Ecotourism
91 theses under this subject heading
Kırsal alanlarda ekoturizm potansiyelinin belirlenmesi: Kırklareli ili Kofçaz ilçesi örneği
Tez çalışması; "Kırsal alanlar; nüfus yoğunluğu, üretim biçimi, yerel peyzaj karakteri gibi doğal ve sosyo-kültürel değerleri ile özgünlük taşırlar. Aynı zamanda "bu özgünlükler ekoturizmin kaynağını oluşturur" hipotezi üzerinde kurgulanmıştır. Bu çerçevede tez kapsamında; Kırklareli İli Kofçaz İlçesi'nin (16 köy ve 1 ilçe merkezi) yerel doğal ve sosyo-kültürel değerlerine yönelik olarak ekoturizm potansiyelinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla tez çalışmasında, 5 aşamalı bir yöntem izlenmiştir. Birinci aşamada çalışmaya ilişkin amaç ve kapsam belirlenmiş, ikinci aşamada alana ilişkin envanter ve veri tabanı oluşturulmuştur. Literatür taramaları ve arazi çalışmaları ile desteklenen ikinci aşamada; konu ile ilgili genel kavramlar tanımlanmıştır. Üçüncü aşamada; alanın doğal ve sosyo-kültürel peyzaj değerlerine ilişkin olarak; CBS ortamında haritalar oluşturulmuştur. Dördüncü aşamada, ekoturizm olanakları spektrum yöntemi (ECOS) ile alanın ekoturizm potansiyeli ortaya konulmuştur. Ekos Yöntemi çerçevesinde; erişilebilirlik, turistik altyapı olanakları, turistik üstyapı olanakları, doğal peyzaj çekiciliği, ekonomik yapı çeşitliliği ve sosyo-kültürel peyzaj çekiciliği ana bileşenlerine ilişkin 19 değerlendirme faktörü ve 27 alt kriter belirlenmiştir. Tüm bileşenler ekoturizm uygunluk durumuna göre 1'den 4'e (1 en az, 4 en çok) kadar puanlama yapılarak, uygunluk haritaları oluşturulmuştur. Gerçekleştirilen değerlendirmeler sonucunda da, sentez paftası oluşturularak ekoturizm faaliyetleri için uygun alanlar belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, alanın % 89'unun ekoturizm faaliyetleri için uygun, % 6'sının çok uygun olduğu belirlenmiş ve ekoturizm etkinliklerine yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar; planlama, uygulama ve karar alma süreçlerinde, yerel yönetimler ve benzer konularda araştırma yapan diğer kişiler için yarar teşkil edecektir.
Evaluation of service quality of tourism industry based on SERVQUAL model–a comparative study between Istanbul and Barcelona
This study deals with the concept of service quality and has demonstrated the model of service quality dimensions; it aims to compare the tourists' satisfaction between Barcelona and Istanbul. For this purpose a questionnaire with five-point Likert scale is applied to measure tourist's satisfaction. Data was obtained from 50 respondents in Barcelona and 50 in Istanbul. Data was analyzed using SPSS 18 software by employing correlation, stepwise regression and t-test analysis. Results indicate that there are significant differences between overall satisfaction levels of tourists between two cities. It is worth noting that in Barcelona the average rating significantly is higher than the average rating in "Assurance" dimension, in other word in some variables such as "Knowledge of staff", "Level of safety and security", and "Level of English language of people" Barcelona is better than Istanbul. The study contains material relevant to the tourism industry, and implementable solutions are sufficiently suggested. The research contains relevant materials to the tourist's satisfaction, and implications are discussed and recommendations are offered for improving touristic services quality.
Avrupa Birliğine uyum sürecinde Trakya'nın ekoturizminin gelişmesine yönelik bilinç algısı, tutum ve davranışları: Tekirdağ örneği
Bu araştırmada Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde Trakya bölgesi halkının ekoturizme yönelik algı, tutum ve davranışları araştırılmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında gerekli olan veriler anket yardımıyla toplanarak SPSS 22.0 ve AMOS 26.0 programlarında analiz edilmiştir. Araştırmada ilk olarak katılımcıların demografik özelliklerine göre frekans analizi yapılmıştır. Daha sonra ekoturizm faaliyetleri algıları incelenmiştir. Son olarak katılımcıların ekoturizm algıları, ekoturizmin potansiyeline yönelik tutumları, AB sürecinde ekoturizm birimlerinin kurulması yönelik ihtiyaç algıları ve ekogirişimcilik algıları arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre ekogirişimcilik algısı ve AB sürecinde ekoturizm birimlerinin kurulmasına yönelik ihtiyaç algısı ekogirişimciliği etkilemektedir. Anahtar Kelimeler : Ekoturizm, Trakya, Ekogirişimcilik, Ekoturizm Potansiyeli
Belen (Hatay) ilçesinin turizm potansiyelinin değerlendirilmesi
Hatay İli Belen ilçesinin turizm potansiyeli yeterince bilinmemekte ve değerlendirilmemektedir. Bu bağlamda, Belen ilçesinin turizm potansiyelini tespit etmek ve bu potansiyelin etkin kullanımına yönelik öneriler geliştirmek amaçlanmaktadır. Araştırma, Belen ilçesinin turizm potansiyelinin ortaya konması açısından önem taşımaktadır. Çalışmada öncelikli olarak doküman taraması yapılarak doküman içerikleri değerlendirilmiştir. Ardından görüşme soruları için soru havuzu oluşturulmuş, alanında uzman üç akademisyenle sorular üzerine görüşmeler yapılarak araştırma soruları belirlenmiştir. Görüşmeler, Belen Kaymakamlığı, Belen Belediyesi, Belen Halk Eğitimi Merkezi, Belen Kamu Hizmetlerini ve Tarımını Geliştirme Derneği, Belen Öğretmenevi ASO Müdürlüğü, Gri Tur (seyahat acentesi), Göçmen Restoran (yeme içme sektörü), Saklar Market (alışveriş sektörü) ve İskenderun Teknik Üniversitesi gibi ilgili kurumların temsilcileri ve turizm alanında çalışan uzmanlarla yapılmıştır. Veriler 10 Aralık 2023- 10 Mart 2024 tarihleri arasında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Dokümanların değerlendirilmesinde içerik analizi, ilgili kurum temsilcilerinin ve turizm uzmanlarının görüşlerinin incelenmesinde ise betimsel analiz tercih edilmiştir. Bölgenin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemek ve fırsatları ile tehditleri ortaya koymak amacıyla SWOT (GZFT) analizi yöntemi kullanılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda, yerel aktörlerin Hatay ili Belen ilçesi turizm potansiyeline yönelik bilgi ve farkındalıklarının yüksek olduğu, şehrin imajının, yayla turizminin yanı sıra gastronomi turizminin ilçenin turizm potansiyelini ortaya çıkardığı ancak turizm alanında tanıtım, reklam ve altyapı eksikliğinin görüldüğü tespit edilmiştir. Elde edilen bulguların ışığında, Hatay ili Belen ilçesi turizminin geliştirilmesi ve gelecekte yapılacak araştırmalara yön verilmesi amacıyla çeşitli öneriler sunulmuştur.
