99
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
The effects of motivation and innovation in Libyan civil aviation sector on operating performance
In the global competitive environment, innovation based on stored information and technology due to the need for change plays a crucial role in the long-term survival of businesses. Keeping up with the changing conditions depends on the innovations to be made inside and outside the company. The extent to which employee motivation affects the innovation performance of the employee has become one of the issues that business managers have been wondering about recently. This study will be conducted in the civil aviation sector to determine the effects of the independent variables innovation and employee motivation on the dependent variable operating performance. In this direction, the impact of innovation and employee motivation on the civil aviation sector was examined. As a result of the study it is aimed to obtain and present information that will benefit the interested parties. This study was carried out only on the employees of Libyan Airlines in Mitiga International Airport and Misrata International Airport operating in the civil aviation sector of Libya, which was determined before the research was conducted. The study used a questionnaire technique, and the data obtained from the participants were analyzed with the SPSS package program. In line with the information obtained from the analyses, it has been determined that the operating performance has increased as a natural result of improving employee motivation and innovation activities in Libyan Airlines enterprises. From this point of view, civil aviation sector enterprises need to increase employee motivation and attach importance to innovation activities simultaneously. Keywords: Civil Aviation, Enterprises, Innovation, Libya, Motivation, Operating Performance.
The internationalization of civil aviation maintenance, repair, and overhaul (MRO) industry: A qualitative study
This thesis delves into the internationalization practices within the aviation Maintenance, Repair, and Overhaul (MRO) industry, focusing on three MROs firms from different geographical locations. The study examines three distinct types of firms, each presenting varying degrees of internationalization: those without any international presence, those on the cusp of branching out, and those that have truly established themselves internationally. While all three types of firms are anticipated to cater to both domestic and global clientele, the truly internationalized firms have gone the extra mile by setting up one or more facilities beyond their country of origin. The study explores the motivations, challenges, and strategic decisions associated with internationalization in the MRO sector. By employing a qualitative methodology and analyzing real-world insights from industry practitioners, the research sheds light on target location selection, entry mode strategies, post-internationalization practices, and competitive responses to global industry trends. The thesis underscores MRO firms' diverse strategies in navigating internationalization within the civil aviation industry, highlighting the complexities and drivers behind their decisions.
Jeopolitik konumun operasyonel maliyet ve filo yönetimine etkisi
The airline industry is one of the industries where there is most impact of costs on profitability. Fleet management and location selection are important in terms of operational costs in the airline industry, which is affected by economic and competitive conditions due to its nature. Airline companies that make a successful fleet management and location selection can reduce their operational costs and use their fleet in the most optimum way. In this study, the effect of location selection on airline fleet management and operational costs was examined. In this context, flight scenarios were prepared from 8 centers, 10 different hubs and 5 different aircraft. These scenarios prepared were evaluated with TOPSIS, one of the multi-criteria decision making methods. In the multi-criteria decision-making method, the alternatives are evaluated according to the criteria determined. In the study, alternatives are flights, and the criteria are operational cost items. Weighting was made according to the average costs in the industry. In addition, in order to fully measure the impact of location on operational cost, the location index was developed with the average of GDP, HDI and SDI values of the countries where the hubs are located, and it was enabled to affect the decision-making by 30%. According to the results of the research, it has been observed that the operational costs of the airports to be established in locations such as Istanbul, London and Delhi are lower and the fleet management is more optimum. The most important reason for this is that flights from these regions to many centers in Europe are easy and less costly. Findings obtained from the research provide information for sector managers and researchers.
Analysis of human factors in aircraft accidents: The case of the USA
Since the advent of commercial aviation, there have been numerous aircraft crashes. Lessons derived from each accident and the data obtained from these aircraft accidents have played a major role in the development of the aviation industry. To achieve this development, it is vital to analyse the factors underlying aircraft accidents properly. Different methods and models to analyse the factors that led to aircraft accidents have been introduced over time. One of the closest and most comprehensive models to today is the Human Factors Analysis and Classification System (HFACS). This model examines and classifies the latent or explicit human factors at all levels. Content analysis which is a qualitative research method was used in this study. 245 reports of commercial aircraft that took place between 2000 and 2018 in the USA are downloaded from the database of the National Transportation Safety Board (NTSB) and the causes of those accidents were analysed and classified according to the HFACS model. For classification, the most up-to-date versions of HFACS, HFACS 7.0, and HFACS-ADF models were taken as a basis and the accidents were coded within this framework. As a result of the research, causes of commercial aircraft accidents and their relationship with each other were tried to be revealed.Unlike the classical HFACS applications, the causes of accidents were not only examined at the operational and organizational level, but also non- organizational factors were included in the research.
Passengers' preferences and their association with perception on COVID-19 measures in airline market
People are continuously buying items whether these are luxury goods or basic items according to their needs. While making any purchase, consumers are going through a process of purchasing that consists of various approaches. The objective of studies of consumer behaviour is to learn the behaviour of the consumers before, during, and after such purchases. Today, the COVID-19 factor and the perception of the impact of the pandemic plays a crucial role in the choice of which airline to fly. Since COVID-19 spread all over the world, many entities, and especially airline companies, have developed a set of preventive measures against COVID-19 outbreaks. In this work, consumer purchasing behaviour in airline market and its association with COVID-19 measures have been studied. The relationship of the COVID-19 perception and several characteristics of airline services and effective choice factors are investigated from a practical point of view. To this aim, a survey has been designed to evaluate the perception of the passengers on airline services and COVID-19 measures.
The impact of digital marketing on brand loyalty of young airline passengers
In today's digital era, digital marketing strategies are increasingly being leveraged by airline companies to connect with and retain customers, especially among young customers representing a large and influential segment of the airline market. Understanding how digital marketing influences the customer-brand relationship is crucial for airlines aiming to foster loyalty and sustain competitive advantage. This study aims to investigate how digital marketing affects young travelers' brand loyalty, specifically targeting Millennials and Gen Z individuals between the ages of 18 and 35. Within this demography, the study investigates the impact of social media marketing, e-mail marketing, and search engine marketing on the customer-brand relationship. It also explores how brand trust acts as a bridge between brand loyalty and digital marketing activities. The study adopts a descriptive correlational design with the quantitive method. Thus, a questionnaire was prepared using a 5-point Likert scale. 250 responses were gathered from individuals who actively utilize the internet and travel by air transports/airlines departing from Istanbul and Sabiha Gökçen Airports. Moreover, the collected data was analyzed using SPSS. The results revealed that social media, email, and search engine marketing positively affect the customer-brand relationship among young airline passengers. Furthermore, young passengers' engagement and experiences through digital marketing significantly enhance brand trust, which, in turn, positively impacts brand loyalty. These results underscore the critical role of strategic digital marketing in fostering strong customer-brand relationships and loyalty among young airline passengers. This research delivers beneficial information for airline companies that aims to engage the younger demographic more effectively, offering practical implications for enhancing brand loyalty in the highly competitive airline industry. Keywords: Digital marketing, social media, e-mail, search engine, brand loyalty, young passengers.
Unlocking airline revenue potential: An analysis ancillary revenue strategies in the airline industry
The airline industry is distinguished by its high operating costs, intense competition, and susceptibility to domestic and international disruptions, resulting in chronically low profitability. The competitive landscape of the sector has been fundamentally reshaped by the rise of low-cost carriers, which not only disrupted traditional cost structures but also pioneered the concept of ancillary revenue. This innovation enables airlines to generate income beyond conventional ticket sales by diversifying their revenue streams through non-core offerings. Ancillary revenue, defined as income derived from supplementary products and services beyond an enterprise's primary operations, has become a cornerstone of contemporary airline strategies. Airlines increasingly rely on advanced revenue management systems to optimize inventory allocation and maximize overall revenue. These systems play a critical role in enhancing financial resilience and fortifying competitive positioning within the industry's volatile environment. Heightened competition, spurred by the aggressive growth of low-cost carriers and the industry's inherent vulnerability to political and economic shocks, has driven legacy airlines to adapt. Traditional carriers have progressively incorporated elements of the low-cost model, such as unbundling services and charging for previously included amenities, as a means to reduce costs and boost revenue through ancillary channels. This strategic shift reflects a broader objective to achieve sustainable profitability in a fiercely competitive market. To counteract the pricing pressures of low-cost competitors, traditional airlines have integrated sophisticated revenue management practices to optimize inventory utilization and operational efficiency. Consequently, ancillary revenue has emerged as a critical driver of financial performance and long-term viability in the sector. To reduce their costs and increase revenue, traditional carriers have changed their business model by separating some of the products and services they offer their passengers and charging them separately. In this study, confirmatory analysis will be applied to reveal the importance of the subcategories that a la carte services of the ancillary revenue. Keywords: Ancillary Revenue, Competition, Sustainability, Willingness to Pay.
EU green deal and taxonomy in aviation: The case of Turkish airlines
This thesis examines whether the European Union (EU) Green Deal and aviation taxonomy on Turkish Airlines (THY). The EU Green Deal, which aims to reduce carbon emissions and promote sustainability in various sectors, presents significant challenges and opportunities for sectors in particular. The study used a qualitative analysis method in the form of evaluating the company's compliance with the taxonomy criteria and its strategies to integrate sustainability into its operations by considering THY's sustainability reports between 2018 and 2023. The findings indicate that THY has taken important steps towards the progress of its sustainable practices, including fleet modernization, the use of sustainable aviation fuels (SAF) and efficiencies. However, problems such as fossil fuel-based relationships, financial constraints and comprehensive pressures continue and will be of critical importance. The research also emphasizes that the Green Deal has a broader scope on the Turkish Aviation sector and offers applicable recommendations for aligning sector practices with global sustainability goals. This thesis, which reveals that THY has taken a leading role in sustainable aviation practices, contributes to the comprehensive transition to more environmentally friendly practices in the activity sector. The study emphasizes the long-term temperature and economic sustainability increase of development, green resources and international cooperation. This thesis applies a SWOT analysis that is consistent with practices in international literature. Keywords: EU Green Deal, aviation taxonomy, sustainability, Turkish Airlines, sustainable aviation flows, efficiency
Havacılıkta emniyet yönetim sistemi
Hava ulaştırma sistemleri içerisinde değişmeyen en önemli kural emniyettir. Havacılıkta emniyet anlayışında yaşanan zorunlu değişimler sonucunda emniyetin bir sistem olarak yönetilmeye başlanması ve organizasyonda her alanı kapsayan bir emniyet anlayışına sahip olunması gerekmektedir. Her geçen gün havayolu taşımacılığının emniyet performansını istenilen seviyede artırmak ve emniyetin mutlak suretle kabul edilebilir seviyelerde muhafaza edilmesini sağlamak açısından tüm paydaşlar tarafından uygulanmasının zorunluluğu olarak ifade edilmektedir. Yapılan bu tez çalışmasında, emniyet ve emniyet yönetimi kavramları belirtilerek emniyetin sağlanması için kurulacak bir emniyet yönetim sisteminin ayrıntıları açıklanmıştır. Bu çalışmada yer alan her bir emniyet yönetim sistemi bileşeni, emniyet performansa dayalı veriler kullanarak arttırmaya ve emniyetin devamlılığının sağlanması açısından oldukça önemlidir. Operasyonel personelin son emniyet bariyeri olduğu hava taşımacılık sisteminde özellikle proaktif emniyet yaklaşımın benimsenmesi ve görevlerin icra edilmesinde bu yaklaşımı etkin bir şeklide kullanmaları gerekliliği üzerinde durulmuştur. Proaktif emniyet yaklaşımı dünya havacılık otoriteleri tarafından uygulanması istenilen bir gerekliliktir. Geçmişten günümüze kadar geçen sürede öncelikle yetersiz teknik altyapı ile üretilmiş olan hava araçaları, sonrasında eğitim anlamında oldukça eksik olan kokpit ekibi ve son olarakta organizasyon kaynaklı kazaların hava ulaştırma sistemini ve bu taşıma türünün güvenirliliğinin sorgulanmasına sebep olmuşlardır. Diğer taşımacılık türlerine göre halen en yüksek emniyet seviyesine sahip olan hava taşımacılığı sistemi etkin bir emniyet yönetim sistemi uygulayarak ancak istenilen seviyede uçuşları mümkün kılabilecektir. Hava ulaştırma sistemi içerisindeki operasyonel personellerden olan pilotların hava araçlarını kullanırken yazılı kurallara riayet etmeleri ve proaktif bir emniyet yaklaşımıyla görevlerini icra etmeleri oldukça önemlidir.
