Chemistry

Farmasötik preparatlarda zenginleştirme yöntemi uygulayarak gıda boyalarının spektrofotometrik ve HPLC yöntemleri ile analizleri

Sentetik renklendiriciler gıda, ilaç, kozmetik ve benzeri sektörlerde tüm dünyada kullanılmaktadır. Düşük fiyatları, yüksek etkinlikleri ve iyi stabiliteleri nedenleriyle sentetik renklendiriciler yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu maddelerin ürünlerde kullanılan dozları insan sağlığı için risk oluşturmaktadır. Aynı zamanda bazı ilaçlarda kullanılan renklendiriciler, astım ve alerjik reaksiyonlara neden olmaktadır. Bu çalışmada farklı farmasötik preparatlarda bulunan Eritrosin, İndigotin ve Kinolin sarısı renklendiricilerinin spektrofotometrik tayini için CTAB ve Triton X-100'ün karışmış misellerini kullanarak bulutlanma noktası ekstraksiyonu yöntemi uygulandı. Bulutlanma noktası ekstraksiyonunda; sürfaktanların konsantrasyonları, tuz konsantrasyonu, pH, sıcaklık ve zaman gibi farklı parametrelerin renklendiricilerin ekstraksiyonu üzerindeki etkisi araştırıldı ve optimum koşullar sağlandı. Ekstrakte edilen sürfaktanca zengin faz asetonla seyreltilerek 1-6 µg/mL E, 1-6 µg/mL QY ve 0,3-1,8 µg/mL IC konsantrasyonlarındaki renklendiricilerin sırasıyla 497, 408 ve 637 nm'de UV-Vis Spektrofotometresi yardımıyla birinci türev absorbans değerleri okundu ve doğrusal kalibrasyon eğrileri elde edildi. Yöntem; seçicilik, doğrusallık, duyarlık, kesinlik, belirleme ve ölçme limitleri (LOD ve LOQ) dikkate alınarak doğrulandı. Her bir renklendirici için ayrı ayrı LOD ve LOQ değerleri; sırasıyla E için 0,031 µg/mL ve 0,103 µg/mL, QY için 0,057 µg/mL ve 0,190 µg/mL, IC için 0,048 µg/mL ve 0,160 µg/mL arasında çeşitlilik gösterdi. Bulutlanma noktası ekstraksiyonu yöntemiyle elde edilen sonuçlar, diğer geliştirilen yöntem olan HPLC yöntemi ile elde edilen sonuçları ile kıyaslanarak test edildi. Sabit faz olarak C18 ve mobil fazlar olarak ise asetonitril-metanol (1:1, v/v) karışımı ve pH 7 olan 0,1 M amonyum asetat çözeltisi kullanıldı. 30 dk içerisinde gradient elüsyonla karışımların başarılı ayrımı sağlandı. 350-800 nm arasında renklendiricileri izlemek için diode-array dedektörü kullanıldı. Yöntemlerden elde edilen bulgular doğruluk ve kesinlik yönünden t ve F testleri yardımıyla %95 güvenirlik düzeyinde istatiksel olarak karşılaştırıldı ve uygulanan yöntemler değerlendirildi. F değerleri ilgili güven düzeyi ve üç deneme için verilen tablo değerlerinden küçük bulunarak ilgili güven düzeyi için verilen tablolardaki sınır değerleri içerisinde olduğu görülmüştür. t değerleri ilgili güven düzeyi ve üç deneme için verilen tablo değerlerinden büyük bulunarak ilgili güven düzeyi için verilen tablolardaki sınır değerlerini aşmış olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Sentetik Renklendiriciler, Eritrosin (E), Kinolin Sarısı (QY), İndigotin (IC), Bulutlanma Noktası Ekstraksiyonu, CTAB, Triton X-100, Spektrofotometre, Farmasötik Preparat, HPLC, Diode-Array Dedektörü

Aspartam içeren havalandırılmış çözeltide l-askorbik asidin bakır(II) ve demir(III) katalizli oksidasyon kinetiğinin incelenmesi

Doğal ya da katılmış C vitamini ( Askorbik asit: AA) ve aspartam (APM) gibi sentetiktatlandırıcılar içeren ticari içeceklerde, meyve suyu ve nektarların antioksidan değerlerinikorumak çok önemlidir. Cu(II) ve Fe(III) gibi serbest geçiş metal iyonları, askorbat ileredüklendiklerinde, tüketicilerde hücre hasarına sebep olan ve içeceklerin besin kalitesinietkileyen, hidroksi radikalleri üreten, Fenton tipi reaksiyonlar verebilir. APM varlığındaAA'nın katalitik oksidasyonu, UV spektral bölgede APM'nin girişimi yüzünden, direkt UVspektrofotometresiyle takip edilemez; bu yüzden çözeltide kalan AA'nın spektrofotometriktayini, bakır(II)-neocuproine reaktifi ile amonyum asetat tamponlu ortamda 450 nm'dekiabsorbansın kaydı üzerinden yapılmıştır. AA'nın 25 ºC'de ve iyonik şiddet I=0,1(KNO3)'de,havalandırılmış ve asetat tamponlu aspartam çözeltilerinde, katalizsiz ve Cu(II) yada Fe(III)iyon katalizli oksidasyon kinetiği incelenmiştir. Çeşitli pH değerlerinde (3,2-5,6) bakır vedemir iyonlarının katalizör olarak kullanıldığı oksidasyonun hız eşitliği, AA'ya bağlı olarakbirinci mertebeden bulundu. Verilen bir pH'de, AA oksidasyon hız sabitleri sabit Cu(II) içinAPM konsantrasyonunun artmasıyla azaldı ve sabit bir APM düzeyinde Cu(II) ya da Fe(III)konsantrasyonunun artmasıyla arttı. AA oksidasyon hızı üzerine aspartam ve bakır veya demiriyon konsantrasyonunun etkisi, monohidrojen askorbat ve metal iyon-aspartam kelat arasındaüçlü bir geçiş kompleksini içeren bir mekanizma ile açıklanabilir. Cu(II) yada Fe(III) iyonlarıile gözlenen reaksiyon hızları arasındaki farklar aspartamın, asetat tamponuna göre, dahakuvvetli metal-kompleks kabiliyetinden ileri gelir. Serbest sulu Cu2+ iyon ve zayıf Cu(II)-asetat kompleks, AA oksidasyonunu stabil Cu(II)-aspartam kompleksine göre daha iyikatalizler. Cu(II) kompleksinin kararlılığı arttırılırsa, elektron transferinin bir aracısı olarak,katalitik aktivitesi azalır. Bu bulgular daha önce ulaşılan sonuçları da desteklemektedir. APMiçeceklerde tatlandırıcı olarak kullanılırsa metal katalizli oksidasyonu önleyerek AAdeğerlerini korumada yardımcı olur.Anahtar kelimeler: Askorbik asit, katalizli oksidasyon, Cu(II), Fe(III), aspartam.JÜRİ:1. Prof. Dr. İnci SÖNMEZOĞLU (Danışman) Kabul Tarihi: 08.06.20062. Doç. Dr. Filiz İMER Sayfa Sayısı: 1103. Prof. Dr. Reşat APAK

Çimentoya bor katkısı, uçucu kül, yüksek fırın cürufu ilavesiyle özelliklerinin incelenmesi

Endüstriyel atıklar dünyada olduğu gibi ülkemizde de küçümsenemeyecek boyutlardaçevresel problemlere neden olmaktadır.Bu atıkların çeşitli alanlarda değerlendirilmesi hem bir çok çevre sorunlarını ortadankaldıracak hem de ülke ekonomisine girdi sağlanacaktır. Özellikle 21. yüzyıla girerken bualanlarda yapılan çalışmalar hız kazanmıştır.Bu çalışmada; Kütahya-Seyitömer Termik Santrali atığı olan uçucu kül , Kütahya-Emet -Espey yöresindeki kolemanit konsantratörü atığı ve Karabük- Demir-Çelik fabrikası atığıolan yüksek fırın cürufunun çimentoya katkı maddesi olarak ilave edilmesiyledeğerlendirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu katkıların çimento üretiminden kaynaklananenerji giderlerini azaltması ve çimentonun mekanik özelliklerine katkı sağlanması da buçalışmanın hedefleri içerisindedir.Uçucu kül, Karabük Cürufu ve kolemanit konsantratörü atığı önce ayrı ayrı belirli oranlardaçimento klinkerine ilave edilmiş, daha sonra değişik oranlarda uçucu kül-Karabük cürufu,kolemanit konsantratörü atığı-uçucu kül, kolemanit konsantratörü atığı-Karabük Cürufu ikilikarışımları çimento klinkerine katılmıştır.Katkıların çimentonun mekanik özelliklerinden, priz süresine, hacim genleşmesine, basınçdayanımına, öğütme süresi üzerine etkileri incelenmiştir. Ayrıca bu çimento karışımlarındanelde edilen harçlardan bazılarının Alkali-Silika -Reaksiyonu (ASR)' na, Sülfatlı ortama veasitli ortama karşı dirençleri araştırılmıştır. Sonuçlar SEM analiziyle desteklenmiştir.Bu araştırmanın en önemli özelliği, ülkemizde atık olarak bol miktarda bulunan ve çevresorununa neden olabilecek boyutlardaki demir cürufu ve kolemanit konsantratörü atıklarınındaha önce denenmemiş ikili karışımlarının çimentoya katkı maddesi olarak ilave edilmesi vebu katkıların çimentonun mekanik özelliklerine etkisinin incelenmesidir.Çalışma sonucunda ; Uçucu kül ve Karabük Cürufu atıklarının çimentonun mekaniközelliklerine katkı sağladığı, ASR `na , Sülfatlı ortama, asitli ortama dirençlerini artırdığı ,kolemanit konsantratör atığının belli bir oranı aşması durumunda mekanik özelliklere katkısağlamadığı hatta TS değerlerinin altına düşürdüğü tespit edilmiştir. Fakat bu olumsuzluğunarağmen kolemanit konsantratörü atığı ilavesiyle oluşan çimento harçlarının ASR `na , sülfatlıortama ve asitli ortama direnci artırmada katkı sağladığı çalışma bulgularındandır. Kolemanitkonsantratör atığı katkısının çimento klinkerine ilave edilmesiyle özellikle priz süreleri vebasınç dayanımları olumsuz etkilenmektedir. Priz hızlandırıcılar ve polimer akışkanların bukatkıyla birlikte betona ilave edilmesiyle priz süreleri ve basınç dayanım değerlerinin TS `nauygun hale geleceği bu çalışmanın öngörülerindendir. Ancak demir cürufu ilavesi buözellikleri olumlu yönde etkilemiştir.Yukarıda belirtilen katkıların çimento klinkerine belirli oranlar çerçevesinde ilave edilmesidurumunda hem ekonomik hem de çevresel açıdan büyük faydalar sağlayacağı araştırmaöngörülerindendir.Anahtar Kelimeler : Uçucu kül, Karabük Cürufu, kolemanit konsantratörü atığı, mekaniközellikler, sülfat ortamı, asit ortamı, ASR, XRF, SEM.

Disübstitüe-dihidro-[1,3]-oksazin bileşiklerinin sentezi

Heterohalkalı bileşikler sınıfından olan 1,3-oksazinler üzerine yapılmış olan bütün çalışmalar; biyolojik aktiviteye sahipolduklarını, endüstride deterjan, antikorozyon kimyasalları, boyar madde, antioksidant ve polimerizasyon önleyici olarakkullanıldıklarını göstermektedir. Ayrıca bu bileşikler N-sübstitüe amino alkoller veya azot-köprülü heterohalkalı sistemlerinsentezlerinde araürün olarak kullanılabilirler ve karbon transfer reaksiyanlarında aldehid kaynağı görevini üstlenirler.İlgili literatür taramaları yapıldıktan sonra oluşturulan bu çalışmada, 2-naftol ile çeşitli aromatik aldehidlerin susuz metanolikamonyak çözeltisi varlığında halka kapanma reaksiyonlarının gerçekleştirilmesine çalışılmış ve naft-1,3-oksazin türevleri eldeedilmiştir.Sentezlenmiş olan yeni bileşiklerin yapıları IR, 1H NMR, 13 C NMR spektrofotometrik yöntemlerinden yararlanılarak aydınlatılmışve elementel analiz sonuçlarıyla kesinlik kazandırılmıştır.Anahtar kelimeler: Biyolojik aktivite, halka kapanma reaksiyonları, aromatik aldehidler, naft-1,3-oksazinler.

Bifenil çekirdek gruplu kalamitik sıvı kristallerin özelliklerinin MM ve QM yöntemleriyle incelenmesi

Yeni sıvı kristal bileşiklerin sentezi ve mesogen moleküllerin özelliklerinin belirlenmesi,display LCD cihazlarında yaygın kullanılmalarından dolayı son yıllarda büyük önemkazanmıştır. Bu maddelerin en ilginç özellikleri küçük boyutta oluşları ve çok gücegereksinim duymamalarıdır. Sıvı kristal materyallerin makroskopik özellikleri kimyasalyapılarına bağlı olduklarından, belirli özellikler gösteren yeni maddelerin tasarımı içinkuantum mekaniksel hesaplamalara gereksinim duyulmaktadır.Bu çalışmada 4-n-pentil-4'-siyanobifenilin özelliklerini geliştirebilmek amacıyla aromatikçekirdeğe bir ve iki halojen atomu, F, Cl ve Br takılmıştır. 5CSB'nin 29 adet mono ve disübstitüe türevinin en dayanıklı konformeri Moleküler Mekanik MMFF yöntemi ilebelirlenmiştir. En dayanıklı konformerlerin geometri optimizasyonları Yoğunluk FonksiyonelYöntemi (DFT) ile B3LYP ve 6-31 G* temel seti kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İncelenentüm moleküllerin optimum geometrik parametreleri termodinamik ve elektronik özelliklerihesaplanmıştır.Sonuçlar düzlemsel halojen sübstitüentlerinin geometrik parametreler üzerinde etkisininolmadığının, fakat incelen tüm moleküllerin termodinamik dayanıklılığını arttırdığınıgöstermiştir. Ayrıca düzlemsel halojen atomları moleküldeki yük dağılımını modifiye ederek,dipol momentte bir artışa neden olmuştur. Böylece eklenen halojen atomununelektronegativitesine ve büyüklüğüne bağlı olarak, incelen mesogen moleküllerinin nematikfaz dayanıklılığının artacağı sonucuna varılmıştır.

