Örgütsel vatandaşlık davranışı
Bu konu başlığı altında 204 tez
Okul liderliğinin öğretmenlerin örgütsel adalet algıları ve örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisi: Bir meta-analiz çalışması
Bu çalışmanın temel amacı, okul yöneticilerinin göstermiş oldukları liderlik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel adalet ve örgütsel vatandaşlık algıları üzerindeki etkisini meta- analiz yöntemiyle belirlemektir. Meta-analize dâhil edilecek araştırmaları belirlemek için YÖK Tez Tarama sistemi, ULAKBİM, Dergipark, Google Akademik, EBSCO, SOBİAD, ASOS veri tabanları incelenerek literatür taraması gerçekleştirildi. Geliştirilen tarama stratejisiyle okul liderliği ile örgütsel adalet arasındaki ilişkiye yönelik 44, okul liderliği ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiye yönelik ise 38 araştırmaya ulaşıldı. Çalışmaya dâhil edilen veriler Excel programına aktarıldıktan sonra Comprehensive Meta-Analysis programında analizler yapıldı. Tüm meta-analizlerde rassal etki modeli temel alındı. Okul liderliğinin örgütsel adalet algıları ve örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki ortalama etki büyüklüğünde liderlik stilleri, okul kademesi ve yayın türü değişkenleri için moderatör analizi gerçekleştirildi. Elde edilen bulgulara göre okul liderliğinin öğretmenlerin örgütsel adalet algıları üzerinde geniş düzeyde bir etkiye sahip olduğu tespit edildi [r = .58]. Çalışmanın moderatör değişkeni olan liderlik stillerinin örgütsel adalet algısı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü. (Qb = 20.02, p<.05) Öğretim kademesi ve yayın türü moderatörlerinin ise örgütsel adalet algısı üzerindeki istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı gözlendi. Okul liderliğinin öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde ise orta düzeyde bir etkiye sahip olduğunu tespit edildi [r = .37]. Çalışmanın moderatör değişkeni olan liderlik stillerinin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü. (Qb = 86.76, p<.05) Öğretim kademesi ve yayın türü moderatörlerinin ise örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı gözlendi.
Öncülleri ve sonuçları ile örgütsel vatandaşlık davranışı: Bilgi çalışanları üzerine bir araştırma
Drucker (1959), sanayi devrimi sonrası döneme geçişte en büyük değişikliğin rutin ve manuel işler üzerinde olacağını, çalışanların fiziki gücüne dayalı işlerden çalışanların bilişsel gücüne dayalı işlere doğru yaşanacak bu değişimin 21. yüzyılın iş hayatını şekillendireceğini belirtmiştir. Bilişsel güce dayalı işlerde istihdam edilenler bilgi çalışanları olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışma ile bilgi çalışanları örneklemi özelinde örgütsel vatandaşlık davranışının öncüllerinin belirlenmesi ve örgütsel vatandaşlık davranışı gösteren çalışanların bu davranışları nedeniyle yaşadıkları olumsuz durumların ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Ek olarak çalışanların sadece yaşadıkları olumsuz durumlar değil performans çıktıları da analize dahil edilmiştir. Yapılan çalışmada anket yolu ile veri toplanmakla birlikte, ankete katılan çalışanların fazla mesai süreleri ve performans değerlendirme sonuçları da kullanılmıştır. Çalışmada yer alan değişkenler öz benlik değerlendirmesi, mesleğe duygusal bağlılık, örgütsel vatandaşlık davranışı, fazla mesai süreleri, iş-aile çatışması, iş stresi ve çalışmaya katılanların performans değerlendirme sonuçlarıdır. Fazla mesai süreleri ve performans değerlendirme sonuçları araştırmanın yürütüldüğü işletmenin insan kaynakları sisteminden alınmış gerçek veriler olup, diğer değişkenlere ilişkin veriler anket yolu toplanmıştır. Çalışma kapsamında yüksek teknoloji ürünlerinin tasarımından sorumlu 230 bilgi çalışanından veri toplanmıştır. Çalışmada bilgi çalışanları özelinde örgütsel vatandaşlık davranışının öncülleri ve sonuçları hakkında bütüncül bir model önerisi geliştirilmesi kapsamında öz benlik değerlendirmesi ve mesleğe bağlılığın örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi incelenmiştir. Örgütsel vatandaşlık davranışının bir sonucu olarak ele alınan fazla mesai davranışının çalışanların iyi oluş haline etkisi iş-aile çatışması ve stres özelinde değerlendirilmiştir. Örgütsel vatandaşlık davranışının öncülleri ve sonuçları itibariyle bireysel performansa etkisi araştırılmıştır. Araştırmanın hipotezleri Gerekçeli Eylem Kuramı ve Kaynakların Korunması Kuramı temel alınarak geliştirilmiş ve "Yol Analizi" yöntemi kullanılarak AMOS 21 programında analiz edilmiştir. Yapılan analizler neticesinde elde edilen model uyum indeksleri literatürde yer alan iyi uyum ve kabul edilebilir uyum standartlarına uygundur. Analizler neticesinde öz benlik değerlendirmesi ve mesleğe bağlılığın örgütsel vatandaşlık davranışını artırdığı görülmüştür. Ek olarak fazla mesai davranışının iş-aile çatışması ve iş stresini tetiklediği, yaşanan iş stresinin performansı artırıcı yönde etki ettiği tespit edilmiştir. İş stresi ile performans çıktıları arasındaki pozitif ilişki, bilgi çalışanları özelinde öz benlik değerlendirmesi yüksek olan çalışanların stres faktörlerine ilişkin algısının olumlu olduğunu ortaya koymuştur. Bu sayede bilgi çalışanları özelinde bütüncül bir model önerisi sunulmuştur. Elde edilen sonuçlar itibariyle işletmelere insan kaynakları yönetimi, yetenek kazanımı ve yönetimi kapsamında öneriler geliştirilmiştir. Geliştirilen önerilerden bazıları işe alım uygulamaları esnasında sıklıkla kullanılan kişilik testlerine öz benlik değerlendirmesine ilişkin unsurların eklenmesi ve adayın mesleğine duygusal bağlılığının ölçülmesinin işe alım performansını artıracağı yönündedir. Diğer taraftan işletmelerin önleyici distres yönetiminden üretken eustres yönetimine geçmelerinin bireysel performans çıktıları üzerinde olumlu etkileri olabileceği ve strese karşı olumlu davranışların gösterilebildiği işletmelerin oluşturdukları çalışma ortamı ile avantaj sağlayarak nitelikli işgücüne daha kolay erişebilecekleri değerlendirilmiştir. Ayrıca bilgi çalışanları özelinde yeni bir örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeğinin geliştirilmesi gerekliliği vurgulanmıştır. Bu çalışma öncelikle bilgi çalışanları örneklemi üzerinde yapılan sınırlı sayıdaki araştırmalara; ek olarak örgütsel vatandaşlık davranışının birey bazındaki olumsuz sonuçlarına ilişkin çıktıları ile örgütsel vatandaşlık davranışı araştırma alanını yönlendiren temel varsayımların yetersizliği üzerine yapılan sınırlı sayıdaki çalışmalara katkı sağlamaktadır.
