Theses supervised by Prof. Dr. Ülkü Altınoluk
22 theses · Yıldız Technical University, Hasan Kalyoncu University, Çanakkale Onsekiz Mart University
Mimaride iyileştirme ve yeniden düzenleme ilkelerinin tartışılması: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Dardanos yerleşkesi örneği
Her geçen gün gelisen turizm sektöründe doğal, tarihi ve kültürel değerlere sahip kentlerin turizm ve rekreasyon aktivitelerine büyük katkıları olmakla birlikte, bu kentler turizm piyasasında ilk sırada yer almaktadırlar. Çanakkale ili doğal, kültürel ve tarihi değerleri sahip olmasına ve jeopolitik önemine rağmen , bu avantajlarının doğru sekilde kullanılmamasından dolayı turizm ve rekreasyon aktivitelerine kaynak olusturamamakta ve Çanakkale kenti gelisememektedir. Çanakkale, turizm ve rekreasyon potansiyeli açısından çok zengin olmasının yanında bir üniversite kentidir. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi bulunduğu yörenin kaynaklarını dikkate alarak ulusal ve uluslararası alanlarda hizmet veren, Çanakkale'nin dünya çapında tanıtılmasında yardımcı olan bir unsurdur. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi birçok birime sahiptir ve bu birimler Çanakkale'nin çesitli ilçelerine dağılmıslardır. ?Mimaride ?yilestirme Ve Yeniden Düzenleme ?lkelerinin Tartısılması: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Dardanos Yerleskesi Örneği? baslıklı bu çalısmada genel olarak iyilestirme ve yeniden düzenleme kavramları detaylı olarak ele alınmıs; Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Dardanos Yerleskesi ise örnek bir alan çalısması olarak seçilmistir. Bu çalısma amacı doğrultusunda Çanakkale kenti genel olarak tanıtılmıs, Çanakkale'nin doğal, kültürel , tarihi ve yapısal değerleri anlatılmıs, daha sonra ÇOMÜ Dardanos Yerleskesi incelenmis, sorunları saptanmıs, ve bu sorunlara iyilestirme ve yeniden düzenleme ilkeleri doğrultusunda öneri çözümler aranmıstır. Bu bağlamda, dört ana baslık altında çalısma yapılmıstır. Giris bölümünde kent planlama, kent yenileme, iyilestirme ve yeniden düzenleme kavramlarına genel olarak değinilmis; çalısma alanlarının seçilis nedenleri , çalısmanın yapılmasındaki amaç ve yöntemler açıklanmıstır. ?kinci bölümde iyilestirme ve yeniden düzenleme kavramları kentsel tasarım kavramından yola çıkılarak anlatılmıstır. Kentsel tasarım kavramından sonra kent yenileme kavramına , daha sonra sürdürülebilir gelismenin kent yenileme olgusu içindeki yerine, kent yenileme türlerine ve en son olarak iyilestirme ve yeniden düzenleme kavramlarına yer verilmistir. Bu kavramlar detaylı olarak ele alınmıstır. Üçüncü bölümde genelden baslayarak Çanakkale'nin turizm potansiyeli olusturabilecek değerleri; doğal, kültürel, tarihi ve yapısal değerler baslıkları altında toplanarak tanıtılmıstır. Daha sonra Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi hakkında çok genel bilgiler verilmis, en son asıl çalısma alanı olan ÇOMÜ Dardanos Yerleskesi detaylı olarak anlatılmıs(fotoğraf, harita, plan gibi görsel malzemelerle), mevcut durumu saptanmıstır. Sonuç ve öneriler kısmında ise bütün bölümler harmanlanıp, ÇOMÜ Dardanos Tesisi'nin turizm ve rekreasyon açısından mevcut durumu belirtilmis, sorunlar belirlenmis , nerelerin iyilestirmeye, nerelerin yeniden düzenlemeye ihiyacı olduğu belirlenmis; iyilestirme ve yeniden düzenleme ilkeleri ısığında bu sorunlara çözüm önerileri sunulmustur. Anahtar kelimeler: ?yilestirme(Rehabilitasyon), Yeniden Düzenleme(Reorganizasyon), Çanakkale, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Dardanos Yerleskesi. Turizm, Rekreasyon.
Endüstri arkeolojisi kavramı ve Tire'de bulunan endüstri yapılarının endüstri arkeolojisi kapsamında incelenmesi, yeni "işlev" önerileri
Endüstri arkeolojisi 20.yy.ın ikinci yarısında Avrupa'da ortaya çıkan bir kavram ve çalısma alanıdır. 20. yy.ın ikinci yarısında, degisen toplumsal beklentiler ve genel refah düzeyi, teknolojik ilerleme gibi nedenlerle Sanayi Devrimi'nin getirdigi makinelesme ve agır sanayi ile birlikte çevreye verilen ekolojik zarar, üçüncü dünya ülkelerine tasınmıstır. Bunun sonucu olarak kent içinde islevsiz kalan endüstri yapıları ve tüm ekipmanları birer kültürel miras olarak kabul edilmis, bu yapı ve bölgelerin yeniden kente kazandırılması düsüncesi ortaya çıkmıstır. Günümüzde, Avrupa'da ve ülkemizde endüstri arkeolojisi kapsamında yeniden islevlendirilen endüstri yapıları da bu kavramın gelismekte olan bir disiplin oldugunu göstermektedir. Cografi konumu, kültür, sanayi, ticaret ve siyasi alanlarda tarihsel süreç içindeki yeri ve rolü sayesinde kazandıgı ve günümüzde de yasatmaya çalıstıgı endüstri mirası zenginligi ile Tire, endüstri arkeolojisi kapsamında ele alınması gereken yerlesimlerden biridir. Bu çalısmada; endüstri arkeolojisi kavramı aktarılmaya çalısılmakta ve bu kapsamda Tire lçesi ile Tire'de bulunan, zamanla kent içinde, yerlesim bölgelerinin yakınlarında kalmıs, bazıları kapanmıs, yakın zamana kadar geleneksel yöntemlerle ve teçhizatlarla üretim yapmakta olan, bazıları ise halen endüstri mirası makineleri ile bir el sanatı olarak üretimini devam ettirmeye çalısan endüstri binaları ve endüstri mirası incelenmektedir. Arastırma içerisinde; ülkemizden ve dünyadan, endüstri arkeolojisi kapsamında yeniden islevlendirme örnekleri yer almaktadır. Tüm bu bilgiler ısıgında Tire'de bulunan endüstri binaları ve makinelerinin islevsiz kalmasının, kent yasamı, saglık standartları ve planlama ilkeleri açısından kaçınılmaz bir son olacagı belirlenmistir. Arastırmada, bu yapıların endüstri arkeolojisi kapsamında bilinçli bir sekilde korumaya alınarak, kentin ihtiyaçları ve planlama kararları dogrultusunda yeniden islevlendirilmesinin, korunan endüstri mirası ile kentin sürekliligini; verilen yeni islevlerle yasanabilirligini önemli ölçüde etkileyecegi aktarılmaya çalısılmıs olup, bu kapsamda yeniden islevlendirme önerilerinde bulunulmaktadır. Anahtar kelimeler: Endüstri Arkeolojisi, Tire, slev Dönüsümü
Endüstriyel miras kapsamındaki alanların kentsel yenilemeyi oluşturmadaki rolünün irdelenmesi ?Ödemiş örneği?