Betonarme korozyonunu önlemek amacıyla uygulanabilir yöntemlerin geliştirilmesi

Beton ve betonarme demirinin klorürlü ve sülfatlı ortamlarda korozyon davranışına atmosfere açık koşullarda LAS (lineer alkilbenzen sülfonat) ve LAB 'm (lineer alkilbenzen) etkileri potansiyokinetik deneylerle incelenmiştir. Hazırlanan beton örneklerinde su/çimento oranı 0,45 seçilmiş, polarizasyon dirençleri, akım- potansiyel eğrileri elde edilmiştir. Aynı koşullarda basınç testleri yapılmıştır. Yapı analizlerini belirlemek için beton örneklerin X-ışını Difraktometresi ile difraktogramları çekilmiş ve yapıları belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, LAS ve LAB betonarme demirinin korozyonunu zayıf bir inhibisyon etkisiyle azaltıcı etki yapmakta ve basınç dayanımına da olumlu katkı yapmaktadır.Anahtar kelimeler:Beton,Korozyon,Beton Çeliği,Korozyon Potansiyeli,Difüzyon

Platinin elektrokatalitik koşullarının belirlenmesi

ÖZ YÜKSEK LİSANS TEZİ PLATİNİN ELEKTROKATALİTİK KOŞULLARININ BELİRLENMESİ GÜLSEN ARSLAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ KİMYA ANABİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. Mehmet ERBİL Yıl: 1998 Sayfa: Jüri :Doç. Dr. Birgül YAZICI :Doç. Dr. Halime PAKSOY Bu çalışmamızda lineer alkil benzen sülfonat (LAS) ve metanol'ün pH= 8 ve 3'te 0.0 1M Na2S04 içerisinde Pt elektrotlar üzerindeki elektrokimyasal davranışı potansiyokinetik yöntemle araştırılmıştır. Öncelikle 0.0 1M Na2S04 çözeltisinde daha sonra bu çözeltiye 75ppm LAS veya 1M metanol ekleyerek oluşturulan çözeltilerde ve her iki pH da akım-potansiyel eğrileri elde edilmiştir. Daha sonra bu eğrilerden belirlenen yaklaşık bir potansiyel (0.8V) 75ppm LAS içeren çözeltiye daldırılmış olan Pt elektrotlar arasına uygulanmış ve çözeltide yüzey aktif madde yüzdesi (YMY) ve kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ) 6 saat boyunca (YMY 30 dakika, KOİ 1 saat ara ile ) izlenmiştir. Çözeltide YMY ve KOİ azalmasını yeterince sağlayabilecek uygun potansiyeli bulmak için aynı işlemler değişik potansiyellerle (0.9, 0.7, 0.65, 0.6 V) denenmiştir. Çalışılan koşullarda elektrooksidasyonun en iyi şekilde gerçekleştiği uygun potansiyel olarak 0.7-0.6V aralığı saptanmıştır. Belirlenen bu potansiyeller hazırlanan diğer (50, 25ppm LAS ve 1M metanol içeren) çözeltilerde de denenmiş, aynı şekilde YMY ve KOİ değişimleri izlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre Pt-Pt elektrot çiftlerinin kullanıldığı ve değişik potansiyellerin uygulandığı tüm ortamlarda YMY değişimin de yaklaşık %78-45 oranında azalma görülmüştür. KOİ değişimleri de buna paralellik göstermektedir. LAS konsantrasyonun azalması ile birlikte pH=8 de YMY oranındaki düşme de azalmaktadır. 1M metanol içeren ortamda ise kimyasal oksijen ihtiyacında bir miktar düşme gözlenmektedir. Anahtar kelimeler: LAS,Metanol,Elektroksidasyon

Anodik ve katodik tepkimeler için elektrokatalitik yüzeyli elektrot seçimi

öz DOKTORA TEZİ ANODİK VE KATODİK TEPKİMELER İÇİN ELEKTROKATALİTİK YÜZEYLİ ELEKTROT SEÇİMİ GÜLFEZA KARDAŞ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ KİMYA ANABİLİM DALI Danışman : Doç.Dr. Birgül YAZICI Yıl: 1999 Sayfa: 173 Jüri : Prof.Dr.Mehmet ERBİL Prof.Dr.Attila YILDIZ Prof.Dr.Oktay ERBATUR Yrd.Doç.Dr.İlyas DEHRİ Bu çalışmada, platin, nikel ve kurşunun 0,0 İM NaCl ve 0,0 İM Na2S04 çözeltileri ile bu çözeltilere değişik alkollerden ekleyerek oluşturulan ortamlardaki (0,0 İM NaCl + İM alkol) elektrokimyasal davranışları incelenmiştir. Her ortam için pH:3,5,7 ve 8 de çalışılarak, elektrokimyasal davranışların pH'a bağlılığı da araştırılmıştır. Bu amaçla, üç elektrot tekniği uygulanmış, çalışma elektrodu olarak Pt, Ni ya da Pb, karşı elektrot Pt'in kullanıldığı sistemle siklik voltamogramlar elde edilmiştir. Potansiyeller doygun kalomel elektroda karşı ölçülmüştür. Aynı elektrotların katodik davranışlarını belirlemek üzere ise basit elektroliz sisteminden yararlanılmış, anot olarak Pt, katot olarak söz konusu metaller (Pt, Ni, Pb) kullanılmıştır. Değişik pH (3, 5, 7, 8) ve sıcaklıklarda (25, 50, 75°C) uygulanan belirli potansiyellerde (5, 10, 15, 20V) oluşan hidrojen gazının miktarı zamana karşı ölçülerek, sistemin hidrojen gazı oluşturma verimliliği hesaplanmıştır. Çalışılan ortamlarda ve çalışma koşullarında elde edilen bulgulara göre, alkollerin elektrooksidasyonunda en çok katalitik etkiye sahip metalin Pt ve Pb olduğu saptanmıştır. Bu metallerin, 0,0 İM Na2S04 içinde yüzeylerinde oluşan oksitler nedeniyle etkin olduğu sonucuna varılmıştır. Hidrojen eldesinde ise Ni'in, katodik hidrojen oluşumunu en iyi katalizlediği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler : Hidrojen, elektrooksidasyon, katalitik etki

Heterohalkalı makromoleküler bileşik sentezi

Son yıllarda, çesitli heteroaromatik bilesikler sentezlenmekte ve bunların biyolojik aktiviteleri arastırılmaktadır. Özellikle heterohalkalı bilesiklerin kanser hücrelerine karsı davranısları incelenmektedir. laç hammaddesi olarak kullanılabilmeleri nedeniyle 4-tiyazolidinon bilesikleri (2,4-tiyazolidindion, 2-tiyokso(imino)-4-tiyazolidinon vb.) 20.yüzyılın baslarından itibaren farmasötik kimyacılar tarafından üzerinde önemle durulan bir konu haline gelmistir. Bu tür heterohalkalı bilesiklerin yüzyıllık tarihinin incelenmesi sonucunda 4-tiyazolidinon yapı iskeletinin biyolojik olarak aktif bilesiklerin modellenmesinde kullanılması durumunda büyük bir çesitliligin ortaya çıktıgı görülmüstür. Tiyazol, tiyazolin ve tiyazolidinon gibi kükürt atomu içeren heterohalkalı organik bilesiklerin oldukça önemli biyolojik ve fizyolojik aktivite göstermelerinin nedeni karakteristik olarak N-C-S grubuna sahip olmalarından kaynaklandıgı bilinmektedir. Günümüzde 4-tiyazolidinon bilesikleri anti-diabetik (insülin-duyarlı) ilaçların yeni bir türü ve güçlü aldoz-reduktaz önleyici olarak kullanılmaktadır. Bu tür bilesiklerin katarakt, nefropati ve nöropati gibi seker hastalıgı komplikasyonlarının tedavisinde kullanılabilme olasılıgı da düsünülmektedir. Ayrıca, yeni 4-tiyazolidinonlar tiromimetik, anti-mikrobiyal, anti-viral, anti-iskermik, kardiovaskular ve anti-kanser ilaç hammaddesi olarak klinik arastırmaların çesitli basamaklarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bistiyazolidinon türevleri ise iki tiyazolidin halkası arasında bulunan ve tiyazolidin halkasına halka azot atomu ile baglı olan grupların türüne ve sahip oldukları substituentlerin yapısına baglı olarak farklı farmakolojik aktivitelere sahip olmaktadır. Bu çalısmada, çesitli piridin aldehidler, aminopiridinler ve merkaptoalkanoik asidler tek-kap üç-bilesen multikomponent reaksiyon (MCR) teknigi ile reaksiyona sokularak onaltı yeni 2,3-disubstitue-1,3-tiyazolidinon ve dört yeni 3,3'-bis[2,3-disubstitue-1,3-tiyazolidin-4-on] bilesigi sentezlenmistir. Bunlara ek olarak, 4-tiyazolidinon halkasının 2-, 3-, 4- ya da 5-pozisyonlarındaki degisiklikler genis bir farmakolojik aktivite spektrumuna sahip sentetik ürünlerin elde edilmesine olanak saglamaktadır. Bu amaçla, sodyum etoksid varlıgında bazı 2,3-disubstitue-1,3-tiyazolidinon bilesikleri ile piridin-2-aldehidin Knoevenagel kondenzasyon reaksiyonu sonucunda iki yeni 5-hetariliden-2,3-disubstitue-1,3-tiyazolidinon bilesigi sentezlenmistir. Sentezlenen tüm bilesiklerin yapıları ultraviyole, infrared, nükleer magnetik rezonans ve kütle spektroskopisi yöntemleriyle karakterize edilmistir. Anahtar kelimeler: 4-Tiyazolidinon, multikomponent reaksiyon, Knoevenagel reaksiyonu, bistiyazolidinon.

Yeni hidrokinolinon bileşiklerinin sentezi

Heterohalkalılar ve türevleri, biyolojiksel etkileri nedeniyle oldukça önemli bileşiklerdir. Bu nedenle son yıllarda, bu tür bileşiklerin sentezlenmesi için yoğun çalışmalar yapılmaktadır. Nitekim, halka üyesi olarak azot, kükürt ve oksijen gibi atomları içeren heterohalkalı bileşikler hem endüstrinin çeşitli alanlarında hem de tıpta yaygın bir şekilde kullanılmaktadırlar. Gerçekleştirilen literatür ve patent araştırmaları sonucunda, hidrokinolinon bileşiklerinin, anti-bakteriyel, anti-hipertansif, anti-psikotik ve nöroleptik gibi biyolojik aktivite gösterdikleri bulunmuştur. Ayrıca bu tür bileşikler alkaloid, azastereoid ve toksinler gibi doğal ürünlerin sentezinde kullanılan önemli öncül maddelerdir. Bu nedenle, bu araştırma biyokimyasal ve farmasotik alanlarda yararlı olabilecek bazı yeni hetaril-substitue hidrokinolinon türevlerinin sentezlenmesi amacıyla planlanmıştır. Üç basamak halinde yapılan çalışmanın birinci aşamasında, çeşitli hetarilaldehidler ve Meldrum asidi kullanılarak biri orijinal olan üç adet hetarilidenizopropilidenmalonat bileşiği Knoevenagel reaksiyonu ile sentezlenmiştir. İkinci aşamada, çeşitli aromatik aminlerin dimedon ile verdiği reaksiyondan üç tanesi yeni bileşik olmak üzere beş adet enaminon bileşiği sentezlenmiştir. Gerek Knoevenagel ürünleri ve gerekse enaminon bileşikleri oldukça iyi verimlerle (%82-94) elde edilmiştir. Çalışmanın en önemli kısmı olan son aşamasında ise, birinci ve ikinci aşamada elde edilen bileşiklerin kullanılmasıyla, asetik asidli ortamda gerçekleştirilen Michael katılması reaksiyonu ve takiben eliminasyon reaksiyonları sonucunda, yedi adet yeni 1-aril-7,7-dimetil-4-hetaril-1,2,3,4,5,6,7,8-oktahidrokinolin-2,5-dion bileşikleri %40-50 arasında değişen verimlerle sentezlenmiştir. Bu ürünlere ilâveten, beş adet biyokimyasal önemli yeni hidroakridinon türevleri de yan ürün olarak elde edilmiştir. Araştırma süresince optimum şartlar çeşitli reaksiyon koşulları ve katalizörler kullanılarak belirlenmiştir. Sentezlenen tüm bileşiklerin yapıları ultraviyole, infrared, nükleer magnetik rezonans ve kütle spektroskopisi yöntemleriyle aydınlatılmıştır. Anahtar kelimeler: Hetarilaldehid, Knoevenagel reaksiyonu, Meldrum asidi, dimedon, enamin, Michael katılması, hidrokinolinon, hidroakridinon.

