüt içerisinde çalışanlar tarafından algılanan örgütsel destek ve örgüt başarımına etki eden örgütsel vatandaşlık davranışı gibi unsurlar oldukça önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı; lider - üye etkileşimi, algılanan örgütsel destek ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkileri belirlemek ve lider - üye etkileşiminin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisinde algılanan örgütsel desteğin aracılık etkisini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda benzer konularda daha önce yapılmış olan araştırmalar incelenerek araştırma modeli oluşturulmuştur. Araştırmamızda bağımsız değişken lider - üye etkileşimi, bağımlı değişken örgütsel vatandaşlık davranışı aracı değişken ise algılanan örgütsel destek olarak belirlenmiştir. Araştırma modelimize uygun hipotezler geliştirilmiştir. Araştırmamızda yer alan hipotezlerin sınanması amacı ile veri toplama araçları arasından anket yöntemi uygulanmıştır. Bu kapsamda Türkiye ' de Adana ve Mersin illerinde mağazaları bulunan yerel bir zincir perakende işletmesinde çalışan toplam 500 katılımcıya anketler dağıtılarak araştırma gerçekleştirilmiştir. Anketlerden elde edilen veriler güvenirlik analizi, doğrulayıcı faktör analizi, normallik testi, regresyon analizleri ve aracılık testi ile değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilere göre; lider - üye etkileşimi ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif anlamlı bir ilişki, lider - üye etkileşimi ile algılanan örgütsel destek arasında pozitif anlamlı bir ilişki, algılanan örgütsel destek ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca lider - üye etkileşiminin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisinde algılanan örgütsel desteğin aracılık etkisinin olduğu ortaya konmuştur. Anahtar kelimeler: Lider - üye etkileşimi, algılanan örgütsel destek, örgütsel vatandaşlık davranışı
Okullarda örgütsel adaletin tükenmişlik, iş doyumu, örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık ile ilişkisi: Bir meta-analiz çalışması
Bu tez okullarda örgütsel adalet algısının öğretmenlerin tükenmişlik, iş doyumu, örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık algıları üzerine etkisini belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Araştırma meta-analiz yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Eğitim-öğretim alanında örgütsel adalet ile tükenmişlik, iş doyumu, örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık arasında yapılmış olan korelasyonel çalışmalar araştırmanın kapsamına alınmıştır. Tarama sürecinde tükenmişlik kapsamında 4 adet çalışma araştırmaya dahil edilmiş ve toplam 885 kişilik, iş doyumu değişkeni kapsamında 19 çalışma dahil edilmiş ve 6727 kişilik, örgütsel bağlılık değişkeni kapsamında 17 çalışma dahil edilmiş ve 6875 kişilik, örgütsel vatandaşlık değişkeni kapsamında 10 çalışma dahil edilmiş ve 6316 kişilik örnekleme ulaşılmıştır. Toplamda 46 çalışma ve 20.803 kişilik örneklem sayısına ulaşılmıştır. Aynı zamanda okul kademesi, yayın türü, çalışmanın yapıldığı bölge, çalışma alanı ve örneklem büyüklükleri kapsamında moderatör analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda; örgütsel adalet algısının öğretmenlerin tükenmişlik algılarına negatif yönlü ve düşük düzeyde, iş doyumu algılarına ve örgütsel bağlılık algılarına pozitif yönlü ve orta düzeyde, örgütsel vatandaşlık algılarına ise pozitif yönlü ve düşük düzeyde etkide bulunduğu tespit edilmiştir. Örneklem büyüklüğü ve bölgenin ilişkilerde moderatör değişken olduğu ancak okul türü, yayın türü ve çalışma alanının büyük ölçüde moderatör etki göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak bulgular kapsamında uygulayıcılar ve araştırmacılar için çeşitli öneriler sunulmuştur.
