374
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilere kelimelerin öğretimi
Bu çalışmanın konusu Türkçe kelimelerin anlamsal bağıntılı, bir konu etrafında dönen ve anlamca birbirinden bağımsız kelime grupları ile sunulmasının yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin algısal kelime öğreniminde hangisinin daha etkili olduğunu araştırmaktır. Nicel bir çalışma olan araştırmamızın örneklemini 2012 ? 2013 öğretim yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Dil Eğitimi ve Araştırmaları Merkezi?nde Türkçe öğrenen 21 öğrenci oluşturmuştur. Çalışmamızın konusuna uygun olarak belirlenen alt problemlere yönelik hazırlanmış son testler ve ötelenmiş son testler veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Bu çalışmada öğrencilere her bir derste 8 kelime olmak üzere 9 saatlik uygulama sonunda 72 kelime sunulmuştur. Her dersin sonunda öğrencilere öğrendikleri kelimeler ile ilgili son test uygulanmış ve ders anlatımları bittikten sonra da eşit zaman aralıklarında ötelenmiş son testler uygulanmıştır. Çalışmamızda elde edilen bulguların sonucunda, kelime öğretiminde kullanılabilecek üç farklı gruplama yönteminin son test sonuçlarının aritmetik ortalamalarına göre en yüksek ortalamanın anlamca birbirinden bağımsız kelimelerde olduğu görülmüştür. Ancak bu yöntemlerin algıya dayalı kelime öğreniminde anlamlı bir fark meydana getirip getirmediği incelendiğinde de yöntemler arasında bir fark olmadığı görülmüştür. Yani Türkçe kelimelerin sunumunda kullanabileceğimiz anlamsal bağıntılı, bir konu etrafında dönen ve anlamca birbirinden bağımsız kelime gruplarının - öğretimin hemen sonrasında - aralarında anlamsal bir fark yoktur. Çalışmamızda kelime öğretiminde kullanılabilecek üç farklı gruplama yönteminin ötelenmiş son test sonuçlarının aritmetik ortalamaları incelendiğinde ise en yüksek ortalamanın bir konu etrafında dönen kelime grubunda olduğu görülmüştür. Kelimelerin üç farklı gruplanması yönteminin öğrencilerin algısal kelime öğreniminde anlamlı bir fark meydana getirip getirmediği incelendiğinde de ötelenmiş son testte istatistiksel olarak anlamlı bir fark ortaya çıkmıştır. Yani ötelenmiş son test sonuçlarına göre bir kelime gruplama yöntemi öğrencilerin algısal kelime öğreniminde anlamlı bir fark oluşturmuştur. Hangi gruplama yönteminin bu farkı oluşturduğu incelendiğinde ise kelime gruplama yöntemleri arasında bariz bir fark ortaya çıkmamakla birlikte anlamca birbirinden bağımsız ve bir konu etrafında dönen kelime grupları arasında istatistiksel olarak bir fark olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, öğretimin ardından belirli bir süre geçtiğinde, öğrencilerin bir konu etrafında dönen kelimeleri daha kolay hatırladıkları yargısına ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, kelime öğretimi, kelime grupları.
Cumhuriyet sonrası (1960-1980) çocuk romanlarında tema, dil ve eğitim öğeleri
Duygusal, bedensel ve zihinsel bakımdan sürekli gelişen, değişen ve kendini bütünlemeye çalışan bir varlık olan çocuk; bu süreçte kendisini ve çevresini de giderek daha iyi tanır.Öğrenme ihtiyacını soru sorarak, araştırarak ve en önemlisi de okuyarak gidermeye çalışır.Bizim bu çalışmamıza konu olan on ilâ on beş yaş arası çocukların bedensel ve zihinsel gelişimlerinde etkisi bulunan çocuk romanlarıdır. Araştırmamızda; Talip APAYDIN, Fakir BAYKURT, Kemal BİLBAŞAR, Abbas CILGA, Gülten DAYIOĞLU, Sulhi DÖLEK, Rıfat ILGAZ, Muzaffer İZGÜ, Tarık Dursun K., Hidayet KARAKUŞ, Mehmet SEYDA ve Cahit UÇUK olmak üzere, toplam on iki yazarın yirmi dört çocuk romanı tema, dil ve eğitim öğeleri açısından incelenmektedir. 1960-1980 arası dönemdeki romanlarda; dostluk, anne sevgisi, arkadaşlık, dayanışma, hoşgörü, yaşam sevgisi, çalışkanlık vb. temalar işlenmiştir.Bütün bunların içinde sevgi teması ağırlık kazanmış ve alt kolları olarak da anne sevgisi, hayvan sevgisi, arkadaş sevgisi ve Atatürk sevgisine değinilmiştir.Bu temaların yanında 1960'lı ve 1970'li yılların sosyal yaşamı, kültürel, ekonomik ve eğitim unsurlarıyla ilgili öğelere de yer verilmiştir.On -on beş yaş grubu çocuklarının sosyal yaşama ilişkin bilmeleri gerekenlere yönelik konulara ağırlık verilerek özellikle çevre kirliliği, bilgili olmanın önemi, barışçıl düşünce gelişimi, sağlıklı olmanın önemi vb. eğitsel konular işlenmiştir. Yazarlar, eserlerinde kullandıkları sözcüklerin çocukların anlayabilecekleri düzeyde olmasına dikkat ederek yabancı ve argo sözcüklerden uzak durmaya çabalamışlardır.Cümle seçimlerinde olumlu, kurallı, basit ve fiil köklü yükleme sahip olmasına özen göstermişler; çocukların konuşmaktan hoşlanacakları ikilemeler yanında yalın cümleler ile kısa ve anlaşılır paragraflardan oluşan metinler oluşturmuşlardır. Anahtar sözcükler: Çocuk, çocuk romanları, tema, dil, eğitim.
1981 ve 2005 programlarına göre hazırlanmış ilköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarındaki masal ve fabl metinlerinin işleniş süreçlerinin karşılaştırılması
Bu çalışma, 1981 ve 2005 programlarına göre hazırlanmış ilköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarındaki masal ve fabl metinlerinin işleniş süreçlerinin karşılaştırılmasını amaçlanmıştır. Türkçe eğitim programı 1981 yılından 2006 yılına kadar değişmeden uygulanmıştır. 2005 yılında programın değişmesiyle birlikte 2006 yılından itibaren yeni Türkçe öğretim programı uygulanmaya başlamıştır. Mevcut programın bırakılıp yeni bir program oluşturmanın nedeni, mevcut programın çağın ihtiyaçlarına cevap vermemesi, değişen teknolojiye ayak uyduramaması ve çağdaş öğretim yöntemlerinin yerine geleneksel eğitim anlayışını sürdürüyor olmasıdır. Programlarının birebir yansımasını görebildiğimiz ders kitapları programların uygulanmasında en önemli araçtır. Öğretim programları değiştikçe, programların felsefesine göre hazırlanan ders kitapları da değişmektedir. 1981 programında öğretim süreci tek bir kitapla yürütülürken 2005 programında öğretim süreci üç kitapla yürütülmektedir.Yapılan çalışmada tarama yöntemi kullanılmış ve 1981 Türkçe Eğitim Programı'na göre hazırlanmış dokuz adet ilköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitabındaki masal ve fabl metinleriyle 2005 Türkçe Öğretim Programı'na göre hazırlanmış dokuz adet ilköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitabındaki masal ve fabl metinlerinin işleniş aşamaları incelenmiş ve karşılaştırılmıştır.Çalışma sonunda 2005 programına göre hazırlanmış Türkçe ders kitaplarındaki masal ve fabl metinlerinin işleniş uygulamalarının, sözcük dağarcığının zenginleşmesinde, algılama ve kavrama yeteneğinin gelişmesinde, üst dizey bilişsel ve duyuşsal becerilerinin kazandırılmasında daha etkili olduğu görülmüştür. 1981 programının ise yazarların tanıtımı ve türle ilgili çalışmalar açısından 2005 programına göre daha kapsamlı olduğu sonucuna varılmıştır.
İlköğretim 6. sınıf Türkçe derslerinde dil bilgisi kavramlarının öğretilmesi ve kavratılması
Bu araştırmanın genel amacı, İlköğretim 6. sınıfta okuyan öğrencilerin dilbilgisi kavramlarını algılama düzeyleri ne seviyededir ve İlköğretim 6. sınıföğrencileri Türkçe dersinde gördükleri dil bilgisi kavramlarını istenilen düzeydeöğreniyorlar mı sorularına yanıt aramaktır.Araştırma nedensel karşılaştırmalı yöntem modelinde bir çalışmadır. AraştırmaAnkara ilinde çeşitli semtlerde bulunan biri özel, diğerleri devlet okulu olmak üzere onokul ve bu okullarda bulunan toplam 217 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmadaveri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından hazırlanan ve uzman görüşlerince onaylanan 30 soruluk test kullanılmıştır.Veri toplama aracından elde edilen sonuçlara göre öğrencilerin çoğunun 6. Sınıfdil bilgisi kavramlarını algılama düzeyleri düşük bulunmuştur. Özel okul ile devletokullarının kavramları algılama düzeyleri açısından karşılaştırılmasıyla, özel okulundaha başarılı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Sözcükler: Kavram, Dil bilgisi kavramları, Dil bilgisi kavramlarının Öğretimi.
Milli Eğitim Bakanlığının tavsiye ettiği 100 temel eser'deki hikaye kitaplarının ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin zihinsel becerilerini geliştirmedeki işlevleri
Bu araştırmanın amacı 100 Temel Eser'de yer alan hikâye kitaplarının ilköğretimikinci kademe öğrencilerinin zihinsel becerilerini geliştirmedeki işlevlerini irdelemektir.Çalışmanın ilk kısmında 100 Temel Eser genel olarak değerlendirilmiştir. Daha sonraZihinsel (Bilişsel) Alan ve bu alanda çalışmış kuramcıların fikirlerine yer verilmiştir. Yinebu bölümde ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin zihinsel gelişimleri hakkında bilgiverilmiştir. Çünkü çocukların zihinsel gelişimleri için seviyelerine uygun kitaplarokumaları çok önemlidir. Çocuklara verilecek her türlü metnin zihinsel iletiler yönüyleözenle seçilmiş olması gerekmektedir. Bu sebeple; çalışma için 100 Temel Eser'de yeralan hikâye kitaplarından 4 tanesi seçilmiştir. Bu kitaplar; Dede Korkut HikâyelerindenSeçmeler, Mevlana'nın Mesnevisinden Seçme Hikâyeler, İnsan Ne İle Yaşar, Yalnız Efeadlı hikâye kitapları ve bu hikâye kitaplarının içinde yer alan 78 hikâyedir.Hikâye kitapları, Türkçe Öğretim Programında yer alan Eleştirel Düşünme ve YaratıcıDüşünme zihinsel becerilerinin, altı adet alt zihinsel becerileri çerçevesinde incelenmiştir.Bu beceriler; Kuşku Temelli Sorgulayıcı Bir Yaklaşımla Konulara Bakma Becerisi, Sebepsonuçİlişkilerini Bulma Becerisi, Çıkarımda Bulunma Becerisi, Olaylara Farklı BakabilmeBecerisi, Sorunlara Benzersiz ve Kendine Özel Çözümler Bulma Becerisi, Bir Fikre ÇokFarklı Açılardan Bakma Becerisi'dir.Son olarak hikâyeler tek tek incelenerek hikâyelerde hangi zihinsel unsurlara yerverildiği tespit edilmiştir. Ve bu tespitlerden yola çıkılarak değerlendirmeler ve yorumlaryapılmıştır.
Cemil Sena'nın Türkçe'nin öğretimi üzerine yaptığı çalışmalarının değerlendirilmesi
ÖZDil, insanoğlunun temelini oluşturan çevresel ve kültürel faktörlerle, yaşam tarzıyla ve doğuştan gelen yeteneklerle oluşan bir etkinlikler bütünüdür.?Ana dili? insanın çocukluktan itibaren tabii ortamlarda öğrendiği ve kendisini bütün iletişim alanlarında en rahat ve kolay ifade edebildiği dil olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla ana dili kavramı, konuşan kişinin kendi dili ile arasındaki tabii ilişkisini göstermektedir. ?Öğretim? kavramı ise, okulda yapılan planlı programlı bir faaliyeti vurgulamaktadır. Çocuklar ilköğretim okuluna başladıktan sonra sistemli ve amaca uygun bir biçimde ana dili öğrenimi devam etmektedir.Bu çalışmada, insanoğlunun doğduğu andan itibaren öğrenmeye ve içselleştirmeye başladığı dilin kazanılması süreci, öğretim metotları, ana dil ve ana dli betimlenmeye çalışılmaktadır.Ünlü filozof ve yazar Cemil Sena'nın 1929 yılında yayınlanan Hususi Tedris Usulleri kitabında yer alan ?öğretim metodolojisi? incelenmiştir. Cemil Sena Ongun'un araştırmalarının ve incelemelerinin mahsulü olan bu eser; 1927-1928 senesi şehir ve köy kursları münasebetiyle İstanbul Erkek Muallim Mektebi'nde vermiş olduğu dersleri teşkil etmektedir.Dört yüz sekiz sayfadan ve dört bölümden oluşan kitabın birinci kısmı ele alınmıştır. Nitel araştırma tekniği ile incelenen bu çalışmada yer alan konular şu şekilde sınıflandırılmıştır.Girişte, ilkokulun görevi ve amacı, öğretmenin öğrenci üzerindeki etkisi, pragmatizm kuramının eğitimdeki rolü, ana dil ? ana dili kavramları, Cemil Sena'nın hayatı ve tedris usulleriyle ilgili olan kitapları ele alınmıştır.Birinci bölümde, alfabenin öğretimi ve metotları, okuma becerisi, okutulan kitabın nitelikleri, ezber yöntemi ve şiir okuma teknikleri, imlânın önemi, kompozisyon kuralları, dil bilgisi metotları ve yazı uygulaması ele alınmıştır.İkinci bölümde, Cemil Sena'nın dinleme eğitimi hakkındaki düşüncelerine ve dinlemenin önemine değinilmiş, dört dil becerisinin birbirinden bağımsız ediniminin mümkün olamayacağından bahsedilmiştir. Ayrıca dinleme becerisinin ilk okuma ve yazma öğretiminde okuma ve yazma becerisi kadar önemli olduğu, ilk öğretimin birinci sınıfında, dinleme becerisinin akademik başarıya olumlu etkisi kaleme alınmıştır.Üçüncü bölümde, yazarın okuma becerisiyle ilgili düşünceleri ele alınmıştır. Ayrıca okuma becerisini geliştirme çabaları hakkında izlenecek yöntem ve teknikler üzerinde durulmuştur.Sena'nın konuşma eğitimiyle ilgili görüşlerinin ele alındığı Dördüncü bölümde ise; çocuklara özgüvenle konuşmayı öğretmek; onların hiçbir etki ve baskı altında olmaksızın, yalnızca kendi istekleriyle herhangi bir konuda serbestçe düşünebilmesini, değerlendirme ve karşılaştırma yapabilmesini sağlamak için gerekli olan yöntemlerinden bahsedilmiştir.Beşinci bölümde, Cemil Sena'nın yazma becerisinden beklediği düzey; çocukların söylenenleri ya da gördüklerini yazabilmesidir. Bu doğrultuda yazarın, birinci sınıfta yazma becerisi açısından, planlama, düzeltme, yazdıklarını sınıf ortamında arkadaşlarına sunma düşünceleri üzerinde durulmuştur.Altıncı bölümde ise, tezimizin konusunu oluşturan, Cemil Sena'nın Hususi Tedris Usulleri adlı eserinin sadeleştirilmesi yapılmıştır.Sonuç olarak, hazırlanan bu tez öğretim metodolojisi, dil - kültür ilişkisi üzerinde dil öğretimi ve öğretmenlere yol göstermek adına incelenmiştir. Daha önce Cemil Sena'nın ?tedris usulleri? ile ilgili çalışmalar yapılmamıştır. İlk olarak bu tezde ele alınıp değerlendirilmiştir.Anahtar kelimeler: Dil, ana dil, ana dili, öğretim, öğretim metodolojisi.
