
680
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Bazı börülce genotiplerinin morfolojik ve moleküler karakterizasyonu
Bu yüksek lisans tezi Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğün'den sağlanmış olan 22 Vigna sinensis aksesyonunun morfolojik ve moleküler karakterizasyonu yapmak amacıyla yapılmıştır. Morfolojik karakterizasyon için UPOV ve Tohumluk Tescil Sertifikasyon Müdürlüğü tarafından belirtilen kriterler dikkate alınarak 33 morfolojik özelliğe ait gözlem yapılıp değerlendirme yapılmıştır. İstatistiki önemde en yüksek pozitif (r=1) korelasyon değerleri çiçek rengi ile çiçekte renklenmede ve negatif (r=-0,79) korelasyon değerleri halka şekli ile çiçek rengi ve halka şekli ile çiçekte renklenme arasında olduğu tespit edilmiştir. 10 adet RAPD primer kullanılmış ve bunlardan 7 tanesinden net, okunabilir ve tekrarlanabilen bant verdiği tespit edilmiştir. 281 bant elde edilmiştir. Polimorfik bilgi içeriği ortalamalarına bakıldığında 7 primer ortalaması 0,2839 olduğu ve OPB3 primerinin en yüksek (0,4227) polimorfizm gösteren primer ve OPB4 primerinin en düşük (0,1623) polimorfizm gösteren primer olduğu tespit edilmiştir.
Hasat sonrası putresin, salisilik, oksalik asit ve kalsiyum klorür uygulamalarının bazı erik çeşitlerinin muhafaza süresi ve meyve kalitesi üzerine etkisi
Bu çalışmada, Black Diamond ve Autumn Giant erik çeşitlerinin depolama süresi üzerine hasat sonrası Salisilik asit, Oksalik asit, Putresin, Kalsiyum uygulamalarının etkisi araştırılmıştır. Uygulamalardan sonra erikler modifiye atmosfer poşetlerine (MAP) yerleştirilmiş ve 0,5±0,5°C'de %85-95 oransal nem koşullarında 40 gün süreyle depolanmıştır. Uygulamalar sonrasında meyve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla, ağırlık kaybı, suda çözünür kuru madde miktarı, titre edilebilir asit miktarı, meyve eti sertliği, askorbik asit miktarı, toplam flavonoid miktarı, toplam fenolik madde miktarı, toplam antioksidan miktarı, MAP içi gaz bileşimleri, çürüme oranı, dış görünüş ve iç kararması analizleri yapılmıştır. Tüm analiz dönemleri ve yapılan ölçümler dikkate alındığında Salisilik asit ve Putresin uygulamasının diğer uygulamalara göre depolama süresince Black Diamond ve Autumn Giant erik çeşitlerinin meyve kalite özellikleri ve biyokimyasal içeriğinin korunumu üzerine daha olumlu bir etki gösterdiği söylenebilir.
Yeni ıslah edilen Güz gülü ve Bozbey üzüm çeşitlerinin soğukta muhafazaya uygunluklarının belirlenmesi
Bu çalışmada, Tekirdağ Bağcılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü'nde melezleme ıslahı yöntemiyle elde edilen Bozbey ve Güz Gülü üzüm çeşitlerinin soğukta muhafazaya uygunluklarının belirlenmesi amacıyla, normal atmosfer (Kontrol), modifiye atmosfer poşeti (MAP) ile MAP+Kükürtdioksit generatör pedi (MAP+SO2) uygulamalarının üzüm meyve kalitesi ve muhafaza süresi üzerine etkileri ile çeşitlerin soğukta muhafazaya uygunlukları araştırılmıştır. Yapılan uygulamalar sonrasında üzümler, soğuk hava deposunda 0-1°C sıcaklık ve %90±5 oransal nemde 100 gün süreyle muhafaza edilmiştir. Muhafaza dönemi boyunca 20 günlük aralıklarla örneklerde; meyve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla, ağırlık kaybı, SÇKM, titrasyon asitliği, tane sertliği, renk ölçümü, toplam fenolik madde, toplam monomerik antosiyanin miktarı, antioksidan aktivitesi, kükürtdioksit miktarı, çürüme oranı, salkım iskeleti rengi, duyusal analiz ve ağarma değerleri gibi fiziksel ve kimyasal analizler yapılmıştır. Elde edilen veriler neticesinde, 0-1°C sıcaklık ve %90±5 oransal nem içeren soğuk hava deposunda, Güz Gülü çeşidinin açıkta 20 gün, MAP uygulaması ile 60 gün ve MAP+SO2 uygulaması ile 80 gün, Bozbey üzüm çeşidinin ise açıkta 20 gün, MAP uygulaması ile 40 gün ve MAP+SO2 uygulaması ile 80 güne kadar pazarlanabilir olarak muhafaza edilebileceği belirlenmiştir.
Alternatif yeşilliklerde (mibuna, mizuna ve komatsuna) tuz stresinin meydana getirdiği bazı fizyolojik, morfolojik ve kimyasal değişikliklerin belirlenmesi
Bu çalışmamızda materyal olarak Mibuna (Brassica rapa var. nipposinica), Mizuna (Brassica rapa var. japonica) ve Komatsuna (Brassica rapa L. var. perviridis) kullanılmıştır. Denememiz kontrollü koşullar altında sıcaklığı +40°C ile –20°C arasında ayarlanabilen iklim odasında kurulmuştur. Tüm deneyler, 20°C sıcaklık, %65-70 nem, 10/14 (aydınlık/gece) saatlik fotoperiyodik düzende, 400 µmol m-2s-1 ışık şiddetine sahip iklim odasında gerçekleştirilmiştir. Bitkiler iklim odasında çıkış ve fide dönemlerine kadar damla sulama ile Hoagland besin çözeltisi içeren hidroponik sisteme alınmış, daha sonra 800 ml hacminde perlit içeren saksılarda Hoagland çözeltisi ile beraber tuz stresi uygulamalarına başlanmıştır. Deneme tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurularak ve her tekerrür 3 tür (mibuna, mizuna ve komatsuna) ve 4 tuz konsantrasyonundan (kontrol, 50, 100 ve 200 mM NaCl) oluşmaktadır. Tüm denemede toplam 36 parsel, her parselde 10 bitki ve tüm denemede toplam 360 bitki kullanılmıştır. Hasat döneminde bitkilerde yaprak hasar indeksi, yaprak sayısı (adet), yaprak ağırlığı (g), yaprak kalınlığı (mm), yaprak alanı (cm2), bitki boyu (cm), kök derinliği (cm), yaş ve kuru ağırlıklar (g) yaprak oransal su içeriği (%), yaprak su potansiyeli (-MPa), yaprak hücrelerinde membran zararlanması (%), yaprak sıcaklıkları (°C), klorofil miktarı (SPAD değeri), yaprak stoma geçirgenliği (mmol m-2s-1), yaprak renk değerleri (L*, a ve b) ile yapraklarda bulunan makro ve mikro besin elementleri miktarları (% ve ppm) ölçülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre denemede tuz konsatrasyonlarının artmasına ters orantılı olarak olarak mibuna, mizuna ve komatsuna bitkilerinin; yaprak sayıları, yaprak ağırlıkları, yaprak alanları, bitki boyları, kök derinlikleri, yaprak yaş ve kuru ağırlıkları, yaprak oransal su içerikleri, yaprak su potansiyelleri, yaprak klorofil miktarları ile yapraklarda bulunan makro ve mikro besin elementi oranlarında azalmaların olduğu görülmüştür. Dolayısıyla tuz miktarının artmasıyla bu kriterlerin tamamının azaldığı saptanmıştır. Bu sonuçların aksine artan tuz konsantrasyonu sonucunda ele alınan türlerin yaprak kalınlıkları, membran zarar indeksi, yaprak sıcaklıkları, yaprak renk değerleri ile yaprak stoma geçirgenlikleri tuz konsantrasyonu artışıyla doğru orantılı olarak artmıştır.
Değişik dönemlerde uygulanan farklı taç yönetimi tekniklerinin merlot üzüm çeşidinin (Vitis vinifera L.) kalite özellikleri üzerine etkileri
Bu araştırma; 2013 yılı vejetasyon döneminde Tekirdağ il merkezine bağlı Yazır mahallesinde (40°55' 38.05'' Kuzey enlem ve 27°25' 22.85'' Doğu boylam derecesinde; denizden yükseklik 200 m) yer alan Umurbey şarapçılığa ait bağlarda yürütülmüştür. Denemede 5BB anacı üzerine aşılı Merlot üzüm çeşidine ait asmalar kullanılmıştır. Çalışmada, taç yönetim tekniklerinden salkım seyreltme, yaprak alma ve vejetatif gelişimi kısıtlayıcı pro-kalsiyum maddesi asmanın farklı fenolojik gelişme dönemlerinde (çiçeklenme döneminden 28 gün önce ve çiçeklenme döneminden 28 gün sonra olmak üzere) uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, yapılan uygulamaların Merlot üzüm çeşidinin tane, salkım ve üzümün biyokimyasal özellikleri üzerinde farklı etkileri olduğu görülmüştür. Özellikle şaraplık üzümlerde önemli kalite unsuru olan suda çözünür kuru madde miktarı, toplam fenolik madde miktarı, toplam antosiyanin miktarı ve toplam tanen miktarı açısından en iyi sonuçların çiçeklenme öncesi yaprak alma ve çiçeklenme sonrası salkım seyreltme uygulamalarından elde edildiği belirlenmiştir.
Farklı dönemlerde uygulanan salisilik asit ve 5-klorosalisilik asit elisitörlerinin syrah üzüm çeşidinde kalite özellikleri üzerine etkileri
Bu çalışma 2013 yılı vejetasyon periyodunda Tekirdağ il merkezine bağlı Yazır mahallesinde (40°55' 38.05'' K enlem ve 27°25' 22.85'' D boylam derecesinde; 200 m rakımda) bulunan Umurbey şarapçılığa ait bağlarda gerçekleştirilmiştir. Araştırmada 19 yaşında, kordon terbiye şekli verilmiş ve 5 BB anacı üzerine aşılı olan asmalar kullanılmıştır. Denemede bitkinin savuma sistemini harekete geçiren kimyasal elisitörlerden salisilik asit ve 5-klorosalisilik asit, 2 farklı dönemde (I. uygulama zamanı: Ben düşme dönemi öncesi ve II. uygulama zamanı: Ben düşme dönemi sonrası) 4 farklı doz şeklinde (0; 0,75; 1,50 ve 3,0 mM) uygulanmıştır. Çalışma sonucunda, farklı dönemlerde değişik dozlarda uygulanan bu iki elisitörün Syrah üzüm çeşidinin fiziksel özellikleri (tane ve salkım özellikleri) ile üzümün kimyasal kompozisyonu üzerine değişik etkilerinin olduğu saptanmıştır. Araştırmada uygulama zamanı açısından II. uygulama zamanın (ben düşme döneminden 7 gün önce, ben düşme döneminden 7 gün sonra ve ben düşme döneminden 14 gün sonra yapılan) I. uygulama zamanına (ben düşme döneminden 14 gün önce, ben düşme döneminden 7 gün önce ve ben düşme döneminden 7 gün sonra) kıyasla, incelenen kriterler üzerinde daha olumlu etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Uygulama dozları dikkate alındığında, Kontrol uygulaması üzümün kimyasal kompozisyonu üzerinde daha etkili olurken, şaraplık üzümlerde önemli bir kalite özelliği olan fenolik bileşikler açısından salisilik asidin 0