Temettuat Registers
83 theses under this subject heading
1840 temettuat defterlerine göre Korkuteli kazasının sosyoekonomik dinamikleri
1840 temettuat defterlerine göre Korkuteli kazasının sosyoekonomik dinamikleri başlıklı tezimde, yörenin ekonomisine dair bir perspektif oluşturmakla beraber Osmanlı taşra toplumunun yaşayış biçimlerine dair tespitler yapılmaya çalışılmıştır. Çalışmamın sınırların belirleme noktasında bazı zorunluluklar olduğu gibi esas tespit etmek istediğim noktaların dışına çıkmamaya da özen gösterdim. Bu hususu kısaca açıklamak gerekirse, Bu defterlerin içeriği çalışmada ekonomik durum tespiti yapma açısından kısıtlı veri içermekte olduğu için, ürün bilgileri ya da elde edilen ürün miktarları bulunmadığı için bunlarla ilgili değerlendirme yapma şansım olmadı. Öte yandan kendi belirlediğim önceliklere göre defterlerde kayıtlı köylere ait verileri imkanlar dahilin de incelemek ve döneme ait bir tespit yapmak istedim. Bu verilerden yola çıkarak bugüne ait bir karşılaştırma işin başında belirlenen hedeflerin dışına çıkmak olacağından bu yapılmamıştır. İstanos nahiyesine bağlı 46 adet köyün kayıtlı olduğu üç farklı defter bu çalışmanın temelini oluşturur. Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunan bu defterlerde köyler ayrı ayrı kayıt altına alınmıştır. Anahtar kelimeler: Osmanlı, Tanzimat, Temettuat, İstanos
19. yy. ortalarında Ankara Kalecik kazasının Sofular,Saray,Çarık,Düşkünler ve Taşra mahallerinin sosyo-ekonomik durumu (Temettuat ve Nüfus Defterine göre)
1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı ile Osmanlı Devleti'nde mali açıdan çok önemli gelişmeler yaşanmıştır. Bu gelişmeler vergi sisteminde değişikliğe sebebiyet vermiştir. İltizam sistemi kaldırılmış ve halktan alınan çeşitli vergiler yerine, tek bir vergi sistemine gidilmiştir. Bu vergi yani Temettuat Vergisi ile herkes kendi gelirine göre vergi vermeye başlamıştır. Temettuat Vergileri, temettuat defterlerine kayıt edilmiştir. Vergi toplamak amaçlı tutulan temettuat defterlerinin içerisinde hane reislerinin mal varlıkları (arazisi, bağ, bahçe, bostanları, emlakı, hayvanları ve ürünleri) hakkında bilgiler bulunmaktadır. Buradaki temel amaç ekonomik gücü tespit edebilmektir. Maliye Nezareti'nde dahil olan temettuat defterleri günümüzde Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunmaktadır. Osman arşivinde "Maliye Nezareti Varidat Muhabesi Temettuat Defteri" olarak adlandırılmaktadır. Yüksek Lisans tez çalışmamızda bu defterlerden, Ankara'nın Kalecik Kazasına bağlı Sofular, Saray, Düşkünler, Çarık ve Taşra Mahalleleri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesinin yanı sıra, nüfus defterlerinin de incelemesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ankara, Çarık, Düşkünler, Kalecik Kazası, Nüfus Defteri, Saray, Sofular, Sosyal ve Ekonomik Yapı, Taşra, Temettuat.
XIX. yy. ortalarında Hüdavendigar Eyaleti Domaniç Kazasına bağlı Burhanlar, Fıranlar, Göçebe, Güney, Karamanlar, Kozcağız, Kozluca, Omerler ve Yörgüç köylerinin sosyo-ekonomik yapısı (Temettuat Defterlerine göre)
Osmanlı Devleti'nin ıslahat ve yenilik hareketleri tarihi içerisinde Tanzimat dönüm noktası olmuştur. Ekonomik alandaki düzenlemeler ile maliyeyi merkezileştirme, vergilerin halkın kazancına göre aracısız olarak toplanması, vergi çeşitliliğinin azaltılması hedeflenmiştir. Mükelleflerin yeni vergilerini tespit için halkın kazançlarının, mal ve hayvanlarının sayımı yapılarak temettuat defterleri hazırlanmıştır. H. 1260/61 yıllarında hazırlanan bu defterler yerleşim yerlerinin demografik, sosyal ve ekonomik durumlarının tespit edilmesinde en değerli kaynak olmuştur. Bu çalışma Hüdavendigar Eyaleti Domaniç kazasına bağlı Burhanlar, Fıranlar, Göçebe, Güney, Karamanlar, Kozcağız, Kozluca, Ömerler ve Yörgüç köylerinin 1844-1845 tarihli temettuat defterlerinin incelenmesiyle ortaya çıkmıştır. Defterlerin transkripsiyonu yapılarak elde edilen veriler tablo ve grafikler eşliğinde değerlendirilmiştir. XIX. yüzyıl ortalarında Domaniç kazasına bağlı 9 köyün ekonomik yapısı tamamen tarıma ve hayvancılığa dayanmaktadır. Halkın yıllık gelirlerinin % 83'ünü tarım gelirleri oluşturmaktadır. Tarım faaliyetleri daha çok halkın ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik geçimlik tarım şeklinde yapılmaktadır. Mevcut arazinin % 52.4'ü ekili olup % 95 oranında tahıl ekimi yapılmaktadır. Tarımın yanında kereste ve kürek ticareti ile hizmetkârlık, çobanlık ve orakçılık gibi tarım işçiliğinden de gelir elde edilmektedir. Anahtar Kelimeler: Domaniç, Tarım, Hayvancılık, Temettuat, Vergi, Meslek, Ekonomi,
1261( 1845 m.) tarihli ve 09656 numaralı Temettuat Defterine göre Mersin sancağı Anamur kazasına bağlı Teniste, Kara Ağa, Kara Kilise, Tenzile, Kara Çukur, Bodurum, Sarı Adana, Ucarı, Melleç, Kızıl Alili, Nasrettin ve Kalın Viran köylerinin sosyal ve ekonomik yapısı
Tanzimat Fermanı Osmanlı Devleti için önemli bir dönüm noktası olmuştur. Adı geçen fermanla halktan alınan tüm vergiler kaldırılmıştır. Yerine herkesin kendi ödeme gücüne göre belirlenen temettuat vergisi adı verilen tek bir vergi getirilmiştir. Bu vergi de Maliye Nezaretindeki Varidat Kalemi tarafından tutulan temettuat defterlerine kaydedilmiştir.Çalışmamızda 1261 ( 1845 M.) yılına ait 09656 numaralı temettuat defterine göre Mersin Sancağı Anamur Kazasına bağlı Teniste, Kara Ağa, Kara Kilise, Tenzile, Kara Çukur, Bodurum, Sarı Adana, Ucarı, Melleç, Kızıl Alili, Nasrettin ve Kalın Viran köylerinin sosyal ve ekonomik yapısının incelemesi yapıldı. Çalışmamızda temel kaynak olarak 09656 numaralı temettuat defteri kullanıldı. Yukarıda adı geçen on iki köyün nüfusu, tarım arazileri, lakapları, sülaleleri, hayvan varlığı ve ödenen vergileri miktarları ile birlikte gösterildi. Anahtar Kelimeler: Tanzimat Fermanı, Osmanlı Devleti, Temettuat, Maliye Nezareti, Vergi.
