Örgütsel vatandaşlık
Bu konu başlığı altında 124 tez
Örgüt kültürünün özel ve devlet hastanelerinde görev yapan hemşirelerin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerine etkisi ve bir uygulama
Günümüzde sağlık sektöründeki teknolojik gelişmeleri göz önüne aldığımızda, bu ilerlemelerin çalışanlar tarafından ne şekilde kuruma yansıtılacağı ve ayak uydurulacağı merak konusu olmuştur. İnsan sağlığının önemini de düşünürsek, hastanelere yapılacak olan her yeniliğin hastane çalışanları tarafından nasıl karşılanacağı ve bir vatandaş olarak bu yeniliklerin kurum kültürüyle nasıl uyum sağlayacağı önemli hale gelmiştir. Kültür, bir çevrenin hayatını devam ettirme, toplumsal birimlerini belirleme, kazanılan tutum ve davranışlarını, bilgi, değer, inanç ve insanların etkileşimi sonucu ortaya çıkan tüm faaliyetlerini gidermek ve ihtiyaçlarını tedarik etmek maksadıyla meydana getirdiği bir hayat tarzıdır. Örgüt kültürü ise örgüt çalışanlarının bir araya gelip paylaştığı gelenekler, inançlar, diller, hisler, etkileşimler, uygulamalar ve değerlerden meydana gelmiştir. Örgüt kültürü terimi üzerinde yapılan araştırmalar neticesinde sağlam temelli güçlü yönetilen bir örgüt kültürünün çalışanlar üzerinde doğrudan pozitif bir etki bıraktığını, performansını geliştirdiğini ve rekabetini artırdığını görmekteyiz. Örgütün sosyal mekanizmasının bakıma alınması olarak tarif edilen örgütsel vatandaşlık davranışı, çalışanların iş arkadaşları ile iş birliğine yönelik ve sistemi koruyucu faaliyetlerde bulunmaları, sistemin gelişmesi için orijinal fikirler ortaya atmaları, sisteme daha fazla katkı sağlayabilmek için kendi kendini eğitmeleri, örgütün dış çevrede olumlu şekilde tanınmasını sağlayacak davranışlar için gayret göstermeleridir. Bu çalışma, kültür, örgüt kültürü ve örgütsel vatandaşlık davranışı kavramlarının ortaya konulmasını, bu kavramların öneminin ve boyutlarının anlatılmasını, örgüt kültürü konusunda yapılan sınıflandırmaları ve örgütsel vatandaşlık davranışlarının sonuçlarını açıklamaktadır. Tüm bunlara ek olarak Bingöl ili özel ve devlet hastanelerinde görev yapan hemşirelere yapılan anket çalışmasıyla örgüt kültürünün örgütsel vatandaşlık davranışları üzerine etkisi ölçümlenmeye çalışılmıştır.
Kurumsal liderlik tarzlarını algılamanın örgütsel bağlılık ve vatandaşlığa etkisinde çalışanların motivasyon seviyelerinin rolü ve bir araştırma
Sağlık kuruluşlarının etkililiğinde ve verimliliğinde sağlık çalışanlarının bilgisi, becerisi, yetkinliği ve etkin iletişimi kurumun başarısında en önemli kaynaktır. Bu kaynağın etkin bir şekilde yönetimi, etkili liderlik ile mümkündür. Liderlik, örgütün etkinliğini ve başarısı etkileyen önemli bir faktördür. Sağlık kuruluşlarında örgütsel verimlilik ve performansın artmasını sağlayan faktörlerden bazıları çalışan motivasyonu, örgütsel bağlılık ve vatandaşlık davranışlarıdır. Bu tutum ve davranışların çalışanların kurumsal liderlik tarzlarını algılaması ile etkili ve ilişkili olduğu düşünülmektedir. Çalışmada algılanan kurumsal liderlik tarzlarının çalışanların örgütsel bağlılık ve vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisinde motivasyon seviyelerinin aracılık rolünün bulunup bulunmadığı ortaya konması amaçlanmıştır. Motivasyon hedefe odaklı davranışın oluşması için enerji verme ve harekete geçirme eylemini yönlendiren bir süreçtir. Bu araştırma, çalışanların algılanan kurumsal liderlik tarzlarına göre örgütsel bağlılık ve vatandaşlık davranışlarına etkisinde motivasyon seviyelerinin ara değişken rolü olabileceği varsayımına dayanmaktadır. Bu bağlamda algılanan liderlik tarzlarının örgütsel bağlılık ve vatandaşlığa etkisinde motivasyon seviyelerinin aracılık rolünü araştırmaktır. Bu araştırma verileri anket yöntemi ile toplanmıştır. İstanbul'da bulunan özel hastanelerde 420 sağlık çalışanına uygulanan araştırmanın sonucunda, çalışanların algıladıkları liderlik tarzının örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık üzerinde anlamlı etkisinin olduğu görülmüştür. Çalışanların motivasyon seviyelerinin algılanan liderlik tarzının örgütsel bağlılık üzerinde kısmen moderatör rolü bulunmaktadır. Algılanan liderlik tarzının örgütsel vatandaşlık üzerindeki etkisinde motivasyon seviyelerinin ara değişken rolü olmadığı saptanmıştır. Ayrıca çalışanların dönüşümcü, etkileşimci ve babacan liderlik tarzları algısının örgütsel bağlılık ve motivasyon düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu, serbest liderlik tarzının ise örgütsel bağlılık ve motivasyon düzeylerini olumsuz etkilediği sonucuna varılmıştır. Örgütsel bağlılığın vatandaşlık davranışı üzerinde etkisinin olmadığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Kurumsal Liderlik Tarzı, Örgütsel Vatandaşlık, Örgütsel Bağlılık, Motivasyon
Örgütsel adalet, güven, bağlılık ve vatandaşlığın çalışanların performansına etkisi ve buna yönelik bir uygulama: Esenyurt belediyesi örneği
Bilgi toplumuna geçiş süreci ile birlikte önemi giderek artan ve günümüzde bir işletme ya da örgütün en önemli bileşeni haline gelen beşerî sermaye, yönetim sürecinde pek çok bilişsel özellikleri de bünyesinde barındırması açısından kapsamlı bir alan teşkil etmektedir. Örgütsel anlamda işletme yönetiminde değinilen örgütsel adalet, örgütsel güven, bağlılık ve vatandaşlık gibi kavramların günümüzde çalışanların performansları üzerinde etkili olduğu üzerine pek çok araştırma mevcuttur. Öte yandan günümüzde işletme yönetimine benzer şekilde örgütlenmeye başlayan kamu kurumlarında bu değişkenleri bir arada ve kümülatif bir biçimde değerlendiren yeterli çalışma mevcut değildir. Bu nedenle araştırmada, çalışanların performansları üzerinde örgütsel adalet, güven, bağlılık ve vatandaşlığın etkisinin incelenmesi ve ampirik olarak ortaya koyulması amaçlanmıştır. Araştırmada bu bağlamda, İstanbul ili Esenyurt ilçesinde 2017-2018 yılında Belediyenin çeşitli kadrolarında görevli (n=446) çalışan üzerinde anket uygulaması yapılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre örgütsel adalet ve örgütsel güven işgören performansı üzerinde doğrudan etkili olmayıp, örgütsel adalet ve örgütsel güven arasında, örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık arasında ise istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık ile işgören performansı arasında da istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Buradan hareketle yapısal eşitlik modellemesi sonuçlarına göre örgütsel adalet güveni, örgütsel güven bağlılığı ve vatandaşlığı getirmekte, bu durum ise işgören performansını olumlu yönde etkilemektedir. Anahtar Kelimeler: Örgütsel adalet, örgütsel bağlılık, örgütsel güven, örgütsel vatandaşlık, çalışan performansı, belediye, kamu kurumu.
