11 Eylül ve değişen Amerikan hegemonik söylemi: Ekonomi politiğinin realist bir analizi

11 Eylül saldırıları tarihte yer alan önemli olaylardan biri olması nedeniyle bu araştırmanın konusunu oluşturdu. Bu çalışmada saldırıların dünya ve ABD kamuoyundaki yankılarına yer verilirken ABD dış politikasındaki değişikliklerden de bahsedilmiştir. Geleneksel olarak Amerikan dış politikasının ?öteki? algısı üzerinden yürütüldüğü görülmektedir. Soğuk Savaş sonrası ve Komünizmin çöküşünden sonra ötekisini yitirmiş olmanın getirdiği boşluk 11 Eylül saldırılarından sonra ?terörizm? ve ?terörizmle mücadele? ile doldurulmaya çalışılmıştır. Komünizmin yerini İslam dini ve Müslüman ülkeler almıştır. Terörizmle mücadele adına Afganistan'a saldırılar düzenlenmiş, ardından da ?terörizmi? önleme söylemi ile Saddam Hüseyin rejimini Taliban ile ilişkilendirerek Irak'a operasyon düzenlenmiştir. ABD dış politikası 11 Eylül öncesi ve sonrası olmak üzere ikiye ayrılmış; örnek olarak da Irak, Afganistan, AB ve Latin Amerika bağlamında incelenmiştir. ABD'nin kuruluşundan Soğuk Savaşın sonuna kadar dış politikası savunmacı realizm ile tanımlanmış; Soğuk Savaşın bitimiyle ABD daha çatışmacı politikalar yürütmeye başlamıştır. 11 Eylül saldırıları bu politikaların (saldırgan realizmin) dönüm noktasını oluşturmuştur. Önleyici savaş doktrini ile Başkan Bush artık yeni bir dönemin başladığını, ?terörizmin? ve ?terörist devletlerin? ortadan kaldırılacağını ilan etmiştir. Latin Amerika'da başta Küba olmak üzere, Venezüella ve Şili gibi devletlerin dize getirilmesi için ekonomik ve siyasi ambargo dahil ilişkilerin sınırlandırılması yolu denenmiştir. Afganistan ve Irak gibi ülkelerin dize getirilmesi için de doğrudan askeri güç kullanılmıştır.ABD'nin küresel güç rekabetinde artık eski konumu koruyamamaktadır. Çin, AB, Japonya ve Rusya gibi aktörlerin ABD hegemonyasına meydan okumaya başlamıştır. Özellikle Ortadoğu ve Avrasya bu güçlerin çıkarları için hayati önemde bölgelerdir. Aslında ABD'nin ?terörle mücadele? bahanesiyle kendi çıkarları için bu bölgelerdeki siyasi iktidarları dönüştürmek, petrol ve doğalgaz akışını kontrol etmek, bölgedeki ekonomik çıkarlarını koruyabilmek ve yükselen büyük güçleri sınırlandırmak için operasyonlar düzenlemiştir.11 Eylül olayından sonra ABD dış politikası ulus-devlet, güç ve çıkar eksenli realist ekonomi politik teorinin argümanlarıyla açıklandı. Uluslararası ilişkilerin anarşik yapısı nedeniyle devletlerin çatışmacı ilişkilerinin siyasette güç elde etmenin ekonomide de refah elde etmek üzerine odaklandığı görülmektedir. ABD dış politikasının çatışmacı, tek taraflı, saldırgan ve uluslararası rızayı önemsemeyen bir eksende tezahür etmiştir.Bu çalışmanın konusu olan ülkelerden Afganistan ve Irak'ın saldırıya uğramaları, AB ile Latin Amerika ise ABD'nin dış politikasında çok önemli yer tutmaları dolayısıyla seçilmiştir. Latin Amerika ülkeleri ile ilişkiler Amerika'nın kuruluş yıllarına kadar uzanmış. ABD bu ülkeleri arka bahçesi olarak görmüş, direkt ve dolaylı yollardan baskı oluşturularak bu ülkelerin siyasi ve ekonomik yönden sömürgesi olmasını istemiştir. AB ile ilişkiler ise önceleri gelişmesini ve genişlemesini destekleyen işbirliği yolunda ilerlemiş, ancak birliğin sorunlarını çözüp güçlenmeye başlamasından sonra ABD'nin bazı politikalarına karşı duruş sergilemesi ve yeni güç ekseni yaratmak istemesinden sonra karşıtlık temelinde gelişmiştir. ABD halkının, bu saldırgan ve savaş yanlısı politikalara karşı muhalefetinin yükselmesi ve Amerikan siyasetinin Irak ile Afganistan'da başarısızlığa uğraması sonucu daha ılımlı dış politika yürüten Demokrat Barak Obama iktidara gelmiştir. Başkan Obama, uluslararası rızaya önem veren, barıştan yana, uzlaşmacı, demokratik değerlerin ön planda olduğu ABD imajı yaratmak isteyen bir lider profili çiziyor görünmektedir.Anahtar Kelimeler: ABD, 11 Eylül, Realist Ekonomi Politik, Savunmacı Realizm Saldırgan Realizm, Irak, Afganistan, AB, Latin Amerika