6, 7, 8. sınıf türkçe çalışma kitaplarındaki dilbilgisi soruları ve kazanımlarının yenilenmiş bloom taksonomisine göre değerlendirilmesi
MEB Yayınları (2012) 6, 7, 8. Sınıf Türkçe Öğrenci Çalışma Kitabında yer alan dil bilgisi sorularının ve öğretmen kılavuz kitabındaki dil bilgisi kazanımlarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi?ne göre değerlendirilerek bilişsel alanın hangi basamağında yer aldığının belirlemesinin hedeflendiği bu araştırmada, elde edilen bulgular ışığında mevcut durum betimlenerek yorumlanmıştır. Araştırmada veri olarak kullanılan MEB Yayınları (2012) 6,7, 8. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabında yer alan dilbilgisi sorularının ve kılavuz kitaptaki dilbilgisi kazanımlarının değerlendirilmesinde nitel araştırma yöntemlerinden, betimsel analiz modeli benimsenmiş, bu nedenle belge tarama (doküman analizi) tekniği ve çalışmanın problem cümlesiyle ilgili olarak devlet okulu ve özel okullardaki Türkçe öğretmenlerinin görüşlerinin alınması amacıyla da görüşme yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler, araştırmanın alt problemleri kapsamında frekans ve yüzde hesaplamaları ile analiz edilmiş, güvenirliğin sağlanması için uzman görüşü ile desteklenerek değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma sonucuna göre, Türkçe dersi 6, 7, 8. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabında (MEB, 2012) yer alan dilbilgisi sorularının, %60,02?si bilişsel alanın alt düşünme basamaklarına ?hatırlamak, anlamak?, % 40,98?i ise, üst düzey düşünme basamaklarından uygulamak basamağına hitap etmektedir. Türkçe dersi MEB Yayınları (2012) Türkçe Öğretmen Kılavuz Kitabı nda (6, 7, 8. Sınıf) yer alan dilbilgisi kazanımlarının, %54,7 bilişsel alanın alt düşünme basamaklarından ?hatırlamak, anlamak?, %45,3?ü ise üst düzey düşünme basamaklarından ?uygulamak? basamağına hitap etmektedir. Yapılandırıcı yaklaşımın temel sayıltılarından olan yaparak yaşayarak öğrenme, dilbilgisi öğretiminin uygulama ağırlıklı olmasını ön görmektedir. Bu nedenle yapılan araştırma ve öğretmen görüşlerinin sonucuna göre, ?uygulamak? basamağındaki dilbilgisi kazanım ve sorularına daha çok yer verilmesi etkin dilbilgisi öğretimi için daha etkili olacağı düşünülmektedir. Bu incelemenin ve tespitler sonucundaki önerilerin alan öğretmenlerine ve alan ders ve çalışma kitabı hazırlayacak yazarlara fayda sağlayacağı düşünülmektedir.
Ortaokul Türkçe ders kitaplarında karakter çiziminin yeri
Bu çalışmada, ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki kurmaca metinler karakter çizimi (karakterizasyon) açısından incelenirken Türkçe dersi çalışma kitapları da etkinliklerde ve sorularda karakter çizimine verilen yer açısından değerlendirilmektedir. Metni betimleme, çözümleme ve yorumlama odaklı etkinlikler ve sorular için karakter çiziminin önemi ortaya konulmaktadır. Çalışmanın amacı; ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki kurmaca metinlerde karakter çizimine verilen yeri incelemek, karakter çiziminin önemini vurgulamak, etkinlik ve sorular üzerinden karakter çizimiyle ilgili çalışmaları değerlendirmektir. Bu kapsamda, karakter çizimiyle ilgili olan ortaokul Türkçe dersi programındaki kazanımlar, kazanımlar ile metinlerin, metinlere yönelik etkinlik ve soruların paralelliği, karakter çiziminin yeri, karakterlerin sunuluşu, karakter çizimi ile olay örgüsü, mekân, tema gibi ögelerin ilişkisi incelenmektedir. Araştırma, 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders ve çalışma kitaplarının karakter çizimi açısından incelenmesiyle sınırlıdır. Çalışmada nitel araştırma türlerinden içerik analizi yöntemi uygulanmıştır. Bu bağlamda, metinlerin yapısal ve anlamsal bütünlüğünü oluşturan karakter öğesinin metni hem yaratma hem de anlamlandırma açısından önemli rol oynadığı ders kitaplarından seçilen metinler üzerinden gösterilmiştir.
Dîvânu Lugâti't-Türk'te yer alan yabancılara Türkçe öğretimi unsurları
Bu araştırmanın temel amacı, Dîvânu Lugâti't-Türk'te yer alan yabancı dil öğretim unsurlarını incelemek ve bu unsurları günümüz eğitim sisteminde uygulamaya yönelik değerlendirmelerde bulunmaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma modeli olarak belge taraması seçilmiş ve veri analizi tekniklerinden de içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma içerisinde ikincil veri kaynaklarına da başvurulmuştur. Çalışma sonunda elde edilen bulgular; Dîvânu Lugâti't-Türk'te yer alan dil öğretim unsurlarının günümüzde yeterince bilinmediğini ortaya koymaktadır ve mevcut dil öğretim tekniklerindeki hataların bir an önce giderilmesi gerektiği yönündedir. Anahtar Kelimeler: Yabancı Dil, Türkçe, Dîvânu Lugâti't-Türk
Ortaokul Türkçe derslerinde kullanılan kurmaca metinlerde çatışma ögesi
Çalışmanın başlıca amacı, ortaokul Türkçe ders kitaplarında kullanılan kurmaca metinlerdeki 'çatışma' ögesini incelemek; kazanımlar, metinler, etkinlikler doğrultusunda çatışma ögesine ne derece yer verildiğini ve çatışmanın mahiyetini ortaya koymaktır. Bu çerçevede, çalışmada, 2013– 2014 eğitim öğretim yılında 5. 6. ve 7. sınıflarda okutulan MEB yayını Türkçe ders ve çalışma kitapları ile 2012-2013 eğitim öğretim yılında 8. sınıflarda okutulan Türkçe ders ve çalışma kitabındaki metinler ve etkinlikler, kazanımlarla paralelliği çerçevesinde çatışma odaklı olarak incelenmektedir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu doğrultuda belge taramasına dayalı metin çözümlemesi yapılmıştır. Anahtar Sözcükler: Türkçe Eğitimi, Kurmaca Metin, Çatışma
Dîvânu Lugâti't-Türk'te yer alan atasözlerinin yabancılara Türkçe öğretiminde kültür aktarımına katkısı üzerine bir değerlendirme.
Bu araştırmanın temel amacı, Türkçeyi yabancılara öğreten en eski eser olarak kabul edilen Dîvânu Lugâti't-Türk'te yer alan atasözlerini incelemek ve bu atasözlerinin kültür aktarımına katkısını belirlemektir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma modeli olarak belge taraması seçilmiş ve veri analizi tekniklerinden de içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma içerisinde ikincil veri kaynaklarına da başvurulmuştur. Yabancılara Türkçe öğretirken kültür aktarımının önemi aşikardır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, yabancılara Türkçe öğretimi alanında başvuracağımız en önemli eserlerden olan Dîvânu Lugâti't-Türk'ten yeteri kadar faydalanılmadığı görülmüştür. Bu bağlamda, Dîvânu Lugâti't-Türk'te yer alan atasözlerine yabancılara Türkçe öğretiminde yer vermenin kültür aktarımına katkıda bulunacağı düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Yabancılara Türkçe Öğretimi, Dîvânu Lugâti't-Türk, Atasözleri, Kültür Aktarımı.
Türk edbiyatının hayalperest çocuğu fantastik edebiyatın ortaokul (5,6,7,8) sınıflar Türkçe ders kitalarına yansıması
Türkçe öğretimi, genel olarak belirlenen amaç ve kazanımlara uygun olarak yapılır, bunu yapabilmek ancak doğru seçilen metinlerle mümkündür. Seçilen bu metinler Türkçe öğretiminin temel araçlarıdır. Ortaokul Türkçe kitaplarında yer alan metinler, bir yönüyle amaç ve kazanımlara göre hayal gücünü alabildiğine geniş kullanabilen, yerine kendini koyabilen, nesnel gerçekliği değiştirerek veya bozarak düşsel bir yaşamın oluşturulduğu kurmaca alemde yapılan gizemli yolculuğa davet etmelidir. Bu amaçlar doğrultusunda kitaplarda yer verilecek bir metin türü de fantastik metindir ve bu metinlerin ortaokul ders kitaplarında belirlenen amaç ve kazanımlara ulaşmada bu türe yeterince yer verilmediği gözlemlenmiştir.
Ortaokul Türkçe derslerinde anlatım türlerinin yeri, önemi ve işlevleri
Bireyleri günlük hayatlarında başarılı kılan en önemli etkenlerden biri dili doğru ve etkili kullanma becerisidir. Duygu ve düşüncelerini etkin bir dil kullanımıyla anlatabilen, okuduğu veya dinlediği bir metni sözlü ya da yazılı olarak ifade edebilen bireyler yetiştirebilmek, günümüz modern eğitim ve öğretim anlayışının temelini oluşturmaktadır. Sözlü ve yazılı anlatım gücüne sahip olan bireyler, toplumla daha sağlıklı ilişkiler kurabilecektir. Bu iyi ilişkiler de eğitim – öğretim kalitesini artıracak ve daha nitelikli bireylerin yetişmesine olanak sağlayacaktır. Sözlü ve yazılı anlatımı güçlü bireyler yetiştirmek, eğitim hayatında önem verilmesi gereken konulardan biridir. Ana dilin sözlü ve yazılı olarak doğru ve etkin bir şekilde öğretilmesi, metinsel bağlama uygun anlatım türlerinin kullanılması Türkçe derslerinin öncelikli meselelerinden biridir. Bireylerin üzerinde durdukları konuya uygun anlatım türlerini kullanmaları, sözlü ve yazılı anlatım çalışmalarının önemli bir yönünü oluşturur. Bu bağlamda çalışmamızda ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe dersi öğretmen kılavuzu ve öğrenci çalışma kitaplarında anlatım türlerine ne kadar yer verildiği, işlevselliği ve bu derslerin öğrencilere ne kazanımlar sağladığı incelenmektedir. Anlatım türlerinin öğrencilerin sözlü ve yazılı anlatım becerilerini geliştirmedeki yeri ele alınmakta, bu konunun Türkçe derslerinde daha işlevsel hale getirilmesi için neler yapılabileceği üzerinde durulmaktadır. Tezin amacı, önemi, yöntemi gibi noktaların belirtildiği giriş bölümünden sonra gelen ikinci bölümde tezin kavramsal çerçevesi oluşturulmakta, üçüncü bölümde ise 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe öğretmen kılavuzu / ders ve çalışma kitapları anlatım türleri bakımından değerlendirilmektedir. Sonuç niteliği taşıyan dördüncü bölümünde ise elde edilen bulgular değerlendirilmekte ve öneriler sunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Anlatım türleri, sözlü ve yazılı anlatım, ortaokul Türkçe dersleri, metin, çalışma kitabı.
Türkçe öğrenen Mısırlı öğrencilerin yazılı anlatımında yaptıkları ad durum eki yanlışları
Bu çalışmada, yabancı dil olarak Türkçe öğrenen Mısırlı öğrencilerin Türkçe öğrenirken yazılı anlatımda yaptıkları ad durum eki yanlışları incelenmiştir. Çalışma İskenderiye Yunus Emre Türk Kültür Merkezinde yabancı dil olarak Türkçe öğrenen temel sevideki 75 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Yapılan bu çalışmada İskenderiye'deki öğrencilerin yazma becerisinde yaptığı ad durum eki yanlışları tespit edilmiş ve bu yanlışların çözümüne yönelik öneriler sunulmuştur. Bu araştırmada öğrencilerin yazılı anlatım problemleriyle ilgili veriler, öğrencilere A1 seviyesi için, "1.Bir gününüzü anlatınız. 2.Ailenizi anlatınız. 3.Boş zamanlarınızı nasıl değerlendirirsiniz? Neler yaparsınız?"; A2 seviyesi öğrenciler için ise, "1. Arkadaşınızın e-postasını okuyunuz. Ona bir cevap yazınız. 2). Sizi en çok etkileyen film nedir? Niçin? Bu filmi anlatınız. 3).İnsanların hayatında teknolojinin yeri nedir? Teknolojinin Olumlu ve olumsuz yönlerini anlatınız." başlıklı konuların yazdırılmasıyla elde edilmiştir. Bu yazılı anlatım sırasında öğrenciler kendilerine verilen üç konudan herhangi birini seçerek yazmışlardır. Öğrencilerin Türkçe yazılı anlatımda yaptığı hataları, biçim bilgisi (morfoloji), ad durum ekleri (belirtme, kalma, ayrılma ve yönelme durumu) ve sözcük bilgisi şeklinde gruplara ayrılarak tarama yöntemiyle incelenmiştir.
