Özel eğitim ve sınıf öğretmenlerinin öğretmenlik mesleği ve öğrencileriyle ilgili metaforları

Bu araştırmada özel eğitim ve sınıf öğretmenlerinin meslek kavramlarına ve öğrencilerine yönelik metaforik algılarının neler olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma tekniklerinden durum çalışması deseninde düzenlenmiştir. Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılında MEB'e bağlı devlet okullarında görev yapmakta olan tüm özel eğitim ve sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışma grubu ise bu evrenden seçilen Amasya ve Tokat illerinde görev yapmakta olan özel eğitim ve sınıf öğretmenlerinden oluşmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu elde edilirken seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden amaçsal örnekleme yöntemi içinde yer alan ve önceden karar verilen belli ölçütleri karşılayan durumların çalışıldığı ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Çalışmada 324 sınıf öğretmeni, 45 özel eğitim öğretmeninin verdiği geçerli cevaplar kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yapılandırılmış metafor formu kullanılmıştır. Formda katılımcılardan "Mesleğim..........eşyasına benzer/eşyası gibidir, çünkü; ..........." ve "Öğrenci .......... eşyasına benzer/eşyası gibidir, çünkü; ..........." ifadelerini kendi düşüncelerine göre tamamlamaları istenmiştir. Toplam 369 geçerli yanıttan elde edilen verilere içerik analizi uygulanmıştır. Veriler tema kod ve frekans tablosu haline getirilerek yorumlanmıştır. Sonuç olarak; sınıf öğretmenlerinin meslekleriyle ilgili en çok "Yol gösterici olarak öğretmen" en az "Öğrenciye bağımlı meslek olarak öğretmenlik" kategorilerini, öğrencileri ile ilgili en çok "Bilgi alıcısı olarak öğrenci" en az "Yetiştirilen ve şekillendirilen kişi olarak öğrenci" kategorilerini tercih ettiği görülmüştür. Özel eğitim öğretmenlerinin verdiği cevaplara göre ulaşılan sonuçlar ise; meslekleriyle ilgili olarak "Yol gösterici olarak öğretmen" kategorisi en çok tercih edilen kategori iken en az tercih edileni "Değerli bir meslek olarak öğretmenlik", "Öğrenciye bağımlı bir meslek olarak öğretmenlik" ve Fedakarlık mesleği olarak öğretmenlik" kategorileri olmuştur. Özel eğitim öğretmenlerinin öğrencileri ile ilgili en çok "Değerli bir varlık olarak öğrenci" kategorisini, en az ise "Bilgi yansıtıcısı olarak öğrenci", "Bilgi alıcısı olarak öğrenci", "Yetiştirilen ve şekillendirilen kişi olarak öğrenci" kategorilerini tercih ettiği görülmüştür. Özel eğitim ve sınıf öğretmenlerinin meslekleriyle ilgili en çok tercih ettikleri kategori ortak iken en az tercih ettikleri kategoride de benzerlik görülmektedir. Öğrencileri ile ilgili metaforlarının sonuçlarında elde edilen kategorilerde ise en çok tercih edilen kategoride benzerlik görülmezken en az tercih ettikleri kategorilerde benzerlikler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Metafor, Sınıf öğretmenliği, Özel eğitim, Meslek algısı, Öğrenci