Uçak kazalarına etki eden insan faktörlerinde örgütsel etkilerin rolü
Havacılığın ilk gelişim yıllarında meydana gelen kazalara neden olarak gösterilen teknik ve mekanik faktörlerin eksiklikleri, teknolojinin gelişmesi ile yerini özellikle 1950-1960 yıllarından itibaren insan faktörüne bıraktığı bilinmektedir. Günümüze kadar yapılan araştırmalar sonucu, en önemli faktör doğası gereği hata yapar düşüncesiyle kazaların %70-80'nine sebep olarak gösterilen insandır. Bu durum bazı çalışmalarda, havacılık kazalarının yaklaşık %70'inin pilotaj hatası olarak sınıflandırıldığını göstermektedir. Oysa yetenek hatası insan faktörlerinden sadece bir tanesidir. Ayrıca kazalar bir dizi olaylar zincirinin sonucudur ve bu zincirin son halkası pilotlardır. Bu araştırmada özellikle vurgulanan nokta İnsan Faktörleri olarak tüm etkilerin doğrudan kök neden olarak İnsan hatası şeklinde aktarılmasıyla oluşan bakış açısına dikkat çekmekle birlikte sektörün insan kaynağının stratejik önemine vurgu yapmaktır. Bu odaktan değerlendirildiğinde kazalara etki eden kök nedenlere ve bu nedenler içerisindeki insan faktörleri noktasında örgütsel ayrımlara doğru açı ile odaklanılması havacılıkta hem üretim kaynaklarının hem de emniyetin etkin tahsisine yardımcı olacaktır. Çalışmanın amacı; insan faktörünün hata yüzdesi üstünde soru işareti oluşmasında önemli rol oynayan örgütsel etkileri ön plana çıkarmaktır. Bunun yanında etkin bir insan kaynağı yönetiminin sektörel önemini ortaya koymaktır. Nitelikli ve yetenekli insan kaynağı hedefi olan bu sektörde yetersiz eğitim, yorgunluk, yanlış yönetimsel kararlar, ekip kaynak yönetimindeki yanlış eşleştirme, örgütsel baskılar ve stres, havayolu firmasının ekonomik kaygıları gibi nedenlerin kokpit ekibinin koordinasyon kurmada başarısız olmasında ve hata yapmasında asli nedenken nihai hata pilotaj olarak sunulmaktadır. Nitelim yapılan kazalardan elde edilen veri dokümanları incelendiğinde insan faktörü şeklinde anlaşılan pilotaj hatasının sanıldığı gibi doğrudan etkilerle %70-80 olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca araştırma sonucuna göre bu kazalarda kokpite etki eden faktörlerin yarısının örgütsel yönetim, kaygı, karar ve baskı kaynaklı olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak havacılık kazalarında insan faktörü denildiğinde anlaşılan pilotaj hatasının %30-40 oranında olduğu sonucuna varılmıştır.
Havacılıkta kurumsal sosyal sorumluluğun iç müşteri tatmini ile ilişkisi: Sektörel bir uygulama
Küreselleşen dünyanın hızla değişen teknolojik koşullar altında yaşamlarını sürdürmek isteyen işletmeler kurumsal sosyal sorumluluk olgusunu yoğun şekilde kullanmaktadır. Bu olgu ise iç müşteri tatmini açısından da önemlidir. Havacılık işletmelerinde yapılan kurumsal sosyal sorumluluk projelerinin iç müşteri tatminini üzerindeki etkisinin belirlenmesi çalışmanın temel amacıdır. Bu kapsamda, Türkiye'de faaliyet gösteren havayolu işletmelerinde yönetim kademesinde çalışan 24 personeli içeren bir araştırma yapılmıştır. Araştırma kapsamında 7 adet açık uçlu soru sorulmuştur. Sorulan soruların oluşturulmasında Türker (2006) tarafından oluşturulmuş Kurumsal Sosyal Sorumluluk Ölçeği ve Toksari (2012) tarafından oluşturulmuş İç Müşteri Tatmin Ölçeği sorularından faydalanılmıştır. Araştırmada mülakat soruları mail olarak gönderilmiş, katılımcılar mülakat sorularını e-mail ortamında yanıtlayarak göndermiştir. Araştırmada nitel yöntemlerden içerik analizi kullanılmış, toplanan tüm veriler Maxqda programı kullanılarak analiz edilmiştir. Tüm çalışma sonuçlarına göre kurumsal sosyal sorumluluk projelerinin iç müşteri tatminine olumlu etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sorumluluk, Kurumsal Sosyal Sorumluluk, İç Müşteri Tatmini
Havacılıkta insan faktörünün uçak kazalarına etkisinin incelenmesi: Tenerife uçak kazası örneği
İnsanın doğası gereği birtakım sınırlara sahiptir. Performans ve limitleri belirleyen bu sınırlar, aynı zamanda insanları hata yapmaya açık hale getirmektedir. Geçmişten günümüze kadar yapılan birçok akademik çalışmanın sonucuna göre, hava aracı kazaları insan hatalarından kaynaklanmaktadır. İnsan hatalarının en aza indirilmesi, insanların bu limitlerini kontrol edebilecek bilincin saptanması özellikle havacılık sektörü için önem taşımaktadır. Çünkü insan, emniyet ve güvenliği sağlamanın ön planda olduğu havacılık sektörünün olmazsa olmazıdır. Havacılıkta İnsan Faktörleri konusu havacılık sektörünün ortak bir paydası haline gelmiştir. Merkezinde insanı barındıran havacılık sektörü için insanlar tarafından yapılan hatalar da engellenemez bir boyut kazanmıştır. Havacılık sektöründe son derece etkin bir role sahip olan insan faktörünün beraberinde getirdiği hatalar birçok hava aracı kazasına sebep olmuştur. Bu çalışmada, uçak kazalarının sebeplerinin saptanabilmesi için havacılıkta insan faktörü konusu araştırılmıştır. Havacılıkta insan faktörünün gelişimi ve öneminin açıklandığı birinci bölümün ardından, insan faktörlerinin temel kavramları detaylı bir biçimde açıklanmıştır. İnsanları hata yapmaya açık hale getiren ve performansı düşüren on iki faktör şunlardır; iletişim eksikliği, kendine güvenme, bilgi eksikliği, zihin dağılması, ekip çalışmasında eksiklik, yorgunluk, kaynak eksikliği, baskı, özgüven eksikliği, stres, farkındalık eksikliği, normlar. Bu faktörler çerçevesinde İsviçre Peyniri Modeli üzerinden Tenerife Uçak Kazası analizi yapılmıştır. Araştırma için verilerin toplanması ve analiz edilmesi sürecinde nitel araştırma deseni tercih edilmiştir. Verilerin toplanması için, görüşme ve yazılı doküman ve belgelerin analizi yöntemleri kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına istinaden yorumlara yer verilerek çalışma tamamlanmıştır.
Pilotların ekip kaynak yönetimi becerilerinin ticari uçak kazalarına etkileri
Teknolojik gelişmeler, sivil havacılık alanında yeni tip uçaklar, yeni donanımlar ve yeni navigasyon türleri gibi farklı şekillerde kendini göstermektedir. Bu gelişmelerin ışığında giderek mükemmelleşen teknoloji karşısında insan-makine etkileşiminin artmasıyla birlikte insan hataları daha çok farkedilmeye başlanmıştır. Bu hatalara sebep olan insan psikolojisini ve limitlerini anlamak; mümkün olduğunca bu hataları azaltabilmek için insan faktörleri ve psikoloji bilimleri birçok araştırma yaparak sivil havacılıkta ekip kaynak yönetimi sisteminin kullanılmasının gerekliliğini ortaya çıkartmış ve günümüze kadar sürekli olarak geliştirmiştir. Ekip kaynak yönetimi, ortak bir amaç için bir araya gelmiş bireylerin sosyal, bilişsel ve fizyolojik yetilerini yönetmesini sağlayarak yüksek performanslı ekip çalışmasını sağlayan bir sistemdir. Bu sistem uçuşun başında yapılan brifing aşamasından uçuşun sonundaki debrfinge e kadar kabin, kokpit, yer personeli, ve hava trafik kontrolorü gibi birçok farklı birimin emniyetli bir uçuş ortamı oluşturmak için birlikte uyum içinde çalışmalarını hedeflemektedir. Bu tezde, uygulanan anket aracılığıyla toplanan verilerle, pilotların ekip kaynak yönetimi eğitimlerine bakış açıları ölçülürken; yapılan kaza incelemeriyle de pilotların ekip kaynak yönetimi becerilerinin uçuş emniyetine etkilerinin değerlendirilmesiyle karma bir yöntem kullanılmıştır. Bu kapsamda, birinci bölümde ekip kaynak yönetiminin tanımı yapılmış, tarihsel gelişimi ve havacılıkta ekip işleyişi incelenmiştir. İkinci bölümde ekip kaynak yönetiminin bileşenleri detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Üçüncü bölüm, ekip kaynak yönetimi eğitimleri ve pilotların ekip kaynak yönetimi becerileri üzerinden değerlendirme sistemlerine odaklanılmıştır. Dördüncü bölümde ekip kaynak yönetimi ve ticari uçak kazaları arasındaki ilişkilere değinilmiş, yıllara göre gerçekleşen kazaların oranları belirtilmiştir. Yine bu bölümde ekip kaynak yönetiminin ticari uçak kazalarına etkilerini araştırmak için iki farklı kaza; aynı zamanda ekip kaynak yönetiminin bireysel bir unsuru olan tehdit ve hata yönetimi modeli üzerinden derinlemesine incelenmiştir. Ayrıca beşinci bölüm, pilotların ekip kaynak yönetimi eğitimlerine bakış açısını ölçmek için anket yöntemiyle toplanan verilerin analizini içermektedir.
COVID-19 döneminde alınan önlemlerin hizmet kalite algısı ve müşteri memnuniyetine etkisi: Türkiye'deki iki farklı iş modeli kullanan hava yolları kıyaslaması
Çalışmada, Covid-19 pandemisi sürecinde iki farklı iş modeli kullanan havayolu işletmelerinin aldıkları önlemlerin seyahat eden yolcuların kalite algına ve müşteri memnuniyetine etkisi araştırılmıştır. Türkiye'de faaliyet göstermekte olan düşük maliyetli havayolu işletmesi olarak Pegasus Hava Yolları ve geleneksel havayolu işletmesi olarak Türk Hava Yolları'nın Covid-19 tedbirleri karşılaştırmalı olarak incelenmiş; pandemi sürecinde uçuş gerçekleştirmiş 484 adet yolcuya 26 sorudan oluşan ve likert tipi ölçek ile ölçeklendirilen anket yapılmıştır. Düşük maliyetli ve geleneksel havayolu işletmelerinin pandemi sürecinde aldıkları Covid-19 önlemlerinin müşteri memnuniyeti ve kalite algısı üzerindeki etkilerinin farklılaşıp farklılaşmadığını analiz etmek üzere ANOVA testi uygulanmıştır. Çalışma sonucunda salgın döneminde iki farklı iş modeli kullanan havayolu işletmelerinin karşılaştırılmasında, kalite algısının yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu ve gelir değişkenlerine göre istatistiki olarak anlamlı bir fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
2008 küresel krizi ve covid-19 pandemisi krizinin hava kargo taşımacılığına etkilerinin karşılaştırmalı analizi
Bu çalışmada 2008 Küresel Finans Krizi ve Covid-19 Pandemisi Krizinin hava kargo taşımacılığı sektörü üzerinde farklı kaynaklardan çıkan krizlerin olumlu ve olumsuz etkileri ele alınmaktadır. Söz konusu krizlerin yapısal farklılıkları sonucu ortaya çıkan etkilerin farklılıklarının değerlendirilebilmesi adına dünya genelinde, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere ait; rezerv miktarları, enflasyon, büyüme, mal ve ürün ihracat değerleri, mal ticaret hacmi verileri ile hava kargo taşımacılığı yapan firmaların toplam yük trafiği ve elde ettikleri toplam gelirler incelenmiştir. Bu kapsamda 2008 krizinin etkilerini değerlendirmek için seçilen zaman aralığı 2008-2009 yılları iken Covid-19 Pandemisi için seçilen zaman aralığı 2019-2020'dir. Bununla beraber dünya üzerinde hava kargo pazarının yaklaşık olarak %80,3'ünü oluşturan 21 adet hava taşımacılığı firmalarına ait yıllık faaliyet raporları içerisinden araştırmanın zaman aralığına uygun olanlar belirlenmiş ve söz konusu faaliyet raporları içerisinde yer alan; kargo gelirleri, toplam aktifler, toplam özkaynaklar, cari oran ve toplam yükümlülük verilerindeki değişimler üzerinden Wilcoxon ve T Testi sınamaları yapılarak anlamlı bir sonucun elde edilip edilemeyeceğine bakılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen sonuçlara göre kargo gelirleri bazında her iki krizinde firmaların geneline yaygın bir etki gösterdiği anlaşılmış, hava kargo taşımacılığının sürdürülebilirliği açısından gelecekteki yaşanması muhtemel kriz süreçlerini en az olumsuz etkilerle yönetilebilmesi için çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Hava taşımacılığında insan ticaretinin önlenmesine dair farkındalık oluşturmaya yönelik bir eğitim önerisi
İnsan ticareti suçu uzun yıllardır mücadele edilen sınıraşan bir suç türüdür. Bu suç çoğu zaman göçmen kaçakçılığı ile karıştırılmakta olup arasındaki ayrımın farkına çoğu zaman varılamamaktadır. Oysa ikisi birbirinden farklı kavramlardır. Kaçakçılık suçunda göçmenin rızası mevcutken insan ticaretinde mağdurun rızası bulunmamaktadır. Kaçak yöntemlerle ülke değiştiren kişilerin kaçakçılarıyla olan ilişkileri ilgili ülkeye vardıklarında ve ödemeyi yaptıklarında sonlanır. İnsan ticaretine konu olan mağdurlar ise götürüldükleri ülkede tacirleri tarafından çeşitli sebeplerle sömürülürler. Bu sömürü türlerinin başında cinsel sömürü ve emek sömürüsü gelmektedir. İnsan ticareti ile mücadele için devletler arasında imzalanan sözleşmeler bulunmaktadır. Devletler bu suça karşı kendi iç işleyişlerinde de çeşitli önlemler almakta, mağdurları korumaya yönelik programlar geliştirmektedir. Ayrıca mağdurların sevki sırasında kullanılan ulaşım yolu personellerini eğitmektedir. Havayolu taşımacılık sektörü çeşitli özellikleri nedeniyle insan tacirleri tarafından giderek daha fazla kullanılmaktadır. Bununla birlikte hava taşımacılığı, yolcuların check-in işleminden varışta pasaport kontrolüne kadar tüm süreç boyunca gözlem altında tutulması nedeniyle insan ticaretini tespit etmek ve müdahale etmek için birçok fırsat da sunmaktadır. Özellikle havayolu personelinin konu hakkında bilgi sahibi olması mücadele açısından çok önem taşımaktadır. Bu çalışmanın temel amacı dünyada bir süredir havacılık personeline uygulanmakta olan ama henüz Türkiye'de mevcut olmayan insan ticareti farkındalık eğitimi için bir öneri sunmaktır. Çalışmada doküman analizi yöntemi ile veriler (havacılık otoritelerinin eğitimleri, bilimsel yayınlar, konuyu aydınlatabilecek olan çeşitli dokümanlar vs.) toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle bu veriler işlenmiştir. Sonuç olarak ise farkındalık oluşturmaya yönelik bir eğitimin insan ticaretini önleme yolunda önemli katkılar sağlayacağı kanısına varılmıştır.