Süleyman Şevket'in Kavaid-i Tahrir adlı eserinde yazma eğitimi ve günümüz Türkçe yazma eğitimi ile karşılaştırılması
Tezimize konu olan Süleyman Şevket'e ait Kavaid-i Tahrir adlı eser iki yüz otuz sekiz sayfadan oluşmaktadır. Çalışmamızda 1329 yılında yayınlanan kitap Latin alfabesine aktarıldıktan sonra günümüz yazma eğitimi çerçevesinde incelenmiştir. Kitap, Türkçe eğitiminin önemli bir yönünü oluşturan yazma eğitimi bağlamında ele alınarak, günümüz yazma eğitimi ile ilgili yazılmış bilimsel makalelerle sınırlıdır. Özellikle yararlandığımız Prof. Dr. Abdurrahman Güzel ve Doç. Dr. Halit Karatay Editörlüğünda yazılmış olan "Türkçe Öğretimi El Kitabı" ile Prof. Dr. Murat Özbay editörlüğünde yazılmış olan "Yazma Eğitimi" adlı kitaplarda yer alan konuyla ilgili yazılmış bölümler karışlaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Kavaid-i Tahrir'de dilin kaynağı, çeşitli açılardan dilin tarifi, dili tanımlayan nazariyeler, nazariyelerin eleştirisi, dillerin sınıflandırılması, noktalama işaretleri gibi konular örnek metinler üzerinden izah edildikten sonra bir beceri alanı olarak 'yazma' çeşitli yönleriyle ele alınmıştır. Diğer taraftan başarılı bir yazma eğitiminin ilkeleri örneklerle dikkate sunulur. Kitabın belki de en dikkat çeken kısmı, yazma becerisinin geliştirilmesi için nelere dikkat edilmesi gerektiği yönündeki önerilerin sıralandığı bölümdür. Kitapta metin yaratma sürecinin aşamaları sıralanır, metin türleri (mektup, hitâbet, hikâye, temâşa, şiir gibi) karşılaştırmalı olarak ortaya konur ve özellikleri çeşitli örnekler üzerinden tartışılır. Böylece yazma eğitiminin geliştirilmesi için gerekli hususiyetler örneklerle somut olarak verilir. Çalışmamızda Türkçe eğitiminin bir beceri alanı olan 'yazma eğitimi' odağa alınmıştır. Öncelikle Süleyman Şevket'in Kavaid-i Tahrir adlı Osmanlı alfabeli eseri, yazma eğitimiyle doğrudan ilgili kısımları Latin alfabesine aktarılmış ve kitap, günümüz yazma eğitimi bağlamında değerlendirilmiştir. Anahtar kelimeler: Süleyman Şevket, Kavaid-i Tahrir, Türkçe Eğitimi, Yazma Eğitimi
Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersinde kullandıkları dil ile sosyal medya ortamında kullandıkları dilin karşılaştırılması: Facebook örneği
Bu çalışmada, Ortaokul 8. Sınıf öğrencilerinin sosyal medyada yaptıkları dil yanlışları ile ders ortamında yaptıkları dil yanlışlarını karşılaştırmak amaçlanmıştır. Araştırma, 2014-2015 öğretim yılının ikinci yarıyılında Ankara ili Sincan ilçesindeki Semiha İsen Ortaokulu, 100. Yıl Ortaokulu ve Sühendam Kürklü Ortaokulu 8.sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Öğrencilerin yazdıkları kompozisyonlar, Facebook grubundaki paylaşımları ve öğrencilere uygulanan demografik özellikli anket sonuçları; ilişkili örneklem t-testi, ilişkisiz örneklem t-testi ve tek faktörlü ANOVA ile analiz edilmiştir. Öğrencilerin Facebook kullanımında yazım kuralları, noktalama işaretleri ve anlatım bozukluğu konularında, ders ortamında kullandıkları Türkçeye göre daha çok hata yaptıkları gözlenmiştir. Öğrencilerin sosyal medyada paylaşım yaparken dil kurallarına dikkat etmedikleri ve bunun farkında oldukları gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: sosyal medya, Türkçe eğitimi, facebook, yazım kuralları
Çocuk edebiyatına uyarlanmış klasik destanlar üzerine bir inceleme: Bilgin Adalı örneği
Çocukların fiziksel ihtiyaçları kadar önemli bir diğer konu ruhsal ihtiyaçlarıdır. Bu konuda önemli etkenlerden biri şüphesiz edebiyattır. Çağdaş yazarlar arasında yer alan Bilgin Adalı'nın çocuklara ve gençlere yönelik farklı türlerde eserleri bulunmaktadır. Bu çalışmada yetişkinler için yazılmış klasik destanların çocuk edebiyatına aktarımı bağlamında incelemek amacıyla yazarın destan türündeki eserlerinin çocuk edebiyatının temel ögeleri açısından irdelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, çocuk edebiyatının gelişimine, genel özelliklerine ve temel ögelerine yer verilmiştir. Kuramsal bilgilerden hareketle eser incelemelerine zemin oluşturulmuştur. Bilgin Adalı'nın destan türünde kaleme aldığı dört eseri (Troya Savaşı ve İlyada Destanı, Odysseia Destanı, Gılgamış Destanı, Oğuz Kağan Destanı), çocuk edebiyatının temel ögeleri olan; karakter, konu, ileti, dil ve anlatım, resim başlıkları altında incelenmiştir. Betimsel tarama yöntemiyle incelenen eserlerde, hedeflenen çocuk ve genç okurların yazınsal gelişim özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu eserlerin belirlenen ölçütlere uygun olduğu görülmüştür. Bu bulgulara dayanarak mevcut uyarlamaların başarılı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Destan türündeki eserlerin analizini içeren bu çalışmanın çocuk edebiyatı sahasında ele alınabilecek farklı edebî türlerin incelenmesine kaynaklık edeceği düşünülmektedir.
Türkçe eğitiminde kurmaca metinler üzerinden 5N1K kullanımı ve ortaokul Türkçe derslerindeki yeri
Bu çalışmada, Türkçe öğretiminde kullanılan Milli Eğitim Bakanlığına ait Türkçe ders ve çalışma kitaplarında yer alan kurmaca metinlerde 5N1K kullanımı ve bu kullanımın ders ve çalışma kitaplarındaki yeri hakkında bir değerlendirme yapılması amaçlanmıştır. Bu çerçevede 5., 6., 7. ve 8. Sınıf Türkçe ders ve çalışma kitaplarında yer alan metinler, etkinlikler ve sorular türlerine göre sınıflandırılmış ve bilişsel düzeylere göre tablolaştırılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman analizi (belge tarama)kullanılmıştır. Elde edilen bulgularda MEB 5, 6, 7 ve 8. Sınıf ders ve çalışma kitaplarında yer alan 5N1K sorularının sürekli tekrar eden bir kullanım içinde kaldığı, 5N1K sorularının öğrencilerin yaş seviyelerine dağılımlarının dengesiz olduğu, öğrencilerin bilişsel süreçlerinibulundukları yaş grubu ile orantılı olarak geliştirmekte yetersiz kaldığı görülmüştür. Çalışmanın, Türkçe eğitiminde ortaokul MEB Türkçe ders ve çalışma kitaplarında yer alan kurmaca metinlerde 5N1K kullanımı bakımından alana katkıda bulunabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Türkçe öğretimi, 5N1K, MEB ders ve çalışma kitapları, kurmaca metin, etkinlikler, sorular
Çeviri çocuk edebiyatı ürünlerindeki kültürel ögeler
Çalışmanın amacı çocukların kendilerine hitap edecek düzeyde yazılmış olan yabancı kaynaklı kitapları ilk okudukları zaman karşılaştıkları unsurları ele almaktır. Kendi yaşadıkları kültüre göre farklılık gösteren unsurlar taşıyan kitaplarda geçen olgular incelenerek ele alınmıştır. Çocuğun tanımı yapılarak başlanan çalışma, çocuk edebiyatının nasıl ortaya çıktığını, ne şekilde gelişim gösterdiğini ve şu an hangi boyutta olduğunu kapsamına almıştır. Çalışma içerisinde kültürel farklılıklar yaratan pek çok unsurla karşılaşılmıştır. Bütün bunların çocukların hayal dünyasında, oyun alanlarında ve sosyal yaşantılarında ne tür gelişimler gösterdiğine değinilmiştir. Yabancı dillerden Türkçeye çevirisi yapılmış olan çocuk hikayeleri ve romanlarından çıkartılan unsurlara çalışma içerisinde detaylı bir biçimde yer verilmiştir. Çalışma yöntemi eser kaynakların okunması ile sürdürülerek tamamlanmıştır. Varılan sonuçta çocukları farklı kültürlerle karşılaştırabilecek pek çok unsur bulunduğu tespit edilmiştir. Çocuklar, kendi yaşadıkları kültürlerin dışında karşılaştıkları bu unsurları merak edip araştırma boyutuna taşımaktadır. Çalışma, varılan sonuçla amacına ulaşmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocuk, Çocuk Edebiyatı, Kültür, Kültür Unsurları, Çeviri Metin
Yedi İklim Türkçe öğretim seti B1, B2 ve C1 seviyesi ders kitaplarındaki metinlerin yabancılara Türkçe öğretiminde kültür aktarımı açısından incelenmesi
Türkçe dünyada en çok konuşulan diller arasındadır. Türkçeyi öğrenme isteğinin artmasına paralel Türkçe öğretim kurumlarının sayısı da oldukça artmaktadır. Bu kurumlardan biri de yurt dışında hizmet veren Yunus Emre Enstitüsüdür. Yunus Emre Enstitüsü ve yurt içindeki bazı Türkçe öğretim merkezleri Temmuz 2015'ten ders kitabı olarak itibaren Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Türkçe Öğretim Setini kullanmaktadırlar. Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde hedeflenen sadece Türkçenin sistemini, dil bilgisi yapılarının öğretilmesi değil aynı zamanda kültürel aktarımın yapılarak, Türk kültürünü tanıtılması da demektir. Özellikle yurt dışında Türkçe öğretimi için ders kitabının niteliği çok önemlidir. Bu sebeple kitapların kültürel aktarım açısından yeterli donanıma sahip olması ve Türk kültürünü net bir şekilde yansıtabilmesi lazımdır. Bu çalışmada Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde metinlerle kültürel aktarımın nasıl yapıldığının belirlenmesi amacıyla Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Türkçe B1, B2 ve C1 kitapları incelenmiş ve kültür aktarımı açısından bu kitabın oynadığı rol belirlenmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi, Dil öğretimi, Kültür Aktarımı, Kültürlerarası Etkileşim
Göstergebilimsel çözümleme yönteminin Türkçe dersi okuma etkinliklerine uyarlanması
Bu çalışmanın amacı, Türkçe dersi okuma etkinliklerinde kullanılmak üzere göstergebilimsel yönteme dayalı çözümlemenin, öğrencilerin metni anlama becerileri üzerinde etkili olup olmadığının belirlenmesidir. Araştırma 2015-2016 öğretim yılının ikinci yarıyılında Ankara ili Etimesgut ilçesindeki Ahi Evran Ortaokulu 7. Sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada tek grup öntest sontest model uygulanmıştır. Bulgular kısmında, araştırmanın ilk bulgusuna ulaşmak amacıyla ilişkili örneklemler t testi uygulanmış ve öğrencilerin öntestten elde ettikleri puanlar ile sontestten elde ettikleri puanlar arasında anlamlı bir fark bulunduğu belirlenmiştir. İkinci bulgu için Tekrarlı Ölçümler İçin İki Faktörlü Anova Analizi uygulanmış ve öğrencilerin öntestten aldıkları puanlar ile sontestten aldıkları puanlar arasında cinsiyete göre anlamlı bir fark bulunmadığı görülmüştür. Son bulgu için ise Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve öğrencilerin öntestten aldıkları puanlar ile sontestten aldıkları puanlar arasındaki fark ile akademik başarı puanları arasında negatif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak, gösterge bilimsel yöntemin öğrencilerin sınıf içi öğrenmeleri üzerinde olumlu etkisinin olduğu ve yöntemin etkililiğinin cinsiyete göre fark göstermezken akademik başarıya göre fark gösterdiği ifade edilebilir. Göstergebilimsel yöntemin akademik başarısı düşük öğrencilerin testten aldıkları puanı arttırmaları bakımından daha etkili olduğu gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Türkçe eğitimi, okuma eğitimi, hikaye çözümleme, göstergebilimsel çözümleme, eyleyenler şeması
Gürcü öğrencilerin yazma becerileri (Batum Şota Rustaveli Devlet Üniversitesi Türkoloji bölümü örneği)
Bu çalışmada, yabancı dil olarak Türkçe öğrenen Gürcü öğrencilerin Türkçe öğrenirken yazılı anlatımda yaptıkları yanlışlar incelenmiştir. Çalışma Gürcistan'daki Batum Şota Rustaveli Devlet Üniversitesi'nin Türkoloji Bölümünde 2016-2017 eğitim öğretim yılında orta seviyede okuyan kırk beş Gürcü öğrenci üzerinde yapılmıştır.Yapılan bu çalışmada Gürcü öğrencilerin yazma becerisinde yaptığı yanlışlar tespit edilmiş ve yanlışların çözümüne yönelik öneriler sunulmuştur. Tez dört ana bölümden oluşmaktadır: Giriş bölümde araştırmanın gerekçelerini oluşturan "Problem Durumu", "Araştırmanın Amacı ve Önemi", "Araştırmanın Kapsamı ve Sınırlılıkları", "Araştırmanın Yöntemi", "Materyal", "Verilerin Toplanması ve Analizi", "Tanımlar" başlıklarına yer verilmiştir. "Çalışma İle İlgili Temel Kavramlar"araştırmanın birinci bölümündedir."Bulgular ve Yorumlar" çalışmanın ikinci bölümünü oluşturmaktadır.Çalışmanın üçüncü bölümü "Sonuç ve Öneriler" bölümüdür. Araştırma sürecinde ölçme aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu" ve "Dereceli Puanlama Anahtarı" kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, öğrencilere anket uygulanarak ve 150-200 kelimelik birer bilgilendirici ve hikaye edici kompozisyon yazdırılarak toplanmıştır.Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Ölçme süreci sonunda elde edilen bulgulardan hareketle veriler, Microsoft Office Excel ve Microsoft Word programlarında tablolaştırılarak,araştırmanın sonuçlarına yer verilmiş ve bu sonuçlar ışığında çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Yazma Becerisi, Dil Öğretimi,Yabancılara Türkçe Öğretimi.