Tez çalısmasında, belirlenen amaç dogrultusunda kurgu su sekilde olusturulmustur.Çalısmanın baslangıcında, endüstrinin çıkıs noktası, ?Endüstri Devrimi? , gelisim süreci vesonuçları kapsamında degerlendirilmistir. Sanayilesme olgusunun meydana gelisi, olusturannedenleri irdelenmis, sanayilesmenin kentlesmeye etkileri, mekânsal, sosyal ve ekonomikboyutlarda incelenmistir. Sanayilesme süreci baslıgı altında, Türkiye'deki sanayilesme sürecive sonuçları irdelenmis; tezin alan çalısmasına kurgusal dayanak olusturmak amacıyla,dönemsel etkileri arastırılmıstır.kinci bölümde, tez çalısmasının strüktürünü olusturan ?Endüstriyel Miras? kavramı veolusumundaki nedenler, kuramsal çerçevede ele alınmıstır. Endüstriyel mirası koruma vedegerlendirme yaklasımları incelenmis; degerlendirilme önerileri Türkiye ve dünya örnekleriile desteklenmistir.Bu bölümde yapılan arastırmada, Endüstriyel mirasın degerlendirilmesinde farklı iki yaklasımmodeli oldugu belirlenmistir. Biri; mimari kimlige sahip endüstri yapısının, tek yapıölçeginde korunması ve degerlendirilmesi kapsamındaki tekil yaklasım, digeri de, endüstriyelmirası, kentsel alanın ve toplumsal yasamın önemli bir parçası olarak tanımlayan, kentsel vekamusal kazanımları hedefleyen, katılımcı degerlendirme yaklasımıdır. Bu iki yaklasımkuramsal temelde ve uygulama da farklı boyutlar sergilemektedir. Korumacı ve tekil ölçeklidegerlendirme modelinde mimari degerler göz önüne alınarak fiziksel bir yenilemehedeflenirken, diger yaklasımda ise kentin yasam kalitesini arttırmayı planlayan, toplumsalkatılım boyutlu islevsel dönüsüm benimsenmektedir. Endüstriyel mirası degerlendirmeyaklasımlarındaki bu irdeleme ile tez çalısmasının amacında belirlenen, ?Kentsel Yenileme?boyutundaki etkilerin degerlendirilmesinde, kavramsal bir temel olusturulması hedeflenmistir.Çalısmanın üçüncü bölümünde; önceki bölümde incelenen ve kentsel ölçekte degerlendirilenendüstri mirasının, gelismis bir bakıs açısıyla, ?Kentsel Yenileme? yi olusturmadaki rolleriirdelenmistir. Kentsel yenileme kavramı ve yaklasımları incelenmis, endüstriyel miraskapsamındaki alanlarda gelistirilen kentsel yenileme yaklasımları farklı boyutları iledegerlendirilmistir. Tez çalısmasının bu bölümünde, endüstriyel miras alanlarının kentselyenilemeye dönüsümünü kurgulayan bir model önerilmistir. Bu model ile endüstriyel mirasalanlarının kentsel yenileme bakıs açısıyla degerlendirilebilmesi için kriterler belirlenmistir.Belirlenen kriterler kapsamında, endüstriyel miras alanlarının kentsel planlama yaklasımlarıile yenilenmesi sürecinde, yerel?bölgesel analiz ve degerlendirme boyutları gelistirilmeyeçalısılmıstır. Olusturulan modelde, bölgesel potansiyeller ve hedefler kapsamında yenilemeyiolusturan dinamikler incelenerek, kentsel sürdürülebilirligi saglayacak ve kent kültürüyaratılmasına katkıda bulunacak, yenileme yaklasımları getirilmesi ve temel ilkelerbelirlenmesi hedeflenmistir.Dördüncü bölümde, endüstriyel miras alanlarının kentsel yenileme bakıs açısıyladegerlendirme yaklasım modeli; tezin alan çalısmasını olusturan Ödemis Kenti örnegindesınanmıstır. Ödemis; gerek Küçük Menderes havzasındaki merkezi konumu, gerekse ve EgeBölgesi'nin sanayi yapısını sergilemesi nedeniyle, örnek olarak seçilmistir.1930'lardaki yapılanma ile Ödemis, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk modern kentlerinden biridurumuna getirilmistir. Ekonomisi tarımsal üretim agırlıklı bir kent olan Ödemis'te, sanayiningelisimi oldukça yavas olmus, ancak 1950'li yıllardan itibaren kentte fabrikalar kurulmayabaslamıstır. Kent merkezinin büyümesi ve sanayinin kent dısına tasınması sonucu isleviniyitiren ve degerlendirilmeye açık endüstriyel miras potansiyeline sahiptir.Ödemis'teki endüstriyel miras alanlarının, kentsel yenileme kapsamında, sosyal, kültürel veekonomik boyut baz alınarak degerlendirilmesini hedefleyen yaklasım modelinde, Ödemis'intarihten gelen fiziki verilerin ve toplumsal yasamın sürekliliginin korunması ve endüstriyelmiras alanlarının yenilenmesindeki geçerliligi sınanmıstır. Modelin, genel endüstriyel mirasalanlarında uygulanabilir kimlikte olmasına çalısılmıstır.Arastırmanın son bölümünde, önerilen modeldeki kriterleri saglayan ve örnek olarak seçilenÖdemis Kenti için kentsel yenileme senaryosu olusturulmustur. 21. yüzyılda, Ödemis'inkentsel kimligini vurgulayan, toplumsal katılımlı ve sürdürülebilir bir kentsel yenilemeyaklasımı ile degerlendirilmesine yönelik, varsayımlar gelistirilmis ve kuramsal bazdaönerilerde bulunulmustur.Anahtar kelimeler: Endüstriyel miras, endüstriyel arkeoloji, kentsel yenileme, ödemis.
Süleymaniye bölgesinde kullanıcı katılımı ile bir dönüşüm önerisi
10 ÖZET Katılım kavramı, ülkemizde son yıllarda konuşulmaya başlanan kentsel dönüşüm - yenileme ve iyileştirme - koruma çalışmalarında önem kazanan, kullanıcıların da demokrasinin bir gereği olarak, kendi çevrelerine müdahale etme, karar verme yetkisini kazandıkları bir gelişmenin ifadesidir. Bu çalışmada, Tarihi Yanmada içerisinde yer alan ve bu alandaki birçok tarihi bölge gibi, ticaret ve imalat fonksiyonlarının zoraki etkisiyle konut yerleşimi olma özelliğini kaybeden Süleymaniye Bölgesi'nde araştırmalar, incelemeler ve analizler yapılmıştır. Bölgede uygulanabilecek yeni yapıların bölge dokusuna uyum sağlayabilmesi için gereken yerleşim düzenleri ve görünüş bakımından analizleri yapılarak, yeni yapılar için uyum kriterleri belirlenmiştir. Yurtdışında ve yurtiçinde, kullanıcı katkısıyla gerçekleştirilen kentsel koruma ve yenileme çalışmalarından, Süleymaniye Bölgesi'nde kullanıcı katılımlı dönüşüm önerisine veri oluşturmaları amacıyla örnekler sunulmuştur. Süleymaniye Bölgesi'nin bir çöküntü bölgesi durumunda kalmasına ve son dönemlerini yaşayan konut alanlarının yok olmasına engel olmak amacıyla, bu araştırmada Süleymaniye Bölgesi için kullanıcılarının da katılımının sağlanacağı bir dönüşüm ve iyileştirme model önerisi ve öneriler sunulmaktadır. Anahtar kelimeler: kentsel dönüşüm, yenileme, katılım, yeniden canlandırma, iyileştirme.