Örgüt kültürünün özel ve devlet hastanelerinde görev yapan hemşirelerin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerine etkisi ve bir uygulama
Günümüzde sağlık sektöründeki teknolojik gelişmeleri göz önüne aldığımızda, bu ilerlemelerin çalışanlar tarafından ne şekilde kuruma yansıtılacağı ve ayak uydurulacağı merak konusu olmuştur. İnsan sağlığının önemini de düşünürsek, hastanelere yapılacak olan her yeniliğin hastane çalışanları tarafından nasıl karşılanacağı ve bir vatandaş olarak bu yeniliklerin kurum kültürüyle nasıl uyum sağlayacağı önemli hale gelmiştir. Kültür, bir çevrenin hayatını devam ettirme, toplumsal birimlerini belirleme, kazanılan tutum ve davranışlarını, bilgi, değer, inanç ve insanların etkileşimi sonucu ortaya çıkan tüm faaliyetlerini gidermek ve ihtiyaçlarını tedarik etmek maksadıyla meydana getirdiği bir hayat tarzıdır. Örgüt kültürü ise örgüt çalışanlarının bir araya gelip paylaştığı gelenekler, inançlar, diller, hisler, etkileşimler, uygulamalar ve değerlerden meydana gelmiştir. Örgüt kültürü terimi üzerinde yapılan araştırmalar neticesinde sağlam temelli güçlü yönetilen bir örgüt kültürünün çalışanlar üzerinde doğrudan pozitif bir etki bıraktığını, performansını geliştirdiğini ve rekabetini artırdığını görmekteyiz. Örgütün sosyal mekanizmasının bakıma alınması olarak tarif edilen örgütsel vatandaşlık davranışı, çalışanların iş arkadaşları ile iş birliğine yönelik ve sistemi koruyucu faaliyetlerde bulunmaları, sistemin gelişmesi için orijinal fikirler ortaya atmaları, sisteme daha fazla katkı sağlayabilmek için kendi kendini eğitmeleri, örgütün dış çevrede olumlu şekilde tanınmasını sağlayacak davranışlar için gayret göstermeleridir. Bu çalışma, kültür, örgüt kültürü ve örgütsel vatandaşlık davranışı kavramlarının ortaya konulmasını, bu kavramların öneminin ve boyutlarının anlatılmasını, örgüt kültürü konusunda yapılan sınıflandırmaları ve örgütsel vatandaşlık davranışlarının sonuçlarını açıklamaktadır. Tüm bunlara ek olarak Bingöl ili özel ve devlet hastanelerinde görev yapan hemşirelere yapılan anket çalışmasıyla örgüt kültürünün örgütsel vatandaşlık davranışları üzerine etkisi ölçümlenmeye çalışılmıştır.
İşletmelerde güven, bağlılık ve vatandaşlık arasındaki ilişkide kültürün rolü: Sigorta sektöründe bir uygulama
Günümüz rekabet ortamında işletmelerin sahip oldukları insan kaynaklarının önemi giderek artmaktadır. Bu bağlamda insan kaynaklarına yapılan yatırımlar da artmakta ve bu yatırımların örgütsel performans artışı olarak geri dönmesi beklenmektedir. Performansı neredeyse bütünüyle çalışanlarına bağlı olan sigorta işletmeleri için ise bu durum ayrıca bir önem arz etmektedir. Prim bazlı ücretlendirme, kariyer adımlarının azlığı gibi sebeplerden ötürü birçok çalışan tarafından kariyer başlangıcı olarak değerlendirilen sigorta sektöründe yüksek çalışan devri bulunmakta ve bu durum çalışanlara yapılan yatırımların hedeflerine ulaşmasının önünde engel oluşturmaktadır. Bu nedenle çalışanların örgüte olan bağlılıklarını ve gösterdikleri performanslarını arttıracak güvene dayalı bir örgüt kültürü oluşturmak sigorta işletmeleri için hayati bir önem arz etmektedir. Bu noktadan hareketle, bu araştırmanın temel amacı işletmelerde örgütsel güven, örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide örgüt kültürünün rolünü araştırmak olarak belirlenmiştir. Bu anlamda bu araştırma nicel bir araştırma olarak dizayn edilmiş olup araştırmada kullanılan değişkenler arasındaki ilişkiler istatistiksel yöntemlerle belirlenmiştir. Bu araştırmada sigorta sektörünün geneli hedef alınmış ve anket yöntemiyle araştırma yapılmıştır. Örneklem hesaplaması sonucunda 382 rakamına ulaşılmış ve yapılan anketlerin tamamı geri toplanabilmiştir. Ancak bazı anketlerin tam doldurulmamış olması sebebiyle 320 anket analize dahil edilmiştir. Analizde öncelikle ankette yer alan her bir ölçeğin betimsel istatistikleri verilmiştir. Bunu takiben işletmelerde örgütsel güven, örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide örgütsel kültürün rolü öncelikle korelasyon analizi ile belirlenmiş sonrasında ise regresyon analizi ortaya konmuştur. Sonuçlar sigorta sektöründe çalışanların örgüte olan güvenlerinin yüksek seviyede olduğunu ve onların bu güvenlerinin örgütsel bağlılıkları ve örgütsel vatandaşlık davranışları üzerinde etkili olduğu olgusunu ortaya koymuştur. Ancak çalışanlar arasında yöneticilerinin kendilerine olumlu bir çalışma ortamı yaratmadıkları görüşü hakimdir ve bu durumun düzeltilmesi gerekmektedir. Araştırma kapsamında bulunan bir diğer önemli sonuç ise sigorta sektöründe çalışanların örgütsel bağlılıklarının ve örgütsel vatandaşlık davranışlarının yüksek olduğu ve onların örgütsel bağlılıklarının örgütsel vatandaşlık davranışları üzerinde pozitif bir etkisinin olduğu olgusudur. Araştırma kapsamında örgüt kültürünün örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı etkisi bulunduğu olgusu da ortaya konmuş ve bu durumun kültürel yapı farklılığından kaynaklandığı gerçeği üzerinde durulmuştur.