N-sübstitüe pirol türevlerinin mikrodalga etkisi altında sentezi

Günümüzde, teknoloji ve kimya endüstrisinin hızlı gelişimi, beraberinde çevresel sorunları dagetirmektedir. Bu nedenle bilim adamları, son yıllarda çevreye ve topluma daha duyarlı,yöntem ve kimyasalların geliştirilmesine yönelmektedir. Bu yönelim, atıkların ve çözücükullanımının azaltılmasına, zararlı yöntem ve kimyasalların kullanımının azaltılmasına,enerjinin etkin şekilde kullanımına ve doğal hammaddelerin kullanımına odaklanan `YeşilKimya' kavramını ön plana çıkarmaktadır.Otuz yılı aşkın bir süredir gelişmekte olan mikrodalga teknolojisi de, yeşil kimya kavramıylabirlikte önem kazanmaya başlamıştır. Mikrodalga kimyası sayesinde reaksiyonlar daha hızlıve daha verimli şekilde gerçekleştirilebilmektedir. Aynı zamanda önemli derecede kimyasalkullanımının ve atık miktarının azaltılması mümkün olmaktadır.Pirol ve türevleri, hemoglobin gibi hayati bileşiklerin yanı sıra, biyolojik aktivite gösteren pekçok doğal ya da sentetik maddenin yapısında bulunmaktadır. Ayrıca bir çok boyanın, fotoğrafkimyasalının, parfümlerin, elektrik iletken polimerlerin bileşiminde, önemli başlangıçmaddelerinin ve katalizörlerin yapısında da yer almaktadır.Yapılan kaynak araştırmalarından sonra hazırlanan bu çalışmada, başlangıç maddesi olarakkullanılan cis-1,4-dikloro-2-büten bileşiği ile amin bileşiğinden N-sübstitüe pirol türevisentezlenmesi için yeni bir yol geliştirilmiştir. Reaksiyon mikrodalga radyasyonu etkisialtında, silikajel destekli çözücüsüz ortamda gerçekleştirilmiştir. Sentezlenen tüm bileşiklerinyapıları, IR, 1H-NMR, 13C-NMR ve MS spektrofotometrik yöntemleriyle aydınlatılmıştır.Anahtar Kelimeler: Pirol, N-sübstitüe pirol, kiral, optik aktif, mikrodalga, yeşil kimya,biyolojik aktivite.

Gıdalarda organoklorlu ve organofosforlu pestisitlerin miktar tayini metot validasyonu

1940'ların sonlarına doğru keşfedilen birçok pestisit, tahıl, meyve ve sebze üretimindeverimliliği artırmıştır. Fakat 1960'lı yıllarda pestisitlerin çevresel kirliliğe, yaban hayatına veinsan sağlığına verdiği zarar anlaşılmıştır. Ayrıca bazı zararlıların, kullanılmakta olanpestisitlere karşı dirençli hale geldiği gözlenmiştir. Bu durum, pestisitlerle ilgili daha sıkıdüzenlemelere gidilmesini sağlamıştır. 1980'li ve 1990'lı yıllarda zararlıların biyolojik vefiziksel yöntemlerle kontrolü yanında uygun pestisit kullanımı gündeme gelmiştir. Bununamacı, ekonomik, sağlıksal ve çevresel riskleri azaltarak tüm bu yöntemleri birliktekullanmaktır.Pestisitlerin miktar tayininde çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemlerin arasında enhassas ölçüm metodu gaz kromatografisi ile yapılan ölçümdür.Bu çalışmada standardize metotlardan biri modifiye edilerek kullanıldı ve mevcut laboratuvarşartlarında, meyve örnekleri kullanılarak metodun doğrulaması yapıldı. Ayrıca metodungüvenilir sonuçlar verdiği ispatlandı.

Bazı domino-heck tipi hidroarilasyon reaksiyonları ve yeni izoindolinler

Günümüzde yapılmakta olan kimyasal araştırmaların bir çoğu, biyolojik aktivitegösterebilecek yeni bileşiklerin sentezlenmesi ve aktivitelerinin saptanarak ölçülmesineyöneliktir.Farmakolojik çalışmalar ve tıbbi açıdan önemli kimyasal bileşiklerin hazırlanmasında aktif rolalan çeşitli substitue imid ve izoindolin türevlerinin antidepresan, antikanser, antimalerial,antibakteriyal ve fungisidal özellikleri gösterdikleri saptanmıştır (Brana vd., 2001; Zentz vd.,2002).Bunun yanı sıra, Heck reaksiyonu olarak bilinen alkenlerin paladyum katalizörlü arilasyonuve alkenizasyonu organik sentezlerde yeni bir karbon-karbon bağ oluşumu ile sonuçlandığıiçin çok etkili katalitik metodlardan biri olarak güncelliğini korumaktadır. Son yıllarda isealkenlerin özellikle bisiklik halka sistemlerinin asimetrik Heck-tipi hidroarilasyonları, hemreaksiyon kolaylığı ve hem de stereoselektif sonuçlar vermesi nedeniyle yoğun bir şekildeincelenmektedir (Namyslo ve Kaufmann, 1997, 1999).Yapılan kaynak araştırmalarından sonra hazırlanan bu çalışma, başlıca beş aşamadanoluşmaktadır. Birinci aşama, başlangıç maddesi olarak kullanılacak endo-N-Fenil-7-oksobisiklo[2.2.1]hept-5-en-2,3-dikarboksimid hazırlanmasını, ikinci aşama ise bu bileşiğintrimetilsillilasetilenle (veya fenilasetilen) gerçekleştirilen Domino-Heck reaksiyonlarınıiçermektedir. Üçüncü aşama, bu bileşiklerin LiAlH4 ile indirgenmelerini takiben ariliyodürlerle hidroarilasyon reaksiyonlarının gerçekleştirilip yeni izoindolin türevlerininhazırlanmasını gösterir. Dördüncü aşamada sentezlenen tüm yeni bileşiklerin yapıları sırasıyla1 13FTIR, H NMR, C NMR ve elementel analiz gibi spektrofotometrik yöntemleriyleaydınlatılmıştır. Son aşamada oluşan tüm yeni bileşiklerin biyolojik aktivite ölçüm çalışmalarıiçin Prof.Dr. Dieter E. Kaufmann'la işbirliğine gidilmiştir.Anahtar Kelimeler: Alkinik bisiklik imidler, Domino-Heck reaksiyonları, Heck-tipihidroarilasyon reaksiyonları, ndirgenme, zoindolin türevleri.

Yeni 4-tiyazolidinon bileşiklerinin tek kap yöntemiyle sentezi

Son yıllarda çeşitli heteroaromatik bileşikler sentezlenmekte ve bunların biyolojikaktiviteleri araştırılmaktadır. Özellikle kanserle mücadele için heterosiklik bileşikleraraştırılmaktadır.Bu sebeple, bu çalışma hem heterohalkalı bileşikler sınıfına katkıda bulunmak hem debiyokimyasal ve farmakolojik araştırmalarda yararlı olabilecek yeni bileşiklerinsentezlenmesi amacıyla başlatılmıştır.Çeşitli tiyofenkarboksaldehidler (tiyofen-2-, 3-metiltiyofen-2- ve 5-metiltiyofen-2-karboksaldehid), 2-amino-6-metilpiridin ve α-merkaptoalkanoik asidler (merkaptoasetikasid ve 2-merkaptopropiyonik asid) ile tek kap yöntemiyle reaksiyona sokularak 9 yeni4-tiyazolidinon bileşiği sentezlenmiştir. Bu bileşiklerin yapıları UV, FT-IR, GC-MS,1H-NMR, 13C-NMR ve NOE spektrumlarıyla aydınlatılmıştır.Sentezlenen bileşiklerden 3 tanesi yapısında 2 tane kiral merkeze sahiptir ve bubileşiklerin diastereomerleri kolon kromatografisi ile ayırılmıştır. Ayırılandiastereomerlerin cis- veya trans- oldukları NOE deneyi ile saptanmıştır.Anahtar kelimeler: Tek kap yöntemiyle reaksiyon, 4-Tiyazolidinon, NOE, Kiral Merkez,Kiral Bileşik, cis- ve trans-JÜRİ:1. Prof. Dr. Şeniz KABAN (Danışman) Kabul Tarihi : 09.10.20062. Prof. Dr. Ayşe YUSUFOĞLU Sayfa Sayısı : 1513. Prof. Dr. Oya ATICI

Biyolojik aktivite gösteren heterohalkalı bileşiklerin sentezlenmesi

Izotiyosiyanatlar, biyolojik aktif heterohalkalı bileşikleri hazırlamak için sentetik ara ürünolarak kullanılan bileşiklerdir. N-C-S bağlarını içeren tiyazoller, tiyazolinler ve tiyazolidinlergibi hetero bileşiklerini bu reaktif yardımıyla elde etmek mümkündür. Kükürtlü bu bileşikler,pestisidal, nematosidal, herbisidal, bakterisidal, anti-kanser gibi çeşitli biyolojik ve psikolojikaktiviteler gösterirler.Diğer taraftan, pirazolin-5-on türevleri, katalizör ve potansiyel antitumör uygulamaları baştaolmak üzere geniş bilimsel ve teknik uygulama maddeleri olarak heterosiklik bileşiklerinönemli bir sınıfını oluştururlar.Bu çalışma, biyolojik aktiviteye sahip olabilecek yeni heterohalkalı bileşikleri sentezlemeyiplanlamıştır. Birinci aşamada, başlangıç maddeleri olarak, aktif metilen grubuna sahip1-metil-3-fenil-1,4-dihidropirazol-5-on bileşiği hazırlanmıştır. Bu bileşiğin bazik ortamdafenil izotiyosiyanat ile reaksiyonunu takiben oluşan karbotiyonik asit fenilamidin (bileşik 2)fenasil bromür ve okzalil klorür ile halka kapanması reaksiyonları gerçekleştirilmiştir. kinciaşamada 1-metil-3-fenil-1,4-dihidropirazol-5-on bileşiğinin çeşitli aromatik aldehitlerlebenziliden türevleri hazırlanmıştır. Son aşamada tüm yeni bileşiklerin yapıları FTIR ve1H NMR çalışmaları ile aydınlatılmıştır.Anahtar Kelimeler: Fenil izotiyosiyanat, pirazol-5-on, benziliden türevleri, biyolojikaktivite.

Yeni ftalosiyanin sentezi ve karakterizasyonu

En az dokuz üye ve en az üç heteroatom içeren bileşiklere makrohalkalı bileşikler denir.Makrohalka taşıyan koordinasyon bileşiklerinden olan ftalosiyanin kompleksleri, 20. yüzyılınbaşında bir rastlantı sonucu bulunmuştur. `Phthalocyanine' sözcüğü `naphtha (kaya yağı)' ve`cyanine (koyu mavi)' sözcüklerinin Yunanca karşılıklarından türetilmiştir. Ftalosiyanin (Pc)ismi ilk kez 1933 yılında Imperial Bilim ve Teknoloji Kolejinde çalışan Profesör Reginald P.Linstead tarafından metalsiz ve metalli ftalosiyaninler ve bunların türevlerinden oluşanorganik bileşikler sınıfını tanımlamak için kullanılmıştır.Çok iyi mavi ve yeşil pigment özelliklerinin yanında, kimyasal ve ısısal olarak kararlı,kuvvetli oksitleyiciler hariç, kuvvetli asit ve kuvvetli bazlara karşı çok dayanıklı olup organikçözücülerle suda çözünmeme özellikleri vardır. Sübstitüe ve sübstitüe olmamışftalosiyaninler, pigment ve boya olarak geniş ölçüde kullanılırlar. Fotokopi makinelerindefotoiletken eleman, elektrokromik görüntü cihazlarında, kanserin fotodinamik terapisi vediğer tıbbi uygulamalarda kullanılırlar. Ayrıca bilgisayar optik okunan-yazılan diskler ve ilgiliveri depolama sistemlerinde, lazer boyalarında, sıvı kristal renkli ekran uygulamalarında,fotovoltaik hücre elemanlarında, kükürtlü gaz atıkları kontrol etmede, doymuş hidrokarbonlarıdüşük sıcaklıkta yükseltgemede ve benzinin oktan sayısını arttırmada katalizör olarakkullanım alanları vardır.Bu çalışmanın ilk kısmında, 1,2-dikloro-4,5-benzendikarboksilik asit ve asetik anhidrittenbaşlayarak iki farklı dinitril türevi elde edildi. kinci kısmında elde edilen dinitril türevleriçeşitli metal tuzlarıyla uygun çözücülerde reaksiyona sokularak asimetrik ftalosiyanin eldeedildi. Elde edilen ürünler yaygın çözücülerle yıkandıktan sonra kloroform ile silikajelüzerinden kolon kromatografisi ile saflaştırıldı. Daha sonra elementel analiz, UV/VIS, IR ve1H-NMR spektrofotometrik yöntemlerden elde edilen sonuçlarla önerilen yapının doğruluğuaraştırıldı ve birbirleriyle uyum içinde bulundu.Anahtar kelimeler: Ftalosiyanin, asimetrik ftalosiyanin, ZnPc, NiPc, CoPc.