Bürolardaki mekan-mobilya organizasyonundaki ergonomi faktörü ve verimliliğe etkisi: Bir banka örneği
ÖZETBüro binaları farklı nitelikte çok sayıda çalışan insanın günlerinin büyük bir bölümünügeçirdikleri ortak kullanım mekanları olarak tanımlanabilir. Mimarlığı da mekanın, birincilunsur olarak kabul edilen insan için organize edilmesi olarak tanımlarsak; ergonominintasarımın önemli bir parçası olduğunu, ergonomik olarak tasarlanmış çalışma mekanlarınıninsan üzerinde olumlu etkiler yarattığını söyleyebiliriz.Bu bağlamda çalışma 6 bölümden oluşmaktadır:Birinci bölüm çalışmanın amacı ve konuya girişi kapsamaktadır.kinci bölümde bürolarda değişim süreci, ticaretteki gelişmelerle birlikte bu süreç içerisindeortaya çıkan teknolojik değişimler ve ergonomi faktörünün ofislere girişi tarihsel süreçleribağlamında anlatılmaktadır. Bu bölümde ayrıca bu süreçler doğrultusunda oluşan plan vemobilya tipleri de katagorize edilmektedir.Üçüncü bölümde ofislerdeki ergonomi faktörü küçük ölçekten başlamak üzere örneklerleincelenmektedir. Bunun yanı sıra, insan faktörü göz önünde bulundurularak iyi bir tasarımdaverimliliğe etki edecek unsurların neler olabileceği de bu bölümde üzerinde durulankonulardandır.Dördüncü bölümde çalışma alanı ölçek biraz daha büyütülerek incelenmektedir. Çalışma alanıbir bütün olarak ele alınarak ergonomik koşulların nasıl olması gerektiği üzerinde dedurulmaktadır.Çalışma mekanın organizasyonu için ergonomik gereksinimler ve düşünülmesi gerekenbaşlıca kriterlerin neler olması gerektiği beşinci bölümde anlatılmaktadır.Altıncı bölüm ise ergonomi faktörü, bütün bu bilgiler ışığında, etkin kullanımına çokçaihtiyaç duyulan banka örneğinde irdelenmektedir. Bu bölümde ayrıca ergonominin verimliliğide tartışılmaktadır.Anahtar kelimeler: ergonomi, verimlilik, büro binası, banka, antropometrik gereksinimler
Sürdürülebilir yerleşim dokusu tasarım parametrelerinin BIM aracılığıyla incelenmesine yönelik bir model önerisi: Birgi yerleşim dokusu örneği
Geçmişten günümüze gerçekleşen hızlı yapılaşma ve plansız şehirleşmeye bağlı olarak gelişen yerleşim alanlarının, enerji tüketim miktarlarındaki payı oldukça büyüktür. Son yıllarda bu payın gittikçe arttığı dikkate alındığında, sürdürülebilir çevrelerin oluşturulması ve enerji verimli tasarıma yönelik yaklaşımların uygulanması gittikçe önem kazanmaktadır. Diğer yandan yapım sektöründe yıllardır kullanılan geleneksel yöntemlerin aksine, BIM kavramı, sağladığı yenilikler ve kolaylıklar ile benimsenmekte, enerji etkin ve sürdürülebilir tasarıma yönelik yaklaşımların, uygulanabilirliği bakımından önem arz etmektedir. Bu çalışma kapsamında, mevcut yerleşim dokularında sürdürülebilirliğin ve enerji verimliliğinin sağlanmasında etkili olan tasarım parametreleri, son yıllarda gittikçe önem kazanan BIM kavramı özelinden değerlendirilmiştir. Revit Architecture programının eklentisi Insight 360 ve Green Building Studio aracılığı ile analizler yapılmıştır. Alınan analiz sonuçlarındaki yıllık enerji tüketim miktarı, CO2 salınımları gibi sayısal veriler grafikler ile karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Tasarım parametreleri içerisinde en düşük enerji tüketimini sağlayan optimum değerler belirlenmiştir. Bu değerler doğrultusunda önerilerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda; çalışmanın birinci bölümünde, problemin belirlenmesi, araştırmanın amacı, önemi, varsayımları, sınırlılıkları, kapsamı, yöntem ve tekniği anlatılmış, sürdürülebilir yerleşim dokuları ve BIM arasındaki ilişkinin önemine değinilmiştir. İkinci bölümünde, sürdürülebilirlik ve BIM kavramı üzerinde durulmuş, bu konudaki genel bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümünde, yerleşim dokularının tasarımında enerji verimliliğine etki eden tasarım parametreleri detaylı olarak anlatılmıştır. Dördüncü bölümünde, mevcut bir yerleşme dokusunda yer alan referans bir bina üzerinden enerji analizleri yapılarak yıllık enerji tüketim miktarları hesaplanmıştır. Ortaya çıkan sonuçlar Insight 360 eklentisinden alınan grafikler üzerinden karşılaştırılmalı olarak değerlendirilerek tasarım parametrelerinin sürdürülebilir yerleşim dokusu tasarımı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Beşinci bölümünde ise, elde edilen bulgular ve değerlendirmelerle buna bağlı ortaya çıkan sonuçlara yer verilmiştir. Sonuçlara göre, referans yerleşim dokusu ve binalar üzerinde yapılan en uygun kombinasyonlarla geliştirilen yerleşim alternatiflerinde mevcut yerleşimlere kıyasla bina kabuğu ve güneş kontrol sistemi olarak kabul edilen avlu duvarlarının entegrasyonuyla toplam enerji tüketiminde %7,8 oranına kadar düşüş sağlanarak referans yerleşim dokusunun iyileştirilebileceği tespit edilmiştir.
Okul öncesi eğitim yapılarında montessori eğitim modeli'nin mimari tasarıma etkisinin belirlenmesi
Bu tez, farklı okul öncesi eğitim modellerinin mimari mekan algısı üzerindeki etkilerini incelemektedir. Erken çocukluk eğitimi, bireyin bilişsel, duygusal ve sosyal gelişiminde kritik bir rol oynar. Bu dönemde kullanılan eğitim modelleri, çocukların öğrenme süreçlerini şekillendirirken aynı zamanda fiziksel çevreyle olan etkileşimlerini de belirler. Bu bağlamda, eğitim mekanlarının tasarımı, çocukların pedagojik, psikolojik ve sosyal gelişimi açısından büyük önem taşımaktadır. Çalışma kapsamında, dört farklı eğitim modeli incelenmiştir: Montessori, Reggio Emilia, Waldorf ve High Scope. Ancak, araştırmanın temel odağı Montessori eğitim modeli üzerine yoğunlaşmaktadır. Montessori modeli, çocuğun bireysel gelişimini destekleyen, özgür keşif alanları sunan ve duyusal deneyimleri teşvik eden bir öğrenme ortamı sunmaktadır. Bu doğrultuda, tezde Montessori eğitim modelinin mekansal gereksinimleri, sınıf düzeni, malzeme kullanımı, renk seçimi ve mobilya düzenlemeleri gibi faktörler ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Araştırma, hem uluslararası hem de yerel düzeyde örnekler üzerinden yürütülmüştür. Dünyadan altı farklı Montessori anaokulu incelenmiştir. Türkiye bağlamında ise Gaziantep'te iki farklı anaokulu analiz edilmiştir. Bu okullara yapılan saha ziyaretleri sırasında mimari planlara ulaşılmış, fotoğraflamalar yapılmış ve okul yöneticileriyle kişisel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacı, farklı okul öncesi eğitim modellerinin fiziksel mekan düzenlemeleri ile çocukların eğitim deneyimleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu kapsamda mekansal organizasyonun çocukların öğrenme sürecine etkileri analiz edilmiştir. Bulgular, eğitim modeline uygun olarak tasarlanan mekanların çocukların bilişsel gelişimlerini desteklediğini, özgüvenlerini artırdığını ve yaratıcılıklarını teşvik ettiğini göstermektedir. Bu çalışma, okul öncesi eğitim yapılarına yönelik mimari tasarımlar ve pedagojik yaklaşımlar arasındaki ilişkiyi açıklığa kavuşturmakta, eğitim yapılarının daha verimli ve gelişimsel açıdan zenginleştirilmiş mekanlar olarak tasarlanması gerektiğine dair önemli veriler sunmaktadır. Tez, okul öncesi eğitimde mimarlığın, eğitimdeki başarının önemli bir faktörü olduğuna dair farkındalık yaratmayı ve bu alandaki akademik literatüre katkıda bulunmayı hedeflemektedir.