Ortaokul Türkçe ders kitaplarında metafor
Dil, bir milletin tarihine, geleneklerine, duygu ve düşüncelerine sahip çıkan ve de onları gelecek nesillere aktarmasını sağlayan en önemli iletişim aracıdır. Türk dili anlama ve anlatma yönünden zengin özellik ve yöntemlere sahip bir dildir. Anlama ve anlatımda başvurduğu en önemli yöntemlerden biri de ''metafor''lardır. Metaforlar, insanın çevresini ve olayları anlamlandırmasını sağlayan, anlamsız görünenlerden deneyimlerinin de yardımıyla anlam çıkarmasına yardımcı olan bir formdur. Anlamlandırma sürecinde büyük etkisi olan metafor sadece dilde değil, düşünce ve eylemlerimizde de etkilidir. Soyut fikirlerin somutlaştırılmasında, anlaşılması zor olanın kolay hâle getirilmesinde ve bilinenden bilinmeyene ulaşılmasında metafor en önemli yardımcılardandır. Türkçe dersi anlama ve anlatma becerilerini kapsayan bir derstir. Bu anlamlandırma ve anlatımlarda soyut kavramlara yönelme özellikle ortaokul düzeyinde gerçekleşmeye başladığı için bazı zorluklar yaşanabilir. Bu zorlukların aşılması için dilin tüm kuralları ve anlama-anlatma teknikleri Türkçe dersinde öğretilmeye çalışılır. Bu öğretim en sağlıklı şekilde Türkçe ders kitaplarının yardımıyla yapılabilir. Bu yüzden de Türkçe ders kitaplarında yer alan metinler öğrencilerin dil, düşünce ve eylemlerini etkiler. Bu çalışma ile ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan metaforlu söyleyişlerin anlama ve anlatma becerilerindeki rolü ve kullanım sıklığı incelenip belirli kategoriler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışmamızda öncelikle metaforun kapsamına giren söz sanatları ve metafor ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Daha sonra Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerdeki metaforlu söyleyişler tablolar halinde sunulmuştur. İlk tabloda söz sanatlarına bağlı olarak ortaya çıkan metaforlar değerlendirilmiştir. Buna göre metaforlu söyleyiş örneğine en çok 6. sınıf metinlerinde rastlanılmıştır. 6. sınıf konuları içinde ''sözcükte anlam'' konusu yer alır. Bu yüzden bu sonuç doğal ve tutarlı bir sonuçtur. Sınıfların geneline bakıldığında metaforlu söyleyiş kapsamında en çok ''istiare/eğretileme'' sanatından yararlanılmıştır. Türkçede ''metafor''un sözcük karşılığı olarak genellikle ''istiare'' kullanılır. Bu sonuç bunu desteklemektedir. Metinlerde istiare dışında teşbih, mecaz, mecaz-ı mürsel, deyim, teşhis gibi farklı söz sanatlarına bağlı metaforlu söyleyişler de mevcuttur. Diğer tabloda kategorilere göre metaforlu söyleyiş örneklerine yer verilmiştir. Bu kategoriler ''insan, hayvan, doğa, duygu, nesne/eşya, yer, şekil ve diğer'' olmak üzere ''sekiz''e ayrılmıştır. Metaforlu söyleyiş örneği en çok ''doğa'' kategorisindedir. 5. sınıflarda ''Sağlık ve Çevre''; 6, 7 ve 8. sınıflarda ''Doğa ve Evren'' temalarının yer alması bu sonuçta etkilidir. Metaforlu söyleyişler somut ve soyutluk açısından da değerlendirilmiş olup soyutluk üzerinden oluşturulan metaforlu söyleyişlere en çok 8. sınıf metinlerinde rastlanılmıştır. Bu öğrencilerin zihinsel gelişimine uygun bir sonuçtur. Türkçe ders kitaplarında metaforlu söyleyişlere daha sık yer verilmelidir. Metaforlu söyleyişler öğrencilerin zihinsel ve dilsel gelişimi için gerekli ve yararlıdır.
Öğretmen adaylarının sözlü anlatım öz yeterlik inançlarının değerlendirilmesi
Konuşma; duygu, düşünce, istek ve hayallerin sözel olarak karşı tarafa iletilmesidir. Sosyal bir varlık olan insan, diğer insanlarla olan ilişkilerinde büyük oranda bu beceriyi kullanır. İnsan konuşma yeteneğine doğuştan sahip olsa da doğru ve etkili bir konuşma eğitim ile mümkündür. İyi bir konuşma eğitimi, iyi yetişmiş ve alanında yeterli öğretmenler tarafından verilecektir. Bu aşamada, Sosyal Öğrenme Kuramı'nın öncüsü Bandura'nın öz yeterlik kavramı ön plana çıkmaktadır. Kısaca öz yeterlik, bireyin bir alandaki yeterliğine olan inancıdır. Birey, yeterli olduğu oranda başarı sergileyecek ve başarısı oranında öz yeterliği artacaktır. Bu çalışmanın amacı, öğretmen adaylarının sözlü anlatım öz yeterlik inançlarını saptayıp elde edilen sonuçları bazı değişkenlere göre değerlendirmektir. Araştırma, "İlişkisel Tarama Modeli"nde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesinde öğrenim gören öğretmen adayları oluşturmaktadır. Örneklemi ise Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesinin Türkçe Öğretmenliği, İngilizce Öğretmenliği, Bilgisayar Öğretmenliği, Sınıf Öğretmenliği, Okul Öncesi Öğretmenliği, İlköğretim Matematik Öğretmenliği ve Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümlerinde öğrenim gören 1. ve 4. sınıf öğretmen adayları oluşturmaktadır. Çalışmada, geçerliği ve güvenirliği saptanmış "Sözlü Anlatım Öz Yeterlik Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, çalışmaya katılan öğretmen adaylarının sözlü anlatımları konusunda kendilerini iyi ( =3,7) düzeyde gördükleri saptanmıştır. Bölümlere göre elde edilen bulgulara göre; Okul Öncesi Öğretmenliğinde öğrenim gören öğretmen adaylarının sözlü anlatım öz yeterlik inançları ( =3,86) en yüksek düzeyde çıkarken, İlköğretim Matematik Öğretmenliğinde öğrenim gören öğretmen adaylarının sözlü anlatım öz yeterlik inançları ( =3,56) en düşük düzeyde çıkmıştır. Sınıf seviyelerine göre anlamlı bir fark elde edilemezken, cinsiyete göre kız öğretmen adaylarının erkek öğretmen adaylarına göre sözlü anlatımlarında kendilerini daha yeterli gördükleri söylenebilir. Boyutlar arasında en yüksek aritmetik ortalamaya ( =4,06) sahip olan boyut 4. boyut (Dinleyici Faktörü) olarak tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Konuşma, Sözlü Anlatım, Öz Yeterlik, Sözlü Anlatım Öz Yeterliği.
Bir halk anlatısı olan bilmecenin eğitimsel işlevi
Bu araştırmanın temel amacı, bilmeceleri çeşitli yönlerden inceleyerek ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin bilmecelerin yapısal özelliklerine bağlı anlama durumlarını saptamaktır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2014-2015 eğitim-öğretim yılı İzmir ili Buca ilçesi ilkokullarında öğrenim gören 438 (219 Kız, 219 Erkek) 4. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma, tarama modelinde betimsel bir araştırma olup, öğrencilerin bilmeceleri anlamaya ilişkin var olan durumları tespit edilmiştir. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen, "Bilmeceleri Anlama Ölçeği" ile elde edilmiştir. Veriler SPSS 15.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde, varyans analizlerinden Mann-Whitney U testi, Kruskall-Wallis testi kullanılmıştır. Ayrıca her bir soru için yanıtlanma örüntüsünü ortaya koymak amacıyla kay kare (x²) istatistiği yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin bilmeceleri anlamlandırma düzeyleri düşük çıkmıştır. Ayrıca bilmeceleri anlama düzeylerinde cinsiyet, anne ve baba eğitimi, gelir seviyesi ve bilmecelerin biçimsel özellikleri arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bilmece, Eğitim, Dilsel ve DüĢünsel GeliĢim, Söz Varlığı
İlköğretim Türkçe ders kitaplarının Milli Eğitim ve Türkçe dersinin genel amaçları bağlamında tematik analizi
Eğitim, bireylerde yaşantılar yoluyla kalıcı izli davranış değişikliği oluşturma sürecidir. Bu sürecin nitelikli olması iyi bir öğretim programının hazırlanmasına bağlıdır. Programlar öğretim sürecinin planlanarak doğru ve düzenli bir şekilde kullanılmasını sağlar. Öğretim sürecinde de en temel araç ders kitaplarıdır. Ders kitaplarının nitelikli olması eğitim ve öğretimin de kalitesini arttıracaktır. Ders kitapları hem öğretmenlerin hem de öğrencilerin ortak kullandıkları, öğrencilere öğretim programının hedeflediği davranışları kazandırmada etkili güce sahip önemli materyallerdir. Özellikle Türkçe ders kitapları içinde barındırdıkları metinler ile bu rolü en iyi üstlenebilecek materyallerdir. Ortaokul dönemi öğrencilerinin okumayı sevme ve okuma alışkanlığı kazanmasında çok önemli bir dönemdir. Bu dönemdeki ders kitaplarının hem öğretim programının hedeflerini iyi yansıtması hem de öğrencilerin temel becerileri de kazanarak okuma sevgisi ve alışkanlığı kazandıracak biçimde hazırlanması gerekmektedir. Bu çalışmada "İlköğretim Türkçe Ders Kitaplarının Milli Eğitim ve Türkçe Dersinin Genel Amaçları Bağlamında Tematik Analizi" yapılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde araştırma problemi, amaç, araştırmanın önemi ve sınırlılıklar gibi başlıklar işlenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde dil, eğitim, yapılandırmacı eğitim, tematik yaklaşım, ders kitapları, metin ve tema gibi araştırmanın konusuyla yakından ilgili olan kavramlar kuramsal bilgiler verilirmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde araştırmanın yöntemi açıklanmıştır. Çalışmanın dördüncü bölümünde "Bulgular ve Yorumlar" başlığı altında Türkçe ders kitaplarındaki temalara yer verilmiş ve ders kitaplarında yer alan metinler hem Milli Eğitimin hem de Türkçe dersinin genel amaçları dikkate alınarak incelenmiştir. Beşinci ve son bölümde de incelemelerle ilgili sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Çalışmanın sonucunda İlköğretim Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin genel olarak Milli Eğitimin ve Türkçe dersinin genel amaçlarına uygun olduğu belirlenmiştir. İncelenen metinlerde bazı eksiklikler de tespit edilip bu eksikliklerin giderilmesi için önerilerde bulunulmuştur.
Ortaokullarda çalışan Türkçe öğretmenlerinin öğrenme alanlarına ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi
Ülkemizde ana dili eğitimi Türkçe dersleriyle öğrencilere aktarılmaktadır. Türkçe Öğretim Programları'nı uygulayan kişiler Türkçe öğretmenleridir. Türkçe öğretmenleri bu programlar hakkında doğru tespitler yapabilirler. Programın eksik yanlarını belirleyebilir, doğru yanlarını ön plana çıkarıp ders verimini artırabilir ve bu doğru yönleri sonraki programa aktarmada program geliştirmecilere fikir verebilirler. Bu sebeple Türkçe öğretmenlerinin Türkçe Öğretim Programları'yla ilgili düşünceleri oldukça önemlidir. Bu araştırmada da Türkçe öğretmenlerinin Türkçe Öğretim Programları'yla ilgili düşünceleri değerlendirilmek istenmiştir. Ortaokullarda çalışan Türkçe öğretmenlerinin öğrenme alanlarına ilişkin görüşlerini değerlendirmek amacıyla yapılan bu çalışmanın modeli, konunun bütüncül olarak analiz edilmesine imkan veren nitel çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu Şanlıurfa'da Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ortaokullarda çalışan Türkçe öğretmenleri oluşturmaktadır. Bu öğretmenler Şanlıurfa ili Haliliye, Karaköprü ve Eyyübiye ilçelerinde yer alan farklı ortaokullardan "basit seçkisiz örneklem" yöntemine göre belirlenmiş 60 Türkçe Öğretmeninidir. Verilerin toplanmasında öğretmen görüşme formu kullanılmıştır. Bu formda, öğretmenlere standartlaştırılmış açık uçlu görüşme yöntemiyle dört soru sorulmuştur. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırmaya ait dört alt problem cümlesi bulunmaktadır. Bu alt problem cümleleri Türkçe öğretmenlerinin öğrenme alanlarına yönelik kazanım, hazırlık çalışmaları, etkinlik ve ölçme değerlendirme uygulamalarına ilişkin görüşlerini elde etmek amacıyla ortaya çıkarılmıştır. Elde edilen verilere göre araştırmaya katılan Türkçe öğretmenlerinin 38'i Türkçe Öğretim Programları'nda yer alan öğrenme alanlarına ilişkin kazanımlara, 45'i Türkçe Öğretim Programları'nda yer alan öğrenme alanlarına ilişkin hazırlık çalışmalarına, 39'u Türkçe Öğretim Programları'nda yer alan öğrenme alanlarının etkinliklere yansımasına, 39'u da Türkçe Öğretim Programları'nda yer alan ölçme ve değerlendirme uygulamalarına yönelik olarak olumsuz görüş bildirmişlerdir. Anahtar Sözcükler: Türkçe Öğretim Programı, Öğrenme Alanları,Kazanımlar, Hazırlık Çalışmaları, Etkinlikler, Ölçme ve Değerlendirme Uygulamaları.