Yaban hayvanlarının doğal yaşam ortamlarında fotoğraflanması
Türkiye'deki yaban hayatı fotoğrafçılığı faaliyetlerinin, II. Dünya Savaşı öncesinde ülkeye göç eden Alman bilim insanları ile başladığı kabul edilmektedir. Batı ölçeğinde, bu konudaki faaliyetlerin, nerede ise fotoğrafın bulunuşuna kadar geriye götürülebildiği düşünüldüğünde, ülkemiz için sözü edilen bu tarih çok geç sayılmalıdır. Üstelik, yurdumuzdaki çalışmalar, 2000'li yıllardaki sayısal fotoğraf devriminden sonra bir miktar artış gösterse de hala istenilen düzeylerde olmaktan çok uzaktır. Öyle ki, kendi içinde, memeli, kuş, makro fotoğrafçılık gibi alt dallara da ayrılabilen yaban hayatı fotoğrafçılığı alanında, tek bir kuş fotoğrafçılığı tezi dışında başka bir tez çalışması bulunamamıştır. Yaban hayatı fotoğrafçılığının, olası bilimsel, belgesel, sanatsal, ekonomik ve turistik faydaları ve işlevleri düşünüldüğünde, bu kabul edilebilir bir durum değildir. Bunun altında yatan sebepler, yüksek maliyetli ekipmanlar, hatırı sayılır seyahat masrafları veya faaliyetin hakkıyla icrasının geniş bir zamana ihtiyaç duyması olabilir. Sahada karşılaşılması olası güç koşullar, karmaşık ekipmanların işleyişinin öğrenilmesindeki zorluklar, geniş tecrübe ve bilgi birikimi gerekliliği de bu konudaki diğer olumsuz etkenlerdir. Üzerinde çalışılan hayvan türleri ve bu türlerin davranışlarının çözülmesi de ayrı bir ihtisas ve araştırma konusudur. Bu hayvanların yaşadıkları yerlerin sadece bilinmesi yetmez, bu hayvanların sahada bulunması ve tespit edilmesi de gerekir. Bu konularda yerel insanlar ve rehberlerle kurulması gereken ilişkiler ise işin başka bir sosyal yönünü oluşturur. Açık arazide yaşamanın ve çalışmanın kendine mahsus birçok zorlukları ve sağlık riskleri söz konusudur. Ayrıca görüntülenen hayvanlar da kırılgan varlıklardır; kolayca zarar görebilir, huzursuzluk yaratıldığında kendi yavrularını bile yuvada bırakıp bölgeyi terkedebilirler. Yaban hayatı fotoğrafçılığına ilişkin, yukarıda bahsi geçen bütün bu konularda, güvenilir, geniş ve yetkin bir bilgi birikimi meydana getirmek amacıyla hazırlanan bu akademik çalışma, daha çok Türkiye doğal alanlarına ve hayvan türlerine odaklanmıştır. Konular oldukça detaylı incelenmekle beraber, işleniş sırasında, her yerde kolaylıkla bulunabilecek temel fotoğrafçılık bilgilerinin, yaban hayatı platformu üzerinden bir kere daha tekrar edilmesinden özellikle kaçınılmış ve tez hacminin aşırı büyümesinin önüne geçilmek istenmiştir. Yaban hayatı fotoğrafçılığının alt dallarını oluşturan memeli, kuş ve makro fotoğrafçılığının kendine özgü yönleri ve ekipmanları mevcuttur. Bu durum, bu alt dalların kendi başlıkları altında, ayrı ayrı incelenmelerini gerektirmiştir. Ayrıca, daha önce, akademik anlamda üzerinde hiç çalışılmayan bir yaban hayatı makro video bölümü, pratik saha uygulamaları gözetilerek hazırlanmıştır. Dalış ve özel fotoğraf ekipmanlarının birlikte geliştirilmesini gerektiren ve ayrı bir tarihsel gelişim süreci izleyen sualtı fotoğrafçılığı konusuna ise girilmemiştir. Teze eşlik eden sahada görüntüleme çalışmaları sırasında elde edilmiş ve doğada serbest yaşayan ve çoğu yurdumuzdan seçilmiş hayvan türlerinden oluşan bir fotoğraf portfolyosu da ana metne ek olarak sunulmaktadır. Sonuç olarak bu tez, ülkemiz özelinde, kendi alanındaki ilk kapsamlı akademik çalışmayı temsil etmekte ve konuyu, uzun zamandır yurdumuz doğal alanlarında çalışan ve doğa korumacı zihniyete sahip bir yaban hayatı fotoğrafçısının bakış açısından ele almaktadır.
Batı Akdenizde ekoturizm, ekoturizm uygulamaları ve kadının rolü
Turizm insanların talep ve beklentilerinden etkilenen bir sektördür. Aynı zamanda doğal ve kültürel çevreyi etkileyen ve ondan etkilenen bir sistemdir. Bu nedenle değişen turist beklentilerine yönelik alternatif turizm çeşitlerinin günden güne artması turizmin güncelliğini koruyor olmasının göstergesidir. Ekoturizm turist talep ve beklentilerinin sonucunda, klasik turizm olarak adlandırılan deniz, kum, güneş turizmine alternatif olarak ortaya ortaya çıkmıştır. Ekoturizm doğal çevrenin ve kültürün korunmasını amaçlayan, aynı zamanda yerel kültürün değerlerine saygılı ve onları korumaya çaba sarf eden alternatif bir turizm çeşididir. Kültürün öneminden ötürü, yerel ürünlerin ekoturizmde önemli bir yeri vardır. Yerel ürünlerin yapılması ve pazarlanması konusunda da kadınların yeri yadsınamaz bir gerçektir. Bu nedenle çalışmada Batı Akdeniz Bölgesinde Doğuda Çıralı, Batıda Dalyan sınırları içerisinde yer alan destinasyonlarda ki ekoturizm, yerel ürünler ve kadınların bunlarda ki rolü araştırmaya konu edilmiştir. Çalışmada nitel ve nicel yöntemler birlikte kullanılmış, anket uygulanmış ve görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde. Ekoturizm, yerel ürünler ve kadınlar arasında doğrudan ilişki olduğu ve bu sürecin doğru yönetilmesi halinde bölgede sürdürülebilir bir turizm hareketinin gerçekleştirilebileceği sonucu ortaya çıkmıştır.