Yeni tip porfirazin sentezi

Porfirinler, ftalosiyaninler, tetrabenzoporfirinler ve porfirazinler, tetrapirol türevleri olarakadlandırılırlar. Bu yapılar elektrofotografi, optik veri toplanması, gaz sensör, sıvı kristal,tümörlerin fotodinamik terapisi pigment ve boya gibi pek çok alanda uygulama alanı vardır.Porfirazinler gösterdikleri yüksek simetri, düzlemsel yapı ve elektron delokalizasiyonunedeniyle, kimyacılar ve spektroskopistler için çalışma konusu olmuştur.Bu çalışmanın amacı, Mg metaliyle birlikte heptil grubu taşıyan yeni bir porfirazin türevihazırlandıktan sonra trifloroasetikasitle önce metalsiz porfirazin(hidrojen porfirazin) veardından farklı metallerin tuzu sayesinde bu metallerin türevinin elde edilmesidir.1,2-bis-(heptiltiyo)maleonitril bileşiği, disodyum tuzu halindeki başlangıç maddesininbromoheptan ile aseton içerisinde 21 saat süren reaksiyonu sonucu elde edilmiştir.Magnezyum, n-bütanol ve bis(heptiltiyo)maleonitrilin siklotetramerizasyon reaksiyonu ilemagnezyum porfirazin sentezlendi.Magnezyum porfirazin, trifloroasetik asit ile muameleedilerek metalsiz porfirazin elde edilmiştir. Bu ürünün bir sonraki reaksiyonunda, çeşitlimetal tuzları (kobalt(II) asetat, bakır(II) asetat ve çinko(II) asetat) ile reaksiyonu sonucundametalli (MPz) porfirazinler elde edilmiştir. Elde edilen ürünlerin UV, IR ve 1H NMRspektrumları incelenmiş ve karakterize edilmiştir.Anahtar Kelimeler: porfirazin, 1,2-bis-(heptiltiyo)maleonitril

İlaç endüstrisinde kullanılabilecek yeni bileşiklerin sentezlenmesi

Izotiyosiyanatlar, biyolojik aktif heterohalkalı bileşikleri hazırlamak için sentetik ara ürünolarak kullanılan bileşiklerdir. N-C-S bağlarını içeren tiyazoller, tiyazolinler ve tiyazolidinlergibi hetero bileşiklerini bu reaktif yardımıyla elde etmek mümkündür. Kükürtlü bu bileşikler,pestisidal, nematosidal, herbisidal, bakterisidal, anti-kanser gibi çeşitli biyolojik ve psikolojikaktiviteler gösterirler.Diğer taraftan, pirazolin-5-on türevleri, katalizör ve potansiyel antitumör uygulamaları baştaolmak üzere geniş bilimsel ve teknik uygulama maddeleri olarak heterosiklik bileşiklerinönemli bir sınıfını oluştururlar.Bu çalışma, biyolojik aktiviteye sahip olabilecek yeni heterohalkalı bileşikleri sentezlemeyiplanlamıştır. Birinci aşamada, başlangıç maddeleri olarak, aktif metilen grubuna sahip 2-iminotiyazolidinon ve fenil ve metil substitue pirazolin-5-on bileşikleri hazırlanmıştır. Bubileşiklerin bazik ortamda fenil izotiyosiyanat ile reaksiyonunu takiben kloroasetil klorür vefenasil bromür ile halka kapanması reaksiyonları gerçekleştirilmiştir. kinci aşamada Friedel-Crafts reaksiyonu ile metilfenil substitue bisiklik asid ve anhidrit bileşikleri elde edilmiştir.Son aşamada tüm yeni bileşiklerin yapıları FTIR, proton NMR ve elementel analiz çalışmalarıile aydınlatılmıştır.Anahtar Kelimeler: Fenil izotiyosiyanat, 2-iminotiyazolidinon bileşikleri, pirazolin-5-ontürevleri , Friedel-Crafts reaksiyonları, biyolojik aktivite.

TiO2'nin fotokatalitik aktivitesinin arttırılması askorbik asit ile modifiye edilen TiO2 nin karakterizasyonu ve hidrokinonun fotokatalitik degradasyon reaksiyonunun modellenmesi

TiO2 organik kirleticilerin fotokatalitik degradasyon reaksiyonlarında oldukça yaygın olarakkullanılan bir fotokatalizördür. Ancak organik kirleticilerin TiO2 fotokatalizörü yüzeyinde çokdüşük miktarlarda tutunmasına bağlı olarak, aromatik bileşiklerin birçoğu için fotokatalitikaktivitesi oldukça düşük bulunmaktadır. Bu nedenle son yıllarda, yapılan çalışmalar TiO2yüzeyinin modifikasyonu üzerinde yoğunlaşmıştır. Yüzey modifiye edicileri, TiO2 ninözelliklerini iki şekilde etkileyerek fotokatalitik aktivitesini arttırırlar: yüklü taneciklerinyeniden birleşmesini önleyerek ve kullanılan dalga boyu aralığını arttırarak.Bu çalışmada, yüzey modifikasyonunun hidrokinonun fotokatalitik degradasyonu üzerineetkisini belirleyebilmek amacı ile, hidrokinonun fotokatalitik degradasyon reaksiyonlarınınkinetiği askorbik asit (AA) kullanılarak yüzeyi modifiye edilmiş TiO2 ile deneysel olarakincelenmiştir. Hidrokinon molekülü, fenolik yapıdaki bileşiklerin fotokatalitik degradasyonreaksiyonlarında ara ürün olarak oluşan dihidroksibenzen türevlerinin, hava ve su kirleticileriarasında önemli bir sınıf oluşturması nedeniyle model bileşik olarak seçilmiştir. Denemelersaf ve yüzeyi modifiye edilmiş TiO2 P25 Degussa fotokatalizörü kullanılarak sabit sıcaklıktave süreksiz-tip bir fotoreaktörde gerçekleştirilmiştir. Fotokatalizörün, hidrokinonun başlangıçkonsantrasyonunun ve yüzey modifikasyonunun fotokatalitik degradasyon hızı üzerine olanetkisi belirlenmiştir. FTIR, XRD, SEM ve DTA-TG gibi yapısal ve termal yöntemlerkullanılarak yüzeyi modifiye edilmiş olan katalizör karakterize edilmiştir.Çalışmanın teorik bölümünde, askorbik asit ile yüzey modifikasyonunun anatazın elektronikyapısı üzerine olan etkisini incelemek ve anatazın elektronik özelliklerini saptayabilmekamacıyla, anatazdan kesilen Ti9O18 lik bir küme modellenmiştir. Çalışmalar DFT teorisikullanılarak B3LYP/LANL2DZ seviyesinde gerçekleştirilmiştir. Optimize geometriler, sınırorbitallerin enerjileri, enerji boşlukları, yüzeyde bulunan atomların Mulliken yük dağılımlarıbelirlenmiştir. Son olarak, kuantum kimyasal yöntemler kullanılarak hidrokinonunfotokatalitik degradasyon reaksiyonunun ürün dağılımı belirlenmiş ve olası reaksiyon yollarıiçin Geçiş Konumu Teorisi hesaplamaları yapılmıştır.Anahtar Kelimeler: Hidrokinon, yüzey modifikasyonu, askorbik asit, fotokatalitikdegradasyon, titanyum dioksit.

Biyolojik sıvılarda bazı eser elementlerin tayini ve metot geliştirme

Eser elementler, insan ve hayvan dokularında kilogram başına miligram veya daha az bulunanelementlerdir. Duyarlı, özgün ve doğru analitik teknolojilerin, kabul edilebilir maliyettegelişimi eser elementlerin analizini araştırma laboratuarlarından klinik laboratuarların genişyelpazesi içerisine taşımıştır. Biyolojik numunelerin hazırlanması ve analizi için farklıprosedürlerin kullanıldığı çeşitli metotlar tanımlanmıştır.Bu çalışmada; tam kan, serum ve idrar gibi biyolojik sıvılarda çinko, bakır, kurşun, selenyum,alüminyum ve civa tayini atomik absorbsiyon spektrometrisi ile yapıldı. Serumda çinko vebakır alevli AAS ile tam kanda kurşun, serumda selenyum ve aluminyum, idrarda bakır grafitfırınlı AAS ile tam kanda civa soğuk buhar AAS ile çalışıldı.Biyolojik sıvıların toplanması ve saklanması eser elementlerin doğru bir şekilde analizindekritik basamaklardır. Şırıngalar, iğneler, toplama tüpleri ve kapakları hepsi birer potansiyelkontaminasyon kaynaklarıdır.Biyolojik numuneler genellikle proteinlere bağlı yüksek miktarda karbon içerirler. Busebepten dolayı külleme ve atomlaşma sıcaklıklarının optimizasyonunun önemi artmaktadır.Numune matriksinden gelen yüksek zemin sinyalleri zeeman zemin düzeltme sistemitarafından düzeltildi.Çalışılan metotların kesinlik ve doğruluk testleri sertifikalı referans malzeme ilegerçekleştirildi ve istatistiksel değerlendirmeler yapıldı.Anahtar kelimeler : Tam kan, serum, idrar, eser elementler, atomik absorbsiyonspektrometri, doğruluk, kesinlik.JÜR :1. Prof. Dr. Göksel AKÇ N (Danışman) Kabul Tarihi : 12.07.20062. Prof. Dr. Şeref GÜÇER Sayfa Sayısı : 883. Yard. Doç. Dr. Gülten ÇET N

Aromatik kirleticilerin fotokatalitik degradasyon reaksiyonlarının hızlandırılması: Katekolün Fe3+ iyonları ile katkılandırılmış TiO2 beraberindeki fotokatalitik degradasyon kinetiğinin incelenmesi

TiO2 nin anataz şekli heterojen fotokatalizde kullanılan en uygun fotokatalizördür. Ancakbirçok organik kirleticinin degradasyonu pratik olamayacak kadar çok yavaş bulunmuştur. Bunedenle son yıllarda TiO2 nin fotokatalitik aktivitesini arttırılması için metal iyonları ilekatkılandırılması konusu dikkat çekmiştir. Metal iyonları ile katkılandırılmış TiO2 ile ilgilipek çok çalışma yapılmakla birlikte günümüze dek metal iyonlarının rolü ve reaksiyonmekanizması henüz bir kesinlik kazanamamıştır.Bu çalışmada Fe3+ iyonunun rolünü belirlemek amacıyla katekolün fotokatalitikdegradasyonunun kinetiği deneysel ve teorik olarak incelenmiştir. Katekol , fenolik yapıdakibileşiklerin fotokatalitik degradasyon reaksiyonlarında ara ürün olarak oluşandihidroksibenzen türevlerinin, hava ve su kirleticileri arasında önemli bir sınıf oluşturmasınedeniyle model bileşik olarak seçilmiştir. Denemeler saf ve katkılandırılmış TiO2 P25Degussa fotokatalizörü kullanılarak sabit sıcaklıkta ve süreksiz-tip bir fotoreaktördegerçekleştirilmiştir. Fotokatalizörün, katekolün ve Fe3+ iyonunun konsantrasyonlarınınfotokatalitik degradasyon hızı üzerine olan etkisi belirlenmiştir. Yeni fotokatalizörünkarakterizasyonu ise FTIR, XRD ve SEM gibi yapısal yöntemlerle yapılmıştır.Çalışmanın teorik kısmında, katkılandırmanın anatazın elektronik yapısına etkisini belirlemekve TiO2 nin elektronik özelliklerini saptayabilmek amacıyla, anatazdan kesilen Ti9O18 lik birküme modellenmiştir. Hesaplamalar Fonksiyonel Yoğunluk Teorisi DFT ileB3LYP/LANL2DZ seviyesinde gerçekleştirilmiştir. Optimum geometrik yapılar sınır orbitalenerjileri, enerji boşlukları ve yüzeydeki atomların Mulliken yük dağılımları hesaplanmıştır.Son olarak, kuantum kimyasal yöntemler kullanılarak katekolün fotokatalitik degradasyonreaksiyonunun ürün dağılımı belirlenmiş ve olası reaksiyon yolları için Geçiş Konumu Teorisihesaplamaları yapılmıştır.Anahtar kelimeler: katekol, demir iyonu ile katkılandırma, fotokatalitik degradasyon,titanyum dioksitJÜRİ:1. Prof. Dr. Zekiye ÇINAR Kabul Tarihi: 21.06.20062. Prof. Dr. Hüseyin YILDIRIM Sayfa sayısı: 1003. Prof. Dr. Miray BEKBÖLET

Yeni kiral sıvı kristallik sistemler: İmin monomerleri ve yan zincir polimerleri

Sıvı kristal polimerler, sıvı kristal ve polimerlerin her ikisinin özelliklerinin birleştiği yapılarolması nedeniyle, bilimsel alanda gittikçe artan bir öneme sahiptir. Sıvı kristal polimerlerdeanisotropik özellik mesogenik birimle sağlanmaktadır.Kiral sıvı kristal polimerler, Ringsdorf'un ve çalışma arkadaşlarının yeni polimerik yapıyasahip yan zincir sıvı kristal polimerleri keşfetmesinden sonra pek çok çalışmaya konuolmuşlardır. Küçük moleküllü mesogenik yapılar yan zincir sıvı kristal polimerlerdemesogenik birim olarak kullanılırlar. Kiral merkeze bağlı mesogenik yan gruplar kiralmesofaz göstermektedir. Sıvı kristaller ve sıvı kristal polimerlerin her ikisi de göstergeteknolojilerinde kullanılmaktadır.Çalışmanın amacı, kiral imin ve salisilaldimin mesogen gruplar içeren sıvı kristal vinilmonomerlerinin ve homopolimerlerinin sentezi ve yapılarının aydınlatılmasıdır.Bu amaçla, kiral imin ve salisilaldimin mesogen gruplar içeren sıvı kristal vinil monomerlerisentezlenerek sıvı kristal davranışları incelenmiş ve başlatıcı olarak AIBN varlığında serbestradikal polimerizasyon yöntemi ile homopolimerleri hazırlanmıştır.Sentezlenen imin monomerlerinin ve polimerlerinin yapıları spektroskopik yöntemlerkullanılarak tayin edilmiştir (UV-VIS, IR, Proton-NMR, Karbon-13-NMR, MS). Polimerlerinmolekül ağırlıkları jel geçirgenlik kromatografisi (GPC) kullanılarak belirlenmiştir.Sentezlenen tüm imin monomerleri ve polimerlerinin termal ve mesogenik davranışlarısırasıyla diferansiyal taramalı kalorimetre (DSC) ve polarizasyon mikroskobu kullanılarakincelenmiştir.DSC ve PM sonuçları, sadece salisilaldimin monomeri ve onun homopolimerinin mesogenikyapıda olduğunu ve kiral simektik C mesofazına sahip olduğunu göstermektedir.Anahtar Kelimeler: Kiral Sıvı Kristal Polimerler, min, Yan Zincir Sıvı KristalHomopolimer