Sürdürülebilirlik kapsamında Gaziantep Kilis yolu Ekolojik Kentsel Tasarım Rehberi'nin değerlendirilmesi
Son zamanlarda hızla gelişen teknoloji ve ekonomi olumlu etkilere sahip olmak ile birlikte enerji kullanımına olan ihtiyaç artışı gibi birçok olumsuz etkilere de neden olmuştur. Enerjinin kontrolsüz kullanılması ve fosil enerji kaynaklarının kullanılması ekolojik dengeye geri dönüşü olmayan zararlar vermektedir. Doğaya verilen bu zarar günümüzde etkilerini göstermektedir. Bu etkilerden biri günümüzde de gözlemlediğimiz iklim değişikliğidir. İklim değişikliği canlılar ve ekosistem için de büyük tehlikedir. Bu verilen zararların ve enerji kaynaklarının tüketilmesinde inşaat sektörü büyük bir etkiye sahiptir. Çevreye verilen bu zararlı etkilerin artması ile sürdürülebilirlik kavramı ön plana çıkmıştır. Sürdürülebilirlik ekonomik, sosya-kültürel ve çevresel parametrelerinin bir bütün olarak çalışması ile sağlanmaktadır. Sürdürülebilirlik adı altında birçok çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalardan biri ekolojik yapılardır. Ortaya çıkan bu problemlerin çözümü, yaşanılabilir bir çevre ve sürdürülebilir kentlerin ortaya çıkması için ekolojik yapılar önem kazanmaktadır. Ekolojik yapılar bulunduğu bölgenin iklim koşullarına entegre edilerek tasarlanmalıdır. Türkiye iklim koşulları açısından diğer ülkelere göre oldukça zengindir. Bu zenginlik doğru kullanıldığında ekolojik yapılar için çeşitli avantajlar sunar. Yapı tasarımlarında doğal enerji kaynaklarına yönelerek enerji kaynaklarının korunması, bulunduğu bölgenin iklim koşullarına uyum sağlayan ve yapılarda yerel malzemelerin kullanılmasından başlanılabilir. Bu çalışmada, sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda tasarlanan ekolojik yapıların önemi vurgulanmıştır. Bu yapıların doğa ile uyumlu, enerji etkin ve yerel malzeme kullanımına dayalı olması gerektiği savunulmuştur. Gaziantep kenti örnek alınarak bu bölgenin iklimsel, coğrafi ve kültürel özelliklerine uygun sürdürülebilir mimari yaklaşımlar araştırılmıştır. Geleneksel Gaziantep evlerinin mekansal kurgusu, kullanılan doğal yapı malzemeleri ve iklime uyumlu tasarım özellikleri incelenmiştir. Gaziantep Kilis Yolu Ekolojik Kent Uygulama Tasarım Rehberi ekolojik, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirlik başlıkları altında kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Planlanan ekolojik kent projesi, sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda doğal kaynakların verimli kullanımını, yerel mimari değerlerin korunmasını ve çevresel etkilerin azaltılmasını hedeflemektedir. Çalışma, iklim değişikliği, su kaynaklarının tükenmesi, bilinçsiz enerji tüketimi gibi güncel çevresel tehditlere karşı bölgesel ölçekte yenilikçi bir yanıt niteliği taşımaktadır. Proje, Gaziantep'in ekolojik, kültürel ve iklimsel özellikleriyle bütünleşen bir planlama yaklaşımı sunarak, kente sürdürülebilir bir gelişim modeli kazandırmaktadır. Gaziantep Kilis Yolu Ekolojik Kent Uygulama Tasarım Rehberi, sunduğu bütüncül ve sürdürülebilir planlama yaklaşımları ile diğer şehirler için de örnek teşkil edebilecek nitelikte bir model oluşturmaktadır.
16. yüzyıldan günümüze Gaziantep'te tarihi ticaret merkezi Arasa ve yakın çevresi işlevsel değişimi ve değerlendirmesi
Gaziantep'in tarihi ticaret merkezi, ilk çağlardan günümüze, yaşayanların deneyimleriyle bütünleşmiş çok katmanlı yapısıyla, şehri doğu-batı doğrultusunda geçen Alleben Deresinin güneyindeki höyük ve üzerindeki kale önünden başlayarak, Güneydoğu yönünde Halep'e doğru giden yol aksı üzerinde bulunmaktadır. Bu tarihi bölgede fiziksel ve sosyal özellikleri ile kültürel mirası yansıtan han, hamam, kastel, cami, çeşme, çarşı, sokak ve meydanları içeren karekteristik öğeler yer almaktadır. 16. yüzyıldan bugüne kadar olan süreçte değer yargıları, koşullar ve yeni gereksinimlerin sonucu sosyal, ekonomik, fiziksel ve işlevsel değişime uğramıştır. Kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılması konusu, ''yerin ruhu'' kavramı ile yere anlam, değer, duygu, gizem, yükleyen maddi, manevi öğelerin tümünün korunması gerekliliğini ortaya koymuştur. Bölgenin odak noktası Arasa ve yakın çevresinin, fiziki yapısında, kültüründe, zanaatında ne gibi değişiklikler oluşturduğunu araştırmak ve bütün bunlardan sonuç çıkarmak, tezin amacını oluşturmaktadır. ● Birinci ve ikinci bölümde Gaziantep'in coğrafi konumu, ilk yerleşim alanları, tarihi, geleneksel şehirsel dokunun oluşumu, gelişimi ve etken rol alan yönlendiriciler incelenmiştir. ● Üçüncü bölümde Osmanlı dönemi karakteristik özelliklere sahip ticaret yapıları, han, hamam, cami, kastel, çeşme ve çarşıları ile şehrin ekonomik, sosyal, kültürel ve işlevsel gelişiminde etkili olan toplum örgütleri incelenmiş ve belirtilmiştir. ● Dördüncü bölümde tarihi ticaret bölgesinin Osmanlı son döneminden günümüze kadar olan süreçte fiziki, ekonomik, sosyo-kültürel, işlevsel ve anlamsal değişime uğradığı belge, görsel çevre analizi, sözlü tarih çalışması ile analiz edilmiştir. ● Beşinci bölümde kültürel mirasın korunması ve yaşatılması bağlamında, mekansal ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda bölgenin gelecekteki kentsel tasarım ölçekli planlama çalışmalarına alt yapı oluşturabileceği varsayılarak elde edilen veriler değerlendirilmiş, sonuç ve öneriler belirtilmiştir.