Kadınların eko-turizm faaliyetleri içerisindeki yeri: Kaçkar Dağları Millî Parkı yaylaları örneği (Rize)
Tanımının Uluslararası Eko-turizm Topluluğu tarafından "çevreyi koruyan ve yerel halkın refahını sürdüren, doğal alanlara doğru olan sorumlu seyahat" şeklinde yapıldığı eko-turizm, 1980'lerde çevre koruma hareketinin içerisinde gelişmiştir. Eko-turizm, özellikle o çevreyi oluşturan ve içerisinde yaşayan halkın katılımları ile geliştirilen doğa turizminin bir çeşididir denilebilir. Yerel değerleri ön plana çıkaran, lokal kültürün yaşam pratiklerini deneyimlerken aynı zamanda onu korumaya yönelten bir arz oluşturması, eko-turizmin ortaya çıkış amacını vurgulamaktadır. Eko-turizm ile ilgili, literatürde kültüre sıklıkla vurgu yapılırken kültürün sürdürülebilmesi için önem taşıyan kadına yönelik yapılan araştırmaların bunun gerisinde kaldığı görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, literatürdeki bu boşluğu kapatma amacının yanında eko-turizmi etkileyen faktörler içinde kadının rolünü bir örnek olay çalışmasıyla ortaya çıkarmaktır. Bu noktadan hareketle eko-turizm bölgelerindeki kadınların mekânsal pratik ve ilişkilerini anlamak amacıyla gündelik hayatlarını yakından inceleme gereği duyulmuştur. Bu çerçevede Eko-turizm hareketinde kadınların üstlendiği rol ve görevler nelerdir? Toplumsal cinsiyet rolleri, Karadeniz kadınlarının gündelik pratiklerinde nasıl şekillenmiştir? Karadeniz kadınları kadın-erkek rolleri ile ilgili seçimlerini kendileri mi yapıyor, yoksa bu seçimler kadınlara dayatılıyor mu? Eko-turizm, kadının ekonomik bağımsızlığını kazanmasına katkı sunmakta mıdır? Gibi sorulara cevap aranmıştır. Araştırma nitel araştırma modelini kullanmaktadır. Bu anlamda, Türkiye'de eko-turizm potansiyeli yüksek bir bölge olan Doğu Karadeniz'in Kaçkar Dağları yaylalarındaki 27 kadın ve 8 erkek ile yüz yüze derinlemesine görüşmeler yaparak ve gözlemlerden faydalanarak derinlemesine nitel veri toplanmıştır. Bu araştırma kadının, eko-turizm potansiyelini nasıl etkilediği ve eko-turizmden ne ölçüde etkilendiği üzerine kuramsal bir tartışmaya aracılık etmesi bakımından önemlidir. Bununla bağlantılı olarak kadının toplumsal yaşamdaki rolünün, eko-turizm ile ilgili nasıl açılımlar sağlayacağını tartışmaya açması ve kadının eko-turizme katkısına yönelik farkındalığı arttırması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Ekoturizm, Toplumsal Cinsiyet, Kaçkar Dağları Millî Parkı Yaylaları
Ekoturizm bilgisinin çevre bilinci üzerine etkisi: Turizm eğitimi almakta olan öğrenciler üzerine bir araştırma
Ekoturizm, doğal çevreyi ve kültürel kaynakları korumayı hedef edinen, ziyaretçi etkisi minumum olan, yerel topluma ekonomik istihdam sağlayan, doğallığı bozulmamış alanlara çevre bilinciyle yapılan seyehatlerden oluşmaktadır. İnsanların çevre bilinci ve ekoturizm kavramına ilişkin bilgilerinin anlaşılması, planlama ve pazarlamayı verimli bir şekilde yapabilmek için turizm planlamacıları ve ekoturizmin doğanın, kültürün gelecek nesillere aktarılması ve sürdürülebilir olması için gerekli bir bilgidir. Bu kapsamda araştırmanın amacı, ekoturizm bilgisinin çevre bilinci üzerine etkisini ortaya koymaktır. Bu amaç çerçevesinde, nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Verilerin elde edilmesiyle anket tekniği kullanılmış olup, veriler sosyal medya aracılığı ile 10 Nisan – 10 Mayıs 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmanın evrenini, Türkiye'de turizmle ilişkili bölümlerde okumakta olan ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmada kolayda örneklem yöntemi tercih edilmiş olup, 400 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmanın örneklemini ise evreni temsil edecek sayıda ulaşılan Türkiye'de turizmle ilişkili bölümlerde okumakta olan öğrenciler oluşturmaktadır. Elde edilen veriler ile araştırmanın amaçlarına uygun olarak frekans analizi, güvenirlik ve faktör analizleri, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Yapılan regresyon analizleri sonucunda, ekoturizm bilgisinin çevre bilinci üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulgulanmıştır. Değişkenlerin boyutlarına ilişkin yapılan regresyon analizi sonucunda ise ekoturizme olan bakış açısının ve ekoturizmin sosyo-kültürel gelişmeye katkısının insan merkezli yargılar ve çevre merkezli yargılar üzerindeki etkisi de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Bu sonuca ek olarak, ekoturizm bilgisi ve çevre bilinci arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik yapılan korelasyon analizi sonucunda ölçek boyutları arasında pozitif doğrusal düşük, orta ve yüksek düzeyde ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Her iki ölçeğin toplamı için yapılan korelasyon analizine göre ekoturizm bilgisi ve çevre bilinci arasında pozitif doğrusal orta düzey ilişki olduğu bulgulanmıştır.
Ekoturizm kapsamında çevre bilincinin yeşil ürün satın alma davranışına etkisi: Antalya örneği
Çevre Ekoturizm destinasyonları, çevresel ve doğal deneyimlerle ilgilenen turistlerin talebini karşılamak için popüler hale gelmektedir. Ancak popülerlik ekoturizm destinasyonlarının sürdürülebilir gelişimine çevre kirliliği, hava kirliliği, gürültü kirliliği, kalabalık, artan nüfus, artan tüketim gibi çevresel açıdan zarar verebilmektedir. Dolayısıyla, ekoturizm destinasyonlarının sürdürülebilirliğini sağlamak için çevre dostu, çevre bilincine ve ekoturizm bilgisine sahip olan turistlere sahip olmak önemlidir. Özellikle çevreyi koruma odaklı yeşil ürünlerin kullanımının yaygınlaşması açısından turistlerin çevresel yönler konusunda farkındalığa sahip olması beklenmektedir. Araştırmanın bu bağlamdaki amacı, ekoturizm bağlamında çevre bilinci ile yeşil ürün satın alma davranışı arasındaki ilişkinin varlığını tespit ederek çevre bilincinin yeşil ürün satın alma davranışı üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Araştırmada, nicel araştırma yöntemi kullanılarak bir anket formu ile veriler 10 Nisan 2021 ve 22 Haziran 2022 tarihleri arasında 454 kişiden toplanmıştır. Araştırmanın evrenini, Antalya ilini ziyaret eden yerli turistler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise evreni temsil edecek sayıda ulaşılan Antalya ilini ziyaret eden yerli turistlerdir. Tarama modeli niteliğinde olan araştırmada kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak kullanılan anket dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm demografik özelliklere ilişkin soruların yer aldığı bölümdür. İkinci, üçüncü ve dördüncü bölümlerde sırasıyla çevre bilinci, yeşil ürün satın alma davranışı ve yeşil konaklama satın alma davranışı ölçeklerinin yer aldığı bölümdür. Anket ile elde edilen veriler, istatistik paket programından yararlanılarak araştırma amacına uygun analizlere tabi tutularak çözümlenmiş ve yorumlanmıştır. Kurulan hipotezlere bağlı olarak korelasyon ve regresyon analizleri de yapılmıştır. Korelasyon analizi sonucunda, değişkenler arasında düşük ve orta düzey ilişki olduğu tespit edilmiştir. Buna göre çevre bilinci düzeyi arttıkça yeşil ürün satın alma davranışı ve yeşil konaklama satın alma davranışı düzeyi de artmaktadır. Ayrıca, yeşil ürün satın alma davranışı arttıkça yeşil konaklama satın alma davranışı da artmaktadır. Regresyon analizi sonucunda çevre bilincinin yeşil satın alma davranışı ve yeşil konaklama satın alma davranışı üzerinde anlamlı etkisi olup; yeşil satın alma davranışının da yeşil konaklama satın alma davranışı üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda, araştırma kapsamında geliştirilen H1, H2 ve H3 hipotezleri kabul edilmiştir.