Uçuş adetleri ve kişi başına milli gelir arasında nedensellik ilişkisi sınaması: G7 ülkeleri örneği
Bu çalışmanın amacı, hava taşımacılığının G7 ülkelerinin makroekonomisi üzerindeki etkisini araştırmaktır. Uzak mesafelere seyahat edebilmek için genellikle havayolu tercih edilmektedir. Uzak mesafeler için havayolu tercih edilme sebepleri arasında öncelikle seyahat süresinin kısa sürmesidir. Diğer sebep ise varış noktasına en hızlı şekilde ulaşım sağlandığı için zamandan tasarruf edilmesidir. Aynı zamanda kara ve deniz yolu seyahatlerine göre daha konforludur. Güvenlik açısından ise kaza oranlarına bakıldığında havayolu seyahatlerinin karayolu seyahatlerinden daha güvenli olduğu bilinmektedir. İçinde bulunduğumuz rekabet ortamında havayolları rakiplere karşı üstünlük sağlamak için bu faktörlere yeni, çekici faktörler eklemeleri beklenmektedir. Havacılık sektörü, hizmet sektörünün önemli kollarından biridir. Buna göre hem ulusal hem de uluslararası düzeyde öneminden söz edilebilir. Hava yolculuğu bir zamanlar lüks bir ürün olarak görülmekteydi ve yüksek maliyeti nedeniyle nispeten daha az insan tarafından tercih edilmekteydi. Son yıllarda uçak bileti fiyatlarının düşmesiyle birlikte hava taşımacılığına olan talep ciddi bir artış göstermiştir. Hava taşımacılığına ilişkin yeni düzenlemelerle, hizmet veren firma sayısı da artmıştır. Uçuş Adetleri ve Kişi Başına Milli Gelir Arasında Nedensellik İlişkisi Sınaması; G7 Ülkeleri Örneği konulu bu tezde 1970-2020 döneminde seçilen G7 ülkelerinde hava taşımacılığının makroekonomik etkisi incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre bu ülkelerin dünya ekonomisinde önemli bir payı olduğu tespit edilmiştir.
Türkiye'de hava sahasının esnek yönetilmesi ve ekonomik,kapasite, çevresel kazanımları
Bu çalışma, Türkiye'de gerçekleştirilen uçuşların ihtiyaçlarına karşılık verebilmek için gereksiz zaman kayıplarının önüne geçen bir uygulama ile kullanıcılarının yakıt ve maliyet tasarrufuna, çevresel zararların azaltılmasına ve verimsiz hava sahası kullanımının önüne geçilmesine yönelik düşünceden yola çıkarak gerçekleştirilmiştir.
Havalimanlarının sürdürülebilirlik raporlarına göre kıyaslamalı olarak finansal volatilite açısından incelenmesi
Volatilite, finansal piyasalarda yatırım kararı sürecini etkileyen en önemli unsurlardan biri olmuştur. Bu çalışmada amaç, sürdürülebilirlik raporlarının yayınlama kıstası baz alınarak halka açık havalimanlarının hisse senedi getirilerinin volatilite analizini yapmaktır. Sürdürülebilirlik raporu, 1987 Brundtland Raporu ve daha sonrasında KMPG tarafından yapılan global sürdürülebilirlik standardı çalışmaları sonrası önem kazanmıştır. Yatırımcılar, karar alırken sadece finansal verilere odaklanmayıp sürdürülebilirlik raporlarını da değerlendirmeye almaya başlamışlardır. Sürdürülebilirlik raporlaması; çevre, ekonomi, sosyal ve finansal konularda kategoriye ayrılmış ve kapsamı genişletilmiştir. Sürdürülebirlik raporlaması, yatırımcılar tarafından önemsenmiş ve yatırım kararlarında göz ardı edilemez bir noktaya gelmiştir. Finansal piyasalarda yatırımcıların risk ve getiri değerlendirmesine yönelik çeşitli ekonometri modelleri bulunmaktadır. Bu çalışmada hisselerin oluşturduğu getiri serileri kullanılarak ARCH, GARCH, TARCH, EGARCH ve GARCH-M modelleri üzerinde analizler yapılmıştır. Çalışmanın analiz bölümünde sürdürülebilirlik raporlaması kıstası yapılarak, 05.01.2016-31.12.2021 tarihleri arasındaki hisse senetlerinin logaritmik getirileri ekonometrik modellerle analiz edilmiştir. Örneklem seçilirken sürdürülebilirlik raporu yayınlayan üç havalimanı, sürdürülebilrilik raporlaması yayınlamayan üç havalimanı olmak üzere toplamda altı adet havalimanı seçilmiştir. Sürdürülebilirlik raporu yayınlamayan belirli sayıda havalimanı olduğu için araştırmanın bu konuda sınırlılığı bulunmaktadır. İlgili havalimanlarının hisselerinin geçmiş günlük getiri serileri investing.com web sitesinden elde edilerek Eviews 10 programı yardımıyla analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, sürdürülebilirlik raporu yayınlayan havalimanı hisseleri için yatırımcıların negatif şoklardan etkilendiği, sürdürülebilirlik raporu yayınlamayan havalimanı hisseleri içinse negatif şokların volatiliteyi arttırarak volatilite kümelenmelerine neden olduğu ve yatırımcıların negatif şoklara karşı daha hassas hareket ettiği sonucu ortaya çıkmıştır. Özetle, sürdürülebilirlik raporu yayınlayan havalimanlarının, hem kurumsallık imajı hem de yatırımcıların güvenini sağlama açısından bir adım önde olduğu, bunun sonucunda yatırım açısından tercih sebebi olmasının kurumsallığın sağladığı bir fayda olarak görülmesi gerektiği değerlendirmesi yapılabilir.
Kariyer yönetim sistemi uygulamalarının örgütsel bağlılığa etkisinde psikolojik sahiplenmenin aracılık rolü: Havacılık sektöründe bir araştırma
Yüksek güvenilirliğe sahip kuruluşlardan (High Relaibility Organization - HRO) olan havacılık kuruluşlarında örgütsel bağlılık çok büyük önem arz etmektedir. Muazzam karmaşıklığa ve yüksek riske rağmen görevlerini başarıyla tamamlamak zorunda olan HRO'larda başarının en önemli unsurlarından biri de insandır. Beşeri sermaye sadece başarının değil aynı zamanda da başarısızlığın ve yaşanabilecek felaketlerin de kaynağıdır. Bu aradaki farkı belirleyen de sadece çalışanların mizaçları, yetkinlikleri değildir, bunların yanı sıra çalıştıkları kurumların hayata geçirmiş olduğu insan kaynakları uygulamalarıdır. Bu uygulamalar doğru bir şekilde hayata geçirildiği taktirde çalışanların örgüt ile bütünleşmesini, örgüte bağlanmasını ve örgütü sahiplenmesini sağlar. Bu uygulamalardan biri de kariyer yönetim sistemi uygulamalarıdır. Kariyer yönetimi, örgütün mevcutta ve gelecekte duyabileceği ihtiyaçlarının belirlenip, bu ihtiyaçların karşılanmasına yönelik olarak sahip olduğu insan kaynağının kariyer gelişimlerini planlaması, gerçekleştirmesi ve aynı zamanda da çalışanlarının hiyerarşik kademelerindeki ilerleme süreçlerinin takip edilerek yönetilmesi olarak ifade edilebilir. Bu bağlamda kariyer yönetimi, insan kaynakları planlaması, insan kaynakları temin ve seçimi, performans yönetimi sistemi, eğitim ve geliştirme gibi diğer insan kaynakları uygulama ve fonksiyonlarıyla ile etkileşim içerisinde olmak zorundadır. Bu çalışmanın amacı da Kariyer Yönetim Sistemi Uygulamalarının Örgütsel Bağlılığa Etkisini ve bu etkide Psikolojik Sahiplenmenin Aracılık Rolünün havacılık sektörü özelinde tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma tasarlanmış ve uygulanmıştır. Araştırmanın örneklemini kolayda örneklem yönetimi ve anket tekniği ile ulaşılan 253 havacılık sektörü çalışanı oluşturmaktadır. Toplanan veriler Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modeli (Partial Least Square Structural Equation Modelling PLS-SEM) yönetim ile SmartPLS 3.2.9. istatistiki paket program kullanılarak analizlere tabi tutulmuş, yol katsayıları ve anlamlılık düzeyleri dikkate alınarak sonuçlar yorumlanmıştır. Analiz sonuçları göstermektedir ki Kariyer Geliştirme hem Davranışsal Bağlılık hem de Tutumsal Bağlılığı anlamlı ve olumlu yönde etkilemektedir. Benzer şekilde Kariyer Yönetiminin de hem Davranışsal Bağlılığı hem de Tutumsal Bağlılığı anlamlı ve olumlu etkilemektedir. Buna karşın, Kariyer Planlamanın ne Davranışsal ne de Tutumsal Bağlılık üzerinde istatistiki düzeyde anlamlı bir etkisi görülmemektedir. Yine analiz sonuçları göstermektedir ki Kariyer Gelişimin Davranışsal Bağlılık üzerine olan etkisinde hem Duygusal hem de İş Temelli Psikolojik Sahiplenmenin tam aracılık rolü vardır. Buna ek olarak Kariyer Gelişiminin Tutumsal Bağlılık üzerine olan etkisinde hem Duygusal hem de İş Temelli Psikolojik Sahiplenmenin kısmi aracılık rolü vardır. Duygusal Sahiplenmenin Kariyer Yönetiminin Davranışsal Bağlılık üzerine olan etkisinde kısmî, Tutumsal Bağlılık üzerine olan etkisinde ise tam aracılık rolü üstlendiği tespit edilmiştir. İş Temelli Sahiplenmenin ise herhangi bir aracılık rolü tespit edilememiştir. Kariyer Planlamanın ise ne Davranışsal ne de Tutumsal Bağlılık üzerinde herhangi bir etkisi tespit edilememiş olduğundan, Psikolojik Sahiplenmenin aracılık rolü görülememiştir.
Uluslararası hava yolu işletmelerinin finansal performanslarının TOPSİS yöntemi ile değerlendirilmesi
Sivil havacılık sektörü günden güne artış göstermekte, bu artışlara paralel olarak hava yolu işletmelerinin rekabet etme durumları da artmaktadır. Bu durumda hava yolu işletmeleri karlılıklarını korumak istemektedir. Bu çalışmada on uluslararası havayolu işletmeleri seçilerek bu işletmelerin finansal tabloları detaylı incelenerek 2021 yılı son dönemlerine ait bilanço ve gelir tablolarından elde edilen veriler finansal analiz yöntemlerinde oran analizleri yöntemleri uygulanarak, oranlama yapılmıştır. Oran analizlerinde 8 analiz yöntemi kullanılmıştır. Bunlar; Cari oran, Asit Test Oranı, Nakit Oran, Sabit aktif devir hızı, toplam aktif devir hızı, Borç- Toplam aktifler oranı, Net kâr marjı ve Öz sermaye karlılığı oranları kullanılmıştır. Oranlardan elde edilen veriler doğrultusunda 'TOPSIS' çok kriterli karar verme yönteminin 6 adımdan oluşan yöntemleri formüllerle birlikte oran analizlerinden alınan kriterlerle, hava yolu alternatifleri incelenerek sonuçlar elde edilmiştir. Bu sonuçlar değerlendirildiğinde karar verme durumunda olanlar için finansal performansı en yüksek çıkan hava yolu işletmesi Air Astana olarak belirlenmiştir. Finansal performansı en düşük çıkan hava yolu işletmesi ise Quantas hava yolu işletmesi olarak sonuca varılmıştır.
