Öğretmenlerin öz yeterlik düzeyleri ile kuruma bağlılıkları arasındaki ilişki

Öz yeterlik bir kişinin belli bir performansı göstermek için gerekli etkinlikleri organize ederek, başarılı bir şekilde gerçekleştirme kapasitesi hakkında, kendine ilişkin inancıdır. Eğitim-öğretim faaliyetlerinin yürütüldüğü kurumlar olan okullarda görev yapan bireyler arasında, öğretmenlerin, eğitim-öğretim işini asıl gerçekleştiren meslek grubu olarak özel bir önemi vardır. Bu bağlamda öğretmenlerin öz yeterlik düzeyleri eğitim-öğretim etkinliklerinin başarılı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için önemlidir. Kuruma bağlılık, kurumun hedef ve çıkarlarına ulaşma yolunda eylemde bulunmak için oluşan, içselleştirilmiş normatif baskıların bütünü olarak tanımlanmaktadır. Eğitim-öğretim kurumları olan okullarda görev yapan öğretmenlerin kuruma bağlılık düzeyleri gösterdikleri performansları da etkilemektedir. Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin öz yeterlik düzeyleri ile kuruma bağlılık düzeyleri arasında bir ilişki bulunup bulunmadığını araştırmaktır. Araştırma nicel bir araştırma yöntemi olan ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmada evrene ulaşma güçlüğü bulunmaması nedeniyle örneklem belirleme yöntemi kullanılmamış ve evren kendini örnekleyen evren olarak kabul edilmiştir. Araştırmaya Amasya ili Suluova ilçesinde görev yapan, 116'sı erkek 87'si kadın toplam 203 öğretmen katılmıştır. Veri toplama aracı olarak Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya (2005) tarafından geliştirilen "Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği", Allen ve Meyer (1997) tarafından geliştirilen "Kuruma Bağlılık Ölçeği" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Veriler istatistiksel veri analiz programı ile analiz edilmiştir. Veri analizinde frekans, aritmetik ortalama, standart sapma gibi hesaplamaların yanı sıra t-testi, ANOVA ve Pearson Korelasyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin öz yeterlik düzeylerinin oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin öz yeterlik düzeyleri cinsiyet değişkenine göre farklılık göstermiş ve erkek öğretmenlerin öz yeterlik düzeyleri kadın öğretmenlerin öz yeterlik düzeylerinden yüksek çıkmıştır. Ayrıca ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin öz yeterlik ortalamaları liselerde görev yapan öğretmenlerin öz yeterlik ortalamalarından yüksek çıkmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin öz yeterlik düzeyleri yaş, medeni durum, meslek seçim aşamasında ilk tercihin öğretmenlik olup olmaması, mezun oldukları okul türü, kıdem yılı, görev yaptıkları yerleşim birimi ve yöneticilik durumu değişkenlerine göre farklılık göstermemiştir. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin kuruma bağlılık düzeylerinin orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin kuruma bağlılık düzeyleri cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık göstermiştir. Erkek öğretmenlerin kuruma bağlılık düzeyleri ortalamaları kadın öğretmenlerin kuruma bağlılık düzeyleri ortalamalarından yüksek çıkmıştır. Ayrıca 41 yaş üstü öğretmenlerin kuruma bağlılık düzeyleri ortalamaları 20-30 yaş aralığındaki öğretmenlerin kuruma bağlılık düzeyleri ortalamalarından yüksek çıkmıştır. Elde edilen sonuçlara göre 26 yıl ve üstü kıdem yılına sahip öğretmenlerin kuruma bağlılık düzeyleri ortalamaları 1-5 yıl ve 6-10 yıl kıdem yılı aralığındaki öğretmenlere daha yüksektir. Öğretmenlerin kuruma bağlılık düzeyleri branş değişkenine göre farklılık göstermiştir. Buna göre sınıf öğretmenlerinin kuruma bağlılık düzeyleri ortalamaları Türkçe-Edebiyat öğretmenlerinin kuruma bağlılık düzeyleri ortalamalarından yüksek çıkmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin kuruma bağlılık düzeyleri medeni durum, meslek seçim aşamasında ilk tercihin öğretmenlik olup olmaması, mezun oldukları okul türü, görev yaptıkları okul, görev yaptıkları yerleşim birimi ve yöneticilik değişkenlerine göre farklılık göstermemiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin öz yeterlik düzeyleri ile kuruma bağlılık düzeyleri arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Öz yeterlik, Öğretmen öz yeterliği, Kuruma bağlılık.