XIX. yüzyıl ortalarında Ankara Eyaletinin Çankırı Sancağı Kargı Kazasına bağlı Mihre Hatun, Orta ve İmam Bey mahallelerinin sosyo ekonomik yapısı (Temettuat ve Nüfus defterlerine göre)
Osmanlı Devleti 1839 yılında Tanzimat Fermanını ilan ederek ülke içerisinde köklü reformlar yoluna gitmiştir. Reformlar içerisinde ekonomik açıdan vergi usulünde değişim yaşanmıştır. Vergi konusunda yaşanan bu değişim ile halkın gelirine göre vergilendirilmesi amaçlanmış, vergi hususundaki adaletsizlikler giderilmeye çalışılmıştır. Osmanlı Devletindeki, yeni vergi "Temettü Vergisi" diye adlandırılmıştır. Mükelleflerin tüm mal, mülk ve hayvanlardan sağlandığı kazançlar ise Temettüat defterlerine kayıt edilmiştir. Temettüat Defterleri Başbakanlık Osmanlı Arşivi bünyesinde yer almaktadır. İktisadi amaçla tutulan defterler sayesinde, o dönemin sosyo ekonomik yapısı hakkında bilgiler bulmak mümkündür. Defterlerde mükelleflerin isimleri, lakapları, unvanları, arazileri, hayvanları, vermiş oldukları vergiler detaylı şekilde kayıt edilmiştir. Yapmış olduğumuz Yüksek Lisans Tez çalışmamızda, Ankara Eyaletinin, Çankırı Sancağının Kargı kazasına bağlı Mihre Hatun, Orta ve İmam Bey Mahallesinin transkripsiyonu ile değerlendirilmesinin yanında nüfus defterlerinin incelenmesine de yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Temettüat, Ankara, Çankırı, Kargı Kazası, Mihre Hatun, Orta, İmam Bey, Sosyal ve Ekonomik Yapı.
Kütahya'nın Gireği nahiyesine bağlı Ballıbaba, Kureyşler, Göynükören, Karadiğin ve Pınarbaşı köylerinin sosyo-ekonomik durumu (Temettuat Defterine göre)
İkinci Mahmud döneminde yapılan köklü reformlardan sonra Tanzimat'ın ilanı ile birlikte vergiler konusunda da düzenlemeler yapıldı. Tanzimat dönemine kadar gerek Gayrimüslimlerden gerek Müslümanlardan çeşitli isimler altında farklı vergiler tahsil ediliyordu. 1839 yılında Gülhane Hatt-ı Hümayunu'nun ilan edilmesiyle beraber tebaanın hukuki, sosyal ve ekonomik açıdan eşitliği kabul edilmiş ve vergilerde düzenleme yapılarak tek bir vergi alınması ilkesi benimsenmiştir. Verginin tahsili için önce tebaanın gelirlerinin bilinmesi gerekliydi. Bu maksatla 1844-1845 yıllarında "temettü" sayımları (halkın mal ve hayvanlarının sayımı, gelir ve giderlerinin tespiti) yapıldı. Bu sayımlara dayanarak köy veya mahallelerde yaşayan insanların gelirleri ve verecekleri vergi miktarları da belirlendi. Bu çalışma Kütahya'nın Gireği Nahiyesine bağlı Ballıbaba, Kureyşler, Göynükören, Karadiğin ve Pınarbaşı köylerinin temettuat defterlerinin değerlendirilmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Defterlerin çevirisi yapılmış ve ortaya çıkan veriler tablo ve grafiklerle değerlendirilmiştir. 19. yüzyıl ortalarında Kütahya'nın Gireği Nahiyesine bağlı beş köyün genel olarak tarım ve hayvancılıkla uğraştığı görülmektedir. Zirai faaliyetler ve hayvancılık ticari faaliyetten öte halkın gündelik ihtiyaçlarını karşılamaya yöneliktir.