Hava yollarında dış kaynak kullanımı
Dış kaynak kullanımı, ana işlerine geri dönmenin ve maliyetleri düşürmenin bir yolu olarak dünya havayolları için popüler bir seçenek haline gelmiştir. İşletmelerin dış kaynak seçerken bazı unsurlara dikkat etmeleri gerekmektedir. Öncelikle hangi alanlarda dış kaynak kullanımına gidileceği belirlenmelidir. Daha sonra hizmetin alınacağı doğru işletme seçilmelidir. Teknik kapasitesi, referansları, maliyeti, güvenilirliği ve çalışma şartları dikkate alınarak tercih yapılmalıdır. Dış kaynak kullanımının maliyet-kar hesaplaması yapılmalı, kar noktasına geçiş sağlanıyorsa kullanıma gidilmelidir. Bu sayede dış kaynak kullanan işletmelerin operasyonel etkinlikleri artacaktır. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de bulunan havayollarından oluşan bir örneklemdeki bir dizi kilit kaynağın ve işlevin gerçekte ne ölçüde dışarıdan temin edildiğini, işlem maliyeti ekonomisi çerçevesine dayalı teorik bir değerlendirmeyle dış kaynak olarak kullanılacak işletmelerin hangi kriterler üzerinden seçime tabi tutulacağı ve bu kriterlerin önem derecesinin belirlenerek havayolu firmalarının kaynak kullanacağı işletmenin seçimine katkı sağlamaktır. Sadece Türkiye'de bulunan havayolu işletmeleri dikkate alınmış olup, havayolu işletmelerinin dış kaynak kullanarak sağladığı hizmetler; yer hizmetleri, ikram hizmeti, sosyal sorumluluk projeleri, reklamlar, kargo tesisleri ve depolama, yakıt, banka ve teknik hizmetler olarak kısıtlandırılmış, birinci ve ikinci bölümde açıklanmıştır. Bu hizmetlerin sağlayıcılarının seçimine ilişkin değerlendirme indeks sistemi 4 ana kriter 10 alt kriter olarak belirlenmiş, anket uygulaması bu 10 kriter üzerinden yapılmıştır. Havayollarında dış kaynak kullanımı yapılırken tedarikçilerin kriterlerinin önem derecelerine göre ağırlıklandırılması 9 uzman ile yapılan anket görüşlerinde analiz edilmiştir. Tutarlılık analizi 0.10'un altında kalan 4 uzman anketi çalışmaya dahi edilememiş, tutarlılığı sağlayan 5 uzman anketi üzerinden analizler yapılmıştır.
Havacılık çalışanlarının mesleki tükenmişliklerinin aleksitimi düzeylerine etkisi
Bu tezin amacı, havacılık sektöründe yer hizmetlerinde görev yapan vardiyalı çalışanların mesleki tükenmişliklerinin (duygusal tükenme, duyarsızlaşma, düşük kişisel başarı) aleksitimi düzeylerini (duyguları tanımlamada güçlük, duyguları söze dökmede güçlük, dışa dönük düşünme) nasıl etkilediğini incelemektir. Araştırma kapsamında, Türkiye'deki havalimanlarında faaliyet gösteren en büyük yer hizmetleri kuruluşunun operasyon birimlerinde görev yapan 594 vardiyalı çalışan ile bir saha araştırması gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği ve demografik faktörlere ilişkin soru formundan oluşan toplam 51 soruluk bir anket uygulanmıştır. Anketin geçerlilik ve güvenilirlik analizleri ile tanımlayıcı istatistiklere ilişkin frekans ve dağılım analizleri SPSS 21.0 istatistik programıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın değişkenlerine ilişkin mesleki tükenmişlik (duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarı alt boyutları) ile aleksitimi (duyguları tanımlamada güçlük, duyguları söze dökmede güçlük ve dışa dönük düşünme alt boyutları) arasındaki ilişki Bağımsız T testi, Anova, Korelasyon ve Regresyon analizleri ile incelenmiştir. Yapılan değerlendirmeler neticesinde; yer hizmetlerinin operasyon birimlerinde görev yapan vardiyalı çalışanların mesleki tükenmişlik düzeyi (duygusal tükenme ve duyarsızlaşma boyutları) ile aleksitimi düzeyleri (duyguları tanımlamada güçlük ve duyguları söze dökmede güçlük alt boyutları) arasında anlamlı bir ilişki olduğu ve mesleki tükenmişliğin yer hizmetleri çalışanlarının aleksitimi düzeylerini pozitif yönde etkilediği görülmektedir.
COVİD-19 sürecinde havayolu şirketlerinde yaşanan örgütsel değişimin çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı duygularına etkisine dair bir araştırma
2020 yılından bu yana havayolu sektörü, Covid-19 nedeniyle istihdam ve tesislerin sürdürülmesinde zorluklarla birlikte bir durgunluk yaşamıştır. Bu durum biyolojik risklerin yanında psikolojik olumsuzlukları ve kaygıları da beraberinde getirmiştir. Sivil havacılık sektörü de bu sorunlardan büyük ölçüde etkilenmiştir. Havacılık sektörüyle birlikte diğer birçok sektör değişimin önemine odaklanmışken çalışanların örgütsel vatandaşlık benzeri duyguları da önemini korumaktadır. Araştırmada, mevcut süreçte yaşanan Covid-19 pandemisinin oluşturduğu koşullar altında havayolu şirketlerinde meydana gelen değişime odaklanılmakta ve bu değişimlere ilişkin havayolu çalışanlarının örgütsel değişime ilişkin algılarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın evrenini bir havayolu işletmesinde çalışan havayolu personeli oluşturmaktadır. Bu kapsamda araştırmanın nihai verileri toplam 390 katılımcının yanıtlarından oluşmuştur. Bu çalışmada havacılık alanında çalışan havayolu görevlileri örnekleminde gerçekleştirilen nicel araştırmanın SPSS istatistik programıyla elde edilen ampirik bulgular, Covid-19 pandemisi sırasında ortaya çıkan örgütsel değişimlerden etkilenmenin örgütsel vatandaş davranışında etkili olduğunu göstermiştir. Katılımcılar, Covid-19'un yarattığı değişimlerden olumsuz yönde etkilenmiş olsalar da bu durum, örgütsel vatandaşlık davranışlarını kuvvetlendirmiştir.
Havacılıkta meteoroloji verilerinin uçuş emniyeti açısından ekip kaynak yönetimine etkileri
Havacılık sektöründe meteoroloji verilerinin öngörülemeyen ve ani gelişen etkili karmaşık yapıları neticesinde, uçuş sırasında her daim takip edilmesi gereken ve yer kontrol birimleriyle kontrollü olarak iletişim halinde kalınması gereklidir. Meteorolojinin hava araçları üzerinde meydana gelmekte olan etkileri, havayollarının uçuş verimliliğini etkileyen başlıca faktörlerden biri olmaktadır. Uçuş emniyeti hususunda, meteoroloji kaynaklı risklerin uçuş mürettebatı tarafından süreklilik gerektiren analiz ve dikkatli bir yönetim yapılması gerekmektedir. Ekip kaynak yönetimi ise, uluslararası havacılık alanında emniyetli uçuş operasyonlarını hedeflemekte ve meteoroloji kaynaklı gelişen zorlu hava şartlarında, uçuş verimliliğin artırılması için çeşitli ekip kaynak yönetimi araçlarının yeterli olup olmadığı konusunda, zorlu eğitimler ile pilotları olumsuz şartlara hazırlanması çalışılmıştır. Bu çalışmada son yıllarda yaşanan havacılık operasyonlarında meteoroloji hadiselerinin ekip kaynak yönetimi üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerini araştırmak hedeflenmiştir. Aynı zamanda emniyetli bir uçuş operasyonu için gerekli olan yönetimsel uygulamalar incelenerek, bu uygulamaların veri analizi süreçlerindeki modellemeleri üzerinde ekip kaynak yönetimi ile ilişkisi kurulmaya çalışılmıştır. Bu tez çalışmasının amacı, ülkemizde yer alan ticari uçuşların ekiplerine yönelik henüz akademik olarak yeteri kadar çalışılmamış olan meteoroloji faktörünün, uçuş emniyeti ve ekip kaynak yönetimi üzerindeki olumsuz etkilerine değinerek, geçmişte meydana gelen olumsuz meteoroloji şartları sebebiyle gerçekleşmiş olan kaza ve olaylar eşliğinde, içindeki konumunu belirtmek ve ülkemizde bu alanda yapılması planlanan çalışmalara, yeni bir bakış açısı kazandırması açısından bir karar ve eğitim sisteminin geliştirilmesine yardımcı olmaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden yüzyüze kullanılan görüşme tekniği kullanılmış ve 50 kişilik pilot havuzundan elde edilen bilgiler ışığında veriler toplanmıştır. Yapılan çalışmada, meteoroloji, uçuş emniyeti ve ekip kaynak yönetimi faktörleri üzerinden yönlendirilen sorular eşliğinde, ekiplerin nasıl bir uçuş yönetimi ve veri analizi uygulaması gerçekleştirdiklerine yönelik görüşleri alınmıştır. Toplanılan veriler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Analiz sonucunda stres yönetimi konusunda teorik bilginin ve meteorolojinin iyi analiz edilmesinin hayati bir öneme sahip olduğu görüşüne varılmıştır. Havacılıkta meteoroloji dolaylı gerçekleşen kaza ve olayların tamamen önlenebilir olunabileceği değerlendirilmiş ve ekip kaynak yönetimi faktörünün önemine dikkat çekerek, gelişmiş meteoroloji sistemleri ve güncel bir eğitim ile ortak çalışarak önlenebilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Havayolu şirketlerine ait yolcu yorumlarının incelenmesi: Dünyadan ve Türkiye'den örnekler
Havacılık, hizmetin birinci planda olduğu ve taşımacılık anlamında teknolojiyle iç içe olan sektörlerden biridir. Verilen hizmetlerin kalitesi yolcuların izlenimlerine etki etmektedir. Bu aşamada yolcuların havayolu şirketlerine ait yorumlarının incelenmesi, havayolu şirketlerinin yolculara sundukları seyahat deneyimlerini iyileştirmeleri için fırsat niteliğindedir. Seyahat platformları üzerinden yolcuların deneyimlerini halka açık bir şekilde yorumlaması, havayolu şirketleri ve havayolunun diğer yolcularına tesir etmektedir. Yolcuların memnuniyet düzeylerinin ölçülmesi, nelerden memnun olup olmadıklarının veya neleri isteyip istemediklerinin anlaşılması, yolculara çok daha tatmin edici bir uçuş deneyimi yaşatmayı mümkün hale getirebilecektir. Bu çalışmada için üç farklı bölge merkezli, üç farklı havayolu şirketine ait yolcu yorumları, popüler seyahat platformlarından biri olarak nitelendirilebilecek Tripadvisor seyahat platformu üzerinden hem içerik analizi hem de istatistik analiz yöntemleriyle incelenerek literatüre katkıda bulunulmuştur. İncelenecek havayolu şirketlerinin belirlenmesi amacıyla Brand Finance Global 500 2021 ve Brand Finance Turkey 100 2021 listelerinden yararlanılmıştır. Çalışmada, Tripadvisor seyahat platformu kullanılarak Delta Hava Yolları, Emirates Hava Yolları ve Türk Hava Yolları şirketlerine ait yolcu yorumlarının belirli kategoriler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Emirates havayollarının incelenen tüm kategorilerde yolcu yorumları açısından çalışma kapsamındaki diğer havayolu şirketlerine nazaran daha başarılı bir şirket olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yolcuların puan verdiği kategorilerin kendi aralarında pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür.
Uçar parça üretimi ve bakım operasyonları arasındaki ilgileşim üzerine bir çalışma
Havacılıkta Bakım faaliyetleri önemli bir masraf kalemidir ve uygun yürütülmediğinde hem emniyet, güvenilirlik ve uçuşa emniyet konusunda büyük sıkıntılara yol açabilmektedir hem de uçuş operasyonlarının yapılabilirliğine engel olmaktadır. Bakım faaliyetleri için hava aracında kullanılan uçar parçaların tasarımı, sınanması, onaylanması, üretimi, depolanması ve kullanılmasına yönelik süreçlerin doğru planlanması, tasarlanması ve uygulanması gereklidir. Uçar parçaların bu süreçlerdeki serüveni içinde farklı yaklaşımlar kullanılagelmiştir. Son dönemde eklemeli ürün teknolojisinin tezahürü ile oyunun kuralları değişmeye başlamıştır. Bu çalışmada havacılıkta kullanılacak uçar parçaların üretim ve bakım ilişkisine yönelik nicel araçların kullanımı incelenmiş ve özellikle eklemeli üretimin getirdiği üstünlükler incelenmiştir.