Sağlık kurumlarında örgütsel vatandaşlık davranışı, iş özerkliği, örgüt güvenlik iklimi, duygusal zeka, sinizm ve tükenmişlik arasındaki ilişkiler ve bir araştırma
Yapılan hastane gözlemleriyle ele alınan örgütsel davranış değişkenlerinin sağlık çalışanlarının rutin meslek hayatında karşılaştığı kavramlar olduğu düşünülmektedir. Fakat belirtilen örgütsel davranış değişkenleri ile ilgili yapılan çalışmaların literatürde sağlık alanında yok denebilecek kadar az olduğu gözlemlenmiştir. Buradan yola çıkarak örgütsel vatandaşlık davranışı , iş özerkliği, örgüt güvenlik iklimi, duygusal zeka değişkenlerinin birbirine olan etkileri ile sinizm arasındaki etki araştırılıp devamında tükenmişliği nasıl etkilediğini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmaya katılmaya kabul eden ve kolayda örneklem yöntemiyle belirlenen 180 sağlık çalışanının anket cevapları SPSS for Windows 22.00 ve AMOS 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmada kullanılan ölçeklerle ilgili Doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) yapılmış ve cronbach's alpha değerleri hesaplanmıştır. Araştırma bulgularından yola çıkarak Örgütsel vatandaşlık davranışının iş özerkliği ve örgüt güvenlik iklimini etkilemediği, iş özerkliğinin duygusal zekayı etkilemediği gözlemlenmiş aynı zamanda da örgütsel vatandaşlık davranışının duygusal zekayı doğru orantılı, iş özerkliğinin örgüt güvenlik iklimi ve duygusal zekayı doğru orantılı, örgüt güvenlik iklimi ve duygusal zekanın sinizmi ters orantılı ve son olarak sinizmin tükenmişliği ters orantılı etkilediği gözlemlenmiş örgütsel davranış değişkenleri arasındaki ilişkiler ortaya konmuştur.
Çalışan personelin eğitim ve geliştirmeye yönelik algısının, örgütsel vatandaşlık davranışı düzeyine etkisi; İSMEK (İstanbul Büyükşehir Belediyesi Hayat Boyu Öğrenme Merkezi) uygulaması
Bu çalışmanın amacı, İstanbul il merkezinde faaliyette olan "İstanbul Büyükşehir Belediyesi Hayat Boyu Öğrenme Merkezi (İSMEK)" de çalışan personelin insan kaynakları yönetimi uygulamalarından biri olan eğitim ve geliştirme algısının, örgütsel vatandaşlık davranışı düzeyine etkisi belirlemektir. Yapılan regresyon analizine göre, eğitim ve geliştirme fonksiyonlarının örgütsel vatandaşlık davranışını anlamlı bir şekilde etkilediği sonucuna varılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde, eğitim ve geliştirme fonksiyonları çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışını pozitif yönde etkilediği görülmektedir.
Teknoloji sektörü çalışanlarında yenilikçilik, bilgi paylaşımı ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırma, teknoloji sektörü çalışanlarında yenilikçilik, bilgi paylaşımı ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkiyi ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma Yıldız Teknik Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesindeki Teknopark bünyesinde yer alan firmalarda çalışanlardan oluşmaktadır. Çalışmaya dahil olan firma çalışanları takım bazlı çalışma şeklini benimsemiştir. Takımları, takım liderleri ve onlara bağlı çalışan takım çalışanları oluşturmaktadır. Çalışmada kullanılan ölçekler sırasıyla Yenilikçilik, Bilgi Paylaşımı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ölçeklerinden meydana gelmektedir. Araştırmada kullanılan ölçeklerin yapısal güvenilirliğini ölçmek için cronbach alfa katsayısı kullanılmıştır. Hipotezlerin test edilmesinde ise Faktör Analizi, Kolerasyon Analizi, Bağımsız Örneklem t-testleri kullanılmıştır. Ayrıca demografik özelliklerden de genel anlamda bahsedilmiştir. Araştırma sonucunda teknopark çalışanlarının takım liderleri ve takım çalışanları arasında bilgi paylaşımı, yenilikçi fikirler ve örgütsel vatandaşlık davranışı sergileme eğilimleri arasında olumlu yönde etkileşim olduğu görülmektedir.
Etik ve dönüşümcü liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki
Bu çalışmada, etik liderlik ile dönüşümcü liderlik incelenmiş, etik ve dönüşümcü liderliğin örgütsel vatandaşlık üzerine etkisi araştırılmıştır.Günümüzde, geleneksel liderlik anlayışlarının yeterli olmadığının düşünülmesi, değişimi amaçlayan liderlik anlayışı olan dönüşümcü liderlik anlayışının gerekliliği ortaya çıkarmıştır. Dönüşümcü liderlik anlayışının tüm sektörlerde önemi artmaktadır. Günümüzde dönüşümcü liderlik, zorlukların aşılmasında en iyi çözüm yolu olarak görülmüştür. Bu nedenle dünyadaki değişimler karşısında tehditleri ve olanakları sezebilen ve işletmenin gerek duyacağı değişimleri çalışanlarının da desteğiyle gerçekleştirebilecek dönüşümcü liderlere ve adil bir yönetim anlayışına sahip olan etik liderlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sebepten dolayı tez çalışmamda etik ve dönüşümcü liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki araştırılmıştır. Araştırma bulguları, katılımcılardan elde edilen veriler üzerinde SPSS 23.0 programı kullanılarak gerçekleştirilen analizlerin sonucunda elde edilmiştir. Anket verileri 305 kişinin verdiği cevaplar üzerinden analiz edilmiştir. Elde edilen veriler yüzde, frekans, yöntemleriyle analiz edilmiştir. Sonuçlar tablolar halinde elde edilmiş ve değerlendirilmiştir. Anket soruları değerlendirilirken, faktör, güvenilirlik ve farklılık analizleri uygulanmış ve neden–sonuç ilişkileri incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Liderlik, etik liderlik, dönüşümcü liderlik, örgütsel vatandaşlık davranışı
Örgütsel etik değerlerin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisi
Araştırmanın amacı, çalışanların örgütsel etik değerlerin, örgütsel vatandaşlık davranışı algısı üzerindeki etkisini incelemek olarak belirlenmiştir. Araştırmada betimsel tarama modeli uygulanmıştır. Araştırmanın örneklemini 321 kişi oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında anket formu kullanılmıştır. Anket formu demografik özelliklere yönelik sorulardan, Örgütsel Etik Değerler Ölçeği ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeğinden meydana gelmektedir. Veri analizi SPSS 21 paket programında yapılmıştır. Verilerin analiz edilmesinde frekans, yüzde ve tanımlayıcı istatistiklerden faydalanılmıştır. Ayrıca alt boyutların çarpıklık ve basıklık değerlerinin 1,96 ile -1,96 arasında yer alması nedeniyle parametrik testler olan t testi, ANOVA testi, Pearson Korelasyon testi ve regresyon analizi uygulanmıştır. Örgütsel etik değerler ve örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisi Pearson Korelasyon Testi ile incelenmiştir. Test sonuçlarına göre tüm boyutlar arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü ilişki olduğu tespit edilmiştir.