Nüfus ve Temettüat defterlerine göre Beşkonak nahiyesi ve Işıklar karyesinin sosyo-ekonomik durumu (1844-1845)
Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan yıkılışına kadar en önemli gelir kaynağını vergiler oluşturmaktaydı. Daha önce tür ve miktar bakımından çeşitlilik gösteren vergiler 1839 Tanzimat'ın ilanından sonra birçok alanda(ekonomik, sosyal, tarımsal) olduğu gibi vergi alanında da yeni düzenleme yapılmış, vergi sistemindeki eski karışıklık giderilmiş ve daha sade bir hal almıştır. Vergi miktarı ve türünü belirlemek amaçlı temettü sayımları yapılmıştır. Vergiler kişinin yıllık kazancına göre hesaplanıp kayıt altına alınmıştır. Kayıtların tutulduğu defterlere de Temettüat Defterleri denilmiştir. Yüksek lisans tezi olarak yaptığım bu çalışma Teke Sancağının Serik kazasına bağlı Beşkonak Nahiyesi ve Işıklar karyesi Temettüat Defterleri transkribe edilerek temel kaynak olarak kullanılmıştır. Defterlerden elde edilen bilgi ve bulgulardan yola çıkarak bölgenin ve dönemin demografik, sosyal, ekonomik hayatı üzerine bir nebze de olsa ışık tutmaya çalışılmıştır. Beşkonak Nahiyesine ait defter ML.VRD.TMT.d koduyla 10537 numaralı defterdir. Bu defterin ebadı 18,7x88'dir. Defterin kaydedildiği tarih H.1260-1261/M.1844-1845'tir. Yazılı sayfa adedi 79, boş sayfa adedi 13 olup toplam 92 sayfadan müteşekkildir. Beşkonak nahiyesi karyeleri Karye-i Nefs-i Bucak, Karye-i Karadut, Karye-i Karabük, Karye-i Serik Der Karabük, Karye-i Tazı, Karye-i Bozyaka, Karye-i Bolasan, Karye-i Karataş olup toplamda 8 karyeden oluşmuştur. Işıklar karyesine ait defter ise ML.VRD.TMT.d kodlu 10538 numaralı defterdir. Ebadı 18x51 olup, toplam numaralı sayfa adedi 60'tır. Bu defter de H.1260-1261/M.1844-1845 yılları arasında tutulmuş resmi kayıtlardır. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Tanzimat, Temettüat, Vergi.
1845 (H. 1261) tarihli Temettü`at Defterlerine göre Hüdavendigâr Eyaleti Kütahya Kazası Armudili Nahiyesine Bağlı Sobran, Evran, Bayad, Ulu, Karacaviran, İnli Köylerinin iktisâdi ve içtimâi durumu
Tanzimat'ın ilanıyla birlikte Osmanlı vergi sistemi yeni bir döneme girerek herkesten gücü oranında ödeyecekleri temettü` vergisi usulü getirilmiştir. Bu vergilerin kaydedildiği defterlere temettü`at defterleri denmiştir.Osmanlı'nın 19. yy. sosyo-ekonomisi hakkında önemli verilere sahip temettü`at defterleri günümüzde Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunmaktadır. Temett`at defterlerinin tasnif çalışmaları 1988'de tamamlanarak hizmete sunulmuştur. Bu defter kayıtları; vergi alınan topraklar, hayvan, sanat ve meslek gelirleri, kira gelirlerinden oluşmaktadır. Defter kayıtlarında dönemin nüfusu, iktisadi-ticari durumu, arazi yapısı ve zirai üretimi, hayvancılık faaliyetleri, sosyal yapılar gibi pek çok konuda veriler elde etmek mümkün.Yüksek lisans tez çalışması olarak bu defterlerden, Kütahya sancağına tabi Armudili kazasına bağlı aşağıdaki köylerin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi yapılmıştır.ML.VRD.TMT. 8598 Sobran KöyüML.VRD.TMT. 8599 Evran KöyüML.VRD.TMT. 8600 Bayad KöyüML.VRD.TMT. 8601 Ulu köyüML.VRD.TMT. 8602 Karacaviran KöyüML.VRD.TMT. 8603 İnli KöyüAnahtar Kelimeler: Armudili, Gelirler, Kütahya, Reform, Vergiler.
1844- 1845 (h.1260- 1261) tarihli Temettû`ât Defterlerine göre Hüdavendigâr Eyaleti Kütahya Kazası Armudîli Nahiyesine bağlı Kırgıllı, Fındık, Sofca, Kozluca, Çobânlar ve Doğluşah köylerinin sosyal ve ekonomik durumu
Gülhâne Hatt-ı Hümâyûnu'nun ilânı ile vergide adaletin sağlanması için herkesin emlâk, arazi ve hayvan değerlerinin tespit edilip değerlendirilmesi şartıyla vergilendirilmesi yoluna gidildi. Bu amaçla ilk kez Gelibolu ve Hüdavendigâr Sancaklarında tahrire başlanmıştır. Bu tahrirler, özellikle Tanzimat arifesi ve sonrası Osmanlı taşrasının sosyal ve ekonomik durumunun anlaşılmasında son derece önemlidir.Temettû'ât defterleri yapıldığı bölgenin demografik ve etnik yapısı, birey düzeyinde menkul ve gayrı menkul değerler, işletmelerin hacmi, şahısların mesleği, iş gücü, toplam ve izahlı vergi yükü, yetiştirilen tarımsal ürün ve beslenen hayvanlar ile ticarî ve sanayi kurumları hakkında bilgiler ihtiva etmektedir. Temettû'ât Defterleri Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunmaktadır ve 1988 tarihinde tasnif edilerek araştırmaya sunulmuştur. Bizde dönemin önemli kaynaklarından biri olan ve 1844- 1845 (H.1260- 1261) tarihli Hüdavendigâr Eyaleti Kütahya kazası Armudîli nahiyesine bağlı Kırgıllı, Fındık, Sofca, Kozluca, Çobânlar ve Doğluşah köylerine ait defterleri temel alarak adı geçen bölgelerin sosyal ve ekonomik durumunu istatistiksel veriler ışığında değerlendirmeyi amaçladık. Böylece bu çalışma ile adı geçen yerleşim alanlarının Tanzimat dönemindeki genel durumunu ortaya koymayı hedefledik.Anahtar Kelimeler: Temettû' Vergisi, Temettû'ât Defterleri, Kütahya, Osmanlı Sosyal ve Ekonomik Yapı