Karizmatik liderliğin iş tatminine etkisindeki lider-takipçi etkileşimi ile örgütsel vatandaşlık davranışının aracı rolü
Bu çalışmada karizmatik liderliğin iş tatmini üzerindeki etkisinde lider-takipçi etkileşimi ve örgütsel vatandaşlık davranışının aracılık rolü araştırılmıştır. Bu amaçla Diyarbakır'daki kamu kurumlarında çalışan 600 kişiden anket ile veri toplanmıştır. Araştırmada öncelikle ölçeklerin yapı geçerliği ve güvenilirliği test edilmiştir. Bu amaçla keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizleri ile güvenilirlik analizi yapılmıştır. Ardından araştırma hipotezlerini test etmek amacıyla yapısal eşitlik modeli kurulmuş ve analiz edilmiştir. Yapısal eşitlik modelinin analizi neticesinde karizmatik liderliğin iş tatminini, lider-takipçi etkileşimini ve örgütsel vatandaşlık davranışını pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği bulgusuna ulaşılmıştır. Lider-takipçi etkileşimi ve örgütsel vatandaşlık davranışının da iş tatminini pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Aracılık rolünü araştırmak için Sobel testi yapılmıştır. Sobel testi neticesinde karizmatik liderliğin iş tatmini üzerindeki etkisinde lider-takipçi etkileşimi ve örgütsel vatandaşlık davranışının kısmi aracılık rolü bulunduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Aracılık rolü analiz bulgularının literatüre önemli katkılar sağlayacağına inanılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Karizmatik Liderlik, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, İş Tatmini, Lider – Takipçi Etkileşimi
İş hayatında mükemmeliyetçiliğin ve öz yeterliliğin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi
Bu araştırmada, iş hayatında mükemmeliyetçiliğin ve öz yeterliliğin, örgütsel vatandaşlık davranışına etkisinin saptanması amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, İstanbul ilinde iş hayatında bulunan ve 18 yaş üzeri gönüllü bireyler oluşturmuştur. Araştırmada nitel yöntem kullanılmış olup veriler anket aracılığı ile toplanmış, SPSS 23 programında analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda örgütsel vatandaşlık genel düzeyi ile başlama düzeyi arasında negatif yönlü bir anlamlı ilişki tespit edilirken, Örgütsel vatandaşlık genel düzeyi ile yılmama düzeyi arasında da pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bunun yanında öz yeterlilik ve mükemmeliyetçilik boyutlarının örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde anlamlı etkisinin olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Mükemmeliyetçilik, öz yeterlilik, örgütsel vatandaşlık.
Gençlik ve Spor İl Müdürlüklerinde çalışan personelin örgütsel vatandaşlık, iş tatmini ve örgütsel bağlılık düzeylerinin demografik değişkenlere göre incelenmesi: (Manisa örneği)
Bu çalışmanın temel amacı Gençlik ve Spor İl Müdürlüklerinde çalışan personelin örgütsel vatandaşlık, iş tatmini ve örgütsel bağlılık düzeylerinin demografik değişkenlere göre incelenmesidir.Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden "betimsel ve ilişkisel tarama modeli" kullanılmıştır. Bu doğrultuda personelin örgütsel vatandaşlık, iş tatmini ve örgütsel bağlılık düzeylerini ortaya çıkarmak, bu bağlılığın sosyo demografik özelliklere göre nasıl farklılaştığını belirtmek ve "Örgütsel Bağlılık Ölçeği", "İş Tatmini Ölçeği ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışları Ölçeği" ile arasındaki bağlantıyı ortaya koymak amacıyla çalışma ele alınmıştır. Çalışmanın araştırma grubu Manisa İlindeki Gençlik ve Spor İl Müdürlüklerinde mavi yakalı çalışan ve beyaz yakalı çalışan personellerden oluşmaktadır. Araştırmaya Gençlik ve Spor İl Müdürlüklerinde çalışan, 151 personelin (50 erkek, 101 kadın) gönüllü katılımı sağlanmıştır. Çalışmada analizler