Şırnak halkının ekoturizm farkındalığının ekoturizm algısına etkisi
Bu araştırmanın temel amacı, Şırnak ilinde yaşayan halkın ekoturizm farkındalığının ekoturizm algısı üzerindeki etkisini incelemektir. Bu kapsamda nicel araştırma yöntemi kullanılarak 10 Nisan-30 Mayıs 2021 tarihleri arasında anket ile veriler toplanmıştır. Veriler dijital kanallar aracılığıyla ve yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Araştırmanın evrenini Şırnak'ta yaşayan halk ile Şırnak ilinde en az 5 yıl ikamet eden, 18 yaş veya üstü kişiler oluşturmaktadır. Araştırmada kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi evreni temsil eden araştırmaya katılan Şırnak ilinde yaşayan (421 katılımcı) kişilerdir. Analizler sonucunda, ekoturizmin anlamına ilişkin pozitif farkındalığın ekoturizmin sosyo-kültürel etkisini, ekoturizmin ekonomik etkisini ve ekoturizmin çevresel etkisini anlamlı bir şekilde etkilediği tespit edilmiştir. Ancak ekoturizmin anlamına ilişkin negatif farkındalığın ekoturizmin etkilerine yönelik algıyı anlamlı bir şekilde etkilemediği görülmüştür. Öte yandan ekoturizm faaliyetlerine ilişkin farkındalığın da ekoturizmin etkilerine yönelik algıyı anlamlı bir şekilde etkilediği bulunmuştur. Araştırma bulgularının genel olarak literatürle paralel olduğu görülmüştür. Çalışmanın sonunda, bilim insanlarına ve turizm profesyonellerine birtakım önerilerde bulunulmuştur.
Şırnak'ta doğal olarak yetişen ve pazarlama önemine sahip bazı bitki türlerinin kullanım amaçlarının ortaya konulması
Şırnak bölgesi, farklı coğrafik ve iklim özelliklerine sahip olması nedeniyle, doğada yetişen bitki türleri bakımından son derece zengin bir floraya sahiptir. Şırnak ilinde yetişen bitki türleri, uzun yıllardan beri bölge insanı tarafından farklı amaçlarla kullanılıyor olsa bile, bu bitkilerin bilimsel olarak teşhis edilmesi, kullanım amaçları, pazarlama, bölge ekonomisine katkısı ve ekoturizm açısından mevcut durumunun ortaya konulması önemlidir. Bu çalışma, Şırnak bölgesinin doğal florasında bulunan, bölge insanı tarafından uzun yıllardan beri farklı amaçlarla kullanılan, bölgesel isimleri ile tanınan, bitki türlerinin teşhisinin yapılması, tüketim ve sağlık amaçlı olarak kullanımlarının belirlenmesi, pazar koşulların bilinmesi ve özellikle de ekoturizm açısından potansiyelinin değerlendirilmesi ve bölge ekonomisine katkılarının ortaya konulması amacıyla yürütülmüştür. Araştırma verisi yapılandırılmış/yarı yapılandırılmış görüşme ve saha (arazi) çalışması olmak üzere iki aşamada toplanmıştır. Farklı dönemlerde bölgenin florasındaki bitkiler gözlemlenerek, fotoğraflanarak ve bitki örnekleri alınarak tür bazında teşhisleri yapılmıştır. Ayrıca bölge insanıyla yüz yüze yapılan görüşmelerle, bitkinin yöresel isimleri ve ne amaçla kullanıldığı ile ilgili bilgiler edinilmiştir. Daha sonra bitkilerin yöresel isimleri ile bilimsel isimleri birleştirilerek, ulusal ve uluslararası literatürle desteklenmiştir. Şırnak bölgesinde yapılan saha (arazi) çalışması ve yüz yüze görüşmelerde farklı amaçlarla kullanılan ve ekonomik değere sahip otuzbir tür tespit edilmiş olup, bu türlerin yaygın olarak bilinen ve kullanılan pazarlama, bölge ekonomisi ve eko turizm bakımından potansiyelleri ortaya konulmuştur. Böylece söz konusu türlerin yurt içi ve yurt dışında tanınırlığının ve yaygın etkisinin bilinmesiyle birlikte eko turizm açısından önemli bir farkındalık oluşacağı düşünülmektedir. Bununla birlikte, bölgede eko turizm faaliyetlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, Şırnak bölgesinin bölge ve ülke ekonomisinde önemli yer edineceğini belirtmek gerekir. Ayrıca bölgede doğal olarak yetişen bitki türlerinin insan gıdası (yemek vs.) olarak kullanılabileceğinin bilinmesiyle daha düşük maliyetlerle gıda temin edilebilecektir. Benzer şekilde, bu bitkilerin ilaç olarak kullanımlarının bilinmesiyle de sağlık açısından önemli olan bazı türlerin sağlık sektörüne katkı sağlayacağını belirtmek gerekir.
Sürdürülebilirliğin yerel turistlerin ekoturizm algısı üzerine etkisi: Kültür turizmi destinasyonu olarak Mardin örneği
Turizm, ülkelerin ekonomilerine yatırım yapmasına, iş olanakları yaratmasına ve ülkeler arasındaki ticareti arttırmasına olanak sağlayan dünya ekonomisinde önemli bir sektör haline gelmiştir. Ayrıca, turizm, ülkelerin kültürel ve doğal varlıklarını tanıtmasına ve koruma altına almasına yardımcı olmaktadır. Bu sektörün gelişmesiyle birlikte bazı ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel olumsuz etkilerde ortaya çıkabilmektedir. Turizmin olumlu ve olumsuz etkileri üzerinde en çok etkisi bulunan kişilerin orayı ziyaret eden turistlerin olduğu düşünülebilir. Böyle bir durumda turizm faaliyetlerine yönelik, bir bölgeyi ziyaret eden turistlerin algılarının ölçülmesi önemli ve değerli bir konu haline gelmiştir. Destinasyonların sürdürülebilir turizm gelişimi için uluslararası örgütler tarafından hazırlanan çeşitli sürdürülebilirlik göstergelerini tartışan akademik araştırmalar olmasına rağmen, bu çalışmaların çoğu ziyaretçilerin bakış açısını göz ardı ederek arz yönüne odaklanmaktadır. Dolayısıyla, destinasyonlarda sürdürülebilirlik girişimlerinin başarısı için ziyaretçilerin desteğini almak esas olduğundan, bu bireylerin sürdürülebilirliğin farklı yönlerini nasıl algıladıklarını anlamaya ihtiyaç vardır. Bu bağlamda, kültürel ve tarihi zenginlikleri farklı dini inanışların bir arada yaşadığı turizm açısından önemli yer olan Mardin ili turistik açıdan da önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Bu çalışmada sürdürülebilirlik ve ekoturizm arasında ilişkiyi incelemek; yerel turistlerin sürdürülebilirliğe ve ekoturizme ilişkin algılarını ortaya koymak ve sürdürülebilirliğin ekoturizm üzerindeki etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmada yapılan analizler sonucunda, sürdürülebilirlik ve ekoturizm boyutları arasında pozitif doğrusal yüksek düzeyde korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca sürdürülebilirliğin boyutlarının ekoturizm boyutları üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür. Yerel turistlerin sürdürülebilirliğe ve ekoturizme ilişkin algılarının ortalamasına ilişkin yapılan farklılık analizleri incelendiğinde ise daha çok olumlu yönde katılım gösterdikleri görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Ekoturizm, Sürdürülebilir Turizm, Sürdürülebilir Kültür Turizmi, Mardin.