1835 (H. 1251) tarihli Temettü`ât Defterlerine göre Akşehir'in bazı mahallelerinin (Hacı Ömer, Ahi Mahmud, Ahi Celal, Hacı Hamza, Kürekçi, Köhne İmâret, Kileci) sosyo-ekonomik yapısı
Osmanlı Devrinde, hususiyle Nasreddin Hoca'nın şehri olarak şöhret bulan Akşehir ve birkaç mahallesi'nin sosyal, ekonomik, iktisadi ve içtimai yapısı bu çalışmanın muhtevasını teşkil etmektedir. Bu incelemeyi yaparken başvurduğumuz en birincil kaynak temettuat defterleridir. Biz bu çalışmamızda Karaman eyaletine tâbi Akşehir sancağının durumunu temettuat defterlerini temel alarak ortaya koymaya çalıştık. Bu defterlerden elde ettiğimiz bilgileri tarihi süreç içerisinde mukayese yoluyla değerlendirmeye çalışarak ortaya çıkan verileri tablolarda ayrıntılarıyla göstermeye çalıştık. Çalışmamızda kullandığımız kaynakların genel bir değerlendirmesi ve bunu müteakip Akşehir bölgesinin tarihi ve coğrafyasını tahlil etmeye çalıştık. Genel olarak Osmanlı idare sistemi, eyalet idaresi ve Osmanlı idare teşkilatında Akşehir sancağının temettuat kayıtlarını baz alarak inceledik. Akşehir'in ziraî yapısına değinilerek ziraat sahaları, yetiştirilen ürünler ve bunlardan alınan vergiler temettüat defterlerine akseden kayıtların verdiği imkân ölçüsünde tespit ettik. İktisadi yapı başlığı altında Akşehir'in ticari ve sanai faaliyetlerini inceledik ve bu konu hakkında genel manası ile ilgili bilgiler vermeye çalıştık. Çalışmamızda Osmanlı Devleti'nin klasik dönem vergi sistemi hakkında bilgiler verilmeye çalıştık, şeri ve örfi vergi sistemleri üzerinde durduk. Daha sonra ise Tanzimat sonrası vergi sistemi hakkında bilgiler verdik ve çeşitleri üzerinde durduk. Akşehir'e ait defterlerin transkripsiyonu aslına uydun olarak çevirmeye çalıştık. Çalışmamızda İncelenen defterlerin verilerinin değerlendirmesine yer verdik.
H. 1261 tarihli 08739-08742 numaralı Temettu'at Defterlerinin transkripsiyonu ve değerlendirmesi
Tanzimat'ın ilanıyla birlikte değişik şekillerde alınan vergilerin bir kısmı kaldırılarak, herkesin ödeme gücüne göre yeniden düzenleme yapılmış ve hane reislerinin gelirlerini tespit prensibine dayanan Temettu vergisi konulmuştur. Bu verginin kaydedildiği defterlere de Temettu'at defterleri adı verilmiştir.19. yy sosyo-ekonomik yapısı hakkında oldukça önemli bilgiler veren Temettu'at defterleri, günümüzde Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunmaktadır. 1988 de tasnif çalışmaları tamamlanarak araştırmacıların hizmetine sunulan Temettu'at defterleri vergiye tabi toprak, hayvan, kira gelirleri ile meslek ve sanat gelirlerinin kaydedilmesi ile oluşmuştur. Temettu'at defterlerinin dönemin nüfusunu, bölgenin iktisadi ve ticari durumunu, arazi yapısını ve zirai üretimi gibi pek çok konuda bilgi bulmak mümkündür.Yüksek lisans tez çalışması olarak bu defterlerden aşağıda bulunan Kütahya' ya ait mahallelerin transkripsiyonu ve değerlendirmesi yapıldı;BOA.ML.VRD.TMT 08739 Saray MahallesiBOA.ML.VRD.TMT. 08742 Çerçi Süleyman MahallesiAnahtar Kelimeler; Temettu'at defteri, Ekonomik ve Ticari şartlar.
H. 1261/M. 1845 tarihli 08753-08754-08755 numaralı Temettuat Defterleri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
Osmanlı devleti, Tanzimat'ın ilanıyla birlikte değişik şekillerde alınan vergilerin bir kısmı kaldırılarak, herkesin ödeme gücüne göre yeniden düzenleme yapılmış ve hane reislerinin gelirlerini tespit prensibine dayanan Temettu vergisi konulmuştur. Bu verginin kaydedildiği defterlere de Temettuat defterleri adı verilmiştir.19. yy sosyo-ekonomik yapısı hakkında oldukça önemli bilgiler veren Temettuat defterleri, günümüzde Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunmaktadır. 1988 de tasnif çalışmaları tamamlanarak araştırmacıların hizmetine sunulan Temettuat defterleri, vergiye tabi toprak, hayvan, kira gelirleri ile meslek ve sanat gelirlerinin kaydedilmesi ile oluşmuştur. Temettuat defterlerinin dönemin nüfusunu, bölgenin iktisadi ve ticari durumunu, arazi yapısını ve zirai üretimi gibi pek çok konuda bilgi bulmak mümkündür.Yüksek lisans tez çalışması olarak bu defterlerden aşağıda bulunan mahallelerin transkripsiyonu ve değerlendirmesi yapıldı;BOA.ML.VRD.TMT 08753 Kala-i Sagir MahallesiBOA.ML.VRD.TMT. 08754 Hacı İbrahim MahallesiBOA.ML.VRD.TMT. 08755 Lala Hüseyin Paşa MahallesiAnahtar Kelimeler: Temettuat Defteri, Ekonomik ve Ticari Şartlar.