SPSS 26 ve Excel 2010 versiyonu kullanılarak hazırlanmıştır. Çalışmada katılımcılara; "Kişisel Bilgi Formu" ile "Örgütsel Bağlılık Ölçeği", "İş Tatmini Ölçeği" ve "Örgütsel Vatandaşlık Davranışları Ölçeği" puanlarını ölçmeye yönelik sorulardan oluşan anket uygulanmıştır. Çalışmada kullanılan ölçeklerin güvenirliği Cronbach's Alpha ile ölçülmüştür. Skewness ve Kurtosis değerlerine göre normallik dağılımı yapılmıştır. Bağımsız iki grubun karşılaştırıldığı durumlarda nonparametrik testlerden Mann Whitney–U Testi, bağımsız ikiden çok grubun karşılaştırıldığı durumlarda ise Kruskal Wallis–H Testi kullanılmıştır. Yapılan analiz sonucuna göre; Gençlik ve Spor İl Müdürlüklerinde çalışan personelin örgütsel bağlılıkları, iş tatminleri ile örgütesel vatandaşlık davranışlarının yüksek oluğu belirlenmiştir. İlişki testi sonucuna göre; örgütsel bağlılık ile iş tatmini arasında orta düzeyde pozitif ilişki olduğu, katılımcıların örgütsel bağlılık ile iş tatmini düzeylerinin birlikte arttığı saptanmıştır. Örgütsel bağlılık ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında orta düzeyde pozitif ilişki olduğu, katılımcıların örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık davranışı düzeylerinin birlikte arttığı saptanmıştır. İş tatmini ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında orta düzeyde pozitif ilişki olduğu, katılımcıların iş tatmini ile örgütsel vatandaşlık davranışı düzeylerinin birlikte arttığı saptanmıştır. Yapılan Mann-Whitney U Testi sonucuna göre; örgütsel bağlılığın medeni durum değişkenine göre anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Kruskal-Wallis H Testi sonucuna göre örgütsel bağlılığın eğitim durumu değişkenine göre anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir.
İş güvencesinin iş tatmini, örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi
Çalışmada, Gaziantep'teki özel okullarda görev yapan öğretmenlerin, iş güvencesi algılarının, iş tatmin düzeyleri, örgütsel vatandaşlık davranışları ve örgütsel bağlılık düzeyleri üzerinde etkisinin olup olmadığını belirlemek amaçlanmaktadır. Ayrıca, iş tatmini düzeyinin ve örgütsel bağlılık düzeyinin, iş güvencesi ve örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisi üzerinde aracılık etkisinin bulunup bulunmadığının incelemesi de amaçlanmaktadır. Öncelikle, çalışma kapsamında araştırmaya konu; iş güvencesi, iş tatmini, örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgütsel bağlılık kavramlarına değinilerek, 383 özel okul öğretmenin katılımıyla gerçekleştirilen anket çalışması, istatistiksel olarak incelenmiş ve araştırma modeli çerçevesinde belirlenen hipotezler test edilmiştir. Tüm bulgular paylaşılarak, bulgulara yönelik yorum ve değerlendirmeler sunulmuştur. Araştırma bulguları iş güvencesinin, iş tatmini ve örgütsel bağlılığı, doğrudan etkilediği, örgütsel vatandaşlık davranışını ise dolaylı olarak etkilediğini göstermektedir. Ayrıca, İş tatmininin, örgütsel vatandaşlık davranışının önemli belirleyicilerinden biri olduğu tespit edilmiştir. Araştırma bulgularına göre; iş güvencesine yönelik olumlu algıların, çalışanların iş tutum ve davranışlarına olumlu yansıyacağı değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgularının, literatüre katkı sağlayacağına inanılmaktadır. Anahtar kelimeler: İş Güvencesi, İş Tatmini, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Örgütsel Bağlılık
Motivasyon ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkide iş tatmini ve örgütsel bağlılığın aracı rolü