Türkiye'de ekoturizm konusundaki lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi
Doğal çevrelerin korunmasını ve yerel toplulukların refahını vurgulayan sürdürülebilir bir turizm türü olan ekoturizm, Türkiye'de giderek artan bir akademik ilgi görmektedir. Bu çalışma, eğilimleri, araştırma temalarını ve metodolojik yaklaşımları belirlemek için Türkiye'de ekoturizm üzerine yapılmış lisansüstü tezlerin kapsamlı bir bibliyometrik analizini yürütmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda YÖK Tez Merkezi veritabanındaki yüksek lisans ve doktora tezleri örneklem olarak alınmıştır. Analiz sonuçları, Türkiye'de sürdürülebilir turizme yönelik artan akademik odaklanmayı yansıtan, yıllar içinde ekoturizmle ilgili lisansüstü tez sayısında önemli bir artış olduğunu göstermektedir. Baskın araştırma temaları arasında ekoturizmin ekoturizm potansiyeli, ekoturizm yaklaşımları ve sürdürülebilirlik yer almaktadır. Metodolojik olarak, tezler nitel ve nicel yöntemlerin dengeli bir şekilde kullanıldığı çeşitli yaklaşımlar sergilemektedir. Nitel bir yaklaşım kullanılan bu çalışmada, araştırma kapsamında incelemenin yapıldığı 15 Ağustos 2023 ile 15 Eylül 2023 tarihleri arası itibariyle altısı doktora tezi ve 76'sı yüksek lisans tezi olmak üzere ekoturizm konusunda toplam 82 lisansüstü tez yapıldığı ve bu tezlerin 2001 ile 2023 yılları arasında tamamlandığı tespit edilmiştir. Çalışmada bahse konu lisansüstü tezler analiz sürecine dahil edilmiştir. Araştırmanın coğrafi dağılımı, Karadeniz bölgesi, Akdeniz kıyısı ve çeşitli milli parklar gibi Türkiye'deki önemli ekoturizm destinasyonlarını vurgulamaktadır. Bu çalışma, entelektüel manzarayı haritalayarak ve daha fazla araştırma gerektiren alanları belirleyerek Türkiye'deki ekoturizmin lisansüstü düzeydeki akademik anlayışına katkıda bulunmaktadır. Bulgular, Türkiye'de ekoturizm uygulamalarının sürdürülebilirliğini ve etkinliğini artırmaya odaklanan araştırmacılar, politika yapıcılar ve uygulayıcılar için değerli içgörüler sunmaktadır. Belirlenen boşlukları ele almak ve Türkiye bağlamında ekoturizm çalışmaları alanını daha da ilerletmek için gelecekteki araştırma yönleri önerilmektedir.
Turistik destinasyonlarda yer alan işletmelerin bütçe ve mali performans hedeflerinin gerçekleştirilmesinde turizm rehberlik faaliyetlerinin etkileri
Dünyada Küresel ekonomiyi belirleyen etkenlerden biri hiç şüphesiz turizm kaynaklarından gelen bütçelerdir ve son dönemlerde küresel dünyada ekonomik buhranlar yaşanmaktadır. Bu olumsuzluklardan turizm ve turizme bağlı kuruluşlar da etkilenmektedir. Turizmin bu olumsuzluklardan hangi düzeyde etkilendiğini incelemek amacıyla ülkemizde turistik destinasyonların mali ve bütçe performansını hedeflerine ulaştırma noktasında gereken turist rehberliği etkisi araştırılmıştır. Ülkemizde özellikle turizm alanında önemli bir rol oynayan İstanbul'da son yıllarda turizm hareketliği hızla artmaktadır. İstanbul'da yer alan bazı turizm destinasyonlarına gelen turistlere rehberlik yapan turizm rehberlerin bu destinasyonlarda yer alan işletmelerin mali ve bütçe hedeflerin gerçekleştirilmesinde sağladığı katkılar araştırılmıştır. Daha sonra elde edilen istatistik bilgiler destinasyonlarda yer alan işletmelerin mali ve bütçe yönünden gelişmesine sağladığı katkılar incelenmiştir. Elde edilen bilgiler ışığında destinasyonlarda yer alan işletmelerin mali hedeflerine ne kadar yaklaştığı analiz edilerek turizm rehberlerinin destinasyonlarda yer alan işletmelerin sağladığı mali ve bütçe katkılarının gelecekte yapılacak turizm gelirleri ve turizm rehberinin bu gelirlere yaptığı çalışmalara ışık tutulması hedeflenmiştir.
Türkiye'de eko turizm uygulamaları ve ekonomiye katkıları
Bu araştırmanın amacı son dönemlerde tüketim kültürüyle birlikte açığa çıkan kaynak sıkıntısını önlemek amacıyla oluşan sürdürülebilir turizmi ele alarak sürdürülebilir turizm kapsamında açığa çıkan ekoturizmin, Türkiye'deki uygulamaları ve Türkiye ekonomisine katkılarını incelemektir. Araştırmanın konusu olarak turizm kapsamında sürdürülebilir turizm alanında en son trend olarak ekoturizmin açığa çıkması ve günümüzde devamlılığı sürdürmesi üzerine ekoturizm kavramı ele alınmıştır. Ekoturizmin Türkiye'de farklı bölgelerde ve birçok çeşitlilikte var olması, bulunduğumuz çevre koşullarını daha iyi ele alabilmek ve daha fazla kaynağa ulaşabilmek amacıyla ekoturizmin Türkiye bölgesindeki yansımaları incelenmiştir. Araştırma kapsamında turizm kavramı, ekoturizm kavramı, ekoturizmin özellikleri, önemi ve faaliyetleri, ekoturizmin Türkiye'de ve dünyadaki gelişimi, Türkiye'de ekoturizmin doğal çevre, sosyal çevre ve ekonomik çevre üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Son olarak araştırmada ekoturizmin Türkiye ekonomisine katkısı bakış açısıyla ayrı olarak incelenmiştir. Araştırmada literatür taraması gerçekleştirerek basılı ve elektronik dergi, makale kitap vb. birçok yerli ve yabancı kaynak incelenerek araştırmanın teorik bölümleri oluşturulmuştur. Sürdürülebilir turizm alanında açığa çıkan ekoturizmin araştırmada incelenmesi literatüre katkı açısında önem arz etmektedir. Ekoturizm dünya çapında etki gösteren ve birçok ülke tarafından uygulanan sürdürülebilir bir turizmdir. Bu bağlamda ülkemizde de etki göstermesi ve araştırmada ele alınması ekoturizm alanında Türkiye'de kaynak oluşturmaktadır. Ekoturizm sürecinin hala devam etmesi araştırmanın hem günümüze hem de geleceğe kaynak olması açısından önemlidir. Ekoturizmin Türkiye ile ele alınması ve ekonomik boyutunun incelenmesi literatüre katkı açısından önemlidir. Araştırmanın en sonunda Türkiye'nin farklı ekoturizm bölgelerinde yapılan akademik çalışmalar ve raporlar incelenmiştir. Bu sayede Türkiye'deki ekoturizmin durumuna bütüncül bir şekilde yaklaşmak hedeflenmiştir. 10 farklı bölgede yapılan çalışmaları inceleyerek Türkiye'deki ekoturizm bölgelerinin ve faaliyetlerinin ortak noktaları tespit edilmeye çalışılmıştır.