H. 1261 tarihli 08576?08577?08584 numaralı Temettu'at Defterlerinin transkripsiyonu ve değerlendirmesi
Çağdaşı olan diğer devletler gibi Osmanlı Devleti'nin de en önemli gelir kaynağı, halktan topladığı vergilerdi. Devletin vergi sisteminde, Tanzimat Dönemi'ne kadar tam bir oturmuş düzen yoktu. Ancak Tanzimat'tan sonra vergi sisteminde köklü değişiklikler yapıldığını görüyoruz. O zamana kadar alınan vergilerin kaldırılmış ve halkın gelirine göre, eşitlik ilkesi çerçevesinde ?Temettuât? vergisi toplanmaya başlanmıştır. Devletin halktan aldığı bu vergileri kaydettiği defterlere de ?Temettuât Defterleri? denilmiştir.Defterlerin tutulduğu dönem hakkında, özellikle de 19. yüzyıl Osmanlı Devletinin sosyo-ekonomik yapısı hakkında önemli bilgiler veren Temettuât Defterleri, günümüzde Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunmaktadır. Şöyle ki; bu defterlere ait olduğu yerleşim yerine ait nüfus, vergisi alınan-alınmayan topraklar, yetiştirilen ürünler, beslenen hayvanlar, ailelerin gelirleri ayrıntılarıyla kaydedilmektedir. Böylece temettuât defterlerine bakarak bölgenin ve dönemin nüfus yoğunluğu, arazi, iktisadi, ticarî ve zirai durumları hakkında önemli bilgiler edinebiliriz.Yüksek lisans tez çalışması olan bu araştırmada Kütahya sancağına tâbi Altuntaş nahiyesine bağlı aşağıdaki köylerin temettuât defterlerinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi yapılmıştır.ML. VRD. TMT. 08576Akca KaryesiML. VRD. TMT. 08577Zımmiyye KaryesiML. VRD. TMT. 08584Nefs-i AltuntaşAnahtar Kelimeler : Temettuât Defterleri, Vergi Sistemi
Çankırı Sancağı Kurşunlu kazası Temettuat Defterinin latin harflerine çevrilmesi ve değerlendirilmesi
Osmanlı Devleti'nin sosyal, ekonomik ve kültürel yapısının ortaya çıkarılmasında Temettü'at defterlerinin önemi büyüktür. Temettuat Defterleri, kişilerin servet, gelir ve vergi miktarlarının yanı sıra hane reislerinin fiziksel özelliklerini ve mesleklerini gösteren ayrıntılı sayım kayıtlarıdır. Bu çalışmada XIX. yüzyıl ortalarında Çankırı sancağının Kurşunlu Kazasının köyleri ele alınarak sosyo- ekonomik durumları incelenmeye çalışılmıştır. Temettü'at defterleri, günümüzde Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunmaktadır. Temettü'at defterlerinin tasnif çalışmaları 1988 yılında tamamlanarak araştırmacıların hizmetine sunulmuştur. Yüksek lisans tez çalışmasına konu olan defter, Çankırı sancağına tabi Kurşunlu kazasındaki aşağıdaki köylerin transkripsiyonu ve değerlendirmesi yapılmıştır. BOA. ML. VRD. TMT. 00813 Kurşunlu kazası Anahtar Kelimeler: Temettuat Defteri, Ekonomik ve Ticari Şartlar
XIX. yüzyılın ortalarında İznik'in sosyo - ekonomik durumu: Nüfus ve temettuat defterlerine göre
XIX. Yüzyılın Ortalarında İznik'in Sosyo-Ekonomik Durumu (Nüfus ve Temettuat Defterlerine Göre)" başlıklı çalışmamız, Başbakanlık Osmanlı Arşivlerinin 1832, 1844 ve 1849 tarihli 586, 1452, 1514, 1453, 1454 numaralı Nüfus Defterlerinde (NFS.) yer alan ve 8314, 8294, 16119, 8309, 8290, 8290A ve 8290B numaralı Maliye-i Varidat Muhasebe Bölümünde (ML.VRD.TMT.) bulunan 1844-1845 yılarına ait İznik kazası temettûat defterlerine dayanmaktadır. İznik merkezinde bulunan Yeşil Camii Mahallesi, Eşrefzade Mahallesi, Mahmud Çelebi Mahallesi, Beğler Mahallesi ve Reaya Mahallesi'nde yaşayan kişilerin 1832, 1844, 1845 ve 1849 yıllarına ait nüfus kayıtlarına ulaşılarak o tarihlerde kullanılan adlar, lakaplar, eşkâller ve meslekler incelendi. Ayrıca, bununla birlikte İznik kazasının 1844-1845 tarihlerinde sosyo-ekonomik ve demografik yapısını temettûat defterleri ışığında incelenerek değerlendirilmeye çalışıldı. Bu sayede 1844-1845 tarihlerinde kasabanın nüfusu, arazileri, hayvan cinsleri ve sayıları, yörede kullanılan aile ve şahıs adları ve lakapları, halkın meslekleri ve bu mesleklerden elde edilen bir yıllık kazançlar, kasabada yetiştirilen ürünler, devlete ödenen vergiler tespit edildi ve elde edilen sayısal veriler grafik ve tablolar halinde gösterildi. Çalışmamızda İznik kazasının merkezinde yer alan mahalleler incelenmiş, yapılan bu incelemelerle İznik'in sahip olduğu sosyo-ekonomik, kültürel demografik özellikleri ortaya konularak, Tanzimat Fermanının ilanı ile başlayan ekonomik ve mali düzenlemeleri İznik ölçeğinde değerlendirilmeye çalışıldı. Anahtar Kelimeler: İznik, Temettuat, Tarım, Hayvancılık, Vergi, Meslekler, Mahalller, Hane, Nüfus.