İnsan kaynaklarının örgütsel adalet, örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgüt kültürü algıları üzerine bir araştırma
Son yıllarda artan rekabet ve küreselleşme nedeniyle örgütlerin hayatta kalmaları, yaşamlarını sürdürmeleri gittikçe zorlaşmaktadır. Örgütlerin bu kaos içinde yaşamaları, örgüt içindeki insan kaynaklarının çaba ve gayretlerine bağlıdır. Örgüt içindeki bireylerin örgüte katkılarını ve çabalarını attırılması bazı değişkenlere bağlıdır. Bu değişkenlerden bazıları örgütsel adalet, örgüt kültürü ve örgütsel vatandaşlık davranışıdır. Örgütler içerisinde insan kaynaklarının örgüte karşı algılarını olumlu yönde geliştirmek için adaletin temin edilmesi, gönüllü davranışların ve çalışmaların arttırılması, örgüt içindeki ortamın insan kaynaklarının yararına olması gerekmektedir. Bu amaçla insan kaynaklarının algılarını ölçmek ve örgütsel adalet, örgüt kültürü ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkileri ortaya koymak için bu çalışmalar gerçekleştirildi. Bu çalışmada ilişkisi araştırılan insan kaynaklarının örgütsel adalet algıları, örgüt kültürü algıları ve örgütsel vatandaşlık davranışı algıları için daha önce Türkçe olarak literatürde bir araştırmaya rastlanılmamıştır. Daha önce bu üç değişken arasında ikili olarak çalışmaya rastlanılmıştır. Literatür taranarak örgütsel adalet, örgüt kültürü ve örgütsel vatandaşlık davranışı hakkında bilgileri araştırılarak bir araya getirildi. Ana çalışmaya geçilmeden önce ölçeklerin geçerlilik ve güvenirlilikleri sağlamak için bir pilot çalışma yapılmıştır. Ana çalışma 300 kişi ile İstanbul ili içinde irtibata geçilen ve bu irtibat sonucunda geri dönüş yapan örgütler ile yapılmıştır. Çalışmada analizlerin gerçekleştirilmesinde SPSS ve LISREL paket programlarından yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda örgütsel adalet, örgüt kültürü ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca çalışmada önerilen tüm hipotezler kabul edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Örgütsel Adalet, Örgüt Kültürü, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Algı
Örgütsel güvenin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinde örgütsel özdeşleşmenin aracı rolü: İstanbul'da bulunan beş yıldızlı otel işletmelerinde bir araştırma
Bu çalışmanın temel amacı örgütsel güvenin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinde örgütsel özdeşleşmenin aracı rolünü otel işletmeleri perspektifinden değerlendirmektir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerine uygun bir şekilde soru formundan yararlanılarak gerçekleştirilmiştir. İstanbul'da bulunan beş yıldızlı otel işletmelerinde gerçekleştirilen bu araştırmanın örgütsel güven, örgütsel vatandaşlık ve örgütsel özdeşleşme literatürüne bir katkı sağladığı düşünülmektedir. Araştırma sonucunda örgütsel güvenin örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgütsel özdeşleşme üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğu, örgütsel özdeşleşmenin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğu, örgütsel özdeşleşmenin ise örgütsel güvenin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinde aracı role sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Örgütsel Güven, Örgütsel Vatandaşlık, Örgütsel Özdeşleşme, Otel İşletmeleri.
Akademisyenlerin iş tatmininin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi ile öz yeterliliğin aracı rolü üzerine bir araştırma
Yapılan bu tez çalışmasında, İstanbul'da faaliyet gösteren bir Vakıf Üniversitesi'nde görev yapmakta olan akademisyenlerin iş tatmin düzeylerinin örgütsel vatandaşlık davranışını etkileme düzeyleri ile sahip oldukları öz yeterlilik algısının bu ilişkideki aracı rolü test edilmektedir. Tez Çalışması 5 ayrı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, çalışmanın giriş bölümüdür. İkinci bölüm, İş Tatmininin detaylı bir şekilde anlatılmasıdır. Üçüncü bölüm, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı bölümünün detaylı bir şekilde anlatılmasıdır. Dördüncü bölüm Öz Yeterlilik kavramının anlatılmasıdır. Beşinci bölüm araştırma ve analiz bölümüdür. Araştırmada kullanılan ölçekler; Minesota İş Tatmin Ölçeği, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği ve Öz Yeterlilik Ölçeği'dir. Araştırmada geçerli kabul edilerek analiz edilen anket sayısı 131 dir. Anket yöntemi kullanılarak toplanan verilerin analizinde IBM SPSS 24 programı kullanılmıştır. Araştırmada akademisyenlerin iş tatmininin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisinde öz yeterliliğinin tam aracı rolüne sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca akademisyenlerin iş tatmini, örgütsel vatandaşlık davranışı ve öz yeterliliğinin demografik bazı değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığına dair hipotezler test edilmiştir. Ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik analizleri, açıklayıcı faktör analizi ve değişkenler arasındaki ilişki analizleri yapılmıştır. Araştırma hipotezlerini test etmek için ise; basit ve çoklu regresyon analizi, t testi, ANOVA testi vb. kullanılmıştır.
Eğitim yöneticilerinin yönetsel tarzları ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı ilköğretim okul müdürlerinin yönetsel tarzları ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. 2009-2010 eğitim öğretim yılında Uşak il merkezindeki 41 ilköğretim okulunda görev yapmakta olan 1001 öğretmen arasından tabakalı örnekleme modeli ile seçilen 290 öğretmene, okul müdürlerinin yönetsel tarzları hakkındaki algılarını belirlemek, örgütsel vatandaşlık davranışı düzeylerini belirlemek ve tükenmişlik düzeylerini belirlemek amacıyla 3 farklı ölçme aracı uygulanarak veri toplanmıştır. Toplanan veriler betimsel istatistikler ve korelasyon analizine tabi tutulmuştur. Elde edilen bulgular okul müdürlerinin yönetsel tarzları ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları ve tükenmişlik düzeylerinin yakından ilişkili olduğu yönündedir.Anahtar kelimeler: Yönetsel Tarz, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Örgütsel Tükenmişlik.
Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları ile iş yaşam dengeleri arasındaki ilişki
Bu araştırma İzmir ili Ödemiş ilçesinde Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı devlet anaokulu, ilkokulu, ortaokulu ve liselerinde görev yapan okul yöneticileri ve öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları ile iş yaşam dengeleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma ile öğretmenlerin demografik özellikleri bakımından örgütsel vatandaşlık davranışı düzeyleri ile iş yaşam dengeleri düzeylerinde cinsiyet, görev, öğrenim durumu, kıdem, bulunduğu okulda çalışma süresi, branş, okul türü ve yaş değişkenleri bakımından farklılaşma olup olmadığının ve bu iki kavram arasındaki ilişki düzeyinin saptanması planlanmıştır. Araştırmanın evrenini İzmir ili Ödemiş ilçesi sınırlarında faaliyet gösteren kamuya ait anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise okullarında görev yapan okul yöneticileri ve öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırma tüm evrene uygulanmıştır. Örneklem araştırmaya gönüllü katılan 535 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada katılan öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı düzeylerinin tespit edilmesinde "Örgütsel Vatandaşlık Davranışları Ölçeği", iş-yaşam dengesi düzeylerinin tespit edilmesinde ise "İş-Yaşam Dengesi Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler SPSS 18 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın verileri değerlendirirken tanımlayıcı istatistik metotları (frekans, ortalama, standart sapma) kullanılmıştır. Örneklem katılımcılarının seçiminde, eğitim kademeleri köy ve şehir merkezi bazında tabakalı örnekleme metodu kullanılarak sınıflandırılmıştır. Araştırma seçilen okullardaki 535 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda hipotez testlerinin analiz edilmesinde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi(Anova), tukey testi, korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilgili olumlu görüşe sahip oldukları ancak ÖVD düzeylerinin çok yüksek olmadığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı düzeyleri cinsiyet, görev durumu, öğrenim durumu, kıdem, bulunduğu okulda çalışma süresi, branşı, okul türü ve yaş değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmamaktadır. Buna karşın öğretmenlerin iş yaşam dengesi düzeyleri orta seviyededir. İş yaşam dengesi ve alt boyutlarında kıdem ve branş değişkenlerine göre anlamlı bir farklılaşma görülmezken iş yaşam uyumu alt boyutunda görev ve yaş değişkenlerine göre yaşamı ihmal etme alt boyutunda cinsiyet, okulda çalışma süresi ve okul türü değişkenlerine göre, yaşamın işten ibaret olması alt boyutunda öğrenim durumu değişkenine göre, iş yaşam dengesi genelinde ise görev ve yaş değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmanın olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı ile iş yaşam dengeleri geneli arasında anlamlı bir ilişki görülmezken iş yaşam dengesinin alt boyutları olan yaşamı ihmal etme ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif yönlü düşük düzeyli anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Buna karşın örgütsel vatandaşlık davranışı ile kendine zaman ayırma ve yaşamın işten ibaret olması alt boyutları arasında negatif yönlü düşük düzeyli anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bu düşük düzeyli ilişkilerin saptanması dolayısıyla bu değişkenlerin birbirini yordama durumuna da bakılmıştır. Yapılan regresyon analizinde iş yaşam dengesinin kendine zaman ayırma ve yaşamın işten ibaret olması alt boyutlarının örgütsel vatandaşlık davranışını negatif yönde düşük düzeyde yordarken yaşamı ihmal etme alt boyutunun ise örgütsel vatandaşlık davranışını pozitif yönde düşük düzeyde yordadığı saptanmıştır. Sonuç olarak, öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı demografik değişkenler bakımından anlamlı farklılıklar göstermezken iş yaşam dengesi geneli ve alt boyutlarının bazı değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gösterdiği ifade edilebilir. Bunun yanında öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş yaşam dengesi geneli arasında ilişki tespit edilmezken iş yaşam dengesinin bazı alt boyutlarının örgütsel vatandaşlık davranışını düşük düzeyde yordadığı söylenebilir.
Öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeyleri ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki
Çalışmanın amacı öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeyleri ve örgütsel vatandaşlık davranışlarının belirlenen değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesiyle örgütsel sinizm ile örgütsel vatandaşlık davranışlarının arasındaki ilişkinin ne düzeyde olduğunu belirlemektir. Araştırmanın evrenini 2018-2019 eğitim öğretim yılında Kayseri il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaokullarda görev yapan 356 okulda 7850 öğretmen oluşturmaktadır. Bu çalışmanın örneklemi ise tesadüfi eleman örnekleme yöntemi ile seçilen Kayseri il merkezinde ilk ve ortaokullarda çalışan 58 okulda 475 öğretmenden oluşmaktadır. Brandes, Dharwadkar ve Dean (1999) tarafından geliştirilen ve Türkiye'de Kalağan (2009) tarafından Türkçeye uyarlanan 13 maddelik üç boyutlu "Örgütsel Sinizm Ölçeği" ile Yücel (2008) ile Yücel ve Kaynak (2008) tarafından geliştirilerek 17 maddelik "Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği" araştırmacı tarafından öğretmenlere uygulanarak araştırma verilerine ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin okullarındaki örgütsel sinizm algılarının orta düzeyin altında; örgütsel vatandaşlık davranışı algılarının ise orta düzeyin üstünde olduğu söylenebilir. Örgütsel sinizm alt boyutlarının cinsiyet, eğitim durumları, yöneticilik deneyimleri ve farklı değişkenlerle ilişkisi istatiksel olarak anlamlı bulunmazken duyuşsal sinizm alt boyutunun medeni hal durumuna göre bekar öğretmenler lehine istatiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Örgütsel vatandaşlık davranışı alt boyutlarının medeni hal, yöneticilik deneyimi ve farklı değişkenlerle ilişkisi istatiksel olarak anlamlı bulunmazken vicdanlılık ve kendini geliştirme alt boyutlarında cinsiyet durumuna göre erkekler lehine; vicdanlılık alt boyutunun eğitim durumuna göre ise lisansüstü lehine istatiksel olarak anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca örgütsel sinizmin davranışsal ve duyuşsal alt boyutlarıyla örgütsel vatandaşlık davranışı alt boyutları arasında doğrudan bir ilişki bulunamamıştır. Ancak bilişsel sinizm ile gönüllülük arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki ve bilişsel sinizm ile sportmenlik arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğunu sonucuna da ulaşılmıştır.