Ortaokul Türkçe ders kitaplarının değer iletimi açısından incelenmesi
Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin giderek arttığı günümüz toplumunda insani değerler giderek azalmaktadır. Akılcılığa önem verirken sevgi, saygı, hoşgörü, çalışkanlık, dürüstlük gibi değerleri yitirmeyen bireylerin yetişmesi hem bireysel hem de toplumsal açıdan büyük bir önem arz etmektedir. Bireysel ve toplumsal açıdan gelişimin sağlanabilmesi için kültürel ve evrensel değerlere verilen önemin artması gerekmektedir. Eğitim-öğretim sürecinin vazgeçilmez birer parçası olan ders kitapları değer iletimi konusunda önemli bir yere sahiptir. Ders kitaplarında yer alan ve Türkçe'nin her türlü imkânından ve söz varlığı zenginliğinden yararlanılarak oluşturulmuş olan edebi eserler yoluyla milli ve evrensel değerlerin kazanılması sağlanmaktadır.Değer iletiminde önemli bir işleve sahip olan okulun, öğretim programının, örtük programın ve programın yansımaları olan ders kitaplarının değer iletimi açısından incelenmesi gerektiği düşünülmektedir. Buna dayanarak Türkçe ders kitaplarının değer iletimi açısından incelenmesinin bireysel ve toplumsal gelişim açısından önemini belirlemek gerekmektedir. Bu çalışmada Milli Eğitim Bakanlığına ait ortaokul Türkçe ders kitaplarının değerler iletimi açısından incelemesi yapılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ders kitaplarının seçilmesinin sebebi ülke genelinde birçok okulda bu kitapların kullanılması ve Türkçe ders kitaplarının öğretim materyali olmasının yanında değer iletimini sağlayan önemli kaynaklardan olmasıdır. Çalışmada Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak hazırlanmış ders kitaplarındaki metinler Schwartz'ın Değerler sınıflandırmasına göre incelenmiştir. Metinler doküman analizi ve betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Bu bölümler; giriş, ilgili yayın ve araştırmalar, yöntem, bulgular ve yorumlar ve sonuç bölümüdür.
Klasik şiir öğretiminde yapısal olarak Leff ü Neşr sanatından yararlanma
Araştırmamız daha çok Klasik edebiyatta kullanılan söz sanatlarından biri olan Leff ü neşr sanatının Klasik şiir öğretiminde kullanılma boyutunu ve bunun önemini ortaya koymaktadır.Klasik edebiyatı anlamak için öncelikle onun yapısını ve edebiyatın bu çok önemli ürünü olan şiirin sanatla ilişkisini sorgulamak gerekmektedir. Bu amaçla klasik şiirin kurgusunda önemli bir sanat olan Leff ü Neşr dikkate alınmalıydı. Bu edebî sanatları daha iyi görebilmek ve Klasik şiiri daha iyi anlayabilmek için farklı yüzyıllardan seçilmiş, muhtelif dîvânlardan örnekler seçip onların açıklamalarını yaptık ve Leff ü Neşr kurgusunu gösterdik. Örneklerin kurgusundaki yapı gereği sanat değerlendirmesi Düzenli ve Düzensiz Leff ü Neşr olmak üzere iki başlık altında toplanmıştır.Anlam ile ilgili bir sanat olan Leff ü Neşr kurgusunu anlamak birçok edebî sanatı anlamaktan daha güç ve karmaşıktır. Bu sebeple Leff ü Neşr sanatının olduğu beyitler alınmış, beyitlerde geçen bilinmeyen kelimelerin anlamları ve beyitlerin nesir diliyle ifadesi verilmiş, daha sonra bu beyitler yorumlanmış ve Leff ü Neşr kurgusu ortaya konmuştur.Çalışmamızda ulaştığımız sonuçlar, yukarıda verilen bilgilerin tamamının değerlendirilmesi sonucu elde edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Klasik şiir, Edebî sanatlar, Leff ü Neşr.
Cumhuriyet Döneminde Turhal-Zile-Artova havzasında yetişen âşıklar ve âşık kul semaî'de gelenek, etkileşim ve eğitim
Tezimizin içeriğini ?Turhal-Zile-Artova havzasında yetişen âşıklar? oluşturmaktadır. Anadolu'da yaşayan âşıklar arasında yoğun bir etkileşim ve âşıklık geleneği görülmektedir. Âşıklar, hem dönemlerinde hem de sonraki dönemlerde seslerini geniş kitlelere duyurabilmişlerdir. Bu yolla kendilerinden sonra gelen âşıklara da bir nevi rehber görevi görmüşlerdir.Anadolu da âşıkların çok olduğu ve âşıklık geleneğinin nesilden nesle aktarılarak sürdürüldüğü yer konumundadır. Âşıklıkta etkileşimin ve usta-çırak ilişkisinin çok önemli bir yeri vardır. Âşığın içinde yaşadığı çevre ve bağlı bulunduğu gelenekler de âşık edebiyatının oluşmasında belirleyicidir. Anadolu sahasında gördüğümüz usta-çırak ilişkisi, saz çalma, bade içme gibi geleneklerin Turhal-Zile-Artova havzasındaki âşıkların arasında daha güçlü ve yaygın olduğu konusunda örnekler verildi.Dil ve üslûp özellikleri incelenmesinde sözel kaynaklardan yararlandık. Daha sonraki bölümlerde bu havzada yaşayan âşıklardan ve âşıkların şiirlerinden örnekler verdik. Çalışmamızın son bölümünde Turhal'ın ünlü âşıklarından Âşık Kul Semaî'nin yaşamını, sanatını ve şiirlerini detaylı olarak ele alıp inceledik.Anahtar Sözcükler: Zile-Turhal-Artova, Âşıklık Geleneği, Âşık Edebiyatı, Âşık Kul Semaî
Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde halk hikayelerinden yararlanma
Bu çalışmada Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde halk hikâyelerinden yararlanılabilir mi sorusuna yanıt arandı.Belgesel tarama yöntemiyle ilgili yayın ve araştırmaları incelediğimizde Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesinde yazınsal metinlerden yararlanma yollarının yeterince araştırılmamış olduğunu gördük. Gerek Avrupa Birliği'nin çok dillilik ve çokkültürlülük anlayışıyla gerek iletişimsel yöntemin kültürlerarası iletişimi amaç olarak benimsemesiyle yabancı dil öğretiminde yazınsal metin kullanımı önem kazanmıştır. Dilin en iyi işlendiği ve kültür birikiminin en iyi yansıdığı ürünler yazınsal metinlerdir.Avrupa Birliği'nin çokdilli, çokkültürlü bireyler yetiştirme ilkesiyle birlikte yabancı dil dersleri çokkültürlülüğe açılmanın bir yolu olarak ele alınmaya başlamıştır. Yabancı dil dersleri dili öğretirken kültür farklarına hoşgörüyle yaklaşabilen bireyler yetiştirme görevini de taşımaktadır. Böylece dünya barışına katkı sağlayabilecek bir görev yüklenen yabancı dil dersleri özgün metinlerle ve özellikle yazınsal metinlerle bu görevi yerine getirebilir.Yabancı dil derslerine ve yazınsal metinlere yüklenen bu sorumluluk hangi metinlerle, hangi düzeyde ve nasıl çalışmak gerektiği konularının araştırılmasını gerekli kılmaktadır. Yabancı dil öğretiminde, kitaplarda çeşitli türlerden metinlerin kullanılması öğrenme ortamını tekdüzelikten kurtarmak için gereklidir. Bu nedenlerle Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde üzerinde hiç çalışılmamış olan halk hikâyelerini çalışmamızın konusu olarak ele aldık.Halk hikâyelerinin eğitsel amaçları sağlayabilmesi için -diğer bütün yazınsal türler gibi- basitleştirilmiş metin haline getirilmesi gerektiği görülmektedir. Bu nedenle Tahir ile Zühre metnini basitleştirilmiş metin haline getirdik. Türkçeye uygun bir formül olduğundan Sönmez modeline göre metni inceledik. Metnin okunabilirlik seviyesinin anlaşılabilir olduğunu gördük. Metni görsel olarak da sunabilmek için resimlettik. Metnin giriş bölümünü dinleme metni olarak kullandık. Ana olaylar bölümünü okuma metni olarak kullandık. Alıştırmaları Bloom'un bilişsel sınıflandırmasına uygun olarak hazırladık. Amacımız halk hikâyelerinden yararlanma yollarını göstermek olduğu için yapılabilecek her türlü çalışmayı örneklemeye çalıştık. Örnekler ders saati süreleri dikkate alınarak hazırlanmamıştır, öneri niteliğindedir.Türk halk hikâyeleri sadece kültür hazinesi değildir aynı zamanda ilgi çekici bir içeriğe sahiptir, yapısı gereği yaratıcı ve üretici çalışmalarla dil becerilerini geliştirmeye, kültür karşılaştırmaları yapmaya oldukça uygundur. Bu nedenle Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesinde halk hikâyelerinden yararlanmanın yolları üzerine yapılan bu çalışmanın alana özgün bir katkı sunacağı düşünülmektedir.
13. ve 15. yüzyıllar arası halk şiirinde gelenek ve eğitim
Bu çalışmanın amacı 13. ve 15 yüzyıllar arası halk şiirinde gelenek ve eğitim unsurlarını incelemektir. Çalışmanın başında öncelikle İslamiyet Öncesi ve İslâmiyet Sonrası Türk Edebiyatı hakkında bilgi verilmiş, tasavvuf, tasavvufun Anadolu'daki etkisi ve tarikatlar konusu üzerinde durulmuştur.Araştırmanın devamında sırasıyla 13., 14. ve 15. yüzyıllarda Anadolu'da genel siyasi ve sosyal görünüm incelenmiş, bunlar hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Ayrıca bu yüzyıllarda dikkati çeken, Hacı Bektâş-ı Velî, Yunus Emre, Said Emre, Âşık Paşa, Hacı Bayrâm-ı Velî, Seyyid Nesîmî, Kaygusuz Abdal, İbrahim Tennûrî, Eşrefoğlu Rûmî gibi şairlerin hayatı ve edebi yönleri üzerinde durulmuştur.Çalışmanın sonraki bölümünde ?Halk Şiirinde Gelenek? konusu ayrıntılı olarak irdelenmiş, 13. ve 15. yüzyıllar arasında belirlemiş olduğumuz halk şairlerimizin şiirlerinde gelenek konusu araştırılmıştır. Bu araştırma sonucunda 13. ve 15. yüzyıllar arasında incelemiş olduğumuz şairlerde ?Mahlâs Kullanma Geleneği?nin ilk örnekleri görülmüştür. Bunun yanı sıra ?Bade İçme? geleneğinin örneği değişik bir şekilde sadece Kaygusuz Abdal'da görülür. ?Usta-Çırak? geleneğinden hareketle mürid-mürşid ilişkisine şiirlerinde yer veren Yunus Emre, Nesîmî ve Kaygusuz Abdal olmuştur. Sadece Yunus Emre'nin Risâlet'ün Nushiyye adlı eserinin sonlarındaki bir beyitte ?Tarih Düşürme? geleneğinin izlerine rastlanılmıştır. ?Nazire Yazma Geleneği?nin ilk örneği XIII. yüzyılda Yunus Emre'nin Ahmed Yesevî'nin bir şiirine yazdığı nazirede görülür. XIV. yüzyılda Said Emre ve Âşık Paşa ile XV. yüzyılda da İbrahim Tennûrî, Yunus Emre'nin birer şiirine nazire yazmışlardır. Âşıklık geleneklerinden biri olan ?Dedim-Dedi Tarzı Şiir Söyleme Geleneği?nin örneğine XV. yüzyılda İbrahim Tennûrî'nin bir dörtlüğünde rastlanılmış; ayrıca yine bu yüzyılda Eşrefoğlu Rûmî'nin bir şiirinin tamamen bu geleneğe örnek teşkil ettiği tespit edilmiştir. Âşıklık geleneklerinden ?Âşık Karşılaşmaları, Askı-Muamma Geleneği ve Saz Çalma? geleneklerinin örnekleri ise XIII. ve XV. yüzyıllar arasındaki incelenmiş olan şairlerin şiirlerinde görülmemiştir. Çalışmanın bu bölümünde ek olarak XIII. ve XV. yüzyıllar arası incelenmiş olan halk şairlerinin şiirlerinde etkileşim konusuna değinilmiş; dikkati çeken noktalar madde başlıkları halinde sıralanmıştır.Çalışmanın bu bölümünde ise XIII. ve XV. yüzyıllar arasında belirlenmiş olan, yukarıda da isimleri geçen, halk şairlerinin şiirlerinde eğitim konusu incelenmiş, o dönem insan eğitiminde ?Din, Tasavvuf ve Genel Ahlâk Anlayışı? olmak üzere üç ana başlığın ön plana çıktığı görülmüştür. Bunlar altında alt başlıklar belirlenip, ulaşılan bulgular sınıflanarak yorumlanmıştır.Sonuç olarak bu çalışma bize, halk şiiri geleneklerinin hepsinin olmasa da bir kısmının ilk örneklerinin XVI. yüzyıldan daha önce görüldüğünü ortaya koyar. Çalışmada örnekleri verilen bu kullanımlar daha sonraki zaman süreci içerisinde gelenek halini alacaktır. Çalışma ayrıca o dönem toplumunun insan eğitimine bakışı ile ideal insanda olması gereken nitelikleri de ortaya koyar. Bu sayede o dönem toplumunun insana ve insan eğitimine bakış açısı, önerdiği insan modeli de ortaya konulacaktır.Anahtar Sözcükler: Halk Şiiri, Tasavvuf, Eğitim, Ahlâk
1985-2009 yılları arasında Kazakistan'da Kazak Türkçesi ile yapılmış dilbilim çalışmaları üzerine bir bibliyografya denemesi
Kazak Türkçesi'nin Kazakistan'da yapılan dilbilim çalışmalar, bilimsel araştırmalar ve yayınlar üzerindedir. Tezinde çalışmalar bu başlıklar altında sıralanmıştır: Genel Dil Bilim Üzerine, Ses Bilgisi Üzerine, Morfoloji Üzerine, Sentaks Üzerine, Alfabe ve Yazım Meselesi Üzerine, Diyalektoloji Meselesi Üzerine, Leksikoloji ve Leksikolojik Meseleleri Üzerine, Onomastik Meselesi Üzerine, Dil ve Edebiyat Meselesi Üzerine, Dil Tarihi Üzerine, Dil İstatistiği Üzerine, Sözlük Üzerine, Tercüme Üzerine, Ders Kitrapları ve Programlar Üzerine, Yöntem Meselesi Üzerine, Eleştiri ve Bibliyografya Üzerinedir.