Sürdürülebilirlik kapsamında Derebucak İlçesi'nin (Konya) ekoturizm potansiyeli ve yerel halkın ekoturizm algısı
Turizm aktivitelerinin çevre üzerindeki baskı faktörünü yükselterek, hava kirliliği, çevredeki taşıma kapasitesinin kurtulması, yaban hayatın habitatının muhafaza altına alınması ve bu hayatta bulunan hayvan ve bitki türlerinin zarara uğraması gibi birçok kötü tarafı bulunmaktadır. Bütün bu negatif turizm etkenlerinin önüne geçebilmek ve aynı zamanda tatil yapabilmek için doğa yanlı bir alternatif turizm çeşidi ortaya çıkmıştır. Her alanda olduğu gibi turizm alanında da değişiklikler meydana gelerek başkalaşım geçirmektedir. Birçok ülkenin ekonomik gelişimine katkı sağlayan turizm, insanların doğaya ve kültürel miraslara olan ilgisinin artması, sakin bir seyahatin benimsenmesi gerekçesi ile ekoturizm kavramını ortaya çıkartmıştır. Son yıllarda çevre bilincinin artması ve insanların boş zamanlarını deniz, kum ve güneş turizmi dışındaki turizm faaliyetlerine ayırmaya başlaması ekoturizme ve faaliyetlerine olan ilgiyi artırmıştır. Turizm endüstrisinde doğal çevrenin ve kaynaklarının korunarak devamlılığının sağlanabilirliğini sağlayıcı yapıtaşlarından bir tanesi olan ekoturizm sektörü, doğal bölgeler, yerli halk ve turistik aktiviteler arasındaki ilişkiyi destekleyerek bir denge oluşturulmasını sağlamaktadır. Yapılan bu çalışmada, Derebucak ilçesinin ekoturizm potansiyeli incelenerek yerel halkın ekoturizm algısı ele alınmıştır. Ayrıca alternatif ve sürdürülebilir turizm türlerinden biri olan doğa temelli ekoturizmi, ekoturizmin türleri, Dünya ve Türkiye ekoturizmini incelemektedir. Anahtar Kelimeler: Ekoturizm, Derebucak, sürdürülebilir turizm,
Ekoturist etiğinin değerlendirilmesi: Bir ölçek uyarlama çalışması
Sorumlu bir seyahat biçimi olan ekoturizmin başarısı, ekoturistlerin duyarlı davranışlarına bağlıdır. Ekoturistlerin; ekoturizmin etik prensiplere uygun davrandıkları varsayılsa da gerçekten böyle olup olmadığını tespit etmek için somut verşihtiyaç duyulmaktadır. Bu gerekçelerle hazırlanan çalışmanın amacı, Nowaczek tarafından ekoturistlerin etik davranışlarını ve düşüncelerini ölçmek için geliştirilen Ekoturist Etik Ölçeği (EEÖ)' ni Türk dili ve kültürüne uyarlamaktır. Ölçek, teleoloji, deontoloji ve varoluşçu etik boyutlarına sahip 24 maddeden oluşmaktadır. Çalışmada veriler farklı meslek gruplarına mensup 422 kişiden elde edilmiştir. Uyarlama aşamasında ölçek maddeleri uzmanlar tarafından Türkçe 'ye çevrilmiş ve Türk diline uygunluğu incelenmiştir. Geri çeviri yöntemi ile orijinal ölçek ile arasındaki tutarlılığa bakılmıştır. Ölçeğin faktör yapısını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılmıştır. Mevcut yapının doğruluğu iki farklı model ile test edilmiştir. DFA sonucunda Model 1'in, Model 2'ye görece daha iyi uyum göstergeleri ürettiği görülmüştür. Elde edilen iyi uyum göstergeleri genel olarak iyi ve mükemmel düzeydedir. Güvenirlik için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmış ve bulunan .80 ölçeğin güvenilir olduğunu göstermiştir. Ölçeğin güvenilirliği ayrıca Spearman Brown iki yarı test korelasyonu ile hesaplanarak ortaya konmuştur. Analiz sonuçları ölçekten elde edilen puanlara yönelik güvenilirlik ve geçerlilik kanıtlarının yüksekliğini ortaya koymaktadır. Bu durum, Türk kültürüne uyarlanan Ekoturist Etik Ölçeği'nin Türkiye bağlamında kullanılabileceği kanıtlanmıştır.
Ege bölgesi'ndeki millî parkların ekoturizm potansiyelinin araştırılması
Zorlaşan hayat şartları insanların dinlenme ihtiyaçlarını artırmaktadır. Deniz, kum, güneş turizmi mevsimsel bir özelliğe sahip olduğundan, insanlar bu ihtiyaçlarını giderebilmek için farklı turizm türlerinin arayışı içine girmektedir. Millî parklar bu ihtiyacı karşılama potansiyeline sahip olan alanlardır. Ancak, millî parklar aynı zamanda korunan alanlardır. Bundan dolayı dinlenme ihtiyacı karşılanırken millî parklara zarar vermemek gerekmektedir. Bu noktada, temel felsefesi "doğada ayak izinden başka bir şey bırakmamak" olan "ekoturizm" akla gelmektedir. Millî parklarda tahribata sebep olmamak için, yapılabilecek en uygun turizm şekli "ekoturizm"dir. Bu araştırmada Ege Bölgesi'nde yer alan millî parkların ekoturizm potansiyellerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ekoturizm ve millî parklar ile ilgili yayınlar ve çalışmalar, bu konularla ilgili haberler, elektronik kaynaklar ve web siteleri, kanun ve yönetmelikler incelenmiştir. Ege Bölgesi'nde yer alan millî parklar araştırılmıştır. Bu millî parkların mevcut rekreasyon faaliyetleri, bu alanlarda bulunan kaynak değerler ve doğal güzellikler incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Millî parkların bulunduğu alanların coğrafî özellikleri, tarihî ve kültürel gelişimi üzerine incelemeler yapılmıştır. Öte yandan, bu millî parkların sahip oldukları ekoturizm potansiyeli ve yapılabilecek faaliyetler irdelenmiştir. Millî parklar yerinde gözlemlenmiştir. Doğa Koruma ve Millî Parklar Bölge Müdürlükleri, Şeflikleri ve millî parkların ziyaretçi merkezleri ziyaret edilmiş ve yetkili kişilerle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kullanılan fotoğrafların büyük çoğunluğu yazar tarafından çekilmiştir. Millî parklarda çeşitli rekreasyon faaliyetleri yapılmasına rağmen, bazı parklarda potansiyelin altında kalındığı sonucuna varılmıştır. Bu rekreasyon faaliyetlerinden bazılarının ise parkların korunması ve sürdürülebilirliği açısından tehlikeli olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Ekoturizm, Millî Parklar, Ege Bölgesi
Ekoturizm kapsamında Eskişehir ili hiking ve trekking rotaları
Dünya genelinde ve Türkiye'de tek düze ( deniz, kum, güneş) bir turizm algısı benimsenmekte ve dolayısıyla kaynakların hızla yok olmaya başladığı görülmektedir. Kitle turizminin yarattığı tahribatın önlenmesi amacı, kişilerin doğaya duyduğu özlem, çevre kirliliği, şehirlerin stresli yaşamı, gelişmekte olan toplumlar da dâhil görece farkındalığın ve bilinç seviyesinin artması klasik turizm anlayışına tepki olarak yeni ihtiyaçlar ortaya çıkarmaktadır. Alternatif turizmin örneklerinden olan Ekoturizm, tüketme üzerine kurulu anlayışlar yerine, sürdürülebilirliği temel alan bir turizm çeşididir ve Ekoturizmin unsurları içinde doğa yürüyüşleri önemli bir yer tutmaktadır. İnsanların otellere ya da birçok farklı konaklama işletmelerine kapanmaktansa hareket etme, yeni yerler keşfetme, güzel manzaralar izleme, sağlık, esenlik, kendini dinleme gibi konulara yönelimleri bu talebi arttırmaktadır. Bu ihtiyaçlardan yola çıkıldığında, yapılan araştırmalar sonucunda Eskişehir ilinin çeşitli seviye ve zorluklarda, yılın her mevsiminde tercih edilebilecek birçok yürüyüş rotasına sahip olduğu görülmektedir. Ekoturizmin bir alt başlığı olarak, doğa yürüyüşlerinin fiziksel ve zihinsel sağlığa faydaları baz alındığında, hiking ve trekking faaliyetlerinin daha fazla tanınması ve yaygınlaşması; turizme olan katkılarının yanı sıra entelektüel, farkındalık seviyesi yüksek sağlıklı bir toplum yaratma açısından da önem arz etmektedir. Bu çalışmada, bir ekoturizm çeşidi olan Hiking ve Trekking faaliyetlerinin Eskişehir ili sınırları içinde incelenerek ekoturizme katkılarının araştırılması, rotaların haritalar üzerinde gösterilerek yerli ve yabancı ziyaretçilere rehber olması, parkurların tanıtılması ve rotaların bulunduğu bölgeler hakkında bilgi vermek amaçlanmıştır. Çalışmada, Coğrafi Bilgi Sistemleri araçları ile alan taraması yapılmış elde edilen bulgular haritalandırılmıştır. Rotalar; Bozdağ Bölgesi, Türkmen Dağı Bölgesi, Eskişehir Kent Ormanı Rotası, Şehir İçi Tarihi Rota, ve Yazılıkaya (Frig Vadisi) Rotası olmak üzere 5 bölümde incelenmiştir. Sonuç olarak, Eskişehir ilinde mevcut rotalar dışında yeni rotalar ile bu rotalar üzerinde pek çok turistik çekicilik tespit edilmiş ve kullanılması önerilmiştir.