Yükseköğretim kurumlarında iş yaşam kalitesi, örgütsel adanmışlık ve örgütsel vatandaşlık davranışı
Bu araştırmada yükseköğretim kurumlarında görev yapan akademik personelin iş yaşam kalitesi, örgütsel adanmışlık ve örgütsel vatandaşlık davranışı düzeylerinin belirlenmesi ve aralarındaki ilişkinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu kolay ulaşılabilir örnekleme tekniği ile tasarlanmış olup online gönüllü katılım esasına göre belirlenmiştir. Araştırmada kamu ve vakıf üniversitelerinde görev yapan toplam 320 akademisyen yer almıştır. Veriler, "İş Yaşam Kalitesi Ölçeği", "Örgütsel Adanmışlık Ölçeği" ve "Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmada verilerin normal dağılım sergilediği tespit edilmiş ve bu nedenle analizlerde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, akademisyenlerin iş yaşam kalitesi algı düzeyleri yüksek olarak belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, akademik personelin algılanan iş yaşam kalitesi düzeyleri medeni durum, alan, eğitim durumu ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermezken cinsiyet, üniversite türü ve unvan değişkenlerine göre farklılaşmıştır. Kadın akademisyenlerin iş yaşam kalitesi algıları erkeklere göre daha yüksek bulunmuştur. Araştırma sonucuna göre iş yaşam kalitesi algısı en yüksek vakıf üniversitelerinde çalışan kişilerdeyken onları kamu üniversiteleri takip etmekte, üniversite türünü belirtmek istemeyenlerin algı düzeyleri ise sonuncu sırada gelmektedir. Unvanı araştırma görevlisi olan akademisyenlerin iş yaşam kalitesi düzeyleri öğretim görevlileri ve doçent doktorlardan düşükken, unvanı öğretim görevlisi olanların düzeyleri ise doktora öğretim üyelerinden yüksek tespit edilmiştir. Ayrıca iş yaşam kalitesi ile yaş arasında anlamlı pozitif düşük düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Akademik personelin örgütsel adanmışlık düzeylerine ilişkin sonuçlara göre akademisyenlerin örgütsel adanmışlıklarına ait algı düzeyleri orta olarak belirlenmiştir. Akademisyenlerin örgütsel adanmışlık düzeyleri cinsiyet, medeni durum, alan ve eğitim durum değişkenlerine göre farklılaşmazken üniversite türü ve unvan değişkenlerinin örgütsel adanmışlık üzerinde anlamlı farklılıklara yol açtığı tespit edilmiştir. Örgütsel adanmışlık düzeyi en yüksek olan akademisyenler vakıf üniversitelerinde görev yaparken onları kamu üniversitelerinde görev yapanlar izlemekte, en düşük düzeye sahip akademisyenler ise üniversite türünü belirtmek istemeyenlerden oluşmuştur. Unvanı araştırma görevlisi olanların, unvanı öğretim görevlisi olanlara kıyasla daha düşük örgütsel adanmışlık düzeyine sahip oldukları da belirlenmiştir. Ayrıca örgütsel adanmışlık ile yaş arasında anlamlı pozitif yönlü düşük düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Akademisyenlerin örgütsel vatandaşlık davranışına ait algı düzeyleri yüksek olarak belirlenmiştir. Cinsiyet, medeni durum, alan, unvan ve eğitim durumlarına göre akademisyenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı düzeyleri farklılaşmazken üniversite türüne göre farklılaşma gözlenmiştir. Vakıf üniversitelerinde görev yapan kişilerin örgütsel vatandaşlık davranışı düzeyleri üniversite türünü belirtmek istemeyenlere göre daha yüksektir. Bununla birlikte yaş, kıdem ve mevcut kurumlarındaki kıdem değişkenleri ile akademisyenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları arasında pozitif yönlü ve düşük düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca, akademisyenlerin iş yaşam kalitesi algı düzeyleri ile örgütsel adanmışlıkları arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde, iş yaşam kalitesi algı düzeyleri ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif yönlü ve yüksek düzeyde, örgütsel adanmışlıkları ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki olduğu bulunmuştur.
Eğitim kurumlarında liderlik kapasitesi ve örgütsel vatandaşlık davranışı
Bu araştırma öğretmenlerin eğitim kurumlarında liderlik kapasitesi ve örgütsel vatandaşlık davranışı düzeyleri ve aralarındaki ilişkiyi açıklamayı amaçlamaktadır. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma evreni 2019–2020 eğitim öğretim dönemi içinde Uşak ili merkez ilçelerindeki ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 4025 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Uşak ilinin merkez ve ilçelerinde görev yapan 295 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada pandemi süreci sebebiyle yüz yüze veri toplama olanakları kısıtlı olduğundan kolay örnekleme yoluna gidilmiş; veri toplama araçları online ortamda dağıtılmış ve toplanmıştır. Araştırmada Lambert (2003) tarafından geliştirilen, Kılınç, Büyüköztürk ve Altun (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan "Okullarda Liderlik Kapasitesi Ölçeği" (OLKÖ); öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarını ölçmek için ise Belenkuyu ve Yücel (2017) tarafından geliştirilen "Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde yüzde, aritmetik ortalama, frekans, standart sapma değerleri gibi betimsel istatistikler kullanılmış; liderlik kapasitesi algısı ve örgütsel vatandaşlık davranışlarının cinsiyet, medeni durum, yaş, kıdem, okuldaki hizmet süresi ve yöneticilik deneyimi süresi gibi demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının ortaya çıkarılmasında t testi ve varyans testleri kullanılmıştır. Ayrıca liderlik kapasitesi ve örgütsel vatandaşlık değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığının tespit edilmesi için Pearson Korelasyon Katsayıları hesaplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin algılanan liderlik kapasitesi düzeylerinin orta seviyede olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin liderlik kapasitesi algılarılarının cinsiyet ve medeni durum değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Öğretmenlerin liderlik kapasitesi algıları ile diğer değişkenler olan yaş, kıdem ve aynı okulda hizmet süresi arasında anlamlı, negatif yönde ve düşük düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Liderlik kapasitesinin dağıtımcı liderlik alt boyutu ile yöneticilik değişkeni arasında ise pozitif yönde anlamlı ve düşük düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Öğretmenlere ait algılanan örgütsel vatandaşlık davranışı seviyelerinin ise"yüksek"olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık algılarılarının cinsiyet ve medeni durum değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel vatandalık davranışlarına ilişkin korelasyon analizine göre; öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık algıları ile yaş, kıdem, okulda hzimet süresi değişkenleri arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık algılarına dair ölçeğin erdemlilik alt boyutu ile yöneticilik deneyimi değişkeni arasında ise istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönde ve düşük düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Liderlik kapasitesi, örgütsel vatandaşlık davranışı, öğrenci, öğretmen, okul, eğitim
Eğitim kurumlarında liderlik kapasitesi, örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgüt kültürü
Günümüzün modern dünyasında etkili bir örgüt için çalışanların karar alma mekanizmasına ve uygulamalara aktif katılımı, kendilerini örgütün bir parçası olarak algılamalarını, değerli hissetmelerini ve örgütün amaçlarını benimsemelerini sağlamakta ve bu şekilde örgütsel vatandaşlık anlayışı yüksek düzeyde kişilerin olduğu bir örgüt yapısı ortaya çıkmaktadır. Böyle bir yapıda dikkat çeken bir diğer önemli konu ise örgütün kültürü olmaktadır. Tüm bu bileşenlerin eğitim kurumlarındaki yansımalarının önem arz ettiği düşünülmektedir. Bu bağlamda bu araştırmanın amacı okullardaki liderlik kapasitesi, örgütsel vatandaşlık davranışı ve okul kültürü arasındaki ilişkiyi açıklamaktır. Uşak il merkezi ve ilçelerinde 2021-2022 eğitim öğretim yılında ilkokul, ortaokul ve liselerden 441 öğretmen ile yapılan bu çalışmada Lambert (2003) tarafından geliştirilen ve Kılınç (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan Okullarda Liderlik Kapasitesi Ölçeği, Yücel ve Belenkuyu (2017) tarafından geliştirilen Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği ve Terzi (2005) tarafından geliştirilen Okul Kültürü Ölçeği kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişkilere odaklanan bu çalışma ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Verilerin istatistiksel analizi için Doğrulayıcı Faktör Analizi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Bağımsız Örneklemler t-Testi, Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı ve Çoklu Regresyon analizinden yararlanılmıştır. Bulgular öğretmenlerin okul liderlik kapasitesi, örgütsel vatandaşlık davranışı ve örgüt kültürü algılarının yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Hesaplanan korelasyon katsayıları, değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve orta düzeyde ilişkinlerin olduğu sonucunu vermiştir. Uygulayıcılara okulla ilgili alınacak kararlarda öğretmenlerin de kararlara katılımını sağlaması, onlara gerekli sorumluluklar vermesi ve uygun çalışma ortamı sunması, okulda iş birliği ve dayanışmaya dayanan bir iklim oluşturmaya gayret göstermesi yönünde öneriler verilmiştir.