XIX. yy. ortalarında Kütahya'nın Gümüş nahiyesine bağlı Dere, Enne, Gümüş, Ortaca, Sekiviran ve Yoncalı köylerinin sosyo - ekonomik yapısı: Temettuat ve nüfus defterine göre
Osmanlı Devleti'nin 3 Kasım 1839 Tanzimat Fermanı ile kendini yenilemeye gitmesi devlet genelinde büyük değişimleri beraberinde getirmiştir. Bu değişimler hem sosyal hem kültürel hem de ekonomik alanda olmuştur. Vergi sistemindeki değişiklik de bunlardan birisidir. Vergi sistemindeki bir takım değişiklikler ile halk rahatlamış ve herkes kendi gelirine göre vergi vermeye başlamıştır. Genel olarak "Temettuat Vergisi" adı altında alınmaya başlanan bu vergi Temettuat defterlerinde kayıt altına alınmıştır. Temettuat defterleri vergi toplama amaçlı tutulan defterlerdir. Aynı zamanda bu defterlerde şahısların tarlası, bahçesi, hayvanatı ve tarım ürünleri ile ilgili bilgi bulmak da mümkündür. Bu defterler tutulduğu dönemin sosyal ve ekonomik durumu hakkında bilgi verdiği için önemlidir. Temettuat defterleri günümüzde Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunmaktadır. Yüksek lisans tez çalışmamızda bu defterlerden, Kütahya Sancağına tabi Gümüş kazasına bağlı Dere, Enne, Gümüş, Ortaca, Sekiviran, Yoncalı köylerinin transkripsiyonu ve değerlendirmesinin yanı sıra, nüfus defterlerinin de incelemesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Temettuat, Kütahya, Gümüş Kazası, Dere, Enne, Gümüş, Ortaca, Sekiviran, Yoncalı, Nüfus Defteri, Sosyal ve Ekonomik Yapı.
1845 (1261) Temettu`at defterlerine göre Konya Karapınar (Sultaniye)`nin mahallelerinin iktisâdî ve içtimâî durumu
ÖZET Tanzimatla beraber Osmanlı Devletinde değişik isim ve şekillerde toplanan vergilerden bir kısmı aynı çatı altında toplanmış, vergide adalet sistemi göz önünde bulundurularak herkesin kazancına ve ödeme gücüne göre yeni düzenlemeler yapılmıştır.Hane reislerinin gelirlerini ve mal varlığım tespit eden sayımlar (temettü' at tahriri) yapılarak, bu sayımlara dayalı temettü' vergisi konulmuştur. Yapılan tahrirler sonucu oluşan Temettü' at Defterleri, 19. yüzyılda ve Tanzimatın uygulandığı bölgelerde dönemin sosyo-ekonomik yapısı hakkında bizlere önemli bilgileri taşıyan sayısal veriler sağlar. Başbakanlık Osmanlı Arşivinde araştırmacıların hizmetine sunulan Temettü' at Defterlerinde mükellefin ziraat,hayvan vs. mal varlığı, meslek ve sanat gelirleri kaydedilir. Ayrıca ziraî ekonomi, hayvansal üretim, mahalleler, nüfus dağılımı, hanelerin gelir dağılımı ve refah düzeyi, meslek dallan hakkında çok fazla bilgi bulunur. Başbakanlık Osmanlı Arşivi Temettu'ât Defterleri Katoloğunun VI. Cildinde bulunan Karaman Eyaleti, Konya Sancağına bağlı Karapınar Kazasının aşağıda defter numarası ve isimleri belirtilen yedi mahallesi yüksek lisans tez çalışması olarak transkripsiyonu ve değerlendirilmesi sunulmuştur: ML.VRD.TMT. 1 0. 1 34 Kal'a Mahallesi ML.VRD.TMT.10.136 Çetmi Mahallesi ML.VRD.TMT.10.137 Apak Mahallesi ML.VRD.TMT.10.138 Şa'banlı Mahallesi ML.VRD.TMT. 1 0. 1 43 Küllü Mahallesi ML.VRD.TMT. 1 0. 1 45 Hacı ' Ömerli Mahallesi ML.VRD.TMT. 10. 150 Han Kapısı Mahallesi
Temettuat Defterlerine göre Üsküp Merkez Kazası'nın sosyo-ekonomik durumu (H. 1261)
Temettuat Defterleri, 19. Yüzyıl Osmanlı'sına dair önemli bilgiler sunan arşiv kaynaklarının başında gelmektedir. Ayrıca, Temettuat kayıtları yapılan bölgenin ve bölgede yaşayan ahalinin hakkında zengin bilgiler içeren birinci el kaynaklardandır. Teze konu olan 15471, 15472, 15473 ve 15475 katalog numaralı Temettuat Defterleri H. 1261/M. 1845-1846 yıllarını kapsamakla birlikte 243 sayfa ve 123 belgeden oluşmaktadır. Tezin ilk bölümünde genel bir bakış açısıyla, Üsküp'ün tarihi gelişim sürecine ve incelenen Temettuat Defterlerinin Osmanlı Tarihinde ki önemine yer verilmiştir. İkinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci bölümlerde, dört adet Temettuat Defterinde yer alan bilgiler ışığında, Üsküp Merkez Kazası'nın H. 1261 yılındaki sosyo-ekonomik durumu irdelenmiştir. Altıncı bölümde ise defterlerin traskripsiyonları yer almıştır. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti'nin Balkanlardaki önemli merkezi olan Üsküp Merkez Kazası'nın tarihini aydınlatmak ve Üsküp Tarih araştırmalarına katkı sağlamak amaçlanmıştır. Anahtar sözcükler: Üsküp, Temettuat, Osmanlı.