Orta Avrupa ülkelerinin ekoturizm kapsamında incelenmesi
Ekoturizm faaliyetlerinin gerçekleştirildiği destinasyonlarda gelişen turizmin yönetilmesi günümüzde nerdeyse zorunlu bir ihtiyaç haline gelmiştir. Dolayısıyla, dünyanın çeşitli destinasyonlarında ekoturizm ile ilgili faaliyetler çeşitlenmiştir. Küresel anlamda, ekoturizm faaliyetlerinin gerçekleştirildiği destinasyonların koşullarına göre geliştirilen çözümlere ve iyi uygulamalara (best practice) odaklanan araştırmalar yapılmıştır. Tez çalışmasının amacı Orta Avrupa ülkelerinde (Almanya, Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Lihtenştayn, Macaristan, Polonya, Slovakya, Slovenya ve İsviçre) ekoturizm faaliyetlerinin incelenmesidir. Tez nitel bir çalışmadır. İkincil veriler ve fotoğraflar tez kapsamındaki ülkelerin resmi sitelerinden elde edilmiştir. Araştırmanın uygulama bölümünde tez kapsamındaki ülkeler tek tek ekoturizm bağlamında incelenmiştir. Bu ülkelerde gerçekleştirilen ekoturizm faaliyetleri dağ turizmi, yamaç paraşütü, yaban hayatı gözleme, kamp-karavan turizmi, kuş gözlemciliği, inanç turizmi, avcılık, doğa yürüyüşü, foto safari, yayla turizmi, mağara turizmi, festivaller, su sporları, botanik turizm, ekogastronomi turizmi, yöresel ürünler, sportif olta balıkçılığı, termal turizm, kültür turizmi gibi ekoturizm türleri kapsamında incelenmiştir.
Ekoturizm kapsamında ortadoğu ülkelerinin incelenmesi
Turizm, tüm dünyada ve Türkiye'de büyük bir sektör olup, her geçen önemini artırmaktadır. Bu sektör gelişirken sosyo-ekonomik ve çevresel tahribatlara da yol açmış ve bu tahribat insanları alternatif türlere yöneltmiştir. Turizmin en bilinen modeli deniz-kum-güneştir. Bu modelin yerine geçecek en önemli çeşit ekoturizmdir. Ekoturizm çevreye minimum zararla ve yerel halkın çıkarlarını koruyarak uygulanır. Dünya geneli bir problem olan sürdürülebilirlik için ekoturizm iyi bir kaynaktır. Bu çalışmanın amacı Orta Doğu ülkelerinin (Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Filistin, Irak, İran, İsrail, Katar, Kıbrıs, Kuveyt, Libya, Lübnan, Mısır, Suriye, Suudi Arabistan, Umman, Ürdün ve Yemen) ekoturizm olanaklarının incelenmesidir. Çalışmanın gerçekleştiği yer olan Orta Doğu; tarihi, kültürü, doğal güzellikleri ve konumu ile tüm medeniyetlerin beşiği konumundadır. Araştırmanın yöntemi nitel olup, ikincil veriler kullanılarak hazırlanmıştır. Tez kapsamındaki ülkeler birer birer ekoturizm bağlamında incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Orta Doğu, Ekoturizm, Sürdürülebilirlik
Ekoturizm faaliyetlerinde hizmet veren turist rehberlerinin performansının ziyaretçilerin sürdürülebilirlik davranışına etkisi: Karadeniz Bölgesi örneği
Günümüzde turizm sektörünün büyüyen yapısı, doğal ve kültürel kaynaklar üzerindeki baskıyı artırmakta; bu durum, sürdürülebilir turizm yaklaşımlarının önemini her geçen gün daha da artırmaktadır. Bu bağlamda ekoturizm hem çevresel korumayı önceleyen hem de yerel topluluklara ekonomik fayda sağlayan bir turizm türü olarak öne çıkmaktadır. Ekoturizmin temel ilkeleri arasında doğal alanlara yapılan sorumlu ziyaretler, çevresel ve kültürel farkındalık yaratılması, kaynakların korunması ve yerel halkın refahına katkı sağlanması yer almaktadır. Ekoturizm faaliyetlerinin sürdürülebilir bir şekilde yürütülebilmesi, yalnızca altyapı ve yönetim politikalarına değil, aynı zamanda bu süreçte aktif rol oynayan bireylerin davranışlarına da bağlıdır. Bu noktada, turist rehberleri, ziyaretçilerle doğrudan iletişim kurarak bilgi aktaran, yönlendirme yapan ve çevresel farkındalık oluşturan kilit aktörler arasında yer almaktadır. Rehberlerin bilgi düzeyi, iletişim becerisi ve çevreci tutumu, ziyaretçilerin doğaya olan yaklaşımlarını şekillendirebilmekte ve sürdürülebilirlik odaklı davranışların benimsenmesinde önemli rol oynamaktadır. Ziyaretçilerin sürdürülebilirlik davranışları, doğaya zarar vermeme, atık yönetimi, yerel ürünleri tercih etme, biyoçeşitliliğe saygı gösterme gibi çeşitli biçimlerde ortaya çıkmaktadır. Bu tür davranışların gelişmesinde çevresel eğitimin ve doğrudan deneyimlerin etkili olduğu bilinmektedir. Turist rehberlerinin sunduğu bilgilendirici ve bilinçlendirici rehberlik hizmetleri, ziyaretçilerin bu tür davranışları benimsemelerinde doğrudan etkili olabilmektedir. Bu tez çalışması, ekoturizm alanında hizmet veren turist rehberlerinin performansının, ziyaretçilerin sürdürülebilirlik davranışları üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın uygulama alanı olarak Türkiye'nin doğal ve kültürel çeşitliliğiyle dikkat çeken Karadeniz Bölgesi seçilmiştir. Çalışma, nicel araştırma yöntemine dayalı olarak kurgulanmış ve veri toplama aracı olarak yapılandırılmış bir anket formu kullanılmıştır. Anket, 400 katılımcıya uygulanmış ve veriler SPSS ve PROCESS Macro eklentisi ile analiz edilmiştir. Katılımcıların demografik özellikleri, ekoturizm turlarına katılım düzeyleri ve rehberlik deneyimleri detaylı biçimde değerlendirilmiştir. Analiz bulguları, turist rehberi performansının ziyaretçilerin sürdürülebilirlik davranışları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönde ve yüksek düzeyde etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca turist rehberi performansı ile ziyaretçi memnuniyeti ve deneyimi arasında da güçlü ilişkiler bulunmuştur. Aracılık etkisi analizinde, ziyaretçi memnuniyetinin sürdürülebilirlik davranışı üzerindeki etkisinde rehber performansının kısmi aracı rol oynadığı