Bu çalışmanın amacı, içsel ve dışsal motivasyonun, örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisinde örgütsel bağlılık ve iş tatminin aracılık rolünü incelemektir. Çalışmanın evrenini sağlık sektörü oluşturmakta olup bu bağlamda, Türkiye'deki altı ilde faaliyet gösteren on iki hastane belirlenmiştir. Devlet ve üniversite hastanelerinden oluşan sağlık kurumlarındaki hemşire, tıbbi görüntüleme, laboratuvar çalışanları ve hasta bakıcılardan oluşan sağlık personeli çalışma için seçilmiştir. Toplamda 1237 katılımcı, uygulanan anket çalışması neticesinde araştırmaya dahil edilmiştir. Çalışmada öngörülen hipotezleri test etmek için çeşitli istatistiksel analizlere başvurulmuş olup çeşitli tanımlayıcı istatistikler, geçerlik ve güvenirlik analizi, T testi, Anova ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Ayrıca araştırma modelinin testi için yapısal eşitlik modellemesine başvurulmuştur. Verilerin analizinde ise SPSS ve AMOS istatistik paket programları kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, motivasyon, iş tatmini, örgütsel bağlılık (ÖB) ve örgütsel vatandaşlık davranışı (ÖVD) değişkenleri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu, içsel motivasyonun ÖVD'nin özgecilik, vicdanlılık, nezaket, sivil erdem ve centilmenlik alt boyutları üzerinde anlamlı etkisi olduğu, dışsal motivasyonun ise nezaket alt boyutu hariç ÖVD'nin diğer alt boyutları üzerinde anlamlı etkisi olduğu ortaya konmuştur. Bu bağlamda, içsel motivasyon ve dışsal motivasyon ile ÖVD arasında örgütsel bağlılık ve iş tatmininin aracılık rolleri, motivasyon ve örgütsel vatandaşlık davranışı alt boyutları dikkate alındığında farklılık göstermiştir. Buna göre; içsel ve dışsal motivasyonun örgütsel vatandaşlık davranışları için önemli bir etken olduğu, örgütsel bağlılık ve iş tatminin ise bu ilişkide çeşitli düzeylerde aracılık etkisi gösterdiği görülmüştür.
Örgütsel sinizmin öncülleri ve sonuçları üzerine bir meta analiz çalışması
Örgütsel sinizm ve bu kavramın öncülleri ve sonuçları üzerine bir meta analiz uygulamasını içeren bu çalışmada literatürde örgütsel sinizm kavramının birlikte çalışıldığı bazı örgütsel kavramlar ele alınmıştır. Yapılan araştırmada, bireysel çalışmalarda örgütsel sinizm ile ilişkisi olduğu bulgulanan bu temel örgütsel kavramların, örgütsel sinizmle gerçekten anlam ifade edebilecek bir ilişkileri olup olmadığı ve varsa da bu ilişkinin yönü ve şiddetini ne olduğu konusunun açıklığa kavuşturulması amaçlanmıştır. Bu meta analiz araştırmasında öncelikle sinizm kavramının içeriği hakkında bir literatür taraması ortaya konulmuş ve sonrasında sinizmin özel bir türü olan örgütsel sinizm kavramı gerek tanımları, gerek altyapısı gerekse de kuramsal gelişimi yönünden detaylı olarak ele alınmıştır. Sonrasında literatürde örgütsel sinizmle ilişkili olduğu ifade edilen ve birlikte çalışılan örgütsel kavramların her biri hakkında genel bir literatür incelemesi sunulmuştur. Bu çalışmanın dördüncü bölümü meta analiz araştırmamıza ayrılmış ve araştırmada öncül ve sonuç olarak ele alınan her bir kavramın örgütsel sinizmle ilişkisi olup olmadığına dair bir analiz yapılmıştır. Bu bölümde aynı zamanda örgütsel sinizm ve ilgili kavramlar arasındaki ilişkide farklılaşma yaratabileceği düşünülen yayının yapıldığı ülke, örneklemin alındığı sektör ve yayın türü alt faktörleri de analize tabi tutulmuştur. Yapılan meta analiz uygulaması sonrasında, literatürde örgütsel sinizm ile birlikte çalışılan öncül ve sonuç kavramları arasından yoğunlukları sebebiyle seçtiğimiz tüm kavramların kimi orta düzeyde kimisi yüksek düzeyde olmak üzere örgütsel sinizmle ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu kavramlardan arasından en yüksek ilişkiye sahip örgütsel sinizm öncüllerinin sırasıyla örgütsel güven ve örgütsel destek; sonuçlarının ise, örgütsel bağlılık ve ayrılma niyeti olduğu bulgusu elde edilmiştir. Diğer öncül ve sonuçlarda ise orta düzeyde bir ilişki sonucu elde edilmiştir.