Yeni mesomorfik bileşiklerin sentezi ve sıvı kristal özelliklerinin incelenmesi

lk yan zincir sıvı kristal polimerlerin (YZSKP) sentezinden bu yana molekül yapısının, sıvıkristal özellikler üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla birçok çalışma gerçekleştirilmiştir.Yapılan bu çalışmalar, bu malzemelerin ileri elektro optik teknoloji alanında yaygın olarakkullanılmalarının bir sonucudur. YZSKP'ler düşük molekül ağırlıklı sıvı kristal bileşikler ileelde edilen yapılardır.Bu çalışmada; Serbest Radikal Polimerizasyonu yöntemi ile başlatıcı olarak AIBN varlığındafarklı uç gruplara sahip mesogenik birimler içeren Schiff bazı vinil monomerlerinin,homopolimerizasyonu sonucu yan zincir sıvı kristal homopolimerleri ve metilmetakrilat ilekopolimerizasyonu sonucu yan zincir sıvı kristal kopolimerleri sentezlenerek sıvı kristalözellikleri incelenmiştir.Çalışmanın ilk aşamasında farklı uç gruplar içeren Schiff bazı vinil monomerlerisentezlenerek yapıları ve sıvı kristal davranışları incelenmiştir. kinci aşamada, sentezlenenSchiff bazı vinil monomerlerinin başlatıcı olarak AIBN varlığında Serbest RadikalPolimerizasyonu yöntemi ile yan zincir sıvı kristal homopolimerleri ve metilmetakrilat ile yanzincir sıvı kristal kopolimerleri elde edilmiş ve sıvı kristal özellikleri incelenmiştir.Polimerlerin molekül ağırlıkları Jel Geçirgenlik Kromatografisi (GPC) ile belirlenerekyapıları Proton Nükleer Manyetik Rezonans Spektroskopisi kullanılarak tayin edilmiştir. Eldeedilen polimerlerin termal özellikleri ve mesogenik davranışları sırasıyla Diferansiyel TaramaKalorimetrisi (DSC) ve Polarizasyon Mikroskobu (PM) ile incelenmiştir.Anahtar Kelimeler: Sıvı Kristaller, Sıvı Kristal Polimerler, Schiff Bazları, Salisilaldiminler.

Alüminyumun ve kurşunun birlikte spektrofotometrik tayinleri

Alüminyum ve kurşun günlük hayatta oldukça fazla kullanılan metaller arasındadır. Son yıllarda yapılan çalışmalar, kurşun ve alüminyumun canlı sistemler için toksik etkiye neden olduğunu göstermiştir. Bu yüzden, alüminyum ve kurşun tayinleri büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, alüminyum ve kurşun sulu ortamda ve yüzey aktif madde ortamında olmak üzere iki yöntem ile tayin edilmiştir. Her iki yöntemde de belirteç olarak 3 ml 1 x 10-4 M ksilen oranj kullanılmıştır. Sulu ortamda alüminyum ve kurşunun tayininde; oluşan komplekslerin 1. türevi alındığında alüminyum için yararlı bir dalga boyu gözlenirken kurşun için gözlenemedi. Bu nedenle alüminyum tayini 1D580'deki ölçülen değerlerinde yapıldı. Kurşun ise; çözeltiye NaF katılarak A580'de ölçüm yapıldı. Alüminyum ve kurşunun birlikte tayini için tampon etkisi, sıcaklık, bekletme süresi ve bozucu metal etkisi incelendi. Kurşun içeren çözeltiler için 580 nm dalga boyunda pH 3 glisin tamponuyla bekletme yapılmadan kantitatif tayinin mümkün olduğu gözlendi. Al konsantrasyonu kurşun tayinine girişim yapmakta olduğu gözlendi. Bu etkiyi gidermek için gerekli miktarda NaF katıldı. Alüminyum ve kurşunun sulu ortamda tayin yöntemi, AAS yöntemiyle F ? test kullanılarak karşılaştırıldı. İkinci yöntemde; sulu ortamda alüminyum ve kurşun tayini katyonik yüzey aktif madde olan CPB kullanılarak yapıldı. Alüminyumu tayin etmek için CPB içeren pH 3 glisin tamponuyla hazırlanan çözeltilerin 574 nm'de 1. türev değeri alındı. Kurşunu tayin etmek için ise, CPB içeren pH 3 glisin tamponuyla hazırlanan çözeltinin 606 nm'de 1. türev değeri alındı. Standart ilave yöntemi kullanılarak geliştirilen iki yöntem sentetik su örneklerine ve siyah çay örneklerine başarıyla uygulandı. Anahtar Kelimeler: Alüminyum, kurşun, 1. türev, standart ilave yöntemi, CPB.

Radyoprotektör biyopolimer sistemlerin geliştirilmesi

?Radyoprotektör? olarak adlandırılan bazı kimyasal maddelerin organizmayı iyonizan radyasyonun zararlı etkilerinden koruyabildigi bulunmustur. Bu maddeler çok küçük miktarlarda bile organizmayı iyonizan radyasyonun öldürücü etkilerinden koruyabilirler. Günümüze kadar çok çesitli maddelerin radyoprotektif etkileri üzerine birçok arastırma yapılmıs ancak polimerik yapıda bir radyoprotektöre rastlanmamıstır. Radyoprotektif etkisi arastırılan bu maddeler küçük molekül agırlıkları nedeniyle organizmada kısa süreli biyolojik etki göstermektedirler. Bu nedenle polimerik radyoprotektörlerin gelistirilmesi çok büyük önem tasımaktadır. Bu amaçla, suda çözünen negatif yüklü poliakrilik asit (PAA) ve akrilik asit vinilpirolidon kopolimerleri (P(AA/VP), nötral polivinil pirolidon (PVP) ve bunların Cu(II) ile iyon koordinasyon bilesenlerinin ve kan proteinleri içersinde en çok miktarda bulunan protein fraksiyonu Serum Albumini (BSA) ile olusturdukları çesitli kompleksler kullanıldı. Radyasyon etkisi ile komplekslerde meydana gelen degisimler kimyasal yöntemlerle (uv-vis, FT-IR spektrofotometri, HPLC, elementel analiz, AAS) incelendi. Bu maddelerin radyasyon varlıgında, dolasan kan lenfositleri üzerinde olusturdukları etkiler ise sitogenetik yöntemler (mikronükleus analizi (MN), kromozom aberasyon (CA) analizi) kullanılarak arastırılmıstır. Biyolojik etki mekanizmasının anlasılabilmesi için polimerlerin farklı molekül agırlıklarının ve konformasyonunun denenmesi ile ilgili çalısmalara agırlık verilmistir. Belirli bir radyasyon dozuna kadar polimer-metal ikili kompleks sisteminde Cu2+'nin radyasyon etkisi ile Cu1+'e indirgenmesi, artan radyasyon dozu ile artıs göstermistir. Bu sonuçlar radyasyon enerjisinin ikili kompleksdeki Cu2+ iyonları tarafından absorblandıgı düsüncesini dogrulamıstır. Sitogenetik çalısmalardan ise molekül agırlıgı ve konformasyon degisiminin hücreye olan etkisinin farklı oldugu gösterilmistir. PAA ve komplekslerinin hücre ile olan etkilesiminde interpolimer kompleks olusumu ve kooperatif etkilesimin rolü oldugu gösterilmistir. PAA'nın belirli bir konsantrasyon aralıgında radyoprotektif bir etki gösterdigi belirlenmistir. Bu çalısmalar mevcut küçük molekül agırlıklı, organik radyoprotektif maddelere alternatif olabilecegi düsünülen daha etkili, düsük toksisiteye sahip radyoprotektörlerin gelistirilmesine bir baslangıç olması amacı ile yapılmıstır. Anahtar Kelimeler: Radyoprotektör, Suda çözünen polimer, PAA, polimer-metal kompleksi, MN, CA.

Farklı fonksiyonel gruplar içeren yeni tip çözünür porfirazin sentezi, karakterizasyonu ve komplekslerinin incelenmesi

Hızla ilerleyen ve büyük önem gösteren kimya sektörünün hem uygulamalı hem de temel bilim üzerinde önemle durulan konularından biriside tetra pirol türevi makrosiklik bilesikler olan porfirinler, ftalosiyaninler, tetrabenzoporfirinler ve porfirazinlerdir. Porfirazinler sahip oldukları periferal konumdaki fonksiyonel grupların özelliklerine göre; optik, magnetik ve elektronik özellikleri sergileyecek potansiyele sahiptirler. Ayrıca gösterdikleri yüksek simetri, düzlemsellik ve elektron delokalizasyonu gibi özellikleri sebebiyle optik veri toplanması, elektrografi, gaz sensörleri, sıvı kristal, boyar madde ve tek boyutlu metaller gibi çok genis spektrumlu bir uygulama alanı açmıstır, kimyacılar ve spektroskopistler için çalısma konusu olmustur. Bu özelliklerinin yanında porfirazinler, sentezlenmesi ve izolasyonundaki kolaylık nedeniyle ftalosiyaninlere ve porfirinlere alternatif olarak karsımıza çıkmaktadır. Biz bu çalısmada baslangıç maddesi olan ditiyomaleonitril disodyum tuzunu, NaCN ve karbondisülsürden iki basamakta sentezledik. Daha sonra sentezlenen maleonitril tuzu sırasıyla, 4,5-Bis(bromomethyl)[Benzo-15-Crown-5], 1,2-Bis(bromometil)benzen, 3- phenilpropil-bromür ve 1-brom-3-metilbütan ile muamele edilerek, alkillendirme tepkimeleriyle dört farklı ligant sentezlendi. Elde edilen ligantlar magnezyum alkolat ile siklotetramerizasyonu sonucu magnezyum porfirazinleri (MgPz) sentezlendi. Burada 1 ve 2 ligandları porfirazin vermedi. MgPz lerin metalsiz türevlerine dönüsmeleri için CF3COOH ile oda sıcaklıgında karıstırıldı ve diger metal türevlerinin sentezlenmesinde H2Pz baslangıç maddesi olarak kullanıldı. Daha sonra farklı metal tuzlarıyla Zn(II), Ni(II) ve Co(II) asetatın etanol-kloroform karısımında geri sogutucu altında karıstırılarak kompleksleri elde edilmistir. Elde edilen ligand ve komplekslerin yapıları FT-IR, UV, Elementel Analiz, 1H NMR, GCMS, MS ve TLC yöntemleri ile incelenmis ve karakterize edilmistir. Sentezlenen MgPz1, H2Pz1 ve metal komplekslerinin sıvı kristal özelligi polarizasyon mikroskobu ve diferensiyel tarama (DSC) ile incelendi. Elde edilen sonuçlardan ligandlar ve komplekslerinin sıvı kristal özelliginin bulunmadıgı gözlenmistir. Metalin ve halka sübstitüentlerinin porfirazin türevleri üzerindeki etkisini incelemek için Dönüsümlü Voltametri yöntemi kullanılmıstır. Cobalt ürevleri hariç bu çalısmada incelenen her kompleks ayrıca halka merkezli indirgenmelerden kaynaklanan iki tersinir ve bir tersinir olmayan islemler içermektedir. Anahtar Kelimeler: Porfirazinler, çinko, nikel, kobal, dönüsümlü voltametri

El kremi üretiminde kullanılan yüzey aktif maddelerin kremin fizikokimyasal özellikleri üzerine etkileri

Bu tez çalışmasında su içinde yağ (O/W) emülsiyon tekniği kullanılarak yarı-katı (semisolid) formunda kozmetik bileşimde kremler hazırlandı. Bu kremlerde, farklı emülgatör miktarları ve kombinasyonları ile en kararlı yapıyı oluşturan emülgatörlerin belirlenmesi amaçlandı. Emülsiye edici ve kararlılığı sağlayıcı, farklı kimyasal yapıya sahip noniyonik yüzey aktif maddeler, sorbitan yağ asidi esterleri; sorbitan monostearat (Span 60) ve sorbitan monooleat (Span 80), sorbitan yağ asidi esterlerinin etoksilatlı türevleri; 20 etoksilatlı sorbitan monolaurat (Tween 20), 20 etoksilatlı sorbitan monostearat (Tween 60), 20 etoksilatlı sorbitan monooleat (Span 80) , 30 etoksilatlı oleat (Oleat 30) , 20 etoksilatlı setearat (Setearat-20) ve 2 etoksilatlı sitearat (Sitearat-2)'nin farklı kombinasyonları ile 15 ayrı krem hazırlandı. Hazırlanan kremler, tane boyutu, viskozite, yüzey gerilim ve elektrik iletkenliği analizleri ile karekterize edildi. Kremlerin kararlılıkları ile farklı emülgatör kombinasyonlarının kullanılması arasındaki ilişki, karşılaştırılmalı olarak incelendi.