Algılanan örgütsel desteğin duygusal bağlılık üzerindeki etkisinde iş güvencesizliğinin aracı rolü: Havacılık sektöründe bir araştırma
Bu araştırmanın amacı, algılanan örgütsel desteğin duygusal bağlılık üzerindeki etkisinde iş güvencesizliğinin aracı rolünü incelemektir. Çalışmada algılanan örgütsel destek, duygusal bağlılık ile iş güvencesizliği kavramları ve bu değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırma modeli ve varsayımlar, değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için oluşturulmuştur. Oluşturulan hipotezlerin test edilmesi için araştırma Türkiye'nin Ankara, İstanbul ve Erzincan illerinde havacılık sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin 294 çalışanı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışanlara çevrimiçi anket formuyla yöneltilen sorulardan veriler elde edilmiştir. Anket çalışmasında toplanan bu veriler SPSS 23 ve AMOS 23 istatistik programları kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel analizler sonucunda algılanan örgütsel desteğin duygusal bağlılık üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkisi bulunurken; iş güvencesizliği algısı üzerinde anlamlı ve negatif bir etkisi bulunmuştur. Aynı zamanda iş güvencesizliği algısının duygusal bağlılık üzerinde anlamlı ve negatif bir etkisi olduğu ve algılanan örgütsel desteğin duygusal bağlılık üzerinde iş güvencesizliği aracılığı ile aktarılan dolaylı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Sonuç bölümünde ise bu bulgular ışığında yorum ve değerlendirmeler yapılarak önerilere yer verilmiştir.
COVID-19 krizinde alınan önlemlerin kabin memurları üzerindeki etkilerinin incelenmesi
COVID-19 ekonomik, sosyal ve politik olarak birçok sektörü olduğu gibi havacılık sektörünü de olumsuz etkilemiştir. Salgın nedeniyle havayolu taşımacılığında küresel havacılık endüstrisi için uzun vadeli ciddi sonuçlar doğurabilecek çok sayıda kısıtlama getirilmiştir. Bu kısıtlamalar hem yolcuları hem de yolcuların emniyeti, güvenliği ve konforunun sağlanmasında görevli olan kabin memurlarını etkilemiştir. Bu çalışma ise Covid-19 krizinin havayolu taşımacılığında kabin memurları üzerinde neden olduğu etkiyi kabin memurlarının görüşlerinden hareketle incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji modeli kapsamında yürütülen araştırmanın veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'de büyük ölçekli hava yollarında çalışan 25 kabin memuru oluşturmaktadır. Katılımcı grubu ile yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın sonunda Covid-19 krizinin hava yolculuğuna etkisini azaltmak için uygulamaya konulan yeni prosedürlerin kabin görevlilerinin çalışma düzeninin de belirleyici etkilerinin olduğu, ayrıca maaş kesintisi gibi ekonomik etkilerinin olduğu ve kabin memurlarının iş kaybetme korkusu nedeniyle kaygı, stres ve uykusuzluk gibi psikolojik sorunlarla karşı karşıya kalmalarına yol açtığı belirlenmiştir.
Havayolu şirketlerinin sürdürülebilirlik uygulamalarının tüketicinin kabulünü etkileyen unsurların belirlenmesi
Çevre kirliliği; doğal kaynakların fütursuzca kullanılması, sanayi ve yerleşim bölgelerinde ortaya çıkan atıkların doğaya bırakılması gibi etkenlerden kaynaklanmaktadır. Bilinçsizce gerçekleşen davranışların iklim üzerindeki etkisi yadsınamaz bir gerçektir. Son yıllardaki nüfus artışı ve büyüyen havacılık sektörü sürdürülebilirliğin önemini artırmaktadır. Sürdürülebilirlik kavramı ilk akla geldiğinde çevresel olarak düşünülse de sürdürülebilirliğin 3 temel bileşeni olan çevresel, ekonomik ve sosyal boyutların denge içerisinde devam etmesi gerekmektedir. Birleşmiş Milletler, yoksulluğu ortadan kaldırmak, çevreyi korumak ve eşitsizlikle mücadele gibi 17 başlıktan oluşan Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini kabul etmiştir. Birleşmiş Milletler, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri doğrultusunda 2050 yılına kadar net sıfır sera gazı emisyonunu amaçlamaktadır. Dolayısıyla hava taşımacılığı, daha temiz ve daha sessiz gelecek için verimli uçmanın yollarını tespit etmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı sürdürülebilirliğin sosyal boyutunu da ele alarak tüketicilerin satın alma davranışını etkileyen sürdürülebilir havacılık uygulamalarını belirlemektir. Çalışmada nitel ve nicel araştırma yöntemleri tercih edilmiştir. İlk olarak havayolu şirketlerinin sürdürülebilirlik uygulamaları hakkında bilgiler elde etmek ve görüşler almak amacıyla havayolu şirketlerinin üst düzey yöneticileriyle yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar, sonrasında Y ve Z kuşaklarıyla dört ayrı odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Söz konusu kuşaklarda yer alan tüketicilerden çevrimiçi anket yöntemiyle veri elde edilmiştir. Toplamda 255 çevrimiçi anket toplanmış olup, toplanan veriler önce birçok ifade arasından aynı özelliği ölçen ifadelerin bir çatı altında toplanması için Keşifsel Faktör Analizine tabii tutulmuştur. Faktör analizi sonrasında her bir alt boyutun güvenilirliği sayısal olarak tespit edilmiş ve birden fazla bağımlı değişkenin bağımsız bir değişkenin grupları arasında herhangi bir farklılık oluşturup oluşturmadığını belirlemek için Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA) uygulanmıştır. Araştırma sonucunda havayolu şirketlerinin sürdürülebilirlik uygulamaları kapsamında altı boyut elde edilmiştir. Temelde çevresel, sosyal ve ekonomik olmak üzere 3 boyuttan oluşmaktadır. Ek olarak niyet ve satın alma, gürültü ve kompozit boyutlar araştırmada elde edilmiştir. Sosyal, kompozit, gürültü, niyet ve satın alma boyutları kuşaklar arasında anlamlı bir farklılık yaratmamıştır. Sadece ekonomik ve çevresel boyutların kuşaklar arasında anlamlı bir farklılık yarattığı tespit edilmiştir.
Uygulanan ambargoların İran havacılık kazalarıyla ilişkisi
1980 yılında İran'a yönelik başlatılan yaptırımlar, zaman içerisinde sivil havacılık sektörünü de önemli ölçüde etkilemeye başlamıştır. Yaptırımlar, %10'dan fazla Amerikan teknolojisine sahip uçakların satın alınmasını engellemek için konulmuştur. Yaptırımlar, bu türden uçakların ticaretinin yapılmasını ABD Hazine Bakanlığı'nın iznine bağlamıştır. Bu kurala uymayan aracı şirketler de ABD yaptırımlarına tabi olma riskiyle karşı karşıya kalmaktadır. Bu çalışma, İran'a uygulanan ambargoların kazalara etkisini araştırmak üzere tasarlanmıştır. Çalışmada Uluslararası Sivil Havacılık Örgütünün (ICAO) son yedi yıllık verileri kullanılarak İran, benzeri sayıda uçuş sayısına sahip 3 bölge ülkesi (Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır) ve uzak doğudan bir ülke (Tayland) ile kıyaslanmış ve aralarındaki farkın istatistiki olarak ne derece anlamlı olduğu test edilmiştir. Sonuçlar göstermektedir ki İran'daki kaza oranları, karşılaştırılan dört ülkeden de fazladır ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır. Diğer ülkeler de karşılıklı olarak birbirleriyle karşılaştırılmış ve bu karşılaştırma sonucunda farkın istatistiksel düzeyde anlamlı olmadığı, sadece İran ile aralarındaki farkın anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Bu durum da İran'da meydana gelen hava araçlarının karıştığı kazalarla uygulanan ambargoların birbiriyle ilişkili olabileceğini göstermektedir. Bu durum sadece İran ve İran vatandaşlarını değil, tüm dünyayı ilgilendirmektedir. Elde edilen veriler bakımından böyle bir çalışmanın ilk olması, alan adına önemli olduğu düşünülmektedir.
Havayolu yolcularının beklenen ve algılanan hizmet kalitesinin servqual ile ölçülmesi: Türkiye-Rusya karşılaştırması
Teknolojik inavosyonların hızla artmasıyla, insanların bilinçsel gelişimleri ve değişimleride aynı oranda artmıştır. Türkiye ve Rusya'da havacılık sektöründe hizmet kalitesini arttırarak uluslararası rekabette ön plana çıkmak olası görünmektedir. Bu bağlamda havacılık sektöründe havayolu ürünü alan yolcuların beklenen ve algılanan kalitesinin karşılaştırmalı değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Rekabet koşullarının her alanda arttığı günümüz şartlarında rekebet önemle üzerinde durulması gereken bir durumdur. Ülkenin kalkınma planlarıyla, kaliteli havayolu hizmetleri kişilerin mutluluğu ve refahı, işletmelerin verimliliği ile ilişkilidir. Araştırmada Türkiye ve Rusya'da pandemi sonrası havayolu işletmelerinde yaşanan değişimlere ilişkin havayolu işletmelerinden hizmet alan yolcuların algıladıkları ve bekledikleri kalite algılarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada ek olarak, çalışanların demografik özellikleri ve mesleki özelliklerinin ele alınan bu değişkenler bakımından istatistiksel olarak sınıflar arası anlamlı farklılık gösterip göstermediğine ilişkin olarak gerçekleştirilecek analizlerle bu değişkenler üzerinde etkili olabilecek unsurların belirlenmesidir. Bu bağlamda araştırmanın amacı Türkiye (İstanbul Ground Airport-İGA) ve Rusya'da (Şeremetyevo Havaalanı-Moskova) havayolu yolcularının beklenen ve algılanan hizmet kalitesinin servqual ile ölçümlenerek hizmet kalitesinin belirlenmesi ve karşılaştırılmasıdır. Bu amaçla söz konusu havaalanlarından uçuş hizmeti alan 412 yolcuya gönüllülük esasına göre ilişkisel tarama modeliyle kolayda örneklemeyle ulaşılmıştır. Elde edilen bulgularla Türk havayolu yolcularının Beklenen Kalite aritmetik ortalaması (x̄=3,92) iken Algılanan Kalite (x̄=3,81) olduğu ve yolcuların havayolu ürün hizmetinin algılamalarının düşük kalitede (x̄=-0,10) olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgularla Rus havayolu yolcularının Beklenen Kalite aritmetik ortalaması (x̄=4,31) iken Algılanan Kalite (x̄=3,98) olduğu ve yolcuların havayolu ürün hizmetinin algılamalarının düşük kalitede (x̄=-0,32) olduğu belirlenmiştir.
Küresel havayolu işbirliklerinin sürdürülebilirlik faaliyetlerinin ICAO ve IATA'nın sürdürülebilirlik hedefleri kapsamında incelenmesi
Havacılık sektörü, hızla artan küresel hareketlilik ve ekonomik büyüme ile birlikte büyük bir gelişme göstermiştir. Ancak, bu büyüme sürdürülebilirlik açısından önemli zorluklar ortaya koymaktadır. Bu tez, küresel havayolu işbirliklerinin (StarAlliance, SkyTeam ve OneWorld) üyesi havayolu şirketlerinin sürdürülebilirlik faaliyetlerini, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) ve Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Öncelikle, ICAO'nun havacılık sektörünün çevresel etkilerini ele alma stratejileri ve çabaları analiz edilmektedir. ICAO'nun sürdürülebilirlik projeleri ve uygulamaları incelenerek, sektörün çevresel etkilerini azaltma ve emisyonları kontrol etme hedefleri ele alınmaktadır. Ardından, IATA'nın havayolu işletmeleri için sürdürülebilirlik stratejileri ve girişimleri üzerinde durulmaktadır. IATA'nın çevresel sürdürülebilirlik programları ve işbirlikçi yaklaşımları, sektörün enerji verimliliğini artırma ve karbon ayak izini azaltma çabalarını vurgulamaktadır. Çalışma, şirketlerin sürdürülebilirlik hedeflerine yönelik önemli adımlar attığını, ancak özellikle alternatif yakıtlar, biyoçeşitlilik koruma ve net sıfır karbon emisyonu gibi belirli alanlarda daha az ilerleme kaydedildiğini göstermektedir. Bu eksiklikler, sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmada açık bir ihtiyaç olduğunu işaret etmektedir. Çalışma, bu eksiklikleri gidermek için teknolojik yeniliklerden düzenleyici uyuma, işbirliğinden eğitime kadar geniş bir strateji yelpazesi sunmaktadır. Ayrıca, havayolu endüstrisinin ekonomik büyümesini desteklerken çevresel koruma ve sosyal sorumluluk hedeflerine ulaşma yolunda rehberlik edebilecek bir yol haritası sunmaktadır. Sonuç olarak, havayolu endüstrisinin sürdürülebilir bir gelecek oluşturmak için çok boyutlu ve bütünleşik bir yaklaşım gerektiği vurgulanmaktadır.