Biga sancağına ait 4948, 4951, 15988, 15990, 15991 numaralı Temettuat Defterleri'nin transkripsiyon ve değerlendirilmesi
Yapılan araştırmanın amacı H.1260 tarihli 4948, 4951, 15988, 15990, 15991 numaralı Temettuat Defterleri'ne göre Avine kazasına bağlı köylerin sosyal ve ekonomik yapısını incelemektir. Temettuat Defterleri esas alınarak hazırlanan bu araştırmada, Avine kazasına bağlı köyler ve bu köyler çerçevesinde kırsal kesimin 19. yüzyıl ortalarındaki sosyo-ekonomik durumu ile ilgili genel bir sonuç çıkarılması amaçlanmıştır.Çalışmanın içeriği, Tanzimat Dönemi Osmanlı vergi sistemi, Temettuat Defterlerinin ortaya çıkış süreci, defterlerin kayıt altına alınması ve özellikleri, defterlerde geçen yöre olan Avine'nin (günümüzde Çanakkale ilinin Yenice ilçesi) nüfus, sosyal ve ekonomik yapısını tahlil ve tetkik etmeyi ve transkripsiyonu içermektedir. Temettuat Defterlerindeki bilgileri tablo ve grafikler yaparak konuyu daha anlaşılır hale getirmeye çalıştık.İncelediğimiz köylerde yaşayan halkın tipik bir Anadolu yerleşim yerinin özelliklerine sahip olduğu görülmektedir. Halkın sadece Müslümanlardan oluştuğu, orta yaş grubuna mensup insanların çoğunlukta olduğu, mesleklerinin kısmen kaydedildiği, kadın isimlerine kısmen ulaşılabildiği görülmüştür. Halkın temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Halkın sahip olduğu emlak, tarla, bağ, büyükbaş, küçükbaş, yük-binek hayvanları ve arıları ile gelir-gider durumu karşılaştırılarak incelenmiştir. Yerel tarih açısından önemli kaynaklardan birisi olan Temettuat Defterleri, sahip olduğu zengin içerik ile ait olduğu bölgenin özellikle ekonomik potansiyelini gözler önüne sermesi bakımından önem arz ederken, günümüz sosyo?ekonomik yapısı ile de bir karşılaştırma imkânı vermektedir. Araştırmamız bölgesel olmakla birlikte Çanakkale il genelinin sosyo-ekonomik profilinin çıkarılmasında, yapılan araştırma, yardımcı kaynak olacaktır.
19. yüzyılda Erbaa kazasına bağlı Karayaka nahiyesinin sosyo-ekonomik yapısı
Bu çalışmada Karayaka Nahiyesi'nin 16146 numaralı temettüat defterine göre sosyo-ekonomik yapısı ortaya konulmuştur.Bunun için Osmanlı Arşivi'nde Maliye Nezareti Varidat Defterleri Fonu'nda yer alan H. 1256/M. 1840 tarihli ve 16146 numaralı temettüat defterleri esas alınmıştır.Amacım Tanzimat reformuyla başlatılan Kazanca (temettüat) ait vergilendirme sistemi ile tutulan temettüat defterlerine göre bir çalışma yapmak suretiyle 19. Yüzyıla ait Erbaa'nın sosyo-ekonomisine ışık tutulmaya çalışılmıştır.Buna göre incelenen temettüat defteri ile 26 köye ait bilgiler yer almıştır. Köylere ait hane sayısı, kişilerin adları, lakapları, fiziksel özellikleri, emlak dönümleri, ekili arazi dönümü, büyükbaş ve küçükbaş hayvan adeti, çift ve koşum hayvanları adetleri, arı kovanı adeti, yaptıkları işler ve en sonunda emlak ve hayvan kıymetleri ile temettü gelirleri ve toplamından oluşan kıymetleri gibi bilgiler işlenerek tablo ve grafik haline getirilmiştir.Bu çalışmada tablo ve grafikler oluşturulmak suretiyle konunun anlaşılmasında etkili olabilecek yöntemler izlenmiştir. Ayrıca hazırlanan dönemle günümüz arasında mukayese yapmak suretiyle o dönemin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Erbaa kazası, Karayaka nahiyesi, Tanzimat Dönemi, Temettüat defterleri.
Temettuat Defterlerine göre sorgun kazasının sosyo-ekonomik yapısı
Tanzimat dönemi ile birlikte Osmanlı Devleti'nde yeni bir dönem başlamış ve bu yeni dönemde, çeşitli iyileştirmelere ihtiyacı olan mevcut kurumların tekrar düzenlenmesi amaçlanmıştır. Devletin en önemli gelir kaynaklarından olan vergilerin etkili ve adil bir şekilde toplanabilmesi için kimi çalışmalar yapılmıştır. Yapılan çalışmalar neticesinde halkın sahip olduğu tüm arazileri, hayvanları, emlakları ve gelir getiren mesleklerinin kayıt altına alınabilmesi için Temettuat sayımları yapılarak bunların Temettuat Defterlerine kayıt edilmesi usulü benimsenmiştir.Bu çalışmanın ana kaynakçasını, Başbakanlık Osmanlı Arşivinde yer alan Maliye Nezareti Temettuat Defterleri içindeki Sorgun Temettuat Defterleri oluşturmuştur. Sorgun kazası, kaza merkezi ve köy bazında incelenerek hane reisleri tek tek ele alınmıştır. Bu defterler vasıtasıyla bölgede yaşayan müslüman ve gayrimüslim nüfusun sosyal ve ekonomik durumu ile kazada hâkim olan ekonomik yapı belirlenebilmiştir. Sorgun temettuat defterleri vasıtasıyla elde edilen veriler ile özelden genele bir yaklaşım anlayışı takip edilerek sonuca ulaşılmıştır.Sivas eyaletine bağlı Bozok Sancağı'nın kazası durumunda olan Sorgun'a ait 1844 (1260) yılı temettuat defterlerin de kaza merkezi ile 85 köy yer almıştır.