İlköğretim 6-8. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi öğretim programında belirtilen yazım ve noktalama kurallarını uygulayabilme düzeyi
Bu çalışmanın amacı; İlköğretim 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin İlköğretim Türkçe Dersi (6,7,8. Sınıflar) Öğretim Programı'nda belirtilen yazım ve noktalama kurallarını uygulayabilme düzeyini tespit etmektir. Bununla birlikte; öğrencilerin Türkçe dersine ilişkin tutumları ile yazım ve noktalama kurallarını uygulayabilme düzeyleri arasında bir ilişki olup olmadığını saptamak ve İlköğretim 6., 7. ve 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarında yazım ve noktalama kurallarının işlenişi hakkında tespitlerde bulunmak da çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır.Bu amaç doğrultusunda, öğrencilere farklı türlerde yazma çalışmalarının yaptırılmasının yanı sıra, İlköğretim Türkçe Dersi (6,7,8. Sınıflar) Öğretim Programı'nda belirtilen her bir yazım kuralı ve noktalama işareti için 3 sınama maddesinin bulunduğu metinler verilerek öğrencilerin bu metinlerdeki yanlış yazılmış sözcüklerin doğrularını yazmaları ve boş bırakılan yerlere de gerekli noktalama işaretlerini koymaları istenmiş, her bir yazım kuralı ve noktalama işareti tek tek değerlendirildikten sonra her öğrencinin bunları doğru ve yanlış uygulama sayısı belirlenerek bu sayılar frekans ve yüzde değeri olarak hesaplanmıştır.Öğrencilerin Türkçe dersine ilişkin tutumları ile yazım ve noktalama kurallarını uygulayabilme düzeyleri arasındaki ilişkiyi saptayabilmek amacıyla, SPSS 15.0 for Windows programı kullanılarak Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısına ilişkin istatistik tekniğinden yararlanılmıştır.İlköğretim 6., 7. ve 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarında yazım ve noktalama kurallarının işlenişi hakkında tespitlerde bulunmak için, 2009-2010 eğitim-öğretim yılında ilköğretim ikinci kademede kullanılan Türkçe ders kitaplarına, çalışma kitaplarına, öğretmen kılavuz kitaplarına ulaşılmış ve bu kitaplar incelenerek yazım ve noktalama kurallarının öğretimine yönelik yapılanlar betimlenmeye ve değerlendirilmeye çalışılmıştır.Araştırmanın evreni, Burdur ilinde 2009-2010 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören İlköğretim 6., 7. ve 8. sınıf öğrencileri olup örneklemini ise Gazi İlköğretim Okulu, Altınterim Solmaz İlköğretim Okulu ve Kayaaltı İlköğretim Okulu'nda öğrenim görmekte olan toplam 180 öğrenci oluşturmaktadır.Çalışma kapsamında yapılan gözlem, inceleme ve istatistiksel analizler sonucunda, İlköğretim 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin İlköğretim Türkçe Dersi (6,7,8. Sınıflar) Öğretim Programı'nda belirtilen yazım ve noktalama kurallarını uygulayabilme becerilerinin beklenen düzeyin altında kaldığı görülmüştür.İlköğretim 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersine ilişkin tutumları, ?iyi? düzey ile ?çok iyi? düzey arasında değişmekle birlikte, sadece İlköğretim 7. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersine ilişkin tutumları ile noktalama işaretlerini uygulayabilme düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.Yapılandırmacı yaklaşım çerçevesinde hazırlanan İlköğretim 6., 7. ve 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan yazım ve noktalama kurallarının öğretimine ilişkin etkinliklerin temalara ve metin türlerine göre dağılımının oldukça düzensiz olduğu; bununla birlikte, bazı Türkçe ders kitaplarında ise İlköğretim Türkçe Dersi (6,7,8. Sınıflar) Öğretim Programı'nda belirtilen yazım ve noktalama işaretlerinden bazılarının öğretimine ilişkin herhangi bir etkinliğe yer verilmediği belirlenmiştir.Bu çalışmada, yazma öğretimi çerçevesinde kazandırılması gereken bilgi ve beceriler içinde yazım ve noktalama kurallarını uygulayabilme becerisinin son derece önemli bir yere sahip olduğu görüşü benimsenmiştir. Bu doğrultuda yazım ve noktalama kurallarının öğretimiyle ilgili mevcut durum belirlenmeye çalışılarak yapılması gerekenler belirtilmiştir.Anahtar Sözcükler: Türkçe Eğitimi, Yazma Becerisi, Yazım ve Noktalama Kuralları, Tutum, Ders Kitabı
Aytül Uncu Akal'ın öykü ve masallarında tema, dil ve eğitim öğeleri
Ahlâk ve kişilik gelişimi yaşayan, fiziksel ve bilişsel değişim geçiren çocuk, soru sorup araştırma yaparak çevresinde yaşananlara ve dünyayı anlamlandırmaya çabalar. Küçük yaştan itibaren çocuklara anlatılan masallar, çocuğun merak ve öğrenme ihtiyacına cevap veren en önemli çocuk edebiyatı ürünlerindendir. Okul dönemi ve sonrasında rasyonel düşünmeye başlayan, karşılaştığı olaylar arasında sebep sonuç ilişkisi kuran çocuk, öyküye ilgi duymaya başlar.
1990-2008 arası çocuk edebiyatımızda fantastik ve bilim-kurgu romanlar üzerinde bir inceleme
Çağdaş eğitimin amaçlarından biri de düşünen, eleştiren, sorgulayan, yeniliğe açık bireyler yetiştirmektir. Okuma, gence Dünyaya ve insanlara farklı bir gözle bakma yetisi / yetkisi vermektedir. Okumak, boş zamanı değerlendirmenin yanında, okuyucunun da içinde bulunduğu etkin ve sürükleyici bir zaman dilimidir. Çocuk edebiyatının temel amaç ve işlevlerinden biri de, çocukların iyi birer edebiyat okuru olmalarının temellerini atmaktır. Bu düşüncelerle başlanan tez, 1990?2008 Arası Çocuk Edebiyatımızda Fantastik ve Bilim-kurgu Romanlar ÜzerindeBir İnceleme ismiyle tamamlanmıştır.Bu çalışma, 1990?2008 yılları arasındaki çocuk edebiyatımızda fantastik ve bilim-kurgu romanları üzerinde bir incelemeyi kapsamaktadır. Bu dönemde ürün veren 39 yazarın 71 eseri örneklem olarak seçilmiştir. Örneklem seçiminde fantastik ve bilim-kurgu türünden sayılabilecek eserlere yer verilmiştir. Çalışmamızda, fantastik ve bilim-kurgu'nun tanımı ve tarihçesi hakkında ayrı ayrı bilgiler verilmiştir. Her iki türün de yapı taşları olan tarihler ve eserlerden bir kronoloji oluşturulmuştur. Ardından bu iki türü birbirinden ayıran özellikler ele alınmış, hangi yaş gruplarının bu eserleri okumaya başlayabileceği bilimsel temellere dayandırılarak açıklanmıştır. Eserler, biçim ve içerik bakımından değerlendirilmiştir.Çocuk edebiyatının amacı ve işlevi, çocukların iyi birer edebiyat okuru olmalarının temellerini atmaktır. Türkiye'de ise çocuk edebiyatı ürünleri, medyanın gerisinde kalmaktadır. Çocuğu medya tuzağından uzaklaştırmak için, çizgi sinema tadında çocuk edebiyatı eserleri vermek gerekmektedir. Bu çalışma; fantastik ve bilim-kurgu türündeki 71 çocuk romanını incelemenin yanı sıra; çocuklara okuma alışkanlığı edindirmek isteyen öğretmenlere de yol gösterici olmayı amaçlamaktadır. Öğretmen ve anne babaların ?çocuğa görelik? kavramına uygun kitaplar seçerek onları okumaya heveslendirmesi gerekmektedir.
Tenasüp sanatından faydalanarak klâsik edebiyat öğretimi
Araştırmamız, Klâsik Edebiyatta sıkça kullanılan söz sanatlarından biri olan Tenasüp sanatının Klâsik şiir öğretiminde kullanılma durumunu belirlemek ve bunun önemini ortaya koymak esasıyla oluşturulmuştur.Klâsik Edebiyatın bütününü anlamanın yolu yapısal ve içerik olarak onu derinlemesine incelemekten geçer. Bu edebiyatın önemli bir ürünü olan şiirin dönemin sanat anlayışıyla bir bütün olarak görülmesi ve ilişkilendirilmesi gerekir.Edebî sanatlar, Klasik şiirin temel taşlarındandır. Tenasüp ise hem şiir evreninin işleyişinde hem de Klâsik şiir kurgusu içinde önemli bir sanat olarak görülmüştür. Bu amaçla Klâsik şiirde Tenasüp, çalışmamıza konu olmuştur.Klâsik şiiri daha iyi anlayabilmek ve Tenasüp sanatının kullanım alanlarını kavrayabilmek için farklı yüzyıllardan seçilen, muhtelif divân örneklerinden ayrılan beyitler açıklanmış ve Tenasüp kurguları belirtilmiştir. Örnek kurgusundan yola çıkarak ?Tenasüp? konularına göre başlıklar altında toplanmıştır.Beyitlerde birbirleriyle uyum içinde olan sözcükleri kimi zaman yorumlamak ve seçmek zor olmuştur. Çünkü alışılagelmiş sözcükler dışında bulunan uyumlar da tespit edilmiştir. Bu sebeple ? Tenasüp? olan beyitler alınmış, beyitlerde geçen bilinmeyen sözcüklerin açıklamaları ve nesir dili ile ifadesi verilmiş, daha sonra bu beyitler yorumlanıp Tenasübün kurguları ortaya konmuştur.Anahtar Kelimeler: Klâsik Şiir, Edebî Sanatlar, Tenasüp.
8.sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlığı ve okuduğunu anlama becerileri üzerine bir araştırma
Bu çalışmanın amacı; ilköğretim 8. sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıkları ve okuduklarını anlama becerileri üzerinde tespitler yapmaktır. Bununla birlikte, ilköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında okuma becerisini geliştirme adına hazırlanan etkinliklerin işlenişi hakkında tespitlerde bulunmak çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır.Bu amaç doğrultusunda, öğrencilerin ders başarılarını, ailelerinin eğitim durumlarını ve okul başarı durumlarını belirlemek amacıyla öğrenci tanıma formu hazırlanmıştır.Öğrencilerin kitap okuma alışkanlıkları hakkında veri elde etmek üzere bir anket uygulanmıştır. Öğrencilerin okuduğunu anlama ve çözümleme stratejilerini kullanma düzeylerini tespit etmek amacıyla, yirmi soruluk ?Okuduğunu Anlama ve Çözümleme Ölçeği? hazırlanmış ve öğrencilere uygulanmıştır.Öğrencilerin kitap okuma alışkanlıklarının okudukları metni anlama ve çözümleme becerilerine etkisini tespit etmek amacıyla araştırmadan elde edilen veriler SPSS 16.0 for Windows programı kullanılmıştır.İlköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında okuma becerisini geliştirmeye yönelik etkinliklerin işlenişi hakkında tespitlerde bulunmak için, 2010-2011 eğitim öğretim yılında 8. sınıflar için kullanılan Türkçe ders kitaplarına, çalışma kitaplarına, öğretmen kılavuz kitaplarına ulaşılmış ve bu kitaplar incelenerek okuma becerisinin öğretimine yönelik yapılanlar betimlenmeye ve değerlendirilmeye çalışılmıştır.Araştırmanın evreni, İzmir ilinin Buca ilçesinde, 2010-2011 eğitim öğretim yılında öğrenim görmekte olan ilköğretim 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Buca ilçesine ait 10 ilköğretim okulunda öğrenim görmekte olan 300 öğrenci oluşturmaktadır.Çalışma kitaplarında yapılan gözlem, inceleme ve istatistiksel analizler sonucunda, ilköğretim 8. sınıf öğrencilerinin ilköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda belirtilen okuma becerisini kazanımlarını gerçekleştirebilme düzeyinin beklenenin altında kaldığı görülmüştür.İlköğretim 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan kitap okuma alışkanlığını geliştirmeye yönelik kazanımların öğrenci çalışma kitaplarında ve öğretmen kılavuz kitaplarında yeterince yer verilmediği tespit edilmiştir.Bu çalışmada öğrencilerin kitap okuma alışkanlıklarının, bir metni anlama ve çözümleme becerisini geliştirmede son derece etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda öğrencilerin kitap okuma alışkanlıkları ve okuduğunu becerileri ile ilgili mevcut durum belirlenmeye çalışılarak yapılması gerekenler belirtilmiştir.
Kars ili âşıklık geleneği içinde Kağızmanlı Aşık Cemâl Hoca'da gelenek, etkileşim ve eğitim
Halk Edebiyatı, Türk Edebiyatı'nın önemli ve güçlü kollarından biridir. Âşık Edebiyatı ise geleneği, özelliği ve eğitim anlayışı bakımından bu kolun en özgün edebiyat türünü oluşturur. Doğu Anadolu Bölgesi, bu edebiyatın yüzyıllar boyu canlı bir şekilde korunduğu ve yaşatıldığı bir bölgedir. Bu açıdan bakıldığında Kars ili âşık edebiyatı gerek gelenekleri gerekse eğitim anlayışı bakımından incelenmesi gereken bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır.Kağızmanlı Âşık Cemâl Hoca, 19. Yüzyıl Âşık Edebiyatı'nın önemli temsilcilerinden biridir. Onu bu derece önemli kılan neden; onun kendinden önceki nesilden devraldığı edebi mirası gelecek nesillere taşıması, 19. Yüzyıldaki Türk toplumunun yaşayışına ayna tutması, dün-bugün-yarın zincirinde önemli bir halka olması, dil ve kültüre ait değerleri yaşatmasıdır.Bu araştırma, Kağızmanlı Âşık Cemâl Hoca'nın edebi anlayışını çok yönlü olarak ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada Cemâl Hoca'nın sanat anlayışı, şiirlerinde seçtiği konular, teknik özellikler, Türk toplumuna ait düşünce unsurları, âşık edebiyatı gelenekleri ve halk eğitimi konuları işlenmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular, İlköğretim Türkçe dersinde âşık edebiyatından ve Kağızmanlı Âşık Cemâl Hoca'dan yararlanmanın önemini ortaya koymaktadır.