Alüminyum ve bazı organik asitlerin etkileşiminin spektrometrik ve kromatografik yöntemlerle tayini

The interest to aluminium which is one of the most abundant element, increases with the knowledge of its harms to biologic and natural systems with its increase of usage recently. Aluminium is an element that can cause norological diseases such as Alzheimer, Parkinson with its harm on human metabolism. Bearing this in mind, some spectrometric determination techniques with some reagents are applied to determine the uptake of aluminium from the solution or to examine this uptake in the presence of different organic acids environment. Moreover, it is possible to clarify its chemical forms with chromotographic determination. Most part of the study was holded in Royal Liverpool University Hospital’s Clinical Biochemistry Laboratories for the project that was supported by British Council and some of it at Czech University, Agricultural Faculty, Soil Science Department for clarifying this effects of aluminium. In this study, tiron and pyrocathecol violet were used to determine aluminium spectrometrically. Additionally, the effects of some compounds such as sitric acid, maltol, lactate, acetate, acethylacetonate were examined for the determination of aluminium in the presence of these reagents. Also behaviour of (-)epicathecin, (-)epigallocatechin were studied for tiron. Some synthetic solutions were examined to separate the chemical forms of aluminium at pH 2,5 and it was tried to determine the forms at this pH by chromotographic determination. Additionally, the aluminium content in some daily used fruit juices and tea samples were analysed with GFAAS and ICP-OES methods. Keywords: Aluminium, spectrometric determination, tiron, pyrocathecol violet, chemical forms of aluminium. xii

Elektrokimyasal olarak oluşturulacak polianilin (PANI) kaplamanın demirli malzemelerin korozyon davranışları üzerine etkilerinin incelenmesi

öz DOKTORA TEZİ ELEKTROKTMYASAL OLARAK OLUŞTURULACAK POLİANİLİN (PANI) KAPLAMANIN DEMİRLİ MALZEMELERİN KOROZYON DAVRANIŞLARI ÜZERİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ Ali Tuncay OZYBLMAZ Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü KİMYA ANABİLİM DALI Danışman : Prof.Dr. Birgül YAZICI Yıl : 2004 Sayfa : 178 Jüri : Prof.Dr. Birgül YAZICI Prof. Dr. Mehmet ERBİL Prof.Dr. Nureddin ÇOLAK Prof.Dr. Sermin ÖRNEKTEKİN Doç. Dr. İlyas DEHRİ Bu çalışmada, paslanmaz ve yumuşak çelik elektrotların yüzeyleri okzalik asit çözeltisi içinde potansiyodinamik, potansiyostatik ve galvanostatik teknikler kullanılarak polianilin (PANI) ile kaplanmışlardır. Bu tekniklerden potansiyodinamik teknikle elde edilen filmlerin daha kaliteli olduğu bulunmuştur. Bu nedenle yumuşak çelik elektrot yüzeyi kıyaslamak amacıyla potansiyodinamik yöntemle ayrıca p- toluen sülfonik asit çözeltisi kullanılarak kaplanmıştır. Homojen ve yapışkan bir film elde etmek için, elektrot yüzeyi anilinin oksidasyonundan önce pasifleştirilmiştir. Elektrotların pasifliği, yüzeylerinde oluşan FeC2C«4 kompleksi ile daha iyi olduğu belirlenmiştir. PANI ile kaplanmış elektrotların hidroklorik ve sülfürik asit ortamlarında lineer polarizasyon direnci ve AC impedans eğrileri kullanılarak korozyon davranışları incelenmiştir. Yumuşak çelik elektrot yüzeylerinde sentezlenen polianilin kaplamaların korozyon dirençlerinin, paslanmaz çelik elektrotlara göre oldukça düşük olduğu bulunmuştur. Bu nedenle paslanmaz çelik elektrotların korozyona karşı dayanımı, PANI'nin katalitik etkisi ile oluşan oksit tabakasının kalitesi ile ilişkilidir. Anahtar Kelimeler: Polianilin, Okzalik asit, Potansiyodinamik, Paslanmaz ve yumuşak çelik

Fotobaşlatılmış polimerizasyon yöntemiyle hidrojellerin hazırlanması ve mekanik özelliklerinin saptanması

Günümüzde, Fotobaşlatılmış polimerizasyon yöntemi giderek artan bir öneme sahip olmaktadır. Fotobaşlatılmış polimerizasyon yöntemi ile hidrojellerin sentezi üzerine yapılan çalışmalar her geçen gün artmaktadır. Fotopolimerleşen sistemler , UV veya görünür ışınla aydınlatıldığında etkin radikalleri üretebilecek bir fotobaşlatıcının varlığına ihtiyaç duyarlar ve Polimerizasyonda kullanılan formülasyonların en önemli bileşenlerinden biri fotobaşlatıcılardır. Yüksek absorptiviteye sahip bir fotobaşlatıcı polimerizasyonu başlatan serbest radikalleri meydana getirirken, hidrojel sentezinde kullanılacak olan fotobaşlatıcıların aynı zamanda biyouyumluluğu, suda çözünürlüğü ve zehirleyici olmaması önem taşımaktadır.Bu çalışmada hidrojellerin hazırlanması fotopolimerizasyon tekniğiyle gerçekleştirildi ve fotobaşlatıcıların jelleşmedeki etkinlikleri incelendi. Faklı monomerlerin hidrojellerin su tutma kapasitelerine olan etkiside araştırıldı. Formülasyonlarda farklı konsantrasyonlarda polietilenglikol monoakrilat (PEGMA) ve çeşitli molekül ağırlıklarındaki polietilen glikol diakrilat (PEGDA), ile daha önce sentezlenen tiyokzanton türevi tek bileşenli fotobaşlatıcılar; (9-oxo-9H-Thioxanthen-2-yloxy)-asetik asit (TXOCH2COOH), (9-oxo-9H-Thioxanthen-2-yloxy)-sodyum asetat (TXOCH2COO-Na+), (9-oxo-9H-Thioxanthen-2-ylsulfonyl)-asetik asit (TXSCH2COOH), (9-oxo-9H-Thioxanthen-2-ylsulfonyl)-sodyum asetat (TXSCH2COO-Na+) ve I. Tip ticari bir fotobaşlatıcı; 4-(2-hidroksietoksi)fenil-(2-hidroksi-2-propil) kullanıldı. Formülasyonlar civa lambası ile jelleşme sağlanıncaya kadar aydınlatıldı. Fotopolimerizasyon yöntemi ile hazırlanan hidrojellerin sulu ortamdaki şişme davranışları şişme kapasitelerinin çevresel koşullara göre değişimi( pH ve sıcaklık) araştırıldı. Ayrıca farklı molekül büyüklüklerine sahip diakrilatlar kullanılarak çapraz bağ oranındaki değişimin jelleşme sürelerine ve su tutma kapasitelerine olan etkisi incelendi. Hidrojellerin yüzey morfolojileri taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile incelendi. Jelleşmenin kinetiğini incelemek amacı ile Fotopolimerizasyon işlemi Foto-DSC ile gerçekleştirildi , faklı ışık yoğunluklarında gerçekleştirilen polimerizasyonların ısı akışı, hızı, monomerlerin dönüşüm yüzdesi saptanarak farklı formülasyonlaradki fotobaşlatıcıların etkinlikleri kıyaslanmaya çalışıldı.Bu çalışmada hazırlanan hidrojellerin su tutma kapasitelerinin oldukça yüksek olduğu bulundu ve pH artışı ile su tutma kapasitelerinde belirgin bir artış saptandı.Anahtar kelimeler: Hidrojeller, Fotopolimerizasyon, Fotobaşlatıcı, Foto-DSC, SEM

Düşük sıcaklıkta termal enerji depolamasına uygun faz değiştiren maddelerin mikrokapsüllenmesi

Bu çalışmada Termal enerji depolaması için faz değiştiren maddelerin (Phase Change Material, PCM) mikrokapsülleri hazırlanmıştır. Kapsüllenmiş PCM'lerin hazırlanmasında koaservasyon yöntemleri kullanılmıştır. Bu çalışmada kapsül çekirdek materyali olarak parafin ve koko yağ asidi karışımları kullanılmıştır. Parafin mikrokapsülleri ure-formaldehit, melamin formaldehit P naftol- formaldehit ve jelatin-arap zamkı içeren dört farklı duvar materyalinden hazırlanmıştır. Koko yağ asidi karışımını mikrokapsülleme yönteminde jelatin-arap zamkı kapsül dış duvar materyali olarak kullanılmıştır. Kapsüllenmiş mikrokapsüllerin sertleştirme işlemi formaldehit ile yapılmıştır. Mikrokapsüllenmiş PCM'lerin partikül büyüklüklerinin dağılımları ve geometrik profilleri optik mikroskop ile analiz edilmiştir. Koaservasyon yöntemi ile elde edilen mikrokapsüller küresel geometrik profile sahiptirler. Karıştırma hızına veya süresine bağlı olarak kapsül boyutu 1 um' den 1 mm'ye kadar değişebilir. PCM'lerin faz değiştirme sıcaklıkları ve termal enerji depolama uygunluğu su ve hava banyosu yöntemi ile elde edilen erime donma eğrileri yardımıyla belirlenmiştir. Parafinin ve kapsüllenmiş parafinin gizli ısı depolama kapasiteleri Yinping tarafından önerilen sıcaklık dağılımı (temperature- history, Thistory) metodu ile belirlenmiştir. Bu deneyler sonucunda parafin ve koko yağ asidi karışımı için en iyi dış duvar materyalinin jelatin- Arap zamkı olduğuna karar verilmiştir.Anahtar kelimeler: Mikrokapsül, Kapsülleme, Faz Değitiren Maddeler (PCM), Koaservasyon, Thermal Enerji Depolama,

Değişik metal elektrotlarla elektrokimyasal yolla asidik ve bazik ortamlarda hidrojen gazı eldesi

Bu çalışmada, çıplak ve nikel kaplı gümüş, pirinç ve değişik metal bileşimlerine sahip çelik elektrotlarda asidik ve bazik ortamlarda hidrojen gazı çıkışı incelenmiştir. Bu amaçla üç elektrot tekniği kullanılarak katodik polarizasyon eğrileri ve hidrojen çıkışının gerçekleştiği farklı potansiyellerinde Nyquist eğrileri elde edilmiştir. Bu elektrotların hidrojen aşın gerilimlerini belirlemek amacıyla elektroliz yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca elektroliz yöntemi kullanılarak sisteme sabit 5 V potansiyel uygulanarak katotta açığa çıkan hidrojen gazı hacimleri ölçülmüştür. Elde edilen sonuçlardan, nikel kaplı elektrotlarda hidrojen aşın geriliminin düştüğü belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Hidrojen, Nikel Kaplama, Aşın Gerilim, AC İmpedans

1,3-disubstitue-2,3-dihidro-1H-naft-[1,3]oksazin bileşiklerinin sentezi

Sentetik organik ve ilaç kimyasında heterohalkalı bileşiklerin sentezleri, sentez yöntemlerinin geliştirilmeleri ve biyoaktif özelliklerinin incelenmeleri hemen her zaman güncelliğini korumuştur. Çeşitli substitue 1,3-oksazin bileşiklerinin antibiyotik, antitümör, antidepresan, ağrıkesici, iltihaplanma ve mantar önleyici özellikleri saptanmıştır. Ayrıca bu tür bileşikler halka-zincir tautomerik özellik göstermeleri ve N-sübstitue aminoalkol, kiral amin ya da azot-köprülü heterohalkalı siklik sistemlerin elde edilmesinde ara ürün olmaları nedeniyle de sentetik organik kimyada önem taşımaktadırlar.Betii'nin klasik metodu uygulanarak, 2-naftolün susuz metanolik amonyaklı ortamda çeşitli sübstitüe aromatik ve heterohalkalı aldehidler ile Mannich tip aminoalkilasyonu gerçekleştirilerek, 1,3-disubstitüe-2,3-dihidro-1H-naftoksazinler oluşturuldu.Sentezlenen yeni bileşiklerin yapıları FTIR, 1HNMR, 13CNMR ve kütle spektroskopik yöntemlerinden yararlanarak aydınlatıldı ve elementel analiz sonuçlarıyla kesinlik kazandırıldı.

Fosforlu insektisidlerin kalıntılarının belirlenmesi için basit bir yöntem geliştirilmesi

Bu çalışmada, meyve ve sebzelerdeki fosforlu pestisid olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bunun için hazır pestisidler kullanılarak uygun bir tanıma yöntemi geliştirilmiştir. Çalışmada öncelikle standart fosfat çözeltileri ve amonyum molibdat kullanılmış, oluşturulan fosfomolibdatı indirgeyerek molibden mavisi elde edilmiştir. Literatürdeki klasik olarak kullanılan indirgenlerin dışında bir indirgen olan m-fenilendiamin denenmiş ve çalışmanın ilk bölümünde bu indirgen ile fosfat tayini yöntemi geliştirilmiştir. İndirgeme işleme için uygun pH 1-1,5; molibden mavisinin oluşumu için uygun pH 5-6 olarak saptanmıştır. Oluşturulan molibden mavisi 705-710 nm'de absorbans verir ve fosfor cinsinden molar absorptivite katsayısı 2,95x10-3 L/mol×cm olarak saptanmıştır.Çalışmanın ikinci kısmında ise geliştirilen yöntem, dimetoat ve metil paration adlı iki fosforlu pestisidin tayini için uygulanmıştır. Pestisidler amonyum molibdat ile reaksiyon öncesinde bazik ortamda hidrojen peroksit ile bozundurularak fosfata dönüştürüldü. Temel amaç kalitatif tanıma olmakla birlikte kaba bir miktar tayini de yapılmıştır.