tespit edilmiştir. Demografik değişkenler bağlamında yaş, meslek ve rehberli tur katılım sıklığı değişkenlerinin anlamlı farklar yarattığı belirlenmiştir. Özellikle 29-39 yaş arası bireylerin sürdürülebilirlik davranışları daha yüksek düzeyde ortaya çıkmış; rehberli tura katılım sıklığı arttıkça da sürdürülebilirlik eğilimlerinin anlamlı biçimde arttığı gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular, ekoturizmde sürdürülebilir davranışların gelişiminde turist rehberlerinin performansının doğrudan belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Rehberlerin bilgi sunma, çevresel farkındalık kazandırma, kültürel arabuluculuk yapma ve sorumlu turizm davranışlarını modelleme gibi işlevleri, ekoturizm deneyiminin niteliğini yükseltmektedir. Bu çerçevede, sürdürülebilir turizm politikalarının uygulanmasında rehber eğitiminin güçlendirilmesi ve performans ölçütlerinin bu doğrultuda yapılandırılması önerilmektedir. Bu çalışma, sürdürülebilir turizm politikalarının yerel düzeyde uygulanmasına katkı sağlamayı ve turist rehberliğinin çevresel etkilerini daha görünür kılmayı amaçlayan araştırmalara zemin oluşturmayı hedeflemektedir.
Somut ve somut olmayan kültürel mirasın tespiti ve turizm açısından değerlendirilmesi: İzmir Çiğli ilçesi örneği
İzmir Körfezi'nin kuzeyinde, Gediz nehrinin oluşturduğu ovada kurulan Çiğli, kuzeyinde Menemen, doğusunda Karşıyaka ilçeleri ile komşudur. Çiğli geniş bir kıyı ovasına ve önemli sulak alanlara sahiptir. Bu durum sanayi faaliyetlerinin bu bölgede yoğunlaşmasına ve Çiğli'nin İzmir'in önemli ilçelerinden biri olmasına olanak sağlamıştır. 19. yüzyılın sonlarına doğru Balkan ülkelerinden dış göç almaya başlayan bölgeye, 1966 yılında Muş Varto ve Erzurum Hınıs depremlerinde zarar gören insanlar yerleştirilmiştir. Yıllar içerisinde Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da yaşayanların bölgeye göçü ilçenin demografik yapısını şekillendirmiş ve kültürel çeşitliliği ortaya çıkarmıştır. 1992 yılında Karşıyaka'dan ayrılarak ilçe durumuna gelen Çiğli'de, İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından 8 adet kültürel varlık tescillenmiştir. Ayrıca ilçe sınırları içerisinde yer alan ulusal mevzuat ve uluslararası sözleşmeler ile koruma altında olan doğal sit ve arkeolojik sit alanları mevcuttur. Tezin ana konusunu oluşturan tüm kültürel ve doğal miras unsurları ile ilçe için önem arz eden diğer ögeler kategorize edilmiş ve ayrıntılandırılmıştır. Somut olmayan kültürel mirasa konu değerler ise, UNESCO'nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'nde yer alan unsurların ilçedeki yansımaları üzerinden ele alınmıştır. Çalışmada incelenen tüm kültürel, doğal, somut ve somut olmayan kültürel miras bileşenlerinin, kültürel miras bağlamında kültür turizmi ve ekoturizm açısından potansiyeli değerlendirilmiş bu potansiyeli devam ettirmek ve geliştirmek için Çiğli'nin önemli doğal ve kültürel miras içeriklerine sahip olduğu saptanmış ve bunların Çiğli'de sürdürülebilir kültürel turizmin gelişimine katkı sağlayabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Mülksüzleştirerek birikimi neoliberal süreçte arazi edinimleri üzerinden yeniden düşünmek: Bozbük ve Kazıklı Mahallesi örnekleri
Bu çalışma, neoliberal politikalar doğrultusunda gerçekleştirilen arazi edinimi ve geliştirme süreçlerinin sosyo-ekolojik etkilerini, Türkiye'nin Bozbük ve Kazıklı mahalleleri özelinde incelemektedir. Araştırma, yerel topluluklar, devlet aktörleri, özel sektör ve kurumlar arasındaki etkileşimi analiz ederek bu süreçlerin geleneksel arazi kullanım pratiklerini nasıl dönüştürdüğünü ve mülksüzleştirerek birikim süreçlerini nasıl şekillendirdiğini ele almaktadır. Çalışmanın temel sorusu, yerel toplulukların, arazi haklarını geri kazanma çabalarında neoliberal aktörler ve kurumlarla nasıl bir etkileşim kurduğu ve bu süreçlere nasıl yanıt verdiği üzerine yoğunlaşmaktadır. Araştırma bulguları, arazi edinim süreçlerinin genellikle geleneksel arazi kullanım pratiklerini verimsiz, okunaksız veya ekolojik olarak yıkıcı olarak gösteren neoliberal söylemlerle meşrulaştırıldığını ortaya koymaktadır. Araştırma, yerel toplulukların bu dinamikler karşısında nasıl bir direnç ve uyum gösterdiğini vurgulamaktadır. Yerel aktörler, arazi haklarını geri kazanma çabalarında neoliberal çerçevelerle etkileşimde bulunmak zorunda kalmakta, stratejilerini bu sistemler içinde pazarlık yapacak şekilde uyarlamaktadır. Bu durum, toplulukların kendi haklarını savunmak için mücadele ederken, aynı zamanda mülksüzleşmelerine neden olan sistemlerin içinde hareket etmek zorunda oldukları bir paradoksu ortaya koymaktadır. Çalışma, bu yerel süreçleri küresel bir bağlama yerleştirerek, uluslararası ekonomik baskılar ve çevresel politikaların yönlendirdiği arazi metalaştırma ve kaynak kapatması trendleriyle bağlantılandırmaktadır. Araştırma, politik ekoloji ve eleştirel kurumsalcılık gibi teorik çerçevelerden yararlanarak arazi yönetişim mekanizmalarının daha geniş neoliberal anlatılarla nasıl şekillendiğini ortaya koymaktadır. Araştırma, niteliksel bir etnografik yöntem benimseyerek, arazi edinimi dinamiklerini derinlemesine anlamak amacıyla 29 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmelerle gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmeler, yerel aktörlerin deneyimlerine, arazi kullanımındaki değişimlere yönelik algılarına ve bu değişimlerin sosyo-ekonomik ve çevresel sonuçlarına odaklanmaktadır.