Butik otel kavramının Gaziantepte'ki örneklerüzerinden değerlendirilmesi
Bu çalışma; konaklama yapılarının değişmesiyle ortaya çıkan Butik Otel kavramının yönetmeliğe göre açıklanmasını, literatürdeki yetersiz tanımlar ve alternatif belgelendirme sebebi ile yaşanılan problemleri anlatmaktadır. Farklı butik otel tanımları ve butik otel olabilmek için bulunması gereken kriterleri açıklayıp, bu kriterleri seçilen butik otel örnekleri üzerinden değerlendirme yapmayı hedeflemektedir. Bu değerlendirmeye göre, dünyadaki butik otel tanımı ve örneklerine bakılarak gerçek bir butik otelin barındırması gereken özelliklerden yalnızca birkaçının var olması orayı butik otel yapmayacağı bir gerçektir. Literatürdeki tanımlamaların netleşmesi ve tek birimden belgelendirme ile sadece Turizm Bakanlığına bağlı butik otellerin varlığı hem tanım hem de denetlenme açısından tutarlılık sağlayıp turizm açısından da yanlış seçimleri ortadan kaldıracak ve kullanıcıların da bilinçli tercih yapmasını sağlayacaktır. Gaziantep'teki son yıllarda artan turist sayısıyla ortaya çıkan konaklama ihtiyacı ve alternatif olarak geleneksel yapılardan dönüştürülen butik otel sıfatıyla işletilen konaklama yapılarının, Turizm Bakanlığının belirlediği butik otel standartlarından hangilerini barındırdığı incelenerek, butik otel sınıfına girip girmedikleri araştırılmıştır. Gaziantep,2019
Çok amaçlı tasarlanıp uygulanan binanın otel olarak işlevlendirilmesi : Gaziantep Teymur Continental Otel örneği
Bu çalışma çok amaçlı tasarlanan mevcut bir binanın yeniden işlevlendirilerek otel yapısına dönüştürülmesinde yaşanan sorunları ve çözümlerin incelenmesini hedeflemektedir.Bu kapsamda, işlev kavramı, yeniden işlev kavramı, konaklama kavramı, otel kavramı tanımlaması yapılıp, otel yapısının işlev yapısı ,mekânsal organizasyonu ve biçimsel organizasyonu incelenerek analiz edilmiş, mevcut yapının yeniden işlevlendirilmesindeki gereksinimler incelenmiş, böylelikle yaşanan sorunlar ve çözümler daha anlaşılabilir halde değerlendirilmiştir. Otel yapısının analiz edilmesinin yanında Gaziantep'in turizmine etki eden alanları incelenmiş, günümüzdeki Gaziantep' de bulunan oteller de ön bilgi olarak değerlendirilmiştir. Gaziantep Teymur Continental Oteli günümüzdeki kullanımı ve ilk tasarlanan öneri projesinden de yararlanılarak , taşıyıcı sistemi yapılmış çok amaçlı tasarlanan binanın yeniden işlevlendirilmesi incelenmiş ve analiz edilmiştir. Mevcutta kullanılan binanın yeniden işlevlendirmeye bağlı yaşadığı sorunlar ve yeniden işlevlendirilen binanın işleve uygunluğu incelenmiştir. Gaziantep Teymur Continental Otel örneği üzerinden, yeniden işlev kazandırılan bina genel olarak işlevine uygun çalışmaktadır. Bu anlamda incelenen bina yeniden işlevlendirilecek binalar için örnek olabilecek niteliktedir. Fakat yeni yapılacak binalar için incelenen örnekte yaşanan sorunların daha detaylı bir incelemeyle göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler : Yeniden İşlevlendirme , Otel Organizasyonu, Otel, Gaziantep
Mimarlık fakültelerinde mekansal performansın kullanıcılar üzerinden değerlendirilmesi: Erciyes Üniversitesi Mimarlık Fakültesi örneği
Bu çalışma; mekânsal performansın düşük olduğu ve yeterince irdelenmediği düşünülen mimarlık fakültelerinde, mekânların gereksinimlere yanıt verme düzeyinin kullanıcılar üzerinden değerlendirilmesini hedeflemektedir. Bu kapsamda, mekân kavramı, mekânsal algı kavramı, kamusal mekânlarda kullanıcı gereksinimleri kavramı, kullanım sürecinde değerlendirme ve performans kavramları incelenerek, seçilen mimarlık fakültesi mekânsal ve biçimsel organizasyonu analiz edilmiştir. Mekânın gereksinimleri ne kadar karşıladığı ve kullanıcının bulunduğu ortamdan ne kadar memnun olduğu araştırılan çalışmada, yapı bütüncül olarak incelenmiştir. Yapılan benzer çalışmalar, literatür taraması ile incelenmiş ve çalışma kapsamında değerlendirilmiştir. Performans düzeyini belirleyen kriterlerin dikkate alınmaması veya tasarım sürecine kullanıcının dâhil edilmemesi mekân performansını düşürmekte ve kullanıcı memnuniyetsizliğine neden olmaktadır. Kullanıcıların söz konusu mekânlar hakkındaki görüşleri, istek ve gereksinimlerinin net olarak belirlenmesi, mekânların kullanıcı gereksinimlerini karşılama düzeyi gibi kriterlere uygun tasarımların yapılması, mekânsal performans açısından önemli olup daha sağlıklı çözümler geliştirmede yardımcı olacaktır. Sonuçta, bu kriterlere uygun tasarımlar uzun yıllar yaşanacak mekânlar olacaktır. Anahtar kelimeler; Mekânsal Algı, Kamusal Mekânlarda Kullanıcı Gereksinimleri, Kullanım Sürecinde Değerlendirme, Performans Kavramı
Sürdürülebilirlik kapsamında yapı enformasyon modelleme: "A" konutu örneği üzerinden çözümleme ve çıkarımlar
Son yıllarda sürdürülebilirlik kavramına olan ilginin artışı, mimarlık ve inşaat sektörlerinde hızlı gelişme ve değişimleri de beraberinde getirmektedir. Bu değişimlerle tüm dünyada çeşitli kanun, politika ve düzenlemeler yapılmaktadır. Bu değişimlerle ve yapılan düzenlemelerle daha sürdürülebilir mimari projeler oluşturmak ve uygulamak üzere mimarlık ve inşaat sektörlerinin ürün ve süreçler bakımından sürdürülebilir yenilikleri benimsemesi bir talep haline gelmektedir. Bütün bu sebeplerle, mimarlık sektöründe sürdürülebilir veriler almak için teknolojik yeniliklerin içselleştirilmesi, sürdürülebilir yapıma yönelik ürünlerin son 15 yıldaki hızlı gelişimi ve artışı, tasarım ve yapım aşamalarında BIM kullanımını teşvik etmektedir. Diğer yandan, BIM teknolojisi, tasarım ve görselleştirmenin yanı sıra, performans analizine, planlama ve programlamaya, yapım ile ilgili dokümanların hazırlanmasına ve kullanım süreci ile ilgili verilerin sağlanması konusundaki ihtiyaçlardan dolayı, sürdürülebilir bina üretim sürecinin merkezinde yer almaya başlamıştır. Çalışmanın giriş bölümünde, problemin durumu, araştırmanın amacı, önemi, varsayımı, sınırlılıkları, kapsamı ve yöntemi anlatılmış, sürdürülebilirlik ile BIM arasındaki ilişkinin önemi vurgulanmıştır. İkinci bölümünde, sürdürülebilirlik ve BIM hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde autodesk revit architecture ile "A" konutu projesi örneğinin yapı enformasyon modellemeye aktarılması ile incelenmesine değinilmiştir. Dördüncü bölümde ise yapılan inceleme sonucunda elde edilen bulgular ve değerlendirmelerle buna bağlı olarak ortaya çıkan sonuçlara yer verilmiştir.
Gaziantep geleneksel kent dokusu'nda gastronomi rotasının belirlenmesi ve gast (Ro)ta önerisi
İnsan yaşamının en temel ihtiyaçlarından biri olan beslenmenin kültürle, teknikle, bilimle, beşeri faktörle yorumlanması kentlerin, ülkelerin gastronomisinin oluşmasını sağlamıştır. Gastronomileri ile ünlü şehirler ve ülkeler dünyanın farklı birçok yerinden turistin ilgisini çekmektedir. Gastronomi turizmi için bölgeye, kente gelen turist sadece mutfağını değil, tarihini, kent dokusunu, mimarisini, sosyal yaşamını deneyimlemekte ve yaşadığı topluma aktarmak üzere pek çok farklı deneyim edinmektedir. Gastronomi, bir toplumda kuşaklar arası kültür aktarımının en etkili yollarından biridir. Sosyal hayatta gastronominin konutta oluştuğu, geliştiği yadsınamaz. Bu bağlamda Geleneksel Antep Konutlarının önemi, gastronomi turizmine dâhil edilmesi, üst ölçekli planların geleneksel dokunun da düşünülerek yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Gaziantep gastronomi gelişim ve değişim süreci literatür taraması yapılarak, alanda deneyim ve gözlem yapılarak, ilgili kişilerle ikili görüşmeler yapılarak incelenmiştir. UNESCO tarafından gastronomisi tescilli kentler incelenmiş, uyguladıkları projeler ışığında Gaziantep yerel yönetimin geliştirdiği politikalar incelenmiş, projeler aktarılmıştır. Gaziantep Gastronomi Turizminin çekicilik unsurlarını ortaya koymak amacıyla anket çalışması yapılmış, elde edilen veriler yardımıyla en popüler mekânlar belirlenmiştir. Belirlenen mekanların mimari özellikleri incelenmiş, planları çizilmiştir. Çalışmanın amacı konuyu kentsel bağlamda ele almaktır. Bulgular sonucu ortaya çıkan 'gastronomi mekanları' na üst ölçekten yaklaşılmış birbirilerine bağlayan bir aks oluşturulmuştur. Özgün olması ve günlük hayata kazandırılması amacıyla oluşan aksa 'gastrota' denilmiştir. Anket bulgularında gastrota kavramının dile kolay yerleşeceği sonucuna varılmıştır. Gaziantep hali hazır haritasına işlenen gastrotanın kentin kolay okunmasına yardımcı olacağı düşünülmüştür.