Uçuş tipi, frekansı ve uzunluğunun uçucu ekiplerin iş stresi ile ilişkisi
Havacılık sektörü, hızla gelişen ve yoğun rekabet ortamının olduğu bir sektördür. Havacılık sektörü ayrıca iş modelinin karmaşıklığı ve yoğunluğu nedeniyle iş stresinin yüksek olduğu bir sektördür. Bu çalışmanın amacı uçuş tipi, frekansı ve uzunluğunun, uçucu ekiplerin iş stresi ile ilişkisinin tespit edilmesidir. Uçucu ekiplere kolayda örneklem yöntemi ile ulaşılmış ve anket yapılmıştır. Anket, Türkiye'de faaliyet gösteren tüm havayolu şirketlerinin uçucu ekiplerine yöneliktir. Anket yöntemi ile elde edilen veriler, yapısal eşitlik modeli kullanılarak paket programlar ile analizlere tabi tutulmuştur. Elde edilen sonuçlar çift yönlü değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları uçuşların türlerinin uçucu ekiplerin iş stresini pozitif ve negatif yönlü etkilediğini ortaya koymaktadır.
Kriz dönemlerinde hava kargo taşımacılığında insansız hava araçlarının kriz yönetimine etkisi
Son yıllarda insansız hava araçlarının kullanımı giderek yaygınlaşmış ve çeşitli sektörlerde kendine yer bulan bir teknoloji haline gelmiştir. Özellikle kargo taşımacılığı sektörü, insansız hava araçlarının en çok gelişme göstermesi beklenen alanlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Doğal afetler başta olmak üzere, salgın hastalıklar, hayvancılık, yangınlar, askeri operasyonlar, depremler, medikal ve tarım alanlarında insansız hava araçları aktif bir şekilde kullanılmaktadır. Bu araçlar, her türlü kriz durumunda, krizin üstesinden gelinmesinde büyük bir öneme sahiptir. Bu çalışma, insansız hava araçlarının kriz dönemlerinde kargo taşımacılığındaki rolünü ele almakta ve Türkiye'deki hava kargo taşımacılığı yapan işletmeler ile yöneticilerinin görüşlerini yüz yüze görüşme teknikleri kullanarak toplamıştır. Toplanan veriler, içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş ve İHA'ların hız, maliyet, güvenlik ve erişilebilirlik açısından sunduğu avantajlar kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Özellikle zorlu ve erişilmesi güç bölgelere yapılan acil müdahalelerde İHA'ların sunduğu potansiyel önemle vurgulanmaktadır. İHA'ların kargo taşımacılığındaki başlıca avantajları arasında, hızlı teslimat kapasitesi, maliyet etkinliği ve operasyonel çeviklik yer almaktadır. Bu araçlar, özellikle tıbbi malzemeler ve acil yardım gereçleri gibi kritik yüklerin taşınmasında zamanında ve güvenli teslimat sağlayabilmekte, coğrafi ve trafik engellerini aşarak kriz anında kritik lojistik destek sunmaktadır. Bu özellikleriyle İHA'lar, kriz yönetiminde değerli araçlar olarak kabul edilmektedir. Çalışmanın bulguları, İHA'ların kriz yönetiminde sunduğu stratejik avantajları ve operasyonel esnekliği dikkate alarak, bu teknolojinin kriz zamanlarında ve günlük lojistik operasyonlarda nasıl etkili bir şekilde kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. İHA teknolojisinin geliştirilmesi ve operasyonel entegrasyonu, lojistik sektöründe önemli devrimler yaratabilir ve operasyonel verimliliği artırarak maliyetleri düşürebilir. Sonuç olarak, insansız hava araçlarının kargo taşımacılığındaki rolünün daha da genişletilmesi ve bu alandaki potansiyelinin tam olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Havacılık sektöründe artırılmış gerçeklik ve sanal gerçeklik: Yolcu deneyimleri üzerine bir araştırma
Araştırmanın amacı, artırılmış gerçeklik/sanal gerçeklik teknolojisinin havacılık endüstrisinde yolcular tarafından seyahat deneyimlerini geliştirme açısından kabul edilmesinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada nitel yöntem takip edilmiş olup fenemonolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunun belirlenmesi için amaçlı örnekleme metotlarından ölçüt örnekleme metodu kullanılarak 30 katılımcıya ulaşılmıştır. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanmış ve elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Yapılan analize göre katılımcılar tarafından uçakla seyahat deneyiminde heyecan, korku ve stres duygularının yoğun yaşandığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte bu duygular arasında özellikle heyecanın daha baskın olduğu belirlenmiştir. Deneyim sahibi katılımcıların görüşlerine bakıldığında, artırılmış gerçeklik (AR) teknolojisinin gerçekçi bir deneyim sağladığı ortaya çıkmıştır. AR teknolojisinin uçak seyahat deneyimlerinde kullanılabilir olmasıyla ilgili yapılan incelemede, katılımcıların olumlu bir görüşe sahip olduğu tespit edilmiştir. AR teknolojisinin konforu artırma, korkuyu azaltma, dikkati yönlendirme ve birden çok katkı sağlama potansiyeli, kullanıcıların olumlu bir deneyim yaşamasına olanak tanıdığı görülmüştür. Ayrıca artırılmış gerçeklik uygulamasının uçak seyahatini deneyimlemeye birçok katkısı olduğu belirlenmiş ve bu katkılar arasında stresi azaltma özelliğinin diğerlerine kıyasla öne çıktığı saptanmıştır. AR/VR teknolojisinin uçuş sırasında yolcuların konforunu artırma potansiyeli konusundaki katılımcı görüşleri belirgin bir şekilde yoğunlaşmıştır. Havayolu şirketlerinin bu teknolojileri benimseme ve entegre etme konusundaki avantajın katılımcılar tarafından uçak seyahatini tercih etme sıklığını artırma şeklinde ifade edildiği belirlenmiştir. Diğer taraftan AR teknolojisini kullanma konusundaki zorluk ile ilgili de maliyet faktörüne işaret edildiği sonucuna ulaşılmıştır.
Pilotların stres yönetim becerileri ile sezgisel karar vermeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu аrаştırmаdа pilotların stres yönetim becerileri ile sezgisel karar vermeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi аmаçӏаnmıştır. Bu doğrultuda bu аrаştırmа ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırma, Türkiye'de görev yapan pilotlar arasından uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 294 gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırmada sosyodemografik bilgi formu, Stresle Başa Çıkma Yöntemleri Ölçeği ve Sezgisel Karar Verme Ölçeğini içeren bir çevrimiçi anket formu kullanılarak birincil veri toplanmıştır. Elde edilen veriler, SPSS ve AMOS yazılımları kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada öncеӏіkӏе pilotlarda stresle başa çıkma yöntemlerinin sezgisel karar verme üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu kapsamda gerçekleştirilen çeşitli çalışmalar, stresin pilotların karar verme yeteneklerini nasıl etkilediğini ve bu etkinin operasyonel riskleri nasıl artırabileceğini göstermektedir. Stres yönetimi becerilerinin güçlendirilmesi, pilotların stresli durumlarda daha sakin kalmasına ve daha doğru kararlar almasına yardımcı olabilir. Diğer taraftan, problem çözme, pozitif değerlendirme, profesyonel destek arama ve çevre desteği aramanın sezgisel karar verme üzerinde anlamlı etkilerinin olmadığı görülmüştür. Araştırmada ayrıca stresle başa çıkma yöntemleri ve sezgisel karar verme düzeyinin pilotların sosyodеmogrаfіk özеӏӏіkӏеrіnе görе fаrkӏıӏık göstеrіp göstеrmеdіğі іncеӏеmek üzere t-testi ve ANOVA analizleri gerçekleştirilmiştir. Stresle başa çıkma yöntemlerine yönelik analizlerde problem çözme, pozitif değerlendirme, profesyonel destek arama ve çevre desteği aramanın kadın, 40 yaş üzeri, evli, 1.001-5.000 saat uçuş süresi olan, 15 yıl üzeri uçuş tecrübesi olan ve kaptan pilotlarda daha yüksek düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan, mantıksal analizin pilotların demografik özelliklerine göre anlamlı farklılık göstermediği görülmüştür. Sezgisel karar vermeye yönelik analizlerde ise erkek, 20-29 yaş arası, bekar, 0-1.000 saat uçuş süresi olan, 0-5 yıl arası uçuş tecrübesi olan ve ikinci pilotların daha yüksek düzeylerde sezgisel karar verme seviyelerine sahip oldukları belirlenmiştir.
Kriz dönemlerinde hava kargo yöneticilerinin karar verme stratejilerinin kriz yönetimine etkisi
COVID-19 Pandemisinde havacılık sektörü benzeri görülmemiş bir kriz yaşamıştır ve tarihte ilk defa küresel anlamda kapanmıştır. Ancak tüm dünyayı hızlı bir şekilde etkisi altına alan Corona Virus - Covid 19 salgın hastalığının etkilerini en aza indirmek ve insanları hastalıktan korumak amacıyla dünyanın dört bir tarafında üretilen maske ve tıbbi malzemelerin uluslararası sevkiyatlarında kargo uçaklarının yetmemesi sebebi ile yolcu uçakları ile koltukların üzerleri dahil yüklenerek taşınmış olması, hava taşımacılığının ne derece önemli olduğunu tüm dünyaya kanıtlamıştır. Bu çalışmanın amacı hava kargo işletmelerinde yöneticilerin karar verme stratejileri ile örgütün kriz yönetimi arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Türkiye'de hava kargo taşımacılığı yapan bir kuruluşun, uçuş operasyonları kapsamında uzun vadede yaşadığı kriz ve yönetici kararları doğrultusunda üretilen çözüm stratejilerinin krize olan etkisi detaylı bir şekilde analiz edilerek örnekleme gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuca göre karar verme stratejisi ile kriz yönetimi arasındaki ilişki ortaya konulmuştur.
Kuraldışı yolcu davranışlarının uçuş ekipleri üzerinde meydana getirdiği psikolojik etkilerin incelenmesi
Bu çalışma, havacılık sektöründe karşılaşılan kural dışı yolcu davranışlarının uçuş ekibi üzerindeki psikolojik etkilerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada bu kapsamda, nicel desenli yönteme başvurulmuştur. Veri toplama aracı olarak anket yönteminin kullanıldığı çalışma için toplam 202 kişiden elde edilen veriler analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, genel olarak en çok karşılaşılan kural dışı yolcu davranışının "yasal uyarılara veya talimatlara uymama" olduğu tespit edilmiştir. Karşılaşılan kural dışı yolcu davranışları karşısında, katılımcıların sakin kalmaya çalıştığı ve diğer arkadaşlarına bildirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada, genel olarak ve uçuş türünü riske atacak türde karşılaşılan kural dışı yolcu davranışı ile iş stresi, sıkışmışlık hissi arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Bunun yanında, erkek katılımcıların iş stresi düzeyinin kadınlara kıyasla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Havacılıkta emniyet yönetim sistemi ve emniyet kültürü, havayolu işletmeleri üzerine bir uygulama
Bu araştırmada Türkiye'de faaliyet gösteren havayolu işletmelerinde uçucu ekip olarak yer alanların emniyet kültürüne karşı algı düzeylerini ölçmek amaçlanmıştır. Ayrıca katılımcıların demografik özelliklerine göre farklılıkların var olup olmadığı anlaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmada Uluslarası Sivil Havacılık Örgütü tarafından AAPA, AACO ve ACI gibi otoritelerin katkılarıyla emniyet kültür seviyesini tespit etmek amacıyla hazırlanan "Havacılıkta Emniyet Kültürü Ölçme Anketi" kullanılmıştır. Toplamda havayolu işletmelerinde çalışan 514 kişi çevrimiçi ve yüz yüze olarak araştırmaya katılmıştır. Veriler SPSS aracılığı ile analiz edilmiş ve literatür açısından önemli kabul edilecek bulgulara ulaşılmıştır. Araştırmada ulaşılan sonuçlardan bazıları şu şekildedir. Emniyet kültürü genel değerlendirme algısıyla alakalı firmalar arasındaki farklılıklara bakıldığında Z havayolu işletmesinin diğer firmalardan emniyet kültür algı düzeyinin ortalama olarak daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmada demografik özellikler bağlamında yapılan farklılık testleri sonucunda kadın çalışanların erkeklere göre emniyet politikası algısının daha yüksek olduğu anlaşılmıştır. Çalışma yılına göre boyutlar açısından yapılan analiz sonucunda 21 yıl ve üzeri çalışma süresine sahip olanların emniyet iletişimi ve emniyet eğitimi algıları 0-5 yıl ve 11-15 yıl arası çalışanlardan daha yüksek olduğu anlaşılmıştır. Çalışmada ulaşılan bulgular değerlendirildiğinde havayolu işletmeleri arasında farklılıklar olduğu anlaşılmaktadır. Katılımcıların demografik özellikleri ile boyutlar üzerinde yapılan analizler sonucunda farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada ulaşılan diğer bulgulara sonuçlar bölümünde detaylı bir şekilde yer verilmiş, yorumlanmış ve bazı önerilerde bulunulmuştur.