Öğretmenlerin örgütsel sessizlik ve örgütsel sinizm düzeylerinin örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisi: Şırnak ili örneği
Bu çalışmanın genel amacı okullarda görev yapmakta olan öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık, örgütsel sessizlik ve örgütsel sinizm algıları arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırmanın evrenini 2019-2020 eğitim öğretim yılında Şırnak ilinde eğitim-öğretim faaliyetlerine devam eden okullarda görev yapmakta olan 9000 öğretmen oluşturmaktadır. Bu çalışma kapsamında öğretmenlere kişisel bilgi formu, örgütsel vatandaşlık düzeylerini ölçmek amacıyla Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği, örgütsel sessizliklerini ölçmek amacıyla Örgütsel Sessizlik Ölçeği, örgütsel sinizm algılarını ölçmek amacıyla Örgütsel Sinizm Ölçeği uygulanmıştır. Ölçeklerin uygulandığı grubun özelliklerine ilişkin olarak frekans ve yüzde dağılımları bulunmuştur. Araştırmada elde edilen bulgularda örgütsel vatandaşlık davranışı ile örgütsel sessizlik arasında negatif yönlü bir ilişki, örgütsel vatandaşlık davranışı ile örgütsel sinizm arasında negatif yönlü bir ilişki ve örgütsel sessizlik ile örgütsel sinizm arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu bulunmuştur.
Uluslararasılaşmada kurumsal sosyal sorumluluk ve örgütsel vatandaşlık davranışı: Şırnak örneği
İşletmeler, toplumun ihtiyaçları doğrultusunda üretimde bulunurken sadece ekonomik sorumlulukları dikkate almaktaydı. Ancak zaman içerisinde işletmelerin ekonomik sorumluluk dışında başka sorumlulukları olduğu kabul edilmiştir. Bu sorumluluklar Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) kavramı altında; ekonomik, yasal, etik ve gönüllü sorumluluk olarak sınıflandırılmıştır. Uluslararası işletmeler göz önünde olduklarından KSS uygulamalarını ulusal işletmelere kıyasla daha çok önemsedikleri düşünülebilir. Ancak ulusal işletmeler de toplumla yakından ilişkili olduklarından KSS uygulamalarını önemseme gereği duyabilmektedir. İşletmelerin varlığını sürdürebilmelerinde önemli bir diğer konu çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışlarıdır (ÖVD). Ulusal veya uluslararası işletmelerin başarılı olabilmeleri çalışanların ekstra rol davranışı sergilemesine bağlıdır. Bu çalışmada işletmelerin uluslararasılaşmasında yöneticilerin KSS uygulamaları ve çalışanların ÖVD' lerinin etkili olup olmadığını tespit etmek amaçlanmıştır. Bu kapsamda Şırnak ilinde faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası işletme yöneticileri ve çalışanlarıyla anket yapılmıştır. Yapılan analizlerde ulusal ve uluslararası işletme yöneticilerinin KSS uygulamaları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Ayrıca çalışanlar arasında da ÖVD açısından bir fark bulunamamıştır. Anahtar Kelimeler: Kurumsal Sosyal Sorumluluk, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Uluslararasılaşma
Örgüt kültürü ve örgütsel vatandaşlık davranışı: Ulusal ve uluslararası işletmeler üzerinde bir analiz
Küreselleşme ile birlikte işletmeler için pazar alanı haline gelen dünyada rekabet her geçen gün daha da zorlaşmaktadır. Bu rekabet ortamında işletmelerin de dünya ve ülke pazarından pay elde etmeleri için rekabet avantajı sağlamaları gerekmektedir. İşini seven ve gönüllü bir şekilde örgüt yararını destekleyici davranışlar sergileyen çalışanlar ile işletmelerin rekabet avantajı elde etmesi beklenilmektedir. Örgüt kültürü, örgütsel vatandaşlık davranışının belirleyicilerinden biri olarak açıklanmaktadır. Örgütsel vatandaşlık davranışı, çalışanların hem şirkete hem de çalışma arkadaşlarına karşı sergiledikleri davranışlar olarak tanımlanmaktadır. İşletme bünyesinde oluşturulmuş örgüt kültürünün çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışını etkileyeceği ve bu durumun da işletmenin amaçlarına ulaşmasında önem taşıdığı düşünülmektedir. Çalışma kapsamında öncelikle örgüt kültürünün, çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Daha sonra örgüt kültürünün ve örgütsel vatandaşlık davranışının, ulusal ve uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren firmaların çalışanları bakımından farklılık olup olmadığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Türkiye İstatistik Bölge Birimleri Sınıflandırması(Türkiye İBBS)'na göre TRC3 sınıfında yer alan Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt illerinde faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası işletmelerin çalışanları ile anket çalışması yapılmıştır. Çalışma kapsamında yapılan Bağımsız Gruplar T-Testi ve Basit Regresyon analizlerinde örgüt kültürü alt boyutlarının(güç kültürü, başarı kültürü ve destek kültürü) örgütsel vatandaşlık davranışının alt boyutları(diğerkâmlık davranışı, vicdanlılık davranışı sivil erdem davranışı, centilmenlik davranışı ve nezaket davranışı) üzerinde etkisi olduğu sonucu elde edilmiştir. Ulusal firma çalışanlarının uluslararası firma çalışanlarına nazaran daha fazla örgütsel vatandaşlık davranışı sergilediği sonucu elde edilmiştir. İşletme amaçlarına yönelik meydana gelen örgüt kültürü, çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışlarını etkilemektedir. Yöneticiler tarafından iş görenleri güçlendirilmesi, desteklenmesi, yönetime katılmalarının sağlanması gibi örgüt politikalarının uygulamaya konulması örgütsel vatandaşlık davranışının sergilenmesini artıracağı beklenmektedir.