XIX. yüzyılda Selanik kazalarından Vardar-ı Sagir nahiyesinin sosyo-ekonomik yapısı (Temettuat Defterleri ışığında)
Osmanlı için büyük dönüşümlerin yaşandığı Tanzimat dönemi ile birlikte maliye alanında birtakım değişiklikler yapılmış ve vergi sistemi düzene oturtulmak istenmiştir. Vergi vermekle yükümlü olan kişilerin kazançlarına oranla vergi vermeleri amacıyla 1840 yılı ile birlikte muhassıl adlı görevliler aracılığıyla mahalle ve köylerde vergilerin belirlenmesi ve toplanması amaçlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunan Temettuat Defterlerinin ışığında Selanik Kazasına bağlı olan Vardar-ı Sagir nahiyesinin sosyal ve ekonomik yapısını açığa çıkarmaktır. Selanik Kazasına bağlı bulunan Vardar-ı Sagir nahiyesinin 1845 tarihli 23 adet Temettuat Defterine ulaşılmıştır. Bu tezimize konu olan XIX. yüzyıl tarihinde Vardar-ı Sagir nahiyesinin çiftlik ve köylerinde oldukça yoğun bir şekilde tarım ve hayvancılık ile meşgul olunduğu görülmüştür. Bu bölgenin çiftlik ve köylerinde mezru olarak adlandırılan yani işlenen topraklarda buğday, arpa, burçak, keten ve bostan gibi ürünler yetiştirilmiştir. Bölgede ki hane reislerinin büyük çoğunluğunun ziraat ile meşgul olduğu, diğer bir çoğunluğun ise ticaret ile meşgul olduğu görülmüştür. Temettuat Defterleri vasıtasıyla çalıştığımız Vardar-ı Sagir nahiyesinin meslekleri incelenerek sosyal yaşamı, bir sene önceki ödediği yıllık vergi ve Temettuat miktarına ulaşarak da ekonomisi hakkında bilgi sahibi olunmuştur. Anahtar Kelimeler: Temettuat Defterleri, Vardar-ı Sagir, Selanik
Temettüat kayıtlarına göre 19. yüzyıl ortalarında Kiraz/Kilas kazasının sosyo-ekonomik durumu (1844-1845)
Osmanlı Devleti'nden günümüze kadar gelen zengin arşiv belgeleri içinde Temettüat Defterlerinin önemli bir yeri bulunmaktadır. Temettüat defterleri 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu ekonomik, sosyal hayatı açık bir şekilde bizlere göstermektedir. Temettüat Defterleri genel itibari ile bir bölgenin demografik, etnik yapısına, fert düzeyinde menkul ve gayr-ı menkul kaynaklarına, vergi mükellefi olan kişilerin yıllık kazancına, işletmelerin büyüklüğüne, toplam miktardaki vergi yüküne, işgücüne ve kişilerin mesleği, yetiştirilen tarım ürünlerine ve beslenen hayvanlara, ticari ve sınai müesseselerine ışık tutmaktadır. Bu defterler 19. yüzyıl ortalarındaki Osmanlı sosyal ve ekonomik durumunu açıklayacak içerik ve zenginliğe sahiptir. Kişilerin sahip olduğu tüm mal varlıklarını kayıt altına alan Temettüat defterleri, Osmanlı taşrasında yaşayan topluluklara ait ayrıntılı bilgiler vermektedir. Temettüat defterleri toplam toprak miktarı, toplam ekili ve nadas arazileri miktarı, üretime için ayrılan topraklar, ürün çeşidine göre ayrılan toprak miktarı ve bu ürünlerden sağlanan hasılalar, hayvan sayıları ve gelirleri, çeşitli sınai, ticari ve hizmet iş kolları hususlarında ayrıntılı bilgiler vermektedir. Bu çalışmada, Kiraz nahiyesine ait Temettüat defterleri incelenmiştir. Birinci bölümde, nüfus ve sosyal yapı özellikleri, ikinci bölümde tarım ve üretilen ürünler, üçüncü bölümde hayvancılık, dördüncü bölümde vergiler, temettüat defterlerindeki vergi mükelleflerinin sektörel dağılımı ve vergi mükelleflerinin sosyal statüleri ele alınmıştır. Beşinci bölümde gelirler, konusuna değinilmiştir. Çalışma bir sonuç, kaynakça ve ek tablolar bölümü ile son bulmaktadır.
19. yüzyıl ortalarında Yuntdağı Nahiyesi'nin sosyo-ekonomik durumu
Ülkemizde son yıllardaki tarih araştırmalarının yerel tarihimiz üzerine yoğunlaştığı görülmektedir. Osmanlı Devleti'nin daha küçük yerleşim birimleri olan kentlerine, nahiye ve köylerine bir büyüteçle daha yakından bakmamızı sağlayan yerel tarihçilik, yaşadığımız bölgenin geçmişinin gerçek anlamda aydınlatılmasına imkân verdiği gibi, tarihimizin bütününün de daha iyi anlaşılmasını sağlayan genel mozaiğin bir parçasıdır. Özellikle bölge tarihine artan bu merakın akademik çalışmalara yansıması, Anadolu'nun dünü ve bugünü arasında bütüncül bir bakış açısı geliştirmektedir. Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyıldaki yerleşim birimleri hakkında önemli bilgiler edindiğimiz yerel tarih kaynaklarından birisi de temettüat defterleridir. Tanzimat Fermanı'nın uygulandığı tüm yerleşim birimlerinde yaşayan ve vergiyle yükümlü olan halkın, gelir getiren emlak, arazi, hayvan ve meslekleri bu defterlere kaydedilmiştir. Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nin idari birimlerinden birisi olan Aydın Eyaleti'ne bağlı Manisa Kazası'nın dört nahiyesinden birini teşkil eden Yuntdağı Nahiyesi'ne ait H.1260 ve 1261 tarihli temettüat defterleri incelenmiştir. Çalışmamız, incelediğimiz dönemde 7 kesim ve bu kesimlerde bulunan toplamda 71 yerleşim yerinden oluşan Yuntdağı Nahiyesi'nin sosyal, kültürel, demografik ve ekonomik yapısını gözler önüne sermeyi amaçlamaktadır. İncelenen temettüat defterlerinden elde edilen değerli bilgiler ile dar manâda Manisa tarihi hakkında yapılan araştırmalara, geniş manâda ise Osmanlı Devleti'nin incelenen dönemdeki sosyal yapısı, idari bölümlenmesi, halkın ekonomik faaliyetleri ve vergi sistemi ile ilgili çalışmalara az da olsa katkı sağlanması ümid edilmektedir.