Türkiye-Rusya uçak krizi ve krizin Türk basınında ele alınış biçimi ekseninde Türkiye-Rusya ilişkileri

Geçmişten günümüze etkileşim halinde olan Türkler ve Ruslar arasındaki ilişkiler özellikle 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonraki dönemde farklı bir yapıya sahip olmuştur. Türkiye ve Rusya'nın bölgesel sorunlara karşı bakış açısı zaman zaman siyasi ilişkilerini etkilese de ekonomik ilişkileri devam etmekteydi. İki ülke arasında 2000'li yıllarda daha yakın bir siyasi ve ekonomik ilişki dönemi başlamıştır. Bu süreçte temel faktör enerji arzı ve Türkiye ve Rusya'nın arz-talep ilişkisinin meydana getirdiği ekonomik ortamdır. Türkiye için Rusya, temel enerji sağlayan ülke konumunda, Rusya içinse Türkiye hem Avrupa enerji piyasası açısından farklı bir yol hem de önemli bir pazar demektir. Bunun dışında özellikle 2009-2012 döneminde iki ülke arasında yapılan pek çok ziyaret ile kurulan siyasi ilişkiler, stratejik ortaklık boyutuna ulaşmıştır. İki ülke arasında tarihin en iyi seviyesinde olan ilişkiler, 2015 yılında meydana gelen uçak krizi nedeniyle soğuk savaş döneminden de kötü bir dönem geçirmiştir. Bu olay Türk medyasında uzun bir süre ele alınmış, manşetlerden düşmemiştir. Çalışmamızda, 1. Dünya Savaşı'ndan 2015 yılına kadar olan dönemde Türk-Rus ekonomik ve siyasi ilişkileri ana hatlarıyla ele alınmış olup, 2015 yılında meydana gelen uçak krizinin iki ülke arasındaki ilişkilere olan etkisinin Türk medyasında yer alış şekli ve zaman içinde söylem tarzının değişmesi üzerinde durulmuştur. Türk basınında olayın nasıl ele alındığının değerlendirilmesi için Teun van Dijk'in eleştirel söylem çözümleme yöntemi kullanılmıştır. Buna göre çalışma 25 Kasım - 1 Aralık 2015 döneminde yurt genelinde yayın yapan Cumhuriyet, Hürriyet, Sabah, Sözcü ve Yeni Şafak gazetelerinin ilk sayfalarında uçak krizine ilişkin yer alan haberler, kullanılan ideolojik çözümleme kategorilerine göre incelenmiş ve analize tabi tutulmuştur. Çalışmanın sonucundaysa, elde edilen bulgular gazeteciliğin tarafsızlık ilkesi bağlamında yorumlanmıştır.