Kul Himmet'in şiir dünyası, şiirlerinde gelenek, etkileşim ve eğitim
Alevî- Bektâşî edebiyatının önemli şairlerinden Kul Himmet üzerine, bu güne kadar bilimsel nitelikte sayılabilecek bir çalışma yapılmamıştır. Kul Himmet'in parça parça şiirleri yayımlanmıştır. Ancak tüm şiirlerini derleyen sağlıklı bir çalışma da mevcut değildir. Yapmış olduğumuz çalışmamız, yapılan derlemeleri ve ayrı ayrı yayımlanan şiirleri ve bazı cönklerde bulunan şiirleri bir araya getirerek tam bir şiir metni oluşturmayı hedeflemektedir.Çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır.Birinci bölümde, Kul Himmet'in dâhil olduğu edebi dönem ve bu dönem içerisinde şiirlerinden hareketle yaşamı ele alınmıştır. Gelenek ve etkileşim çerçevesinde, Kul Himmet'in başka şairlerle karıştırılan şiirleri ve Pir Sultan Abdal ile ilişkisi incelenmiştirİkinci bölümde, Kul Himmet'in şiirlerinde işlediği konular örneklerle ele alınmıştır.Üçüncü bölümde, ?Kul Himmet'in Şiirlerinde Eğitim Unsurları ve Dil Kullanımları? başlığı altında, şiirlerin özellikle anlambilimsel değerlendirilmesi yapılmış; şairin, dile hâkimiyeti tahlil edilmiştir.Dördüncü ve son bölümde ise şiirlerin metni bulunmaktadır. Metinler, farklı kaynaklardan bir araya getirilmiş, benzer metinler dipnotlar kullanılarak karşılaştırılmıştır.Çalışmanın sonucunda, Kul Himmet'in şiir dünyasının, gerek dönemi, gerek işlediği konular, gerekse eğitimsel yönü bakımından zengin olduğu kanısına varılmıştır.Anahtar Sözcükler: Kul Himmet, Eğitim, Pir Sultan, Dil Kullanımı
Konuşma becerisinin ilköğretim öğrencilerine öğretimi üzerine bir inceleme
Bu çalışmanın amacı; ilköğretim 6-8. sınıf öğrencilerinin İlköğretim Türkçe Dersi (6-8. sınıf) Öğretim Programı'nda belirtilen konuşma becerisi kazanımlarını uygulayabilme düzeyini ve 6-8. sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki etkinliklerin, konuşma becerilerini ne düzeyde kazandırabildiğini tespit etmektir.Ayrıca; öğrencilerin konuşma becerisi kazanımlarını davranışa dönüştürebilme düzeylerini anket aracılığıyla saptamak ve tespitlerde bulunmak da çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır. Bu amaç doğrultusunda, daha fazla öğrencinin gözlem sonucunu alabilmek için anketler, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilköğretim okullarındaki Türkçe öğretmenlerine uygulanmıştır.İlköğretim 6-8. sınıf Türkçe ders kitaplarında konuşma becerisinin metinlere ait etkinliklerdeki işlenişi hakkında tespitlerde bulunmak için, 2009-2010 eğitim-öğretim yılında 6-8. sınıflarda kullanılan Türkçe ders kitaplarına, çalışma kitaplarına, öğretmen kılavuz kitaplarına ulaşılmıştır. Kitaplar genel anlamda değil, metinlere indirgenerek incelenmiştir, yorumlanmıştır ve konuşma becerisine yönelik kazanımların genel kazanımlara oranları hesaplanmıştır. Çalışma kapsamında yapılan, inceleme ve istatistiksel analizler sonucunda, İlköğretim 6-8. sınıf öğrencilerinin İlköğretim Türkçe Dersi (6-8. sınıf) Öğretim Programı'nda belirtilen konuşma becerisi kazanımlarını uygulayabilme becerilerinin orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Yapılandırmacı yaklaşım çerçevesinde hazırlanan İlköğretim 6-8. sınıf Türkçe Öğretmen Kılavuz Kitaplarında yer alan konuşma becerisine yönelik etkinlikle ve anket sonuçlarına ait veriler; sonuç, öneriler ve tartışma bölümünde yorumlanmıştır. Bu amaçla, öğrencilerin konuşma becerisi kazanımlarını uygulama düzeyleri hakkında yapılanlar ve yapılması gerekenler belirlenmeye çalışılmıştır.Anahtar Sözcükler: Konuşma Becerisi, Konuşma Kazanımları
Mevlana'nın Mesnevi'sinden ilköğretim okulları için seçilen öykülerin eğitsel yönünün incelenmesi
Araştırmamız, Mevlâna'nın Mesnevî'sinden ilköğretim okulları için seçilen hikâyelerin eğitsel yönünün incelenmesi ile ilgilidir.Yaptığımız çalışmada: Mehmet Zeren'in hazırladığı ?Mevlâna'nın Mesnevisinden Seçme Hikâyeler? , Emine Sevim'in hazırladığı ?Mesnevî'den Seçme Hikâyeler?, Sadık Yalsızuçanlar'ın hazırladığı ?Mesnevî'den Hikâyeler? adlı eserler incelenmiştir. Her kitapta, çoğunluğu aynı olmakla birlikte, Mesnevî'deki hikâyelerin seçimi konusunda farklılıklar olduğu görülmüştür.Çalışmamızın başında Mevlâna'nın hayatı, eserleri, eğitim anlayışı ile hikâye türü ve Mesnevî hakkında gerekli açıklamalar yapılmış, çalışmamızda yaptığımız değerlendirmelerin dayandığı temeller ortaya konulmuştur.Hikâyeler üslûp, varlık ve şahıs kadrosu, vurgulanan kavramlar ve kullanılan yöntemler açısından incelenmiş, hikâyelerde kullanılan eğitsel unsurlara değinilmiştir. Her konu, en uygun örneklerle açıklanmaya çalışılmıştır. Eğitsel cümleler de, uygun konu başlıklarıyla birlikte sunulmuştur. Mevlâna'nın hikâyelerinde gizli olan mesajlara ulaşılması için ufak ipuçları verme ve hikâyelerin anlaşılırlığını destekleme amacı güdülmüştür. Hikâyelerdeki her unsurun kullanım amacı açıklanarak eğitime sağladığı katkıya da değinilmiştir.Çalışmamızda ulaştığımız sonuçlar, tüm bu bilgi ve değerlendirmeler sonucu elde edilmiştir.
İlköğretim 8. sınıf Türkçe kitaplarındaki olaya dayalı metinlerin, öğrencilerin söz varlığını geliştirmedeki etkisi
Ana dili öğretiminin en önemli aracı, ders kitaplarındaki metinlerdir. Metinler de, öğrencilerin söz varlığı için son derece önemlidir. ?Olaya dayalı metinlerdeki söz varlığının öğrencilerin söz varlığına etkisi?nin ele alındığı bu araştırmada, ilköğretim 8. sınıf öğrencileri hedef alınmıştır. Bugüne kadar yapılan söz varlığı araştırmalarıyla hangi kelimenin, ne kadar ve nasıl öğretileceği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Böylece, daha çok, zihin faaliyetlerinden oluşan eğitim ve öğretim sürecine nereden başlanacağı bilinecektir.Bu çalışmada; söz varlığına açıklık getirilip, söz varlığının Türkçe Eğitimi Programındaki yerinden söz edilmiştir. Daha sonra temel dil becerilerindeki söz varlığı incelendi, en sonunda da söz varlığında metinlerin rolü ve söz varlığını geliştirme yolları etkinliklerle pekiştirilmiştir.Bulgular değerlendirilmiş, ulaşılan sonuçlar dikkate alınarak öneriler sıralanmıştır.
Şiirde ?gibi? edatının işlevi ve ilköğretim II. kademe Türkçe öğretiminde kullanılma boyutu
Araştırmamız şiirde gibi edatının işlevi ve gibinin ilköğretim ikinci kademe Türkçe eğitiminde kullanılma boyutu ile ilgilidir.Yaptığımız çalışmada gibinin halk şiirinde, divan şiirinde, çağdaş şiirde ve ilköğretimin ikinci kademesinde okutulan Türkçe ders kitaplarında yer alan şiirlerde, ne görev yaptığı incelenmiştir. Bunun için Necâtî ile Nedim'in gazelleri, Karacaoğlan, Erzurumlu Emrah, Turgut Uyar ve Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın şiirleri ele alınmıştır. Bu altı şairin şiirlerinde, gibi hususunda ortak kullanımlar tespit edildiği gibi farklı kullanımlar da ortaya konmuştur.Çalışmamızın başında, yaptığımız değerlendirmelerin dayandığı temeller ortaya konmuş, edatlar ve gibi hakkında bilgi verilmiş, şiirlerin incelemesine geçilmeden önce şairlerin hayatlarına değinilmiş ve edebiyat anlayışları açıklanmıştır.Şiirlerin incelenmesinde ilk önce gibi edatının geçtiği yerler tespit edilmiş, ?gibi? nin anlatıma olan katkısı incelenmiş, gibinin benzetme öğesi olma özelliği üzerine durulmuştur. Daha sonra bu benzetmelerde gibiye bağlanan sözcüklerin somut/ soyut/ cins/ özel olma durumları incelenerek, gibinin şiirdeki işlevi ortaya konmuştur. İlköğretimin ikinci kademesinde okutulmuş olan Türkçe ders kitaplarındaki şiirler için de aynı inceleme yapılarak ?çocuk, şiir, benzetme, gibi? arasındaki bağ ortaya konmuş, çocuğun bilişsel gelişim süreci dikkate alınarak okutulan şiirlerdeki benzetmelerin somut/ soyut algılayışlarına uygun olup olmadıkları ortaya konmuştur.Çalışmamızda ulaştığımız sonuçlar, tüm bu bilgi ve değerlendirmeler sonucu elde edilmiştir.Anahtar kelimeler: gibi edatı, şiir, işlev, çocuk, somut, soyut, özel, cins
Yaratıcı yazma tekniklerinin öğrencilerin Türkçe dersine ilişkin tutumlarına ve Türkçe dersindeki başarılarına etkisi
Bu araştırma, Yaratıcı Yazma Tekniklerinin öğrencilerin Türkçe dersine ilişkin tutum ve akademik başarıları üzerindeki etkililiğini belirlemek amacıyla yapılmıştır.Araştırma, deneme modellerinden kontrollü ön test- son test modele göre gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 2007-2008 öğretim yılı 2. döneminde İzmir Buca Hüseyin Avni Ateşoğlu İlköğretim Okulu'na devam eden öğrenciler katılmış, deney grubunda 34, kontrol grubunda 34 olmak üzere toplam 68 öğrenci üzerinde yürütülmüştür.Araştırmada veri toplama aracı olarak geliştirilen Türkçe Dersi Başarı Testi (TDBT) Türkçe Dersi Tutum Ölçeği (TDTÖ) ve yaratıcı yazma etkinlik yaprakları kullanılmıştır. Deney grubundaki öğrencilerin Türkçe ders başarılarını ve Türkçe dersine yönelik tutumlarını geliştirmek amacıyla haftada 2 ders saati olmak üzere 12 hafta boyunca yaratıcı yazma uygulamaları yapılmıştır. Kontrol grubunda ise geleneksel yazma çalışmaları yapılmıştır. Araştırma verileri, Türkçe Dersi Başarı Testi (TDBT) ve Türkçe Dersi Tutum Ölçeği (TDTÖ)'nin ön test ve son test olarak uygulanması ile elde edilmiştir. Veriler, SPSS 12.0 for Windows paket programı kullanılarak çözümlenmiştir.Araştırmada toplanan verilerin istatistiksel çözümlemesi sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır:1. Yaratıcı yazma tekniklerinin uygulandığı deney grubu öğrencilerinin Türkçe Dersi Tutum Ölçeği (TDTÖ)'den aldıkları son test puanları ile geleneksel yazma öğretiminin yapıldığı kontrol grubu öğrencilerinin son test puanlarının ortalamaları arasında anlamlı düzeyde farklılık saptanmıştır. Deney grubunun son tutum ortalaması 94,05 olup, kontrol grubunun son tutum ortalaması olan 85,67'den büyüktür. İstatistiksel analiz sonucunda, deney grubunun Türkçe dersine yönelik son tutum ortalamasının anlamlı düzeyde (p= 0,08; p< 0,005) farklılaştığı belirlenmiştir. Buna göre yaratıcı yazma tekniklerinin kullanılması öğrencilerin Türkçe dersine ilişkin olumlu tutumlarını arttırmıştır.2. Deney grubunun Türkçe Dersi Başarı Testi (TDBT)'nden aldıkları son test başarı puanları ortalaması 16,79 olup, kontrol grubunun Türkçe Dersi Başarı Testi (TDBT)'nden aldıkları son test başarı puanları ortalaması olan 9,55'ten daha büyüktür. Ancak istatistiksel analiz sonucunda, kontrol ve deney grubunun Türkçe dersi son test başarı puanı ortalamasının anlamlı düzeyde (p= 0,753; p>0,05) farklılaşmadığı saptanmıştır. Bu durum, deney grubunda uygulanan yaratıcı yazma çalışmalarının, öğrencilerin Türkçe dersine ilişkin başarılarını kabul edilebilir düzeyde etkilemediğini, başarılarını kabul edilebilir düzeyde artırmada etkili olmadığını göstermektedir.3. Deney grubunun son uygulamadaki sözvarlığı aritmetik ortalaması 295 kelime olup, kontrol grubunun son uygulamadaki sözvarlığı aritmetik ortalaması olan 265 kelimeden fazladır. Kontrol ve deney gruplarındaki öğrencilerin söz varlığı aritmetik ortalamalarının son uygulamada farklılaştığı; kontrol grubunda söz varlığı aritmetik ortalaması fazla değişmezken, deney grubunda söz varlığı aritmetik ortalamasında 30 kelimelik bir artış olduğu görülmektedir. Buna göre yaratıcı yazma çalışması uygulamasının yapıldığı deney grubunun sözvarlığı artmış; geleneksel yazma çalışmasının yapıldığı kontrol grubunun sözvarlığında fazla bir artış kaydedilmemiştir. Yaratıcı yazma çalışmaları öğrencilerin söz varlığını geliştirmelerinde önemli bir etki yapmaktadır.Anahtar Sözcükler: Türkçe Eğitimi, Yaratıcı Yazma Teknikleri, Tutum, Akademik Başarı, Sözvarlığı
6. ve 7. sınıflarda okutulan Türkçe ders kitaplarındaki düzyazı metinlerinin değerlendirilmesi
Bu çalışma 2007/2008 eğitim öğretim yılında okutulan altıncı ve yedinci sınıf ders kitaplarındaki düz yazı metinlerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.Bu amaçla, öncelikle, Türk eğitim tarihinde Türkçe ve okuma-yazma eğitimi, ilköğretim yıllarındaki gelişimsel dönemler ve kişilik gelişimi, çocuk yayınlarında bulunması gereken özellikler ve MEB İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın kuramsal çerçevesi hakkında kuramsal bilgiler verilmiştir.Daha sonra, metinlerin biçimsel incelemesi yapılmıştır. Biçimsel incelemede, metinlerin paragraf sayısı, cümle sayısı, sözcük sayısı ve metinlerde yer alan mecaz, deyim gibi özel kullanımlar bulunmuştur. Daha sonra Veysel Sönmez tarafından geliştirilen Sönmez Modeli kullanılarak metinlerin, sözcük oranı, güçlük oranı ve anlaşılırlık oranı tespit edilmiştir.Metinlerin biçimsel incelemesinin ardından, metinlerle ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Değerlendirme yapılırken, kuramsal çerçeveyi çizerken belirlediğimiz ilkeler ve metinlerin anlaşılırlık düzeyi göz önünde bulundurulmuştur.Araştırma sonuçlarına göre, ders kitaplarındaki metinler genel olarak anlaşılabilir çıkmıştır. İncelenen metinler, içinde yer aldıkları temaya ve alt temalara uygunluk içindedirler.Kimi metinler, önyargılı yaklaşımlar ya da yanlış bilgiler içermektedirler. Metinlerin türlere göre dağılımı çeşitlilik göstermekle beraber altıncı sınıf ders kitabında daha çok öykü türünde metinler; yedinci sınıf ders kitabında ise daha çok deneme, makale türündeki metinler yer almaktadır. Her iki ders kitabında da roman türüne ait örnek ise bulunmamaktadır.Anahtar Sözcükler: Türkçe ders kitaplarında yer alan düz yazı metinler, metinlerin değerlendirilmesi, ilköğretim Türkçe ders kitapları.
İlköğretim 8. sınıf Türkçe dersi uygulamalarında çoklu zekâ ile sunuş yönteminin öğrenci başarısındaki etkisi
Türkçe derslerinde öğrencilerin, okuduğunu anlama ve yazma becerilerinin ilköğretimden başlayarak aşamalı olarak geliştirilmesi, öğrenmenin etkililiğinin arttırılmasının bir ihtiyacı olarak görülmektedir. Bu nedenle okuduğunu anlama ve yazma becerilerinin kazandırılmasında öğrenciyi merkeze alan yeni yaklaşımlara gereksinim duyulmaktadır.Anlama ve yorumlamayı geliştirmeyi amaçlayan Türkçe dersi, birçok bilgi ve ilkeyi içeren beceri ve ifade dersidir. Bilgiler öğrenciler için bir kazanım durumuna getirilmezse, tüm yaşamları boyunca iletişim kurmada, duygu ve düşüncelerini ifade etmede sorunlarla karşılaşırlar. Bu sebeple, öğrencilere anlama ve anlatım becerileri kazandırmada, onların ana dilleri olan Türkçeye karşı tutumları da oldukça önemli bir yere sahiptir.Çoklu zekâ yöntemi ile Türkçe derslerinde okuma, yazma, konuşma, dinleme ve görsel okuma gibi beş temel becerinin kazandırılması ve öğrencilerin Türkçe dersine yönelik tutumlarında anlamlı farklılık bulunmuştur. Öğretimin nasıl gerçekleştirildiği, bireysel farklılıkların dikkate alındığı çoklu zekâ yöntemi ile öğrencilerin Türkçe dersine karşı olumlu tutumlara sahip olduğu ve özgüvenlerinin arttığı gözlenmiştirÖğrencilerin birbirleriyle işbirliği becerileri ve liderlik yönleri artmıştır. Sunuş yoluyla öğretimde sadece (öğretmene ve verilen bilgiye) bağımlı oldukları gözlemlenirken çoklu zekâ yöntemi ile farklı yorumlar yapabilme becerilerini geliştirmişlerdir. Çoklu zekâ yöntemi Türkçe dersi uygulamalarında öğrencilerin ezbercilikten kurtulmalarını sağlamıştır. Bu araştırmanın amacı, ilköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin çoklu zekâ yöntemi ile sunuş yolu öğretimini karşılaştırarak başarılarına etkisini belirlemektir. Araştırma 2006?2007 öğretim yılı bahar döneminde Şanlıurfa iline bağlı Siverek ilçesinde bulunan bir ilköğretim okulunun 8A-8E sınıfı öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya toplam 44 öğrenci katılmıştır. Araştırma verileri öğrenci kompozisyonları, test sonuçları olmak üzere farklı veri toplama araçlarıyla toplanmıştır. Araştırma verileri betimsel analiz yoluyla çözümlenmiş, daha sonra araştırma soruları temel alınarak bilgiler tanımlanmış ve yorumlanmıştır.İlköğretim 8.sınıf öğrencileri, Türkçe dersi konuşma sürecinde çoklu zekâ yöntemi ile dil becerileri daha gelişmiş, öğrencilerin daha çok kelime kullandıkları anlaşılmıştır. İlköğretim 8.sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi yazma sürecinde öğrencilerin ilgilerini çeken konularda daha istekli ve yaratıcı yazılar yazdıkları görülmüş ilköğretim 8.sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi okuma sürecinde vurgu ve tonlamalara dikkat ettikleri ve metni anlayarak okudukları görülmüştür. İlköğretim 8.sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi dinleme sürecinde dinlemeyi öğrendikleri ve not almaya yönelik dinleme süreci kazandıkları görülmüştür.Öğrencilerin okuma, yazma, yaşantı ve durumları onların sözcük kullanımını etkilemektedir. Okul dışı zamanlarını dil becerileri açısından daha zengin geçiren öğrencilerin, birbirleriyle iletişimlerini etkilediği diğer öğrencilere göre daha çok aktif oldukları sonucuna ulaşılmıştır.21.yüzyıl çağdaş eğitim ortamında davranışsalcı kuram, yerini yapısalcı kurama bırakırken çoklu zeka merkezli araştırmalara hazırlamış olduğum bu tezimin kaynaklık yapmasını umuyorum.
Düşünce yazılarının ilköğretim 2. kademe öğrencilerine öğretilmesi üzerine bir inceleme
Bu çalışmanın amacı; ilköğretim ikinci kademede kullanılan Türkçe ders kitaplarındaki düşünce yazılarının niteliğini incelemek ve düşünce yazılarının temel özelliklerini kavratmaya yönelik hazırlanan etkinlikleri değerlendirmektir.Bu amaç doğrultusunda, 2007-2008 eğitim-öğretim yılında ilköğretim ikinci kademede kullanılan bütün Türkçe ders kitaplarına, çalışma kitaplarına ve öğretmen kılavuz kitaplarına ulaşılmış, söz konusu kitaplardaki düşünce yazıları ve düşünce yazılarının temel özelliklerini kavratmaya yönelik etkinlikler belirlenmiştir. Daha sonra, bu metinler ve etkinlikler, nicelik ve nitelik açısından incelenmiştir. Nitelik açısından yapılan incelemede, düşünce yazıları kapsamına giren her tür için ayrı bir ölçüt geliştirilerek metinler ve etkinlikler bu ölçüte göre değerlendirilmiştir.Yapılan incelemeler sonucunda; ilköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarında, düşünce yazılarının seçiminde kimi sorunların olduğu, bazı metinlerin tür özeliklerini yeterli ölçüde yansıtmadığı görülmüştür.Yeni program çerçevesinde hazırlanan 6. ve 7. sınıf Türkçe ders kitaplarında, eski programdan farklı olarak, metinlerin türüne ilişkin çalışmalara ayrı bir bölümde yer verilmediği görülmektedir. Bu tutumun, ilköğretim döneminde Türkçe dersine ilişkin temel amacın; öğrencilerin anlama (okuma, dinleme) ve anlatma (konuşma, yazma) becerilerini geliştirmek olduğu göz önünde bulundurulursa doğru olduğu görülmektedir. Ancak, bu kitaplarda da bir okuma stratejisi olarak metnin yapısından hareket etmenin kullanılmadığı görülmektedir.İlköğretim ikinci kademe Türkçe ders kitaplarında, düşünce yazılarının temel özelliklerinin öğretimi amacıyla hazırlanan etkinliklerde, genellikle metnin konusu ve ana düşüncesine ilişkin soruların yer aldığı ancak, metnin dil özelliği, yazarın konuya bakış açısı ve metnin biçimsel özeliğine yer verilmediği görülmektedir.Bu çalışmada, öğrencilerin, düşünce yazılarının tür özelliklerini kavramasının önemli olduğu, metnin tür özelliklerini kavratmaya yönelik etkinliklerin metnin daha kolay anlaşılmasını sağlayacağı görüşü benimsenmiştir. Bu doğrultuda düşünce yazıları kapsamına giren deneme, makale, fıkra, sohbet ve eleştiri türlerinin öğretimi ile ilgili örnek etkinlikler geliştirilmiştir.
Eğitimde gelenekçilik bakımından günümüz şiirine Şeyh Galib etkisi
Bu çalışma, ?Eğitimde Gelenekçilik Bakımından Günümüz Şiirine Şeyh Galib Etkisi? başlığını taşımaktadır. Çalışma, Okşan ÇAĞLAK tarafından hazırlanmıştır.Eğitimin temel amaçlarından biri de, bireye farklı alanlarda çok yönlü bakış açısı kazandırabilmektir. Eğitim yoluyla kendi kültürel değerlerinin farkına varan birey, hem ait olduğu toplumu daha yakından tanıyacak hem de o toplumun kültürüne daha fazla sahip çıkacaktır. Böylece, sahip olduğumuz kültürel değerler korunacak ve genç kuşaklar tarafından geliştirilecektir.Bu amaçla çalışmamıza konu ettiğimiz Şeyh Galib, klâsik şiirimizin son döneminde yetişmiş büyük bir şairdir. Onun büyüklüğü, kendinden önce kurulmuş olan divan şiiri geleneğini çok iyi tanıması ve bu geleneksel çizgiyi modern bir bakışla yeniden yorumlamasından kaynaklanır. Şeyh Galib bu özgün yönüyle, kendisinden sonra gelen şairler için de bir yol açıcı olmuştur. Denilebilir ki, o bir köprüdür. Hem geleneksel olanı modern olanla birleştirmiş hem de klâsik şiir geleneğinin günümüzde de devam etmesini sağlamıştır.Bu çalışmada öncelikle, Şeyh Galib'in yaşamı ve edebî kişiliği ele alınmıştır. Ardından Türk şiirinde gelenek olgusuna genel olarak değinilmiş ve Şeyh Galib çizgisini günümüz şiirinde sürdüren şairler konu edilmiştir. Şiirlerinde Şeyh Galib'in izlerini sürmeye çalıştığımız şairler Hilmi Yavuz ve Sezai Karakoç'tur. Çalışmada, bu iki şairin de şiir anlayışları belirtildikten sonra, Şeyh Galib'in onların şiirlerindeki etkileri saptanmaya çalışılmıştır.Günümüz şiirinde, 18. yüzyıl şiirinin etkilerinin somut olarak gösterilmesi, kültürün taşınabilir ve geliştirilebilir bir kavram olduğunun kanıtıdır. Yetişmekte olan bireylerin bunu fark etmesi; kültümüzün gelecekte daha sağlam temeller üzerinde yükselmesini sağlayacaktır.Anahtar sözcükler: eğitim, gelenek, etki, şiir.
Muzaffer İzgü'nün "Anneannemin Akıl Almaz Maceraları" serisindeki "aile" kavramının çocuk gelişimi açısından değerlendirilmesi
Çocuk edebiyatı, ülkemizde özellikle Cumhuriyet döneminde büyük gelişme göstermiştir. Öncelikle ?çocuk?, ?birey? olarak düşünülmüş ve eserler çocukların ilgi, hayal gücü ve seviyesine göre hazırlanmaya başlamıştır. Bu dönemde çıkan pek çok eser klasikleşmiş, yazarları da bu alanda kendilerini kanıtlamışlardır. Edebiyat yaşamına öykü türüyle başlayan Muzaffer İzgü de bu yazarlardandır. Önceleri kara mizah tarzında eserler veren yazar, sonraları çocuk edebiyatına yönelmiştir. Çocukları güldürürken eğitmeyi amaçlayan İzgü'nün eserlerinde, çocuklara kültürel değerlerimizle birlikte sevgi, paylaşma, fedakârlık gibi evrensel değerler de verilmeye çalışılır.İzgü'nün eserlerinde ?aile? ve ?çocuk? kavramları ön plandadır. İzgü, eserlerinde yer verdiği aile örnekleri ile hayatı yansıtmaya ve çocuklara çeşitli değerler kazandırmaya çalışır. Anneannemin Akıl Almaz Maceraları dizisindeki öykülerde de ?aile? ön plana çıkmaktadır. Bir Türk ailesinin yaşamının anlatıldığı öykülerde kişilerin ve yaşanan olayların gerçeğe yakın oldukları görülmektedir. Öykülerde Türk insanının gelenek ve göreneklerine, kültürel miras ögelerine de yer verilmektedir. Aile bireylerinin birbirlerine saygı, sevgi ve anlayışla yaklaştıkları seride, iletilerin birçoğu aynı zamanda büyüklere de yöneliktir.Bu çalışmanın temel amacı; Muzaffer İzgü'nün ?Anneannemin Akıl Almaz Maceraları? serisinde ?aile? kavramının ele alışını, seride yer alan aile yoluyla verdiği iletileri ve bunların çocuk gelişimine etkilerini ortaya koymaktır.Nitel bir çalışma olan bu araştırma için önce literatür taraması yapılmış ve araştırmanın evrenini oluşturan 19 kitaptaki 78 öykü incelenmiştir. Öykülerde yer alan olaylar ve aile bireylerinin ilişkileri, verilen iletiler göz önünde tutulmuş ve aile kavramının nasıl işlendiği, iletilerin çocukları nasıl etkileyebileceği belirlenmeye çalışılmıştır. Ardından çeşitli sonuçlara ulaşılmış ve bazı önerilerde bulunulmuştur.