İnsansız hava aracı kullanım ve uygulamalarının havacılık emniyet yönetimi açısından değerlendirilmesi
Havacılık dünyasında teknolojinin ilerlemesiyle birlikte, İHA'lar da ilerleme kaydetmektedir. İHA'lar, üzerinde insan operatör bulunmadan uçabilen ve çeşitli görevleri yerine getirebilen hava araçlarıdır. İHA'ların hava sahasında giderek artan varlığı, havacılık emniyeti ve güvenliği üzerinde yeni tehditleri ortaya çıkarmaktadır. Çalışma, İHA'ların havacılık emniyeti yönetimi üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Pilotlar, hava trafik kontrolörleri ve akademisyenler ile yapılan görüşmelerden elde edilen veriler, İHA'ların havacılık emniyeti üzerinde oluşturduğu riskleri ve bu risklerin yönetimine yönelik stratejilerin anlaşılması konusunda yardımcı olmayı hedeflemektedir. 11 katılımcıya yarı yapılandırılmış mülakat tekniği ile yapılan görüşmelerde 7 adet açık uçlu soru sorulmuştur. Mülakatlar, çevrim içi görüşme yoluyla yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen verilerin analizi MAXQDA programı ile yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre İHA'ların havacılık emniyeti üzerindeki etkisi, potansiyel riskler ve bu risklerin belli bir seviyeye indirgenmesi için geliştirilmesi gereken konular ortaya çıkmıştır.
Havalimanlarinda çevresel sürdürülebilirlik
Küresel ekonomide önemli bir yere sahip olan ve dünyanın en hızlı büyüyen, gelişen, yenilikçi ve dinamik yapısıyla dikkat çeken havacılık sektörü; uyguladığı karar ve politikalarla tüm dünyanın geleceğini ve yaşam kalitesini etkilemektedir. Bu bağlamda, havalimanlarındaki çevresel sürdürülebilirlik konusu, Türk Hava Yolları ve Pegasus Hava Yolları gibi farklı iş modellerine sahip havayolu şirketlerinin perspektifinden detaylıca ele alınmıştır. 2019 ile 2022 yılları arasındaki dönemi kapsayan araştırma, karbon emisyonları, yolcu sayıları, arz edilen koltuk kilometreleri ve ücretli yolcu kilometreleri gibi önemli operasyonel göstergeler üzerinden kapsamlı bir trend analizi yapmaktadır. Türk Hava Yolları'nın tam hizmet sağlayıcı iş modeli ile Pegasus Hava Yolları'nın düşük maliyetli iş modeli arasındaki farklılıkların çevresel etkilere yansımaları detaylı bir şekilde incelenmiş ve sektörel karşılaştırmalar yapılmıştır. Ayrıca, bu havayolu şirketlerinin çevresel sürdürülebilirlik performansları analiz edilerek, sektördeki çevresel etkilerini azaltma çabaları değerlendirilmiştir. Karbon emisyonları, yolcu sayıları ve diğer operasyonel veriler üzerinden yapılan detaylı analizler, havayolu şirketlerinin çevresel etkilerini azaltma konusundaki stratejilerinin etkinliğini ortaya koymaktadır. 2019-2022 yılları arasında yapılan araştırmada, Pegasus Hava Yollarının yolcu başına düşen karbon emisyon oranlarının her geçen yıl arttığı gözlemlenmiştir. 2019 yılını baz alan çalışmada, en düşük karbon salınımının olduğu yıl 2020 olarak belirlenmiştir. Elde edilen verilere göre, 2020 yılı, baz yıla kıyasla en düşük taşınan yolcu sayısına ve en düşük toplam sera gazı emisyon oranına sahiptir. Buna göre, yolcu başına düşen karbon emisyon oranının da en düşük olduğu yıl 2020 olarak tespit edilmiştir. 2022 yılına gelindiğinde ise, baz yıla kıyasla en yüksek yolcu başına düşen karbon emisyon oranı ve toplam sera gazı emisyon oranının en yüksek olduğu ve toplam taşınan yolcu sayısının da en fazla olduğu yıl olduğu görülmüştür. Türk Hava Yollarının 2019-2022 yılları arasındaki operasyonel verileri incelendiğinde, karbon emisyon oranlarında bir yükselişin ardından azalma olduğu belirlenmiştir. 2020 yılında, 2019'a göre en düşük taşınan yolcu sayısı ve karbon salınımı görülmesine rağmen, yolcu başına düşen karbon emisyon oranının 2022 yılında tekrar arttığı belirlenmiştir.
Havacılık sektöründe yalın yönetim uygulamalarının oluşturduğu kriz ve riskler
Yalın yönetim anlayışı katma değer sağlamayan faaliyetlerin elimine edilmesi, süreçlerin sürekli iyileştirilmesi ve israfın en aza indirilmesi temel felsefesine sahiptir. Yalın yönetim birçok kuruluş tarafından küresel ağda rekabet edebilmek için tercih edilmektedir. Öte yandan, dünya çapındaki olumlu etkileri yanı sıra yalın yönetim anlayışının yaratabileceği bir takım olumsuz etkiler ile kriz-risk durumları oluşturabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bağlamda tezin amacı, havacılık sektöründe yalın yönetim uygulamalarında karşılaşılan veya olası kriz ve riskleri belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olasılıksız örnekleme yöntemi türü olan amaçlı örnekleme kullanılmıştır. Araştırma kapsamında havacılık sektöründe bulunan 21 yöneticiyle ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak havacılıkta yalın yönetim uygulamalarında mevcut kriz ve riskler değerlendirilmiştir. Araştırmanın veri analizleri sonuçlarına göre işletmeler üzerinde olumlu etki yarattığı düşünülen yalın yönetim uygulamalarının da olumsuz etkiler yaratabileceği temel savı desteklenmektedir. Araştırma sonucunda, personel üzerinde fazla iş yükü birikimi, üst yönetimin yalın yönetim uygulamaları konusundaki kararlılık ve devamlılık eksikliğinin oluşturduğu olumsuz durumlar ve yanlış uygulamalar sonucu oluşan müşteri memnuniyetsizliği veya kaybına yol açabildiği bulguları saptanmıştır. Çalışmanın çıktıları, şirketlerin yalın yönetim sürecini uygulamak için çalışanların bağlılığını artırarak farkındalığın oluşturulması konusunda analizlerin doğru yapılmasında yol gösterici olabilir.
Kişilik özelliklerinin emniyet yönetim davranışı üzerine etkisi
Bu tez, sivil havacılık sektöründe çalışan kişilerin kişilik özelliklerinin emniyet yönetim davranışları üzerindeki etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Emniyet yönetimi, bir işletmenin/organizasyonun işleyişinde kritik bir öneme sahiptir ve çalışanların davranışları, işyeri güvenliği ve risk yönetimi açısından büyük önem taşır; fakat kişilik özelliklerinin bu davranışlar üzerindeki etkisi henüz tam manasıyla anlaşılamamıştır. Farklı kişilik özelliklerinin, özellikle liderlik, iş birliği, risk algısı ve stres yönetimi gibi faktörlerin, emniyet yönetimi üzerindeki etkilerini analiz etmek bu çalışmanın ana hedefidir. Araştırmanın sonuçları, iş yeri güvenliği politikalarının geliştirilmesi ve emniyet kültürünün güçlendirilmesi için önemli bir katkı sağlayabilir. Emniyet yönetimi alanında yapılan araştırmalara yeni bir bakış açısı getirerek iş yerlerindeki güvenliği artırmayı hedeflemektedir. Veri toplama aracı olarak anket yönteminin kullanıldığı çalışma için toplam 203 kişiden elde edilen veriler analiz edilmiştir. Beş Faktör Kişilik Modeli'ni temel alarak yaptığımız çalışmamızda sorumuluk ve duygusallık kişilik özelliklerinin emniyet davranışı üzerine anlamlı bir etkisi olduğu; fakat dışa dönüklük, deneyime açıklık ve uyumluluk kişilik özelliklerinin anlamlı bir etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Havayolu operatörlerinin etkinliğinde maliyet bileşenlerinin rolü:Avrupa merkezli havayolu operatörleri üzerine bir analiz
Havayolu endüstrisi, son derece rekabetçi bir sektör olup, bilet fiyatları sürekli düşmektedir. Bu durum, havayolu şirketlerinin maliyet sürücülerini ayrıntılı bir şekilde anlamalarını ve maliyetleri düşük tutmalarını gerektirir. Havayolu şirketlerinin toplam maliyetlerinin yaklaşık yarısı, işgücü maliyetleri ve yakıt maliyetleri gibi iki kaleme odaklanmaktadır. Ayrıca, havayolu endüstrisi, sermaye yoğun bir sektördür ve çok düşük bir marja sahiptir. Özellikle, belirsiz durumlar ve süreçler (örneğin, 2001 terör saldırısı, 2008-2009 küresel finans krizi ve 2019 sonunda başlayan ve uzun süre devam eden COVID-19 pandemisi) sektörün finansal zorluklar yaşamasına neden olmuştur. Bu tür durumlarda ve süreçlerde, sürdürülebilir finansal göstergelere sahip havayolu şirketleri, rekabette öne çıkabilir. Bu nedenlerle, havayolu şirketlerinin maliyet yapısını ve kârlılığını anlamak ve yönetmek, verimlilik ve etkinlik açısından son derece önemlidir. Araştırma kapsamında Avrupa merkezli 7 havayolu operatörünün finansal verileri girdi ve çıktı doğrultulu veri zarflama analizi metodu uygulanarak değerlendirilmiştir. İlk iki bölümde havayolu endüstrisinin tarihsel gelişimi ve iş modelleri ile havayolu operasyonlarında temel maliyet bileşenleri kavramsal olarak değerlendirilmiştir. Son bölümde havayolu operatörlerine ait finansal tablolardan elde edilen operasyonel ve finansal maliyetler ile finansal oranlardan net kâr marjı ve aktif kârlılık oranı değişkenleri korelasyon analizi ve veri zarflama analizi ile nicel olarak incelenmiştir. 2017-2019 yılları arasında etkinlik ve kârlılık açısından aktif kârlılık oranı ile net kâr marjı arasında güçlü bir pozitif korelasyon bulunmuştur. Bu, bir metriğin artışının diğerini de artırabileceğini gösterir ve bu durum operatörlerin finansal performansını doğrudan etkileyebilir. Etkinlik skorlarına göre, bazı operatörler en iyi performansa sahipken, diğerlerinin performansları düşük bulunmuştur. Operasyonel maliyetlerdeki artışın, etkinlik skorunu doğrudan azalttığı tespit edilmiştir. Bu nedenle, operasyonel maliyetler kontrol altında tutulmalı ve mümkün olduğunca azaltılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Havayolu endüstrisi, maliyet etkinliği, operasyonel maliyet, net kâr oranı, aktif kârlılık oranı, veri zarflama, etkinlik skor analizi
Havayolu çalışanlarının sürdürülebilirlik algıları, yeşil örgütsel davranışları ve kurumsal itibara yönelik görüşlerinin incelenmesi
Dünyanın globalleşmesiyle küresel ısınma, iklim krizi gibi problemler meydana gelmeye başlamıştır. Bu süreçte işletmelerin faaliyetleri büyük paya sahiptir. Bu durum sürdürülebilirlik, yeşil örgütsel davranış gibi kavramların oluşmasına ve gelişmesine ortam hazırlamıştır. Havayolu işletmeleri de bu doğrultuda faaliyetlerini düzenlemeye başlamışlardır. Havayolu işletmelerinin sürdürülebilir çalışmalar gerçekleştirmeye başladığı ve oluşturulan faaliyetlerin kurumsal itibarın artışında veya azalışında rol oynadığı gözlemlenmiştir. Havayolu işletmelerinin sürdürülebilirlik faaliyetleri gerçekleştirmesinde en büyük etken olarak çalışanların sürdürülebilirlik ve yeşil örgütsel davranış algıları önem arz etmektedir. Yapılan araştırmada havayolu işletmelerindeki yer hizmetleri çalışanlarının sürdürülebilirlik algılarını, yeşil örgütsel davranışlarını ve kurumsal itibara yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışanların sürdürülebilirlik algıları ve yeşil örgütsel davranışları doğrultusunda bir havayolu işletmesinin itibarını nasıl ele aldığını görme amacı gütmektedir. Çalışanların sürdürülebilirlik algıları ve yeşil örgütsel davranışlarının kurumsal itibara bakış açılarına yönelik görüşleri sonucu ile işletmelerin sürdürülebilirlik faaliyetlerinin çalışanların tutumu açısından da ele almanın önemi tespit edilmiştir. Bu durum ilerleyen süreçte sosyal sorumluluk ve çevre bilincine sahip çalışanlarının olması için faaliyetler düzenlemesinde etkili olacaktır. Araştırma, havayolu çalışanlarının sürdürülebilirlik algılarının ve yeşil örgütsel davranışlarının işletmenin itibarını artıracağı ve işletmeyi itibarlı bir işletme yaparak çalışanın bulunduğu işletmeyi benimsemesini