İmara aykırı gelişen Gaziantep Çıksorut bölgesinin güncel şehirsel dokusunun incelenip iyileştirilmesine yönelik çözüm önerileri
1950'li yıllardan itibaren Türkiye'de kırsal kesimlerden büyük kentlere göçler başlamış, göçlerle birlikte kaçak yapılar da kendini göstermeye başlamıştır. Bu yıllardan sonra Türkiye'nin hemen hemen bütün illerinde sayısı artmaya başlayan kaçak yapılar Gaziantep ilinde de yüksek oranda artış göstermeye başlamıştır. Kaçak yapılar kente göç ile yerleşen düşük gelirli insanların kendi imkanları ve yöntemleri ile şekillendirdikleri konutlardır. Kaçak yapılar gecekondu ve imara aykırı yapıları içermektedir. Bu çalışmada gecekondu ve imara aykırı yapı kavramlarının farklı kavramlar olduğu ve ayrıca imara aykırı yapılaşmayı oluşturan sanayi, göç ve kentleşme etkenleri açıklanmıştır. Çalışma alanı olarak imara aykırı yapıların olduğu Gaziantep ilinin Şehitkamil ilçesine bağlı Çıksorut bölgesi hakkında detaylı literatür taraması yapılıp, dokuz mahalleden oluşan Çıksorut bölgesinde bölgesel ve mekânsal ölçekte analizler yapılmıştır. Bölgedeki sorunları ve kentsel dönüşüm uygulama yöntemlerinden olan İyileştirme (Rehabilitasyon) müdahalelerini tespit etmek için analiz çalışmalarından sonra bölge halkına demografik profillerine ilişkin, Çıksorut bölgesi ve ikamet ettikleri bina ile ilgili anket soruları yönlendirilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda bölgede yaşam kalitesinin çok düşük, bölgesel ve yapısal ölçekte çok eksikliklerin olduğu saptanıp bu doğrultuda bölgesel ve yapısal ölçekte uygulanacak İyileştirme (Rehabilitasyon) müdahaleleri belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Gaziantep, Çıksorut Bölgesi, Kaçak Yapılar, İmara Aykırı Yapı, Kentsel Dönüşüm, İyileştirme Müdahaleleri
Harran ve çevresinde kültürel mirasın korunması amacıyla kültürel rota oluşturmanın gerekliliği ve önerisi
Tezde, kültürel değerlerin sürdürülebilirliğinin sağlanması, bunların korunmasına yönelik çalışmaların yapılarak rotaların planlanması amaçlanmaktadır. Örnek çalışma alanı üzerinden kültürel rota kavramının planlama ve yönetimi ile ilgili çalışmalar yapılmıştır. Kültürel mirasa sahip alanların hem sürdürülebilirliği hem de evrensel nitelikte önem derecelerinin vurgulanması, kültürel rota planlaması kapsamında tez konusunun amacını oluşturmaktadır. Tez kapsamında, kültürel rota oluşum süreciyle ilgili araştırmalar ve öneriler bulunmaktadır. Tez çalışması 7 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, çalışmanın konusu, hedefleri ve yöntemi hakkında bilgiler bulunmaktadır. İkinci bölümde, literatür ve araştırma alanında yapılmış çalışmalar incelenmiştir. Üçüncü bölümde, kültürel rotanın kavramsal, planlama ve yönetim ile ilgili süreçlerine ilişkin bilgiler verilmiştir. Kültürel Rota sınıflandırılması için öneri geliştirilmiştir. Dünya'da ve Türkiye'de bulunan kültürel rota bilgilerine ilişkin veri tabloları hazırlanmıştır. Dördüncü bölümde, çalışma alanının kültürel miras verileri ile ilgili bilgiler bulunmaktadır. Beşinci bölümde, multidisipliner bir anket uygulaması yapılarak miras ve rota kavramının farkındalığı ile çalışma alanına ait kültürel verilerin tespiti yapılmıştır. Altıncı bölümde, kültürün kavramsal içeriğini oluşturan somut ve somut olmayan tüm miras bileşenleri ile alan çalışmasında sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik bağlamda değerlendirmeler yapılmıştır. Kültürel rota planlaması dâhilinde alana özgü yapılan çalışmalar için dinamik ve özel karakterler belirlenmiş olup yerin kurgusu oluşturulmuş ve planlama önerisi geliştirilmiştir. Yedinci bölümde, tez kapsamında yapılan çalışmalar hakkında bilgiler ve rota planlaması yapılan alanla ilgili uygulamaya yönelik öneriler yer almaktadır. Tartışma kısmında yapılan çalışmalara ilişkin karşılaştırmalar yapılmıştır. Bereketli Hilal topraklarında yer alan Harran şehri için kültürel mirasın sürdürülebilir korunması amacıyla güzergâhlara dayalı, doğal, mimari ve tarihi mirası kapsayan bir kültürel rota planlaması yapılmıştır. Bu bağlamda, bütüncül rota planlamasına alternatif olarak Neolitik dönem, Antik dönem, İslami dönem, Sin İnancı ve Doğal Miras rota kurguları ve öneriler ile çalışma sonuçlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kültürel Miras, Kültürel Rota, Harran, Bereketli Hilal
Mimari proje yarışmalarında elde edilen, ödül alan ve uygulanan tasarımın "kullanım" sürecinin değerlendirilmesi: Kahramanmaraş Kültür Park örneği
Uygulama projelerinin hazırlanması, inşa ve/veya kullanım süreçlerinde değişikliklere uğramış yarışma sonuç ürünlerinin yarışma süreçleriyle kullanım süreci bir bütün halinde ele alınarak değerlendirilmelidir. Yarışma sonuç ürününün inşa edilmesiyle elde edilen yapılı çevrede, kullanım sürecinde kullanıcı memnuniyeti temel alınarak kullanım sürecinde değerlendirme kapsamında yapılacak olan bir yapılı çevre performans değerlendirmesi mevcut performans problemlerinin çözümünü, gelecekte oluşacak olan performans problemlerinin önlenmesini sağlar. Yapılacak olan bu değerlendirme yapılı çevrede oluşacak olan niteliğin kalitenin ve kullanıcı memnuniyetinin artması açısından önemlidir. Bu çalışma, uygulama projelerinin hazırlanması, inşa ve/veya kullanım süreçlerinde değişikliklere uğramış yarışma sonuç ürünlerinin kullanım sürecinde kullanıcı memnuniyetini sağlamadaki yeterlilik düzeyinin temsili bir model üzerinden değerlendirilmesi amacını taşımaktadır. Altı bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde, çalışmanın temelini oluşturan problem tanımlanarak çalışmanın amacı, önemi, sınırlılıkları, varsayımı ve yöntemi açıklanmış ve çalışmayla ilgili yapılan literatür araştırması hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, değerlendirme kavramı tanımlanmış ve kullanım sürecinde değerlendirme ve yapılı çevre performansıyla ilgili bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, mimari proje yarışmaları detaylı olarak incelenmiştir. Dördüncü bölümde, model olarak ele alınan Kahramanmaraş Kültür Park'a yönelik çalışma alanına, yarışma süreçlerine, kullanım sürecine, mekânsal analize ve yapılan ankete ait veriler açıklanmıştır. Mimari; yarışma, uygulama ve en son durum projeleri üzerinden yapılan mekânsal analiz sonucunda elde edilen verilerin karşılaştırılmasıyla ortaya çıkan farklılıklar ve anket bulgularının analiz edilmesiyle elde edilen veriler bu bölümde detaylı olarak anlatılmıştır. Beşinci bölümde yapılan çalışmayla elde edilen bütün bulgular değerlendirilerek tartışılmıştır. Altıncı bölümde çalışmanın sonuçlarına ulaşılarak Kahramanmaraş Kültür Park'ın kullanıcı memnuniyetini sağlamadaki yeterlilik düzeyi ve yapılı çevre performansı tespit edilmiş ve çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Çevresel sürdürülebilirlik bağlamında mevcut konut tasarımlarının incelenmesi ve bir model önerisi; Malatya i̇li örneği
Hızlı kentleşme, aşırı nüfus artışı, kaynakların kontrolsüz tüketimi, fosil kaynaklı yakıt kullanımı, atık ürünler çevresel sorunlara neden olarak ekolojik dengeyi bozmaktadır. İnsan faaliyetleri sonucu oluşturduğumuz yapma çevrelerin, çevre kirliliğindeki payı göz önünde bulundurulduğunda, çevresel sürdürülebilir bir yapı üretmenin önemi ortaya çıkmaktadır. Doğal çevreyi korumak, çevreye duyarlı, sürdürülebilir, ekolojik, enerji etkin yapıların tasarlanması ile mümkün olmaktadır. Yapıda; iklimsel konforun doğal yollarla sağlanması, yapay sistem yükünün, enerji tüketiminin ve atık üretiminin azaltılması, kaynakların etkin kullanımı, insan sağlığının korunması büyük ölçüde mimari tasarımda alınan kararlara bağlıdır. Çalışmada; öncelikle bir yapının çevresel sürdürülebilirliğini, enerji tüketimini, atık üretimini etkileyen yapı tasarım parametreleri belirlenmiştir. Fiziksel çevre verileri, tasarım parametreleriyle ilişkilendirilerek iklime uygun, daha az enerji tüketen, daha az atık üreten, çevreye duyarlı yapı üretimini amaçlayan bir model tablo oluşturulmuştur. Çalışma alanlarındaki mevcut yapılara ait veriler model tabloya aktarılarak, ölçütler doğrultusunda yapıların çevresel sürdürülebilirliği değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda; Yer'e ait iklimsel verilere uygun, daha az enerji tüketen, daha az atık üreten yapıya ait parametrelerin, tasarım aşamasında göz önünde bulundurulmadığı ve çevresel sürdürülebilirliğin olumsuz etkilendiği tespit edilmiştir.
Gaziantep kent merkezinde bulunan gayrimüslim yapıları ve katalog çalışması
Tezde, bahsi geçen yapıların tanınması, korunması, kentin günlük yaşamına kazandırılması, mimari zenginliğin vurgulanması ve kataloglama çalışmasıyla kentin tarihi ve mimari çeşitliliğinin belgelenmesi amaçlanmaktadır. Kent merkeziyle sınırlanmış olan çalışma gayrimüslim yapılar üzerine yapılmıştır. Mimari çeşitliliğin ve kent merkezinin tarihi zenginliğinin ortaya çıkarılması tez konusunun amacını oluşturmaktadır. Tez kapsamında, gayrimüslim yapıların kent merkezindeki ibadethane, eğitim kurumu ve birkaç özel yapının incelenmesi, fotoğraflanması, kataloglanması ve yapılarla ilgili öneriler bulunmaktadır. Tez çalışması 10 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, problemin belirlenmesi, literatür özeti, araştırmanın amacı, kapsamı ve yöntemi hakkında bilgiler bulunmaktadır. İkinci bölümde, gayrimüslim ve azınlık kimlikleriyle ilgili bilgiler bulunmaktadır. Osmanlı Devleti'nin gayrimüslimlere tanıdığı haklar ve demografik yapı incelenmektedir. Üçüncü bölümde, Gaziantep kent merkezinde bulunan mahalleler detaylandırılmış ve harita üzerinde gösterilmiştir. Araştırılan yapılar tablolar ile detaylıca tanıtılmaktadır. Bu bölümdeki tabloların içeriğinde yapıların yapım tarihi, vaziyet planı, planları, iç ve dış fotoğrafları bulunmaktadır. Bölümün devamında gayrimüslim yapıların harita üzerindeki konumları yer almaktadır. Bu bölümde üç harita halinde yapıların günümüz kullanımı, ilk kullanımı ve konumu kesinleşmeyen yapılar gösterilmektedir. Dördüncü bölümde, Antep Ermenilerinin inançları ve dini yapıları detaylıca incelenmektedir. Beşinci bölümde, Antep gayrimüslim eğitim kurumları hakkındaki bilgiler detaylandırılmıştır. Altıncı bölümde, kent merkezindeki seçilmiş yapıların varoluş çizelgesi bulunmaktadır. Çizelge yapıların yapılış tarihleri ve son kullanım tarihlerini içermektedir. Yedinci bölümde, yapı analizi ve katalog örnekleri yer almaktadır. Yapı analizinin içeriğinde konumu ve yapıdaki yeri ve malzeme ve teknik başlıkları bulunmaktadır. Kent mimarisinin genel itibariyle değerlendirmesi bu bölümde yapılmıştır. Katalog örneklerinde kataloglama yapılırken yöntemi ve tekniği kullanılmış olan kataloglar yapısal olarak incelenmiştir. Sekizinci bölümde, katalog dizini ve katalog bulunmaktadır. Katalog çalışması içerisinde 7 kilise, 1 havra, 19 eğitim kurumu, 1 hastane ve 1 yetimhane mevcuttur. Yapıların mimari ve tarihi araştırmaları ile birlikte planları, konumu ve yapıdaki yerleri, kitabeleri, malzeme ve teknik bilgileri, restorasyon bilgileri, günümüz işlevi ve görselleri kataloglanmıştır. Dokuzuncu bölümdeki tartışma kısmında yapılan çalışmalara ilişkin karşılaştırmalar yapılmıştır. Onuncu bölümde sonuç başlığıyla genel bir değerlendirme yapılmış yapıların tipolojisi, orijinal kullanımı ve günümüz kullanımı incelenmiştir. Ayrıca sonuç bölümde değerlendirme başlığında bulunmaktadır. Bereketli Hilal topraklarında bulunan Gaziantep kent tarihinde bilinen yapıların envantere eklenmesiyle hem bilgi eksikliğinin giderilmesi hem de kent tarihinin zenginliğinin belgelenmesi amaçlanmıştır.
Geleneksel Şanlıurfa konutunda biyofilik unsurların analizi ve bunların biyofilik tasarım kriterleri kapsamında değerlendirilmesi
İnsan varoluşundan itibaren konforlu bir yaşam amacıyla doğayı değiştirme eğilimindedir. Sağlıklı ve iyi olma halini desteklemek için doğanın öğretilerinden faydalanırken doğaya uyumla bağlanmaktadır. Ancak teknolojideki gelişim ve tasarım dinamiklerindeki değişimler, insan ve doğanın uyumlu birlikteliğini olumsuz etkilemiştir. Tasarım kurgusunda doğa ve doğal süreçlerle etkileşimin azalması, insan-doğa etkileşimini kısıtlamıştır. Bu nedenle tasarımcılar bu etkileşimin devamlılığını sağlamak ve insan ve doğa arasında sürdürülebilir bir ilişki kurmak amacıyla "Biyofilik Tasarım" anlayışını geliştirmişlerdir. Kellert ve Wilson'ın 2005 yılında ortaya koyduğu bu tasarım pratiği, insanın iyi hissetmesini destekleyen önemli nicel verilerle kanıtlanmıştır. Biyofilik tasarım güncel bir yaklaşım olarak benimsense de, bazı tarihi yapılar da biyofilik unsurları içermektedir. İklim ve sosyal yapının mekân üretiminde belirleyici olduğu geleneksel Şanlıurfa konutları, biyofilik unsurlar içeren bu tarihi yapılardandır. Bu çalışma, tarihi konut yapılarında iyi olma halini destekleyen tasarım unsurlarını mekân okumalarıyla ortaya koymaktadır. Şanlıurfa'nın tarihi kent merkezinde seçilen konutlarda yapılan alan çalışmaları ve "Biyofilik Tasarım" konulu literatür taramaları, araştırmanın veri kaynağını oluşturmuştur. Geleneksel Şanlıurfa konutlarındaki biyofilik unsurlar, "Sosyobiyofilik Unsurlar" ve "Fizyobiyofilik Unsurlar" olmak üzere iki alt başlıkta incelenmiştir. Ryan vd.'nin (2014) çalışmalarındaki biyofilik özellikler temel alınarak değerlendirme kriterleri belirlenmiştir. Tablo ve çizelgeler aracılığıyla biyofilik unsurlar değerlendirilmiştir. Bu analiz ve sentez çalışması, incelenen yapıların kimlik ögelerini, varoluş dinamiklerini ve döneminin bazı anlayışlarını tespit etmiştir. Bu araştırmanın, günümüz yaşam mekanı planlamalarında insanın iyi olma halini destekleyen ve doğal süreçleri içeren tasarımlar için bir kaynak olması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Biyofilik Tasarım, İnsan-Doğa İlişkisi, Geleneksel Şanlıurfa Konutu, Tarihi Yapı
Mardin-Kalecik köyü ve kırsal alanının analizi: Kültürel miras değerlerine yönelik sonuçlar ve değerlendirmeler
Kırsal mimari yıllar boyunca insanlarla doğa arasındaki, uzun süreli etkileşimin bir ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Bu alanlar sadece doğa-insan ilişkisini yansıtmamaktadır. Aynı zamanda bir toplumun kültürünü, geleneklerini, ritüellerini ve yaşam biçimini de yansıtmaktadır. Kırsal peyzaj alanları kültürel miras alanları olarak büyük önem taşımaktadır. Ancak bu alanlar sanayileşme ve gelişen teknoloji ile göç vermeye devam etmektedir. Yerel halkın değişen ve dönüşen yaşam ihtiyaçları doğrultusunda, kırsal alanlar ekonomik, sosyal ve çevresel sorunlarla karşı karşıya kalmıştır. Özgün kimlik ve dokuya sahip bu alanlar tüm dünyada modernleşme ile nüfusunu kaybetmeye devam etmektedir. Kırsal alanlarda yaşanan nüfus kaybı geçmişin bilgi ve birikimi, kültürel değerleri ile oluşturulmuş çevrenin bakımsız kalmasına ve yok olmasına neden olmaktadır. Aynı zamanda yüzyılların birikimi ile oluşturulmuş bu alanlar kimliklerini ve somut olmayan kültürel miras değerlerini de kaybetmektedir. Kültürel sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için kırsal mimarinin ve kırsal peyzajın korunmasını büyük önem taşımaktadır. Kalecik köyü UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde üç unsuru ile yer alan (Mardin kültürel peyzajı, Zeynel Abidin Camii ve Mor Yakup (St. Jacob) Kilisesi) Mardin ilinin, Nusaybin ilçesinde yer almaktadır (UNESCO Türkiye Millî Komisyonu). Kalecik köyü somut ve soyut kültürel miras değerleri bakımından önemli bir yerleşim yeridir. Hakkında herhangi bir çalışma bulunmayan Kalecik köyü tarihi, arkeolojik kalıntıları ve çevresel verilere duyarlı yerleşim mimarisi ile büyük öneme sahiptir. Kalecik köyü "Ⅲ. Derece arkeolojik sit alanı" olarak ilan edilmesine rağmen alan ile ilgili yeterli koruma çalışmaları yapılamamıştır. Eski bir Hristiyan yerleşimi olan Kalecik Köyü'nün giderek nüfusunu kaybetmesi köydeki somut ve somut olmayan kültürel miras değerlerini yok olma tehlikesiyle karşıya karşıya bırakmıştır. Kalecik köyü daha önce çalışılmamış olması, arkeolojik, tarihi, kültürel, mimari dokusunun zengin olması ve nüfusunu kaybetmeye devam etmesi nedeniyle çalışma alanı olarak ele alınmıştır. Tez kapsamında alanın belgeleme çalışmaları yapılmıştır. Alanı daha iyi anlamak ve yerin değerini belirlemek amacıyla analizler yapılmıştır. Bu değerlerin korunması ve köyün geleceği konusunda öneriler geliştirilmiştir. Kalecik köyünde bütüncül bir korumanın ancak bölgede yaşayan köy halkının sürdürülebilirliği ile mümkün olabileceği görülmüştür. Bu bağlamda köydeki kırsal yaşamın yeniden canlandırılması, mevcut yaşamın sürdürülebilirliği için koruma önerileri belirlenmiş, köye ait doğal, kültürel ve sosyo ekonomik değerler belirlenmiş, bu değerlerin köye yönelik sunduğu fırsatlar ve tehditler değerlendirilerek Kalecik Köyüne özgü öneriler geliştirilmiştir.
Türk resminde cumhuriyetin ilk yıllarında gelişen geometrik biçim anlayışı ve figuratif Türk resmine etkileri.
Resim sanatı tarihinin neredeyse her döneminde geometrik etkiye sahip örneklererastlanmaktadır. Fakat geometrik biçim anlayışı, modern sanat akımları ile birlikte,özellikle kübizmle başlı başına bir ifade tarzı olmuştur.Türk resim sanatında Cumhuriyet'in ilanı ile birlikte iktidar partisi plan CHPhükümetinin kültür politikasının bir gereği olarak Avrupa'nın sanat merkezlerine sanateğitimi için gönderilen genç sanatçılar Paris, Münih gibi şehirlerde modern sanatakımlarını tanınmışlardır. 1928 yılında yurda dönen genç ressam ve heykeltraşlar?Müstakil Ressamlar ve Heykeltraşlar Birliği?ni kurarak Türkiye'de yeni sanathareketlerinin görülmesini sağlamışlardır.Zeki Kocamemi ve Ali Avni Çelebi, Türk resmini ilk defa biçim analizi iletanıştıran en önemli iki sanatçı olarak nitelendirilmektedirler. Her iki sanatçı daAlmanya'da Hans Hoffman atölyesinde eğitim görmüşlerdir. Hans Hoffman'ın yanı sıraeğitimci kimlikleriyle Türk resim sanatında geometrik biçim anlayışını geliştirecek genşkuşak Türk ressamlarının üzerinde etkisi olan diğer sanatçılar André Lhote, FernandLéger, Othon Friesz, Marcel Gromaire, Ernest Laurent ve Lucien Simon'dur.1933 yılında ressam Nurullah Berk, Zeki Faik İzer, Elif Naci, Cemal Tollu,Abidin Dino ve heykeltraş Zühtü Müridoğlu'nun bir araya gelerek oluşturduğu d Grubu,André Lhote'un `kübist yapısalcı', Fernand Léger'nin `sentetik kübist' biçimanlayışlarını `yaşayan sanat' söylemi ile Türk resminde yaygınlaştırmış ve etkisi1960'lara kadar devam etmiştir.1950'lerin başında, Türk resim sanatında bir yandan doğu ve batı bileşimlerindenözgün yaratımlara varılmaya başlanmış, diğer yandan soyut/non-figüratif tarz etkiliolmuştur.iiCumhuriyet'in ilk kuşak sanatçıları ile birlikte Türk resmine giren geometrikbiçim anlayışının etkileri 1973 yılına kadar birçok sanatçıda görülmektedir. 1973sonrasında ise, Türk resim sanatında görülen son derece zengin biçim çeşitliliği vesanatçıların bir çoğunun hâlâ üretmekte olduğu göz önüne alınarak, her hangi birsınıflandırma yapılmasının doğru olmayacağı düşünülmektedir