Etik ve dönüşümcü liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki
Bu çalışmada, etik liderlik ile dönüşümcü liderlik incelenmiş, etik ve dönüşümcü liderliğin örgütsel vatandaşlık üzerine etkisi araştırılmıştır.Günümüzde, geleneksel liderlik anlayışlarının yeterli olmadığının düşünülmesi, değişimi amaçlayan liderlik anlayışı olan dönüşümcü liderlik anlayışının gerekliliği ortaya çıkarmıştır. Dönüşümcü liderlik anlayışının tüm sektörlerde önemi artmaktadır. Günümüzde dönüşümcü liderlik, zorlukların aşılmasında en iyi çözüm yolu olarak görülmüştür. Bu nedenle dünyadaki değişimler karşısında tehditleri ve olanakları sezebilen ve işletmenin gerek duyacağı değişimleri çalışanlarının da desteğiyle gerçekleştirebilecek dönüşümcü liderlere ve adil bir yönetim anlayışına sahip olan etik liderlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sebepten dolayı tez çalışmamda etik ve dönüşümcü liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki araştırılmıştır. Araştırma bulguları, katılımcılardan elde edilen veriler üzerinde SPSS 23.0 programı kullanılarak gerçekleştirilen analizlerin sonucunda elde edilmiştir. Anket verileri 305 kişinin verdiği cevaplar üzerinden analiz edilmiştir. Elde edilen veriler yüzde, frekans, yöntemleriyle analiz edilmiştir. Sonuçlar tablolar halinde elde edilmiş ve değerlendirilmiştir. Anket soruları değerlendirilirken, faktör, güvenilirlik ve farklılık analizleri uygulanmış ve neden–sonuç ilişkileri incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Liderlik, etik liderlik, dönüşümcü liderlik, örgütsel vatandaşlık davranışı
Örgütsel etik değerlerin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisi
Araştırmanın amacı, çalışanların örgütsel etik değerlerin, örgütsel vatandaşlık davranışı algısı üzerindeki etkisini incelemek olarak belirlenmiştir. Araştırmada betimsel tarama modeli uygulanmıştır. Araştırmanın örneklemini 321 kişi oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında anket formu kullanılmıştır. Anket formu demografik özelliklere yönelik sorulardan, Örgütsel Etik Değerler Ölçeği ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeğinden meydana gelmektedir. Veri analizi SPSS 21 paket programında yapılmıştır. Verilerin analiz edilmesinde frekans, yüzde ve tanımlayıcı istatistiklerden faydalanılmıştır. Ayrıca alt boyutların çarpıklık ve basıklık değerlerinin 1,96 ile -1,96 arasında yer alması nedeniyle parametrik testler olan t testi, ANOVA testi, Pearson Korelasyon testi ve regresyon analizi uygulanmıştır. Örgütsel etik değerler ve örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisi Pearson Korelasyon Testi ile incelenmiştir. Test sonuçlarına göre tüm boyutlar arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Akademisyenlerin iş tatmininin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi ile öz yeterliliğin aracı rolü üzerine bir araştırma
Yapılan bu tez çalışmasında, İstanbul'da faaliyet gösteren bir Vakıf Üniversitesi'nde görev yapmakta olan akademisyenlerin iş tatmin düzeylerinin örgütsel vatandaşlık davranışını etkileme düzeyleri ile sahip oldukları öz yeterlilik algısının bu ilişkideki aracı rolü test edilmektedir. Tez Çalışması 5 ayrı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, çalışmanın giriş bölümüdür. İkinci bölüm, İş Tatmininin detaylı bir şekilde anlatılmasıdır. Üçüncü bölüm, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı bölümünün detaylı bir şekilde anlatılmasıdır. Dördüncü bölüm Öz Yeterlilik kavramının anlatılmasıdır. Beşinci bölüm araştırma ve analiz bölümüdür. Araştırmada kullanılan ölçekler; Minesota İş Tatmin Ölçeği, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği ve Öz Yeterlilik Ölçeği'dir. Araştırmada geçerli kabul edilerek analiz edilen anket sayısı 131 dir. Anket yöntemi kullanılarak toplanan verilerin analizinde IBM SPSS 24 programı kullanılmıştır. Araştırmada akademisyenlerin iş tatmininin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisinde öz yeterliliğinin tam aracı rolüne sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca akademisyenlerin iş tatmini, örgütsel vatandaşlık davranışı ve öz yeterliliğinin demografik bazı değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığına dair hipotezler test edilmiştir. Ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik analizleri, açıklayıcı faktör analizi ve değişkenler arasındaki ilişki analizleri yapılmıştır. Araştırma hipotezlerini test etmek için ise; basit ve çoklu regresyon analizi, t testi, ANOVA testi vb. kullanılmıştır.