sağlayacağı düşüncesinden hareketle gerçekleştirilmiştir. Aynı zamanda kalifiyeli işçi temin edilmesinde, çalışanların sürdürülebilirlik ve yeşil örgütsel davranış konusundaki tutumu şirketin çalışan açısından konumunu, şirketin çalışan için çekiciliğini gösterecektir. İstanbul ilindeki havayolu işletmelerinde, ülkenin en bilinen üç yer hizmeti işletmesindeki çalışanlar ele alınmıştır. Yöneticiler, işletmenin sürdürülebilirlik faaliyetlerini gerçekleştirmede karar verici kişiler olduğu için ve işletmenin itibarını zedelememek için taraflı bir bakış açısıyla ele alacaklarından araştırma, çalışanlar bazında sınırlandırılmıştır. Görüşme formunun oluşturulma aşamasında ilgili literatürden ve Erbaşı (2019) tarafından geliştirilen Yeşil Örgütsel Davranış Ölçeği'nden, Kocabıçakçıoğlu (2023) tarafından geliştirilen Kurumsal İtibarın Ölçümü: Havayolu İşletmelerine Yönelik Bir Ölçek Önerisi ve Mucan, Kayabaşı ve Madran (2016) tarafından yapılan Yöneticilerde Sürdürülebilirlik Algısı ve Firma Uygulamalarına Yönelik Uygulama adlı çalışmalardan yararlanılarak görüşme soruları hazırlanmıştır. Araştırmanın konumunun açıklanması, katılımcılara dair demografik bilgilerin verilmesi, araştırma sürecinin detaylı anlatılması ve elde edilen verilerin okuyucuyla doğrudan paylaşılması ile geçerlilik ve güvenilirlik sağlanmaya çalışılmıştır. Katılımcılar aynı şehirde fakat farklı havayolu işletmelerinde yer hizmetleri çalışanlarından seçilmiştir. Bu doğrultuda katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemine göre seçilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışanların daha ayrıntılı ve güncel bilgi vermelerini, bakış açılarının dinlenmesini sağladığı için yarı yapılandırılmış soru grubu üzerinden görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, daha derinlemesine inceleme imkânı sunduğu için nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Nitel araştırma yöntemi desenlerinden fenomonoloji (olgu bilim) araştırma deseni doğrultusunda yön verilmiştir. Havacılıktaki işletmeler, işletme bilgilerinin paylaşılması konusunda oldukça katı kurallara sahiptir ve yaptırımları ağır olmaktadır. Dolayısıyla amaçlı örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Görüşmeler zaman ve mekân kısıtlılığından ötürü online (dijital) biçimde gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırmaya uygun biçimde, "İçerik Analizi Yöntemi" ile veriler analiz edilmiştir. Analiz sonucunda altı ana tema ortaya çıkmıştır. Bu temalar; çalışanların sürdürülebilirlik faaliyetlerinden beklentileri, çalışanların sürdürülebilirlik faaliyetlerindeki engelleri, işletmenin çevre dostu uygulamaları, çalışanların faaliyetlere çevresel duyarlılığı, çalışanların faaliyetlere çevresel katılımı ve çalışanların havayolu işletmelerinin itibarına bakış açısıdır. Çalışanların sürdürülebilirlik bilincinin olduğu fakat bu bilincin genişletilmesine yönelik çalışmalar olması gerektiği, çalışanların işletme faaliyetlerine katılım sağladığı ve çevresel faaliyetlerin olmadığı noktada da kendilerinin inisiyatif aldığı fakat havayolu işletmelerinin itibarında sürdürülebilirlik algılarının ve yeşil örgütsel davranışlarının öncelikli olmadığı çünkü çalışanların öncelikli olarak işletmelerin ürünlerini ve hizmetlerini ele aldıklarının sonucuna ulaşılmıştır.
Liderlik uygulamalarının çalışanların duygu yönetimi ile ilişkisi: Havacılık sektöründe nitel bir uygulama
Liderlik, etrafındaki takipçilerini etkileme gücüyle belirli bir hedefe yönlendirebilme olarak tanımlanmaktadır. İşletmeler için bakıldığında ise liderlik hızla değişen rekabet ortamında yaşanan değişim ve gelişmelere adapte olunmasında, işletmenin devamlılığının sağlanması noktasında bir yol gösterici konumundadır. Özellikle çalışanlar açısından bakıldığında yol gösterici konumda olan lider, takipçilerine destek olmaktadır ve bu süreçte motivasyon, stres yönetimi, adalet gibi duygularına hitap ederek bu duyguların yönetilmesini sağlamaktadır. Bu bağlamda liderin özellikleri bakımından takipçilerinin farklılıklarını, duygularını yönetebilmesi, takipçilerini hedefe odaklayabilmesi beklenmektedir. Havacılık sektöründe liderlik uygulamaları ise uzmanlık becerisi gerektiren bilgi alışverişinin önem az etmesinden dolayı daha fazla ön plana çıkmaktadır. Havacılık sektörü doğası gereği dinamik bir yapıya sahiptir. Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, hiyerarşik bir yapıya sahip olması nedeniyle liderlik uygulamalarının çeşitliliği önem arz etmektedir. Sektörün büyüklüğü ve dinamikliği sebebiyle birbirinden farklı yetkinliklere sahip çalışanların bir arada yönetilmesi süreçlerini kapsamaktadır. Bu durum işletmelerde liderlerin çalışanların iş hayatına farklı bir bakış açısıyla yaklaşmalarını gerektirmektedir. Bu bakımdan konunun havacılık sektöründe araştırılması farklı liderlik uygulamaları gerektiren bu sektörde ilgili uygulamaların örgütsel düzeyde çalışanların duygu yönetimi ile ilişkisine odaklanmıştır. Çalışma örneklemini sektörde 1 ile 5 yıl fiilen çalışan 15 kişi oluşturmaktadır. Zamanlama olarak 2024 yılı Ocak - Mayıs aylarını kapsayan bu çalışmada yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılmıştır. Yapılan mülakatlar Maxqda nitel analiz programı ile içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Analiz sonucu elde edilen bulgular kodlama ilişkisi, yoğunluk yönü ve ağırlığı sonuç açıklamaları ile aktarılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda ise liderlik uygulamaları ile duygu yönetimi kavramlarının birbirleri ile ilişkili olduğu ve örgüt içinde ve dışında dikkatle üzerinde durulması gerekenler kavramlar olduğu belirlenmiştir.
Havacılıkta insan faktörünün önemi ve uçak kazalarının üzerindeki etkisi
Havacılık sektörü içerisinde de yolcu güvenliği büyük bir öneme sahip olduğundan bu kapsamda pek çok çalışma yürütülmüştür. Havacılık işletmelerinde pek çok sebeplerden kaynaklı kazalar meydana gelmektedir. Hazırladığımız çalışma içerisinde insan faktörünün havacılık sistemleri içerisinde ne kadar önemli olduğuna dair bir açıklama yapmaktadır. Bu çalışmanın temelinde, insan faktörünün havacılık sektörü içerisinde ne kadar önemli olduğunun anlaşılması ve yaşanan hava araçları kazalarında insan faktörünün ne denli etkili olduğunu göstermek amacı yatmaktadır.
Sivil havacılık alanında eğitim alan öğrencilerin staj sürecindeki memnuniyetlerinin incelenmesi: Üniversitelerde saha uygulaması
Bu araştırma, sivil havacılık alanında eğitim gören öğrencilerin staj sürecine ilişkin deneyimlerini incelemeyi ve bu deneyimlerin demografik ve çevresel değişkenler doğrultusunda nasıl farklılaştığını belirlemeyi amaçlamaktadır. Özellikle, öğrencilerin stajdan duydukları memnuniyetin; staj yapılan işletmeyi kimin bulduğuna, işletmenin çalışan sayısına ve öğrencilerin sosyo-demografik özelliklerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı değerlendirilmiştir. Araştırmada nicel yöntemlerden faydalanılmış anket tekniği kullanılmıştır. Toplam 440 kişiden anket tekniği ile veriler elde edilmiş SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırmada ulaşılan bulgular incelendiğinde öğrencilerin stajdan duydukları memnuniyet düzeyleri, staj yapılan işletmeyi bulan tarafa göre anlamlı farklılıklar göstermektedir. Okul tarafından sağlanan staj yerleri, öğrencilerin daha hazırlıklı bir şekilde staj sürecine başlamalarını sağlamaktadır. Bu durum, sürecin daha planlı ve denetimli geçmesine katkıda bulunmaktadır. Ayrıca, staj yapılan işletmenin çalışan sayısının da memnuniyet düzeyleri üzerinde etkili olduğu gözlemlenmiştir. Büyük ölçekli kurumsal işletmelerde gerçekleştirilen stajlar, öğrencilere daha profesyonel bir öğrenme ortamı sunduğu için bu ortamlarda staj yapan öğrencilerin memnuniyet seviyeleri daha yüksek olmaktadır. Öğrencilerin eğitim düzeyi ve eğitim alanı da staj deneyimlerinin kalitesini etkileyen başlıca faktörler arasında yer almaktadır. Araştırma bulguları, eğitim düzeyi arttıkça öğrencilerin staj sürecinden elde ettikleri faydanın da arttığını ve sektöre ilişkin tutumlarının daha olgun ve gerçekçi hale geldiğini göstermektedir. Çalışmada, okulda verilen mesleki eğitimin staj sürecine katkısının, hem staj yerini bulan tarafa hem de öğrencinin bireysel özelliklerine bağlı olarak farklılık gösterdiğini vurgulamaktadır. Mesleki eğitimin uygulamaya dönük yönlerinin yeterli seviyede gelişmiş olması, öğrencilerin iş ortamına uyum sağlamalarını ve teorik bilgilerini pratikle birleştirmelerini kolaylaştırdığı saptanmıştır.
Havacılık sektöründe çalışan kabin ekiplerinin mesleki tükenmişliklerine ilişkin niteliksel bir araştırma: Türkiye ve Almanya örneği
Sivil havacılık sektörü, yaşanan teknolojik gelişmeleri hem etkilemekte hem de gelişmelerden etkilenmektedir. Ulaşım ve taşımacılık sektörleri içerisinde en konforlu, en güvenli, en hızlı ve en modern olarak nitelendirilen havayolu ulaşımı ve taşımacılığı her geçen gün gelişmektedir. Sivil havacılık sektörüne bağlı çalışan havayolu işletmeleri de bu gelişmeler ışığında sürekli büyümekte ve istihdam ettiği personel sayısını arttırmaktadır. Havacılık sektöründe çalışan kabin ekiplerinin mesleki tükenmişliklerine ilişkin niteliksel bir araştırma ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilen bu çalışmada özellikle sivil havacılık sektöründe büyük gelişmelere sahip Almanya'da ve Türkiye'de mesleği icra edenler ile görüşmeler yapılmıştır. Bu bağlamda elde edilen bulgular, alan yazında yer alan çalışmalar ışığında değerlendirilmiştir. Sivil havacılık sektörünün her geçen gün büyüyen yapısı ve istihdam edilen kabin ekiplerinin artan sayısı göz önünde bulundurulduğunda çalışma içerisinde Türkiye İstatistik Kurumu başta olmak üzere birçok kurumdan güncel veriler incelenmiş ve çalışmada yer verilmiştir. Ayrıca çalışmanın kavramsal çerçevesinin oluşturulması adına havacılık sektörünün ve sivil havacılığın tarihsel gelişimi ve tükenmişlik kavramının ortaya çıkış süreci ile birlikte ifade ettiği anlam aktarılarak çalışmanın kavramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Alan yazın incelendiğinde; kabin ekiplerinin tükenmişliklerinin başta stres ve çalışma koşulları olmak üzere birçok unsurdan etkilendiği görülmektedir. Her geçen gün gelişen sivil havacılık sektörünün, müşteri/yolcu ile aktif iletişim ve etkileşim içerisinde olan kısmında bulunan kabin memurlarının mesleki tükenmişlik yaşamalarının direkt olarak müşterilere yansıyacağı görülmektedir. Sivil havacılık sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin başarı durumları değerlendirilirken, en önemli parametresi yüksek müşteri memnuniyeti olarak görülmektedir. Bu bağlamda, işletmelerin başarısını yükseltmek için müşteri memnuniyetini yükseltmek dolayısıyla kabin ekiplerinin çalışma koşullarını iyileştirerek iş memnuniyetini arttırmaları gerekmektedir. Sivil havacılık sektörü içerisinde en fazla çalışanı barındıran kabin ekibi personelince oluşturulduğu göz önünde bulundurulduğunda, kabin ekipleri üzerine gerçekleştirilen mesleki tükenmişliklerine ilişkin niteliksel bir araştırma son derece önemli görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Sivil havacılık, tükenmişlik, havacılık