Kendi kendine liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide öz yeterliliğin aracı rolü
"Kendi kendine liderlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide öz yeterliliğin aracı rolü" başlıklı yüksek lisans tez çalışması uygulamasının temel amacı tez çalışmasında ele alınan örgütlerdeki kendi kendine liderlik, örgütsel vatandaşlık ve öz yeterlilik duygu ve davranışlarının yurt dışı lojistik sektöründeki uygulaması gözetilerek örgüte sağladığı katkıyı değerlendirmek ve böylece kendi kendine liderlik, örgütsel vatandaşlık davranışında aynı zamanda öz yeterlilik duygusunun ne denli bireyler/çalışanlar/örgüt üyeleri üzerinde etki bıraktığını, örgüte somut katkısıyla birlikte ele almaktır. Bu tez çalışmasının araştırma bölümünde Ankara'da yurt dışı lojistik sektöründe faaliyet gösteren firmalarda çalışan 300 kişiye ulaşılmış ve anket çalışması yapılmıştır. Yapılan anket çalışmasının sonucunda elde edilen bulgulara göre kendi kendine liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında, kendi kendine liderlik ile öz yeterlilik arasında ve öz yeterlilik ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif yönde bir ilişki bulunmaktadır. Ek olarak kendi kendine liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisinde öz yeterliliğin kısmi aracılık rolü bulunmaktadır.
Çalışma yaşamı alanlarının örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinde işe adanmışlığın aracı rolü
Bu tezde çalışma yaşamı alanları ile örgütsel vatandaşlık davranışı arası ilişkide işe adanmışlığın aracılık rolünün incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma, çalışma yaşamının farklı alanlarının örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki olası etkilerini dikkate alan bütünleştirici bir modeli test etmektedir. Ayrıca bu ilişkide işe adanmışlığın aracılık rolü de test edilmektedir. Daha spesifik olarak, çalışma yaşamının altı alanında (iş yükü, adalet, ödül, çevre, kontrol ve değerler) algılanan uyum örgütsel vatandaşlık davranışının bir yordayıcısı olarak ele alınırken, işe adanmışlık, örgütsel vatandaşlık davranışının altında yatan mekanizmayı anlamada aracı bir faktör olarak ele alınmaktadır. Çalışmanın verileri, Türkiye'de faaliyet gösteren bir savunma sanayi şirketinde görev yapan 208 çalışandan anket yöntemiyle toplanmıştır. Değişkenler arası ilişkiler aracılık analizleriyle incelenmektedir. Araştırmanın sonucunda, çalışma yaşamı alanlarının işe adanmışlığı olumlu yönde etkilediği görülmüştür. İşe adanmışlık da benzer şekilde örgütsel vatandaşlık davranışını olumlu yönde tahmin etmektedir. Çalışma yaşamı alanlarından beş faktörün (adalet, ödül, çevre, kontrol ve değerler) örgütsel vatandaşlık davranışını üzerindeki etkisinde işe adanmışlığın tam aracı rolü saptanırken iş yükü ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Anahtar Kelimeler; çalışma yaşamı alanları (iş yükü, adalet, ödül, çevre, kontrol ve değerler), işe adanmışlık, örgütsel vatandaşlık davranışı
Örgüt iklimi ve örgütsel vatandaşlık davranışı açısından cam tavan algısı: Ankara'daki konaklama işletmelerinde çalışanlar üzerine bir analiz
Bu tezin amacı, örgüt iklimi ve örgütsel vatandaşlık davranışı açısından cam tavan algısının, çalışanlar üzerindeki etkilerini incelemektir. Günümüz rekabet koşullarında, çok önemli bir yere sahip olan entellektüel sermaye (çalışanlarda, süreçlerde ve müşterilerde oluşan fikirler), gerek kamu kurumlarının ve gerekse işletmelerin; kadın çalışanların yeteneklerinden en üst düzeyde yararlanmak adına pozitif ayrımcılık yapmalarını ve kadınların özel yaşamları ile işleri arasında denge kurabilecekleri bir iş ortamı yaratmalarını gerekli kılmaktadır. Yaklaşık olarak nüfusun yarısını oluşturan kadınların, üst yönetimde yer alamıyor olmaları, ülkelerin gelişimi konusundaki ciddi engellerden birisi olarak düşünülebilir. Zira yönetim kademelerinde kadınların olması; yaratıcılık ve yenilik artışı ile verimliliği artırmakta, sonuç olarak da kurum-ülke imajını geliştirmektedir. Ekonominin gücüyle statü kazanmış kadınların özgüvenleri de aynı şekilde artmaktadır. Kadınlar, ekonomik bağımsızlıklarını kazanarak, ailelerinin de ekonomik gelirlerine katkı sağlamaktadırlar. Çalışan kadınların aile bütçesine sağladığı kazanç, kadının kendinin ve ailesinin yaşam standartlarını da yükseltmektedir. İşletmenin verimliliğine ve çalışanın performansına fayda sağlaması, işletmenin rakiplerinin karşısında rekabet avantajı sağlaması açısından gerekli temel davranışlar olarak ifade edilmektedir. Regresyon analizi sonuçlarına göre, örgüt ikliminin cam tavan sendromu üzerinde negatif bir etkisi vardır, örgüt iklimi 1 birim arttığında, Cam Tavan Sendromu da 0,099 birim azalmaktadır. Yani örgüt iklimi, cam tavan sendromunu %9,9 oranında negatif yönde etkilemiştir. Ayrıca, regresyon denklemine göre örgüt ikliminin, örgütsel vatandaşlık davranışı üzerinde pozitif yönde etkisi olmuştur, örgüt iklimi 1 birim arttığında örgütsel vatandaşlık davranışı da 0,343 birim artmıştır. Diğer taraftan, regresyon denklemine göre; örgütsel vatandaşlık davranışının, örgüt iklimi üzerinde pozitif bir etkisi olmuştur, örgütsel vatandaşlık davranışı 1 birim arttığında, Örgüt iklimi de 0,796 birim artmıştır.