Okulların DNA profilleri ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık düzeyleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, okulların DNA profilleri ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. İlişkisel tarama modelindeki araştırmanın evrenini 2015 – 2016 öğretim yılında Uşak ilinde görev yapan 3986 öğretmen, araştırmanın örneklemini ise 457 ilkokul, ortaokul ve lise öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada basit tesadüfî örnekleme yoluna gidilmiştir. Araştırmada veriler "Örgüt DNA'sı ölçeği" ve "Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği" ile toplanmıştır. Verilerin analizinde doğrulayıcı faktör analizi, aritmetik ortalama, tek yönlü varyans analizi, t-Testi, Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı ve Basit Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; öğretmenler okulların DNA profillerini, sağlıklı örgüt profillerinden esnek örgüt profili olarak algılamaktadırlar. Okul düzeyleri arasında ilkokullar, diğer okul düzeylerine göre daha sağlıklı olan örgüt profillerine sahiptirler. Erkek öğretmenler okulların sağlıklı örgüt profillerinde olduğuna yönelik algı düzeyine sahip iken, kadın öğretmenlerin algı düzeyleri sağlıksız örgüt profillerinde daha yüksektir. Okullarda görev yapan öğretmenlerin sayısı arttıkça, öğretmenlerin okulların sağlıksız örgüt profillerinde olduğuna yönelik algı düzeyleri artmaktadır. Öğretmenlerin aynı okulda çalışma sürelerine göre okulların DNA profillerine yönelik algılarını farklılaşmazken, sağlıksız örgüt profillerindeki algı düzeyleri okula yeni gelen öğretmenler ile uzun süredir aynı okulda görev yapan öğretmenler arasında anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Öğretmenlerin mesleki kıdemlerine göre okulların DNA profillerine yönelik algıları sadece gelişigüzel örgüt profilinde anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Yine araştırmaya göre öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı algıları yüksek düzeydedir. Örgütsel vatandaşlık davranışının alt boyutlarına göre en yüksek algıya sahip olduğu boyut centilmenliktir. Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık düzeyleri cinsiyetlerine ve mesleki kıdemlerine göre farklılaşmazken, okul düzeyi ve okuldaki öğretmen sayısına göre yardımlaşma, centilmenlik ve sivil erdem boyutlarında farklılaşmakta, vicdanlılık boyutunda ise farklılaşmamaktadır. Öğretmenlerin aynı okulda çalışma sürelerine göre örgütsel vatandaşlık düzeyleri sadece yardımlaşma boyutunda farklılaşmaktadır. Yine araştırma sonucuna göre öğretmenlerin okulların sağlıklı örgüt profillerine (esnek, askeri, tam zamanlı) yönelik algıları ile örgütsel vatandaşlık düzeyleri arasında pozitif yönlü orta dereceli bir ilişki görülmekteyken, öğretmenlerin okulların sağlıksız örgüt profillerine(gelişigüzel, yönetim ağırlıklı, pasif-saldırgan) yönelik algıları ile örgütsel vatandaşlık düzeyleri arasında negatif yönlü orta dereceli bir ilişki olduğu görülmektedir. Araştırmaya göre ortaokullarda esnek örgüt ve pasif-saldırgan örgüt profilleri öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışını, liselerde esnek örgüt, askeri örgüt ve pasif-saldırgan örgüt profillerin öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışını anlamlı bir şekilde yordadığı görülmektedir. Okulların sağlıklı esnek ve askeri örgüt özelliklerine sahip olmaları öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışını olumlu yönde yordamakta iken, pasif-saldırgan örgüt özellikleri olumsuz yönde yordamaktadır.
Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları ile iş yaşam dengeleri arasındaki ilişki
Bu araştırma İzmir ili Ödemiş ilçesinde Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı devlet anaokulu, ilkokulu, ortaokulu ve liselerinde görev yapan okul yöneticileri ve öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları ile iş yaşam dengeleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma ile öğretmenlerin demografik özellikleri bakımından örgütsel vatandaşlık davranışı düzeyleri ile iş yaşam dengeleri düzeylerinde cinsiyet, görev, öğrenim durumu, kıdem, bulunduğu okulda çalışma süresi, branş, okul türü ve yaş değişkenleri bakımından farklılaşma olup olmadığının ve bu iki kavram arasındaki ilişki düzeyinin saptanması planlanmıştır. Araştırmanın evrenini İzmir ili Ödemiş ilçesi sınırlarında faaliyet gösteren kamuya ait anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise okullarında görev yapan okul yöneticileri ve öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırma tüm evrene uygulanmıştır. Örneklem araştırmaya gönüllü katılan 535 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada katılan öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı düzeylerinin tespit edilmesinde "Örgütsel Vatandaşlık Davranışları Ölçeği", iş-yaşam dengesi düzeylerinin tespit edilmesinde ise "İş-Yaşam Dengesi Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler SPSS 18 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın verileri değerlendirirken tanımlayıcı istatistik metotları (frekans, ortalama, standart sapma) kullanılmıştır. Örneklem katılımcılarının seçiminde, eğitim kademeleri köy ve şehir merkezi bazında tabakalı örnekleme metodu kullanılarak sınıflandırılmıştır. Araştırma seçilen okullardaki 535 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda hipotez testlerinin analiz edilmesinde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi(Anova), tukey testi, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilgili olumlu görüşe sahip oldukları ancak ÖVD düzeylerinin çok yüksek olmadığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı düzeyleri cinsiyet, görev durumu, öğrenim durumu, kıdem, bulunduğu okulda çalışma süresi, branşı, okul türü ve yaş değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmamaktadır. Buna karşın öğretmenlerin iş yaşam dengesi düzeyleri orta seviyededir. İş yaşam dengesi ve alt boyutlarında kıdem ve branş değişkenlerine göre anlamlı bir farklılaşma görülmezken iş yaşam uyumu alt boyutunda görev ve yaş değişkenlerine göre yaşamı ihmal etme alt boyutunda cinsiyet, okulda çalışma süresi ve okul türü değişkenlerine göre, yaşamın işten ibaret olması alt boyutunda öğrenim durumu değişkenine göre, iş yaşam dengesi genelinde ise görev ve yaş değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmanın olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı ile iş yaşam dengeleri geneli arasında anlamlı bir ilişki görülmezken iş yaşam dengesinin alt boyutları olan yaşamı ihmal etme ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif yönlü düşük düzeyli anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Buna karşın örgütsel vatandaşlık davranışı ile kendine zaman ayırma ve yaşamın işten ibaret olması alt boyutları arasında negatif yönlü düşük düzeyli anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bu düşük düzeyli ilişkilerin saptanması dolayısıyla bu değişkenlerin birbirini yordama durumuna da bakılmıştır. Yapılan regresyon analizinde iş yaşam dengesinin kendine zaman ayırma ve yaşamın işten ibaret olması alt boyutlarının örgütsel vatandaşlık davranışını negatif yönde düşük düzeyde yordarken yaşamı ihmal etme alt boyutunun ise örgütsel vatandaşlık davranışını pozitif yönde düşük düzeyde yordadığı saptanmıştır. Sonuç olarak, öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı demografik değişkenler bakımından anlamlı farklılıklar göstermezken iş yaşam dengesi geneli ve alt boyutlarının bazı değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gösterdiği ifade edilebilir. Bunun yanında öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş yaşam dengesi geneli arasında ilişki tespit edilmezken iş yaşam dengesinin bazı alt boyutlarının örgütsel vatandaşlık davranışını düşük düzeyde yordadığı söylenebilir.
Öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeyleri ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki
Çalışmanın amacı öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeyleri ve örgütsel vatandaşlık davranışlarının belirlenen değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesiyle örgütsel sinizm ile örgütsel vatandaşlık davranışlarının arasındaki ilişkinin ne düzeyde olduğunu belirlemektir. Araştırmanın evrenini 2018-2019 eğitim öğretim yılında Kayseri il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaokullarda görev yapan 356 okulda 7850 öğretmen oluşturmaktadır. Bu çalışmanın örneklemi ise tesadüfi eleman örnekleme yöntemi ile seçilen Kayseri il merkezinde ilk ve ortaokullarda çalışan 58 okulda 475 öğretmenden oluşmaktadır. Brandes, Dharwadkar ve Dean (1999) tarafından geliştirilen ve Türkiye'de Kalağan (2009) tarafından Türkçeye uyarlanan 13 maddelik üç boyutlu "Örgütsel Sinizm Ölçeği" ile Yücel (2008) ile Yücel ve Kaynak (2008) tarafından geliştirilerek 17 maddelik "Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği" araştırmacı tarafından öğretmenlere uygulanarak araştırma verilerine ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin okullarındaki örgütsel sinizm algılarının orta düzeyin altında; örgütsel vatandaşlık davranışı algılarının ise orta düzeyin üstünde olduğu söylenebilir. Örgütsel sinizm alt boyutlarının cinsiyet, eğitim durumları, yöneticilik deneyimleri ve farklı değişkenlerle ilişkisi istatiksel olarak anlamlı bulunmazken duyuşsal sinizm alt boyutunun medeni hal durumuna göre bekar öğretmenler lehine istatiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Örgütsel vatandaşlık davranışı alt boyutlarının medeni hal, yöneticilik deneyimi ve farklı değişkenlerle ilişkisi istatiksel olarak anlamlı bulunmazken vicdanlılık ve kendini geliştirme alt boyutlarında cinsiyet durumuna göre erkekler lehine; vicdanlılık alt boyutunun eğitim durumuna göre ise lisansüstü lehine istatiksel olarak anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca örgütsel sinizmin davranışsal ve duyuşsal alt boyutlarıyla örgütsel vatandaşlık davranışı alt boyutları arasında doğrudan bir ilişki bulunamamıştır. Ancak bilişsel sinizm ile gönüllülük arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki ve bilişsel sinizm ile sportmenlik arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğunu sonucuna da ulaşılmıştır.
Türk siyasi hayatında Muhsin Yazıcıoğlu ve Muhsin Yazıcıoğlu'nun dönüşümcü liderlik yönünün örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisi
Bu çalışmada Muhsin Yazıcıoğlu'nun siyasi hayatı, dönüşümcü liderlik yönünün örgütsel vatandaşlık üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışmada ilk olarak Muhsin Yazıcıoğlu'nun hayatı tanıtılmış; akabinde Yazıcıoğlu'nun siyasi faaliyetleri ve görüşlerine yer verilmiştir. Son olarak Yazıcıoğlu'nun dönüşümcü liderlik yönünün belirlenerek, örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Çalışma örneklemi, Türkiye genelindeki Büyük Birlik Partisi ve partinin gençlik teşkilatı olan Alperen Ocaklarında, Yazıcıoğlu dönemi görev almış 299 kişiden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak dönüşümcü liderlik ölçeği, örgütsel vatandaşlık davranış ölçeği ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Dönüşümcü liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilgili alt boyutların geçerlilik ve güvenirliliğini belirlemek için doğrulayıcı faktör analizi ve cronbach's alpha analizi yapılmıştır. Dönüşümcü liderliğin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisini göstermek amacıyla yapısalcı eşitlik modeli (YEM) kullanılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda dönüşümcü liderliğin, örgütsel vatandaşlık davranışını pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir.
Eğitim kurumlarında liderlik kapasitesi, örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgüt kültürü
Günümüzün modern dünyasında etkili bir örgüt için çalışanların karar alma mekanizmasına ve uygulamalara aktif katılımı, kendilerini örgütün bir parçası olarak algılamalarını, değerli hissetmelerini ve örgütün amaçlarını benimsemelerini sağlamakta ve bu şekilde örgütsel vatandaşlık anlayışı yüksek düzeyde kişilerin olduğu bir örgüt yapısı ortaya çıkmaktadır. Böyle bir yapıda dikkat çeken bir diğer önemli konu ise örgütün kültürü olmaktadır. Tüm bu bileşenlerin eğitim kurumlarındaki yansımalarının önem arz ettiği düşünülmektedir. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı okullardaki liderlik kapasitesi, örgütsel vatandaşlık davranışı ve okul kültürü arasındaki ilişkiyi açıklamaktır. Uşak il merkezi ve ilçelerinde 2021-2022 eğitim öğretim yılında ilkokul, ortaokul ve liselerden 441 öğretmen ile yapılan bu çalışmada Lambert (2003) tarafından geliştirilen ve Kılınç (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan Okullarda Liderlik Kapasitesi Ölçeği, Yücel ve Belenkuyu (2017) tarafından geliştirilen Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği ve Terzi (2005) tarafından geliştirilen Okul Kültürü Ölçeği kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişkilere odaklanan bu çalışma ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Verilerin istatistiksel analizi için Doğrulayıcı Faktör Analizi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Bağımsız Örneklemler t-Testi, Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı ve Çoklu Regresyon analizinden yararlanılmıştır. Bulgular öğretmenlerin okul liderlik kapasitesi, örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgüt kültürü algılarının yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Hesaplanan korelasyon katsayıları, değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve orta düzeyde ilişkinlerin olduğu sonucunu vermiştir. Uygulayıcılara okulla ilgili alınacak kararlarda öğretmenlerin de kararlara katılımını sağlaması, onlara gerekli sorumluluklar vermesi ve uygun çalışma ortamı sunması, okulda iş birliği ve dayanışmaya dayanan bir iklim oluşturmaya gayret göstermesi yönünde öneriler verilmiştir.
Örgüt kültürü ve örgütsel vatandaşlık davranışı: Ulusal ve uluslararası işletmeler üzerinde bir analiz
Küreselleşme ile birlikte işletmeler için pazar alanı haline gelen dünyada rekabet her geçen gün daha da zorlaşmaktadır. Bu rekabet ortamında işletmelerin de dünya ve ülke pazarından pay elde etmeleri için rekabet avantajı sağlamaları gerekmektedir. İşini seven ve gönüllü bir şekilde örgüt yararını destekleyici davranışlar sergileyen çalışanlar ile işletmelerin rekabet avantajı elde etmesi beklenilmektedir. Örgüt kültürü, örgütsel vatandaşlık davranışının belirleyicilerinden biri olarak açıklanmaktadır. Örgütsel vatandaşlık davranışı, çalışanların hem şirkete hem de çalışma arkadaşlarına karşı sergiledikleri davranışlar olarak tanımlanmaktadır. İşletme bünyesinde oluşturulmuş örgüt kültürünün çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışını etkileyeceği ve bu durumun da işletmenin amaçlarına ulaşmasında önem taşıdığı düşünülmektedir. Çalışma kapsamında öncelikle örgüt kültürünün, çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Daha sonra örgüt kültürünün ve örgütsel vatandaşlık davranışının, ulusal ve uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren firmaların çalışanları bakımından farklılık olup olmadığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Türkiye İstatistik Bölge Birimleri Sınıflandırması(Türkiye İBBS)'na göre TRC3 sınıfında yer alan Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt illerinde faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası işletmelerin çalışanları ile anket çalışması yapılmıştır. Çalışma kapsamında yapılan Bağımsız Gruplar T-Testi ve Basit Regresyon analizlerinde örgüt kültürü alt boyutlarının(güç kültürü, başarı kültürü ve destek kültürü) örgütsel vatandaşlık davranışının alt boyutları(diğerkâmlık davranışı, vicdanlılık davranışı sivil erdem davranışı, centilmenlik davranışı ve nezaket davranışı) üzerinde etkisi olduğu sonucu elde edilmiştir. Ulusal firma çalışanlarının uluslararası firma çalışanlarına nazaran daha fazla örgütsel vatandaşlık davranışı sergilediği sonucu elde edilmiştir. İşletme amaçlarına yönelik meydana gelen örgüt kültürü, çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışlarını etkilemektedir. Yöneticiler tarafından iş görenleri güçlendirilmesi, desteklenmesi, yönetime katılmalarının sağlanması gibi örgüt politikalarının uygulamaya konulması örgütsel vatandaşlık davranışının sergilenmesini artıracağı beklenmektedir.
Dönüşümcü liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide kişi-örgüt uyumunun rolü
Bu çalışmanın amacı dönüşümcü liderlik davranışı ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiyi, bu ilişkide kişi-örgüt uyumunun etkisinin bulunup bulunmadığını ve araştırma konusu değişkenler arasındaki etkileşimin muhtemel neticelerini ortaya koyabilmektir. Bu amaçla her değişken tek boyutta incelenmiştir. Çalışma Ankara'da faaliyet gösteren 148 çalışanı bulunan özel bir firmadaki 111 katılımcı ile yürütülmüştür. Modelde yer alan değişkenler arasındaki etkileri belirlemek için yapısal eşitlik modellemesi oluşturulmuş ve yol analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda kişi-örgüt uyumunun dönüşümcü liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide kısmı aracılık rolüne sahip olduğu bulunmuştur. Ayrıca değişkenler arası ilişkilerin yüksek düzeyde olduğu görülmüş; dönüşümcü liderliğin kişi-örgüt uyumu ve örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde, kişi-örgüt uyumunun da örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde olumlu etkileri olduğu tespit edilmiştir.Bununla birlikte dönüşümcü liderliğin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde kişi-örgüt uyumu üzerinden dolaylı etkisi tespit edilmiştir Anahtar Sözcükler Dönüşümcü Liderlik, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Kişi-Örgüt Uyumu, Aracılık
Uluslararası işletmelerde kurumsal vatandaşlık ve etik
Kurumsal şirketler küreselleşme kavramıyla birlikte güç kazanan ve dünya üzerindeki rekabeti arttıran kurumlardır. Küreselleşmeyle kavramıyla birlikte özellikle ekonomik anlamda sınırların azalmasıyla birlikte çok uluslu şirketler dünya genelinde yayılarak farklı ülke ekonomilerine dahil olmaya başlamışlardır. Dünyadaki değişime tepkisiz kalmayan uluslararası şirketler için bu gelişim ve değişime entegre olabilmeleri için kurumsal vatandaşlık kavramı kaçınılmaz bir imkan sunmuştur. Değişen dünya düzeniyle birlikte kamuoyu şirketlerden sadece kaliteli ürün ve hizmet taleplerinin dışına çıkmışlardır. Taleplerde oluşan bu durum şirketlerin birer vatandaş olarak davranmalarını öngörmüştür. Şirketler de o ülkelerin vatandaşları gibi ekonomiye kaptıkları katılımın ve desteğin yanı sıra vatandaşlık özellikleri sergileme noktasına gelmiştir. Ticaret hayatına başladıkları her ülkenin problemlerini benimseyerek, ülkelerin problemlerini göz önünde bulundurarak ülkeye katkıda bulunmaya başlamışlardır. Bu kurumsal vatandaşlık örnekleri ülkelerin öncelikli problemlerine göre farklılık göstermektedir. Kurumsal vatandaşlık faaliyetlerini çevre, kültür, spor ve eğitim başlıkları altında yapan şirketler pazarlarına girdiği ülkelerde yalnızca istihdam yaratmakla kalmayarak aynı zamanda ülkenin öne çıkan problemlerini ele almışlardır. Bunu yaparken kendi üretim ve hizmetlerinden ortaya çıkan hammadde ihtiyacı, istihdam, çevre faktörü gibi konuların üzerinde durmuşlardır. Anahtar kelimeler: Uluslararası şirketler, küreselleşme, kurumsal vatandaşlık, kurumsal vatandaşlık uygulamaları
Morality, loyalty and citizenship: Youth organization in interwar Albania
This study explores the interwar Albanian state youth organizations, the National Entity "The Albanian Youth" and the Federation of Artistic and Sports Associations "The Albanian Brotherhood." They constitute the first examples of the Ministry of Culture, Youth and Sports that we find in present day Albania. These institutions, which related youth, education, sports and culture to a patriotic platform that deeply affected the political culture in the country, become for the first time the subject of a particular socio-historical research. This study proposes that these institutions advanced a project of citizenship for Albanian society. This project consists in the organization of national society through the youth and by projecting onto the city youth the good citizenship. Approaching national citizenship as being political this study suggests that the city emerges at the same time as a space of subversion of and compliance to power. This works stands in the intersection of education, citizenship, and youth studies and it is based on the examination of many original documents that were not explored previously. Youth represents its key concept and term. The other dimensions, loyalty and morality, emerged as key elements in understanding diverse aspects of the good citizenship. The idea that intellectual elites could shape society according to what they regarded as "developed," "western," and "civilized," patterned the state's and regime's logics of creating the good citizen. Nevertheless, this study shows that the values the state youth organizations promoted and the practices they advanced cannot be simply regarded as state or elite projects. On the contrary, they were the product of the interaction of multiple actors and dynamics that founded and shaped the state itself.
The relationship between corporate sustainability and organizational citizenship: The moderating effect of work-life balance and personal traits
Sustainability is an indispensable need for the continuation of the next generations. In addition, sustainability practices have now become a principle on an organizational basis (Wang & Lin, 2007), therefore, ensuring corporate sustainability is a strategic goal. With the awareness of corporate sustainability, institutions aim to maintain and develop economic growth, corporate reputation and relations with all their stakeholders. Corporate sustainability; businesses that take their social, environmental and economic dimensions as a whole and adopt this approach as a management strategy have the chance to keep their competitive power in their hands. On the other hand, when the literature is reviewed, it is seen that the number of studies examining the relationship between corporate sustainability practices and organizational behavior outputs is relatively few. In this context, the aim of the thesis study is to examine the relationship between corporate sustainability practices and organizational citizenship behavior and the moderator effect of work-life balance and personality traits on this relationship. Four scales were used in the study, and the population of the research is academic and administrative staff working in higher education institutions operating in Turkey. According to the results of the research, it has been determined that there is a relationship between corporate sustainability and organizational citizenship behavior. In addition, it was found that work-life balance had a regulatory role in this relationship, while personality traits did not have a moderator role.
Kurumsal sosyal sorumluluk algısı ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki: Artvin Çoruh Üniversitesi Hopa Yerleşkesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesine yönelik bir araştırma
Kurumsal Sosyal Sorumluluk kavramı günümüz dünyasında hızla yaygınlaşmakta ve önem kazanmaktadır. Ülkemizde de son yıllarda üniversitelerin eğitim planlarında daha fazla yer almaya başladığı görülmektedir. Bu araştırma Üniversite öğrencilerinin KSS ve ÖVD'lerine etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla Artvin Çoruh Üniversitesi Hopa İktisadi İdari Bilimler Fakültesi bünyesinde yer alan İşletme, İktisat, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi öğrencilerinden oluşan bir örneklem ile bu çalışma yürütülmüştür. Toplam 549 kişinin eğitim gördüğü Hopa İktisadi İdari Bilimler Fakültesi öğrencilerinin 190 tanesinden anketlere geri dönüş olmuştur. Bu anketlerin 182 tanesi çalışma kapsamında değerlemeye uygun görülmüştür. Araştırma sonuçları Özdemir(2007) ve Çalışkan(2010) çalışmalarında ortaya konan "ekonomik, etik, yasal ve gönüllülük" faktörlerin kurumsal sosyal sorumluluğu algılamada ön plana çıktığını göstermiştir. Çalışmanın önemli bir sonucu öğrenciler kurumsal sosyal sorumluluk uygulamalarını pozitif olarak algılamaktadır. Öğrencilerin kurumsal sosyal sorumluluk algıları ne kadar yüksekse, örgütsel vatandaşlık davranışı da o kadar yükselmektedir. Anahtar Kelimeler: Kurumsal sosyal sorumluluk, Örgütsel vatandaşlık davranışı.
Kurumsal itibar algısının örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi
Güçlü bir itibar, kurumun sahip olduğu en önemli algılanan sermayesidir. Bir kurumun iş alanındaki faaliyetleri ve yetenekleri, o kurumun genel itibarını şekillendirir. İtibar zaman içerisinde inşa edilir ve sosyal paydaşların o kurumla arasındaki birçok etkileşiminden oluşur. İtibar, sosyal paydaşların kurumu güvenilir, sorumlu olarak algılamasına neden olan kendine özgünlüğünden ve kimliğinden kaynaklanır. Bunun karşılığında bir kurumun oturmuş, sağlam itibarı, rakiplerin o kurumun eylemlerini taklit edilmesini zorlaştırır. Kurumsal itibar işletmelerin rekabet araçlarından biri olup iki önemli amaç bakımından stratejik öneme sahiptir. Birincisi toplum nezdinde olumlu algılar oluşturarak paydaşlarına daha fazla değer kazandırmak ve bu yollarla rekabette başarılı olmaktır. İkincisi de günümüz işletmeleri için en değerli varlıklar olan mevcut insan kaynağının örgütsel bağlılığını artırarak onların daha fazla çaba ve katkısını sağlayabilmektir. Bu çalışmada kurumsal itibarın çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Araştırma sonucuna göre kurumsal itibarın örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kurumsal İtibar, Örgütse Vatandaşlık Davranış, Örgüt, İşgören.
İnsan kaynakları yönetimi uygulamaları, etik iklim ve örgütsel vatandaşlık davranışı
Bu çalışmada insan kaynakları yönetimi uygulamaları ve etik iklimin örgütsel vatandaşlık davranışı ile olan ilişkileri incelenmiştir. Bu amaçla insan kaynakları yönetimi uygulamalarının alt boyutları olan seçme ve yerleştirme, eğitim ve geliştirme, performans değerlendirme ve ödemeler ve faydalar ile tek boyut olan etik iklimin örgütsel vatandaşlık davranışının alt boyutları olan diğergamlık, vicdanlılık, centilmenlik, nezaket ve sivil erdem ile ilişkileri değerlendirilmiştir. Araştırma, Osmaniye Organize Sanayi Bölgesi'nde faaliyet gösteren 50 farklı işletmede 151 tane beyaz yakalı çalışan üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda insan kaynakları yönetimi uygulamaları için Khatri (2000), Tsaur ve Lin (2004) ile Edgar ve Geare (2005)'e ait ölçeklerden faydalanılmıştır. Etik iklime yönelik çalışanların algılarını ölçmek amacıyla Schwepker (2001)'in, örgütsel vatandaşlık davranışı için Podsakoff (1990)'un ölçekleri kullanılmıştır. Ölçekler Beşli Likert ile yapılandırılmıştır. Toplanan veriler istatistik programıyla incelenmiştir. Çalışmada yüksek verimlilik, etkinlik ve etkililik düzeylerine ulaşmak için insan kaynaklarının performansını arttırma işlevi gören insan kaynakları yönetimi uygulamaları, organizasyonlarda doğru tutum ve davranışların yanlış olanlardan ayırt edilmesini sağlayan etik iklim ve işgörenler tarafından gönüllü olarak yerine getirilen rol fazlası davranışları ifade eden örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilgili literatür incelenmiş, edinilen bilgiler ışığında örgüt yöneticileri ve işverenlere tavsiyelerde bulunulmuştur.
The effect of organizational citizenship behavior and teamwork on the success of information systems projects
Information systems project success topics have been extensively researched along with its indicators, success criteria and possible improvement areas in the academic literature. Beside this background, it is aimed to provide a framework which will emphasize the behavioral part of project management processes. Thus, this study investigates the impact of organizational citizenship behavior and teamwork on information systems project success. Organizational citizenship behavior is analyzed along five dimensions, namely; altruism, courtesy, conscientiousness, civic virtue and sportsmanship. In addition, teamwork is analyzed along three dimensions as communication, collaboration and cohesiveness. Data was collected from information systems project managers through an online survey. In order to examine the effect of these dimensions on information systems project success, nonparametric statistical test techniques were used on a sample of 173 projects executed in several industries of Turkey. The findings of the study demonstrated that all OCB dimensions and the construct itself have positive relations with IS project success. In addition, teamwork construct and all of its dimensions are also found as positively related with IS project success. On the other hand, although project scale determinations are frequently used in project success evaluation reports, the results of statistical tests showed that there is no significant difference among different project sizes (small-medium and large) according to their project success or fail situations in information system projects.
Örgütsel sosyalleşmenin işten ayrılma niyetine etkisinde örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlığın aracılık rolü: Havacılık sektöründe bir araştırma
İşe alım ve iş geliştirme süreçlerinde, bireylerin, işten ayrılma niyetlerinin azaltılması ve örgüte bağlı kalarak örgütün gelişimine gönüllü katkılar sunması beklenmektedir. Örgüte yeni katılan bireylerin, belirsizlik ortamından kurtarılıp bireyler arasındaki etkileşim hızlandırılarak bireyin örgüte uyumu sağlanabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, örgütsel sosyalleşmenin işten ayrılma niyeti üzerine etkisi ve bu etkide örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlığı aracılığının tespit edilmesidir. Demografik değişkenlerin kavramlar üzerinde etkisi ve bir farklılık olup olmadığı da incelenmiştir. Kavramların ve demografik değişkenlerin bu ilişkilerdeki etkileşimleri de incelenmiştir. Araştırmanın evreni Türk sivil havacılık sektöründe yer alan kamu ve özel işletmelerde görev yapan uçuş ve yer personelinden oluşmaktadır. Amaca bağlı olarak oluşturulan model, yapısal eşitlik modeli ile test edilmiş, aracılık analizi Baron ve Kenny'nin (1986) modeliyle yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, örgütsel sosyalleşmenin örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık üzerindeki etkisi pozitif anlamlı çıkmakla beraber işten ayrılma niyeti üzerinde negatif etkisi tespit edilememiştir. Buna karşın örgütsel sosyalleşmenin işten ayrılma niyeti üzerinde örgütsel bağlılığın aracılık etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan etkileşim analizi sonucuna göre uçuş personelinde örgütsel sosyalleşmenin örgütsel bağlılığa ve örgütsel vatandaşlığa etkisinin yer personeline göre daha hızlı artmakta olduğu görülmüştür.
Emniyet Müdürlüğünde çalışan polis memurlarının serbest zamanlarını değerlendirmeleri açısından örgütsel vatandaşlık davranışlarının incelenmesi
Bu araştırmanın amacı; emniyet mensuplarının serbest zamandan ne anladıkları ve serbest zaman aktivitelerini ortaya koyarak, örgütsel vatandaşlık düzeylerinin ne tür demografik özelliklerden etkilendiğini anlamak ve serbest zaman aktiviteleri ile örgütsel vatandaşlık aktiviteleri arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmaya çalışmaktır. Araştırmaya Kütahya ilinde görev yapmakta olan emniyet mensuplarından uygun örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Bu araştırmaya 903'ü erkek 63'ü kadın olmak üzere toplam 966 katılımcı katılmıştır. Katılımcılardan veriler demografik bilgi formu, serbest zamanlarını değerlendirme alışkanlıklarının tespitini amaçlayan anket soruları ve Podsakoff vd. (1990) tarafından oluşturulan ve yirmi sorudan oluşan Örgütsel Vatandaşlık Davranışları (ÖVD) ölçeği kullanılmıştır. İstatistik testlerde ilk olarak dataların parametrik testlerin ön koşullarını sağlayıp sağlamadığına Skewness ve Kurtosis (çarpıklık basıklık) değerlerine bakılarak -1.0 +1.0 aralığında yer aldığından verilerin normal dağıldığı gözlemlenmiştir. Veriler normal dağılım göstermiş ve verilere çok yönlü varyans analizi (MANOVA) testi uygulanmıştır. Çalışma sonucunda, katılımcıların %57,10'u serbest zamanı dinlenme zamanı olarak görmektedir. Katılımcıların %38,30'unun iş dışında kendilerine kalan serbest zamanın 3-4 saat olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların %40,6'sı boş zamanlarını değerlendirirken zorluk çekmemektedir. Katılımcıların %19,8'i serbest zamanlarını aile fertleriyle geçirmek için tercih ettikleri anlaşılmaktadır. Katılımcıların %65,6'sı serbest zamanlarını evde geçirmektedir. Katılımcıların %26,3'ü serbest zaman aktivitelerinin kendilerinde dinlendirici bir etki bıraktığını ifade etmektedir. Katılımcıların %12,2'si serbest zamanlarını aile ve çocuklarına vakit ayırarak geçirmektedir. Katılımcıların serbest zamanlarına katılmama nedenlerinden ise zaman yetersizliği en etkin nedendir. Katılımcıların %42,3'u günlük fazla mesailere düzenleme getirilmesini talep etmektedir. Ayrıca katılımcıların cinsiyetleri, medeni durumları, aylık gelirleri, serbest zamana katılımda güçlük çekme durumları arasında örgütsel vatandaşlık düzeyleri açısından anlamlı bir farklılık ortaya çıkmazken; EGM çalışma süreleri, serbest zamanın ne anlam ifade ettiği, serbest zaman süreleri ve boş zamanlarını nerede geçirdikleri açısından anlamlı farklılıklara rastlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Emniyet müdürlüğü, örgütsel vatandaşlık, serbest zaman
Sosyal sermaye ve örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisi üzerine bir araştırma
Örgütlerin temel yapısını bireylerin oluşturması, örgütlerdeki kişisel ilişkiler boyutunu ön plana çıkarmıştır. Gerek örgütsel performansını arttırmak gerekse rekabet avantajı elde edebilmek amacıyla örgütler, sosyal sermayenin öneminin farkına varmışlardır. Yönetimde önemli birer unsur olan sosyal sermayenin ve örgütsel vatandaşlık davranışının örgüte katkısı bakımından; sorumluluklarını bilen, işine ve iş arkadaşlarına önem veren ve yardımcı olan, motivasyon düzeyi yüksek, çalıştığı örgütü benimseyen ve aidiyet duygusuna sahip, kararlara katılan ve vizyon sahibi olan bireyler olmalarını sağlamaktadır. Bunula birlikte, çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışında (ÖVD) bulunması, gönüllü davranışların artması, bireyler arasında iletişimin artması ve güven ortamının oluşması yöneticilerin yükünü hafifletecek ve örgütlerin performansının artmasını sağlayacaktır. Bu çalışma, sosyal sermaye ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada, kavramlara ve bu kavramlara yön veren çalışmalara değinilmiş ve bahsi geçen iki kavram arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmanın uygulama bölümünde, sosyal sermaye ve ÖVD'nin alt boyutları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla, korelasyon analizi, regresyon analizi ve Anova yapılmıştır. Çalışma sonucunda, sosyal sermaye düzeyleri yüksek bireylerin bazı gönüllü davranışlara eğilimli olduğu bulgusu elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Sermaye, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Güven
Örgüt ikliminin örgütsel vatandaşlık davranışlarına etkisi ve bir askeri kurumda uygulama
Örgüt iklimi; bireyin örgütsel şartları içselleştirmesi; örgüt üyelerinin örgütsel iç çevreyi algılama ve tanımlama biçimidir. Örgüt iklimi; bireye, örgüte ve çevreye göre değişmekte; örgütün kişiliğini oluşturmakta; örgütü öteki örgütlerden ayırmakta; zaman içinde sürekli ve değişmez hale gelmektedir. Örgüt iklimi; örgütün diğer boyutlarını etkilemekte/etkilenmekte, anlamlandırmakta ve işlevsel hale getirmektedir. Bir örgüt, alt birimleri ve çalışma grupları farklı iklimlere sahip olabilmektedir.Örgütsel Vatandaşlık Davranışı (ÖVD); örgüt içerisindeki bireylerin standartların ve iş tanımlarının ötesinde isteğe bağlı bir çaba ve ekstra rol davranışı göstermesidir. ÖVD ile ilgili yapılan tanımların ortak noktası; bu davranışların biçimsel ödül sistemi ve iş tanımları dışındaki isteğe bağlı ve gönüllülük esasına dayalı bir anlayış içinde sergilenen rol fazlası davranışlar olarak görülmesi ve bunların örgütsel etkililiğe katkıda bulunmasıdır. ÖVD, işgörenlerin belli beklentiler içerisine girmeleri dolayısıyla veya üstlerinden gelecek tepki ve direktifler doğrultusunda sergiledikleri davranışları kapsamaz. ÖVD ile ilgili çalışmalar, örgütlerdeki bireysel tutum ve davranışların analiz edilmesi ve anlaşılmasındaki öneminden dolayı sıkça yapılmaktadır. ÖVD'ler, örgütsel amaçların gerçekleştirilmesi için çalışanların bütünleşmesi ve yardımlaşması; örgütte destekleyici, işbirlikçi bir ortam oluşması; örgütsel etkililiğin artırılması; çalışanların iş doyumunun ve bağlılığının artırılması açısından çok önemlidir.Örgüt ikliminin ÖVD'lere etkisi ile ilgili askeri bir kurumda yapılan araştırma bulgularına göre; personelin örgüt iklimi ile ilgili olarak orta düzeyde, ÖVD'ler ile ilgili ise yüksek düzeyde olumlu görüşe sahip olduğu; statü değişkeni ile ÖVD'nin centilmenlik boyutu arasında, eğitim değişkeni ile ÖVD'nin centilmenlik boyutu arasında, mesleki kıdem yılı değişkeni ile ÖVD'nin centilmenlik boyutu arasında, bölüm değişkeni ile ÖVD'nin özgecilik ve vicdanlılık boyutları arasında, örgüt ikliminin yönetici boyutu ile ÖVD'nin sivil erdem boyutu arasında ve örgüt iklimi ile ÖVD'nin centilmenlik boyutu arasında anlamlı ilişkilerin bulunduğu görülmüştür.