Tetrahidrokinolin türevlerinin triflat katalizörlü aza Diels-Alder reaksiyonu ile sentezi

Hetero halkalı sistemler ve sübstitüe türevleri organik kimyada önemli bir yere sahiptir; ayrıca endüstride ve ilaç sanayinde gittikçe geniş bir kullanım alanları bulunur. Piridin ve kinolin gibi azot içeren altı üyeli hetero halkalı bileşiklerin sentezinde aza-Diels-Alder reaksiyonu en yaygın kullanılan bir yöntemdir. Kobayashi ve grubu nadir yeryüzü elemetlerinin triflatlarının imin bileşiklerini başarılı bir şekilde aktive ettiğini yayınlamıştır. Triflatlar Lewis asitleri gibi çalışırlar, suya karşı dayanıklıdırlar, reaksiyonlardan sonra geri kazanılıp tekrar kullanılabilirler, reaksiyonların tamamlanması için belirli miktarları yeterli olmaktadır.Yapılan çalışmada, substitue aromatik aldehidler ile p-toluidinin reaksiyonundan elde edilen imin bileşiklerinin, nadir yeryüzü elementlerinin triflatından olan, Yb(OTf)3, varlığında, siklopentadienle reaksiyonları denenmiştir. Değişik reaksiyonlarda metal triflatların katalizör olarak etkisi araştırılmış ve yeni tetrahidrokinolin türevleri iyi verimler ile sentezlenmiştir.Elde edilen yeni bileşiklerin molekül yapıları spektroskopik yöntemlerle aydınlatılmıştır

Glukoz oksidaz ve katalazın ayrı ayrı ve birlikte immobilizasyonu ve karakterizasyonu

Öz DOKTORA TEZİ GLUKOZ OKSIDAZ VE KATALAZIN AYRI AYRI VE BİRLİKTE İMMOBİLİZASYONU VE KARAKTERİZASYONU Gül ÖZYILMAZ Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü KİMYA ANABİLİM DALI Danışman : Prof.Dr. S.Seyhan TÜKEL Yıl: 2005 Sayfa: 158 Jüri : Prof.Dr. S.Seyhan TÜKEL Prof. Dr. Levent KAYRIN Doç.Dr. Güzide YÜCEBİLGİÇ Doç.Dr. Mahmut ÇALIŞKAN Yrd. Doç. Dr. Ramazan BİLGİN Glukoz oksidaz (GOD), katalaz (CAT) ve glukoz oksidaz-katalaz (GOD- CAT) glutaraldehit ile aktifleştirilmiş florisil desteğine belirlenen en uygun koşullarda immobilize edilmiş, GOD-CAT ko-immobilizasyonunda birlikte ve sıralı immobilizasyon olmak üzere 2 farklı yöntem uygulanmıştır, immobilize GOD, immobilize CAT ve ko-immobilize GOD-CAT enzimlerinin katalitik etkinlikleri sırasıyla 2,2. 103, 4,8.104 ve 2,8.103 s^.M^olarak bulunmuş ve GOD'nin CAT ile ko- immobilize edilmesinin H2O2 inaktivasyonunun engellenmesinde etkili olduğu ve GOD aktivitesini arttırdığı gösterilmiştir. Aynca termal kararlılıkları, farklı ortamlarda depolama kararlılıkları ve tekrar kullanım kararlılıkları araştırılarak serbest enzim ile karşılaştmlmıştır. GOD-CAT'm birlikte veya sıralı ko- immobilizasyonu katalitik etkinlik ve maliyet açısından karşılaştırıldığında sıralı immobilizasyonun daha etkin ve ekonomik olduğu saptanmıştır, immobilize GOD, immobilize GOD + immobilize CAT karışımı ve ko-immobilize GOD-CAT enzimleri kesikli, geri beslemeli ve sürekli dolgu yataklı kolon reaktörlerde kullanılmış ve her üç reaktör sisteminde de en yüksek etkinliği ko-immobilize GOD- CAT'm gösterdiği, her üç enzim sistemi için en yüksek verimliliğin ise geri beslemeli dolgu yataklı kolon reaktöre ait olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Glukoz oksidaz, katalaz, florisil, kovalent immobilizasyon, ko- immobilizasyon

Nikel kaplı gümüş, bakır ve çinko elektrotlarda bazik ortamda hidrojen eldesi

öz YÜKSEK LİSANS TEZİ NİKEL KAPLI GÜMÜŞ, BAKIR VE ÇİNKO ELEKTROTLARDA BAZİK ORTAMDA HİDROJEN ELDESİ Mehmet Erman MERT ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ KİMYA ANABİLİM DALI Danışman: Yrd.Doç.Dr. Gülfeza KARDAŞ Yılı: 2005, Sayfa:84 Jüri: Yrd.Doç.Dr. Gülfeza KARDAŞ Prof. Dr. Birgül YAZICI Prof. Dr. Melih BAYRAMOĞLU Bu çalışmada, çıplak ve nikel kaplı gümüş, bakır ve çinko elektrotlarda bazik ortamda hidrojen gazı çıkışı incelenmiştir. Bu amaçla üç elektrot tekniği kullanılarak katodik polarizasyon eğrileri ve hidrojen çıkışının gerçekleştiği farklı potansiyellerde Nyquist eğrileri elde edilmiştir. Bu elektrotların hidrojen aşın gerilimlerini belirlemek amacıyla elektroliz yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca elektroliz yöntemi kullanılarak sisteme sabit 3 V potansiyel uygulanarak katotta açığa çıkan hidrojen gazı hacimleri ölçülmüştür. Elde edilen sonuçlardan, nikel kaplı elektrotlarda hidrojen aşırı geriliminin düştüğü belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Hidrojen, Nikel Kaplama, Aşırı Gerilim, AC İmpedans

Tiyoüre ve türevlerinin yumuşak çeliğin asidik ortamda korozyonuna sistematik etkilerinin elektrokimyasal olarak incelenmesi

öz DOKTORA TEZİ TİYOÜRE VE TÜREVLERİNİN YUMUŞAK ÇELİĞİN ASİDİK ORTAMDA KOROZYONUNA SİSTEMATİK ETKİLERİNİN ELEKTROKİMYASAL OLARAK İNCELENMESİ Muzaffer ÖZC AN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KİMYA ANABİLİM DALI Danışman: Doç. Dr. İlyas DEHRİ Yılı: 2005, Sayfa: 132 Jüri-.Doç. Dr. İlyas DEHRİ Prof. Dr. Birgül YAZICI Yrd.Doç.Dr. A.Murat GİZİR Prof. Dr. Mehmet ERBİL Prof. Dr. Melih BAYRAMOĞLU Tiyoüre(TU), metiltiyoüre(MTU), feniltiyoüre(PTU), tiyoasetamid(TAcA) ve tiyobenzamid(TBA) in yumuşak çeliğin O, IM H2SÛ4 çözeltisi içindeki korozyon davranışı üzerine etkileri derişime ve sıcaklığa bağlı olarak araştırılmıştır. Deneysel verileri elde etmek için alternatif akım impedansı, polarizasyon direnci ölçme ve akım-potansiyel eğrilerinin elde edilmesi yöntemleri kullanılmıştır. Bu maddelerin varlığında yüzde inhibisyon etkinliği(%IE), adsoıpsiyon serbest enerjisi(AGads) ve aktivasyon enerjisi(Ea) değerleri belirlenmiştir. Sonuçlar bu bileşiklerin iyi birer inhibitör olduğunu göstermiştir. Moleküler yapının inhibitör etkinliği üzerine etkisi ab initio kuantunı kimyasal hesaplamalar ile araştırılmıştır. EHOMO, ELUMO, LUMO- HOMO enerji farkı ve moleküler orbital yoğunlukları gibi elektronik özellikler hesaplanmıştır. Yüzde inhibisyon etkinliği(%IE) ile kuantunı kimyasal parametreler arasındaki ilişkiler tartışılmış ve belirgin ilişkiler görülmüştür. Anahtar kelimeler: Korozyon inhibitörleri, Tiyoüre ve türevleri, EIS, Kuantum kimyasal hesaplamalar

Bakırın klorürlü ortamdaki elektrokimyasal davranışlarına glikoz, maltoz, nişasta ve sodyum bütiratın etkisi

Bakırın klorürlü ortamlardaki korozyon davranışlarına glikoz, maltoz, nişastave sodyum bütiratın etkileri farklı pH'larda (4,0; 8,0) araştırılmıştır. Çalışmalardaelektrokimyasal üç elektrot tekniği uygulanmıştır. Bakır, kalomel elektroda karşıkorozyon potansiyelinden itibaren önce katodik yönde sonra da anodik yöndepolarizlenerek akım-potansiyel eğrileri çizilmiştir. Ayrıca Elektrokimyasal İmpedansSpektroskopisiyle polarizasyon dirençleri belirlenmiştir. Elde edilen elektrokimyasalsonuçlardan, pH'ın 4,0 olduğu koşullarda klorür iyonuna göre bakırın korozyonhızını sodyum bütirat haricinde kullanılan tüm organik maddelerin azalttığıbelirlenmiştir. pH=8,0'de ise nişasta'nın bakırın korozyonuna inhibitör olarak etkiettiği belirlenmiştir. Bu pH'da diğer maddeler ise etkin bir şekilde inhibisyonsağlayamamaktadır.Anahtar Kelimeler : Bakır, Korozyon, İnhibisyon, Pasivasyon, Elektrokimyasalİmpedans Spektroskopisi.

Vinilsülfon ve flor grubu içeren reaktif boyarmadde sentezi ve metal kompleksleri

ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİVİNİLSÜLFON VE FLOR GRUBU İÇEREN REAKTİF BOYARMADDESENTEZİ VE METAL KOMPLEKSLERİNurhan BOZOKÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜKİMYA ANABİLİM DALIDanışmanı : Yrd.Doç.Dr. Emel YILDIZYıl: 2005, Sayfa: 69Jüri: Yrd.Doç.Dr. Emel YILDIZProf. Dr. Hamit BOZTEPEYrd. Doç. Dr.Emel Ceyhun SABIRBu çalışmanın amacı; suda daha kolay çözünen, ışığa ve suya dayanıklıyüksek haslıkta yeni bir reaktif boyarmadde ve metal komplekslerini sentezlemektir.Bu çalışmada; 1-hidroksi-2-(p-sulfatoetilsülfonil)fenilazo-7-(2,4-difloro)fenilazo-8-amino naftalin-3,6-disülfonik asit di sodyum tuzu (HSFANS) ve Cr(III),Co(II), Ni(II), Cu(II) geçiş metalleri ile kompleksleri sentezlenmiştir. Analitik vespektroskopik yöntemlerle yapıları aydınlatılmaya çalışılmıştır. Sentezlenen buboyarmaddeler tekstil elyaflarına (selülozik elyaf, pamuk ve viskon) uygulanarakuluslararası standartlardan Marks & Spencer ve ISO 105'e göre yıkama, ter, sürtmeve ışık haslıkları incelenmiştir.Çalışma sonucunda amaca uygun olarak suda çok kolay çözünen, yıkamahaslığı yüksek, boyama sonucunda açık renkler veren reaktif boyarmadde ve metalkompleksleri elde edilmiştir.Anahtar Kelimeler:dis azo boyarmadde, metal kompleks, vinilsülfon grubu, florgrubu.I

Adana merkez ve kırsal alanlarda trafiksel kaynaklı organik hava kirleticileri ve atmosferik poliaromatik hidrokarbonlar

ÖZYÜKSEK LİSANSADANA MERKEZ VE KIRSAL ALANLARDA TRAFİKSELKAYNAKLI ORGANİK HAVA KİRLETİCİLERİ VEATMOSFERİK POLİAROMATİK HİDROKARBONLARSezen YALAKİÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜKİMYA ANABİLİM DALIDanışman : Prof. Dr. Hunay EVLİYAYıl: 2005, Sayfa: 121Jüri : Prof. Dr. Hunay EVLİYADoç. Dr. Sultan GİRAYDoç. Dr. Mesut BAŞIBÜYÜK188 atmosferik bileşen, Çevre Koruma Ajansı (EPA) tarafından tehlikeliatmosfer kirleticisi veya hava zehiri olarak tanımlanmıştır. Poliaromatikhidrokarbonlar her yerde rastlanan ve en önemli kanserojen hava kirleticilerindendir.Bu çalışmada atmosferik örnekler, trafiğin yoğun olduğu Adana merkez ve yoğunolmadığı kırsal bölgelerden alınmıştır. Örnekler Soxhelet' te 18 saat süreyle 200 mlaseton ve diklorometan karışımı ile ekstrakte edilmiştir. Ekstraktların analizi GC/MSkullanılarak gerçekleşmiştir. Sonuçlar Adana merkezde, ilçelere göre daha yüksekkonsantrasyonda poliaromatik hidrokarbon (PAH) ve diğer atmosfer kirleticisiolduğunu göstermiştir. En çok gözlenen PAH' lar naftalin ve oksijenli PAH' lardır.Birçok örneğin alkan, benzendikarboksilikasit, toluen, bifenil ve benzen içerdiğibulunmuştur. Bu sonuçlara göre trafiğin oldukça önemli PAH ve toksik havakirletici kaynağı olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: PAH, tehlikeli atmosfer kirleticileri, trafik yoğunluğu, AdanaI

Clemizole benzil penisilin ve streptomisin sülfat antibiyotiklerinin mikrobiyolojik miktar tayini

Antibiyotikler insan ve hayvanlarda oluan bakteriyel hastalıkların iyiletirilmesinde aktif rol oynar. Bu nedenle, antibiyotikler piyasaya verilmeden önce laboratuar aamasında mutlaka farmakopilerde belirlenmi veya gelitirilmi metotlar ile miktar tayini çalıması yapılır. Antibiyotiklerin miktar tayini çalımaları neticesinde analiz sonuçları spesifikasyonları karılıyor ise hammadde veya bitmi ürün olarak piyasaya verilir. Bu çalıma, Streptomisin sülfat ve Benzil penisilin adlı iki aktif madde içeren Clemipen-Strep mikrobiyolojik miktar tayini çalımalarının yöntemini kapsar. Clemipen-Strep piyasada bitmi ürün olarak satılmaktadır. Bu çalıma da Streptomisin sülfat için Bacillus subtilis ATCC 6633, Benzil penisilin için Staphylococcus aureus ATCC 12228 bakterileri kullanıldı. 24 saatlik inkübasyon sonucunda oluan inhibisyon zonları, zon okuma cihazı ile ölçüldü. Miktar tayini sonuçları, zon çaplarının potens formülüne girilmesi ile elde edildi. Bu sayede, bitmi üründe Benzil penisilin ve Streptomisin sülfat miktar tayini sonuçları elde edildi. Miktar tayini çalıma sonuçları Benzil penisilin için 362.7 IU/mg, 362.1 IU/mg, 363.6 IU/mg ve Streptomisin sülfat için 451.5 IU/mg, 454.9 IU/mg,453.2 IU/mg olarak elde edildi. Sonuçlar Benzilpenisilin için 359 IU/mg (% 90?115) ve Streptomisin sülfat için 449 IU/mg (%90?115) olan trend deerlerine uygun olduu tespit edildi. Anahtar Kelimeler: Streptomisin sülfat, Benzil penisilin, Antibiyotikler, Silindir petri metodu

Poliester esaslı yüzey aktif madde sentezi ve yüzey özelliklerinin incelenmesi

Folium salviae (adaçayı) ve radix (Liquiritae) Glycrryhizae (meyan kökü)'nın civa çeliğinin korozyonu üzerine inhibitör etkisinin araştırılması

Korozyonu önlemek amacıyla inhibitör kullanımı yaygın bir uygulamadır.Değişik kimyasalların bu amaçla kullanımı yanısıra son yıllarda doğal bitkieksraktlarının inhibitör olarak kullanımı ile ilgili çalışmalar da artmıştır.Bu çalışmada molekül yapıları gereği inhibitör olmaları muhtemel adaçayı vemeyan kökü ekstraktlarının civa çeliği üzerinde inhibitör etkinlikleri pH a bağlıolarak araştırılmıştır. Deneysel verileri elde etmek için alternatif akım impedansı,polarizasyon direnci ölçme ve akım potansiyel eğrileri elde edilmesi yöntemlerikullanılmıştır. Bu bitkisel ekstraktların varlığında yüzde inhibisyon etkinliği (%IE)değeri belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlardan pH a bağlı olarak inhibitör olmadurumunun değiştiği gözlenmiştir. pH=4 ve pH=4,5 de etkinlik (%30 ve %-8)gözlenmezken pH ın 5 olmasıyla inhibitör etkinliği % 85-90 ların üzerine çıkmış vepH=7 den sonra bu etkinlik tekrar azalmaya başlamıştır. Meyan kökünün ise tüm pHlarda iyi bir inhibitör olmadığı gözlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Civa çeliği, korozyon inhibitörleri, adaçayı ve mayan kökü, EIS.I

Metalomesogenlerde floroalkil zincirlerinin mesomorfik özelliklere etkisi

Metal içeren sıvı kristaller (metalomesogenler); metal içeren bileşiklerin spesifik özellikleri ile sıvı kristalin düzen ve hareketliliğini kombine ederler. Ayrıca bu moleküler sistemlerdeki metal atomlarının varlığı, ilginç mesomorfik ve fiziksel özellikler sergilemesi beklenen çok çeşitli moleküllerin dizaynına olanak sağlar. Semi-florlanmış alkil zincirlerinin metal içeren sıvı kristal sistemlere girişi, bu zincirlerin moleküldeki diğer ünitelerden uyumsuzluğu ve mikro-segregasyonu sebebiyle; erime noktası, geçiş sıcaklıkları, mesofaz şekli, mesofaz kararlılığı ve fiziksel özelliklerin önemli değişimlerine neden olur. Bu araştırmada, florlanmış akiral yan zincirler taşıyan kiral imin ligandları ve bunların klor-köprülü dinükleer paladyum(II) kompleksleri sentezlenmiştir. Elde edilen bileşiklerin yapıları spektroskopik yöntemlerle (UV, 1H- ve 13C-NMR, MS) ve elementel analiz ile aydınlatılmıştır. Mesomorfik özellikleri polarizasyon mikroskobu ve diferansiyel tarama kalorimetri kullanılarak incelenmiştir. Sonuçta, (i) akiral yan zincirlerdeki flor atomunun, florlanmamış kiral alkil zincirinin ve komplekslerdeki metal atomu varlığının, (ii) floroalkil zincirlerdeki flor atomu sayısının ve (iii) semi-florlanmış alkil zinciri sayısının sentezlenen çubuksu molekül yapısındaki bileşiklerin mesomorfik özellikleri üzerine etkisi tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: Sıvı kristaller, metalomesogenler, semi-florlanmış mesogen, imin, paladyum(II) kompleksi.

Yeni "bent-core" mesogenlerin sentezi ve sıvı kristal özelliklerinin incelenmesi

Sıvı kristal araştırmalarında geniş bir alana sahip olan bükülmüş şekildeki mesogenlerin, sentezi ve fiziksel özelliklerinin aydınlatılması için son yıllarda oldukça fazla çaba sarfedilmiştir. Bükülmüş moleküler şekillerinden dolayı, "muz şekilli sıvı kristaller" olarak adlandırılan bu bileşikler, akiral konformasyona sahip olmalarına rağmen, mesofazlarında moleküler kiralite göstermektedirler. Bu moleküller B fazları olarak adlandırılan birçok farklı mesofaz ile tanımlanırlar. B fazları arasında, elektro optiksel değişimler smektik B2, B5 ve B7 fazlarında gözlenmiştir. Çalışmanın amacı, yeni muz şekilli mesogenlerin ve siloksan türevlerinin dizaynı, sentezi ve yapılarının aydınlatılmasıdır. Bu amaçla, sentezlenen "bent-core" bileşiklerinin ve hacimli farklı siloksan türevlerinin alkenik uç yardımıyla "bent-core" bileşiklere eklenmesi ile oluşan siloksan türevlerinin sıvı kristal davranışları incelenmiştir. Sentezlenen "bent-core" bileşiklerinin ve siloksan türevlerinin yapıları spektroskopik yöntemler kullanılarak tayin edilmiştir (1H-NMR, 13C-NMR, 29Si-NMR, MS). Sentezlenen yeni bileşiklerin mesomorfik özellikleri polarizasyon mikroskobu ve diferansiyel tarama kalorimetrisi (DSC) ile aydınlatılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sıvı Kristaller, "Bent-core" Mesogenler, Muz Şekilli Bileşikler.

Folium theae (çay)'ın civa çeliğinin korozyonu üzerine inhibütör etkisinin araştırılması

Bu çalışmada. Folium Theae ( FT, siyah çay )'nin civa çeliği elektrodununkorozyonu üzerine inhibisyon etkileri sülfat ve klorürlü ( HCl, NaCl ( pH ≈ 6 ),H2SO4 ve Na2SO4 ( pH ≈ 6) ) ortamlarda, farklı pH ve farklı miktarlarda ( 0, 125 ml,250 ml ) incelenmiştir. A.C. İmpedans yöntemiyle Nyquist diyagramları elde edilmişve lineer polarizasyon yöntemi ile Rp değerleri belirlenmiştir. Tüm deneylerde üçelektrot tekniğinden yararlanılmıştır. Folium Theae'nin oda koşullarında civa çeliğiüzerindeki inhibitör etkinliği saptanmaya çalışılmış ve tüm çözelti ortamlarında,FT'nin inhibitör özelliği gösterdiği saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Folium Theae, Civa ÇeliğiI

Alevli atomik absorpsiyon spektrofotometri ile kurşun tayini ön zenginleştirilmesi ve ayrılmasında modifiye silikajelin kullanımı

Kurşun zehirli olduğu bilinen bir ağır metaldir. Ancak çevre, biyolojik, yiyecek ve jeolojik örneklerinde bulunan kurşun miktarı, atomik absorpsiyon spektrofotometrisi (AAS) gibi tekniklerin tayin limitlerinin altında olmasından dolayı çok zordur. Bu tayinlerin yapılabilmesi için kurşunun çeşitli ön zenginleştirme metotları ile zenginleştirilmesi gerekir. Bu çalışmada kurşunun zenginleştirilmesi ve ayrılması için silikajel katı desteği, fonksiyonel grup içeren tiyobarbitürük asit (L1), 5-amino-1,3,4-tiyadazol-2-tiyol (L2), kromotropik asitin sodyum tuzu (L4), tiyosalisilik asit (L5) ve o,o'-dietilditiyofosfat (L6) gibi ligandlar ile homojen yolla modifiye edilmiştir. Modifiye edilen sorbentlerin (P1, P2S, P4, P5 ve P6) karakterizasyonu için FT-IR, 13C CPMAS NMR, 29Si NMR ve o,o'-dietilditiyofosfat bağlı silikajel için 31P NMR'ı, elementel analizleri, XPS ile yüzey analizleri ve TGA-DTA ile ısı geçişleri analizleri kullanılmıştır. Ayrıca sentezlenen sorbentlerin BET ile yüzey alanları belirlenmiştir. Tüm tekniklerle sentezlerin yapılabildiği görülmüştür. İnorganik kurşun tayinleri AAS ile organik kurşun türleri de GC-MS'de SIM metodu ile çalışılmıştır. İnorganik kurşunun, Pb(II), sorpsiyonu için Batch (kesikli) yöntemi ile en uygun koşullar; pH, temas süresi, sorbent miktarı, kurşun(II) konsantrasyonu, çözelti hacmi belirlenmiş ve ayrıca desorpsiyon işlemlerinde geri kazanım çözeltisinin cinsi, miktarı ve konsantrasyonu bulunmuştur. Tüm sorbentler için sorpsiyon kapasiteleri belirlenmiş ve önzenginleştirme faktörleri hesaplanmıştır. Tüm sorbentler için en uygun pH 5,8, temas süresi 30 dakika ve sorbent miktarı da 0,1 g olarak bulunmuştur. Geri kazanma çözeltileri olarak P1, P2 ve P4 için EDTA çözeltisi, P5 için HNO3 çözeltisi ve P6 için de HCl çözeltisi kullanılmıştır. Kurşunun zenginleştirilmesinde kullanılan sorbentlerin önzenginleştirme faktörleri 15 ile 150 arasında bulunmuştur. Ayrıca sorbentlerin kapasite sonuçları ortalama 46 ile 72 ?mol Pb(II)/g sorbent olarak bulunmuştur. Sentezlenen sorbentler vişne suyuna eklenen Pb(II)'nin tayininde kullanılmış ve sadece P5 sorbentinin eklenen Pb(II)'nin tamamını sorpladığı gözlenmiştir. Ayrıca sorbentler ile yabancı iyonların ortamında kurşun tayin edilmiştir. Sadece, P5 sorbenti kurşun(II)'ye seçicilik göstermiştir. Organik kurşun türleri için ise P4 numaralı sorbent performans göstermiştir. P5 sorbenti için tanınma sınırı 3,69 ?gL-1, tayin sınırı da 12,29 ?gL-1 olarak bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Modifiye silikajel, Kurşun, Tiyobarbitürük asit, 5-Amino-1,3,4-tiyadazol-2-tiyol, Kromotropik asit, Tiyosalisik asit, o,o'-Dietilditiyofosfat, A-AAS, GC-MS 1

Borun insan ve bitki için önemi ve bazı üzüm çeşitlerinde bor tayini

ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİBORUN İNSAN VE BİTKİ İÇİN ÖNEMİ VE BAZI ÜZÜMÇEŞİTLERİNDE BOR TAYİNİBurcu SAYGIDEĞER DEMİRÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜKİMYA ANABİLİM DALIDanışman: Prof. Dr. Osman SERİNDAĞYıl: 2005 , Sayfa: 57Jüri: Prof. Dr. Osman SERİNDAĞDoç. Dr. Bilgehan GÜZELProf. Dr. Zülküf KAYABor, birçok bitkide bulunan ve insan beslenmesinde önemli bir eser elementolarak düşünülmektedir ayrıca metabolizma için oldukça gereklidir. Niğde(Kemerhisar) ve Adana (Pozantı) yörelerinden temin edilen 10 çeşit üzüm (Vitisvinifera) örneğinde eser miktarlardaki bor H-asidi ile salisilaldehitin bor katalizlikondensasyon reaksiyonuna dayanan azometin-H spektrofotometrik yöntemi ile tayinedilmiştir. Optimum şartlar altında oluşan sarı renkli kompleksin 412 nm' dekiabsorbansı, bor (III) konsantrasyonu ile lineer artış göstermektedir. Sonuç olarak 10üzüm örneğinin bor içeriklerinde farklılıklar bulunmuştur.Anahtar Kelimeler : Azometin-H., Vitis vinifera, bor tayini, üzümde bor.I

Toprağa adsorbe haldeki karbamatlı pestisitlerin güneş ışığı etkisi altında bozunma süreçlerinin incelenmesi

Kilce ve humusça zengin iki toprağa adsorbe olan iki değişik karbamatpestisitinin kuru ve nemli koşullarda, güneş ışığı etkisi altında bozunmaları incelendi.Her iki pestisit de nemli koşullarda, karşıt gelen kuru koşullarda kıyasla daha hızlıbozundular. Kilce zengin toprağa adsorbe olan pestisitler, karşıt gelen humuslutoprağa adsorbe durumlara kıyasla daha hızlı bozundular. Bozunma ara ürünlerininesas olarak pestisitlerin hidrolizinden kaynaklandığı saptandı, buda nemli ortamdakuru ortama kıyasla neden daha hızlı bozunmasının gerçekleştiğini açıklamaktadır.Hümik asitlerin gevşek, üç boyutlu yapısının pestisit ve su moleküllerini polarfonksiyonlu gurupları ile sıkıca bağladığı ve bununda hidrolizi yavaşlattığı sonucunavarıldı, Diğer taraftan, kilin yapısındaki lewis asit bölgelerinin pestisit moleküllerininhidrolizinde katalitik etki yaparak hidrolizi hızlandırdığı düşünülmektedir.Anahtar kelimeler: Karbamat , Kil, Humus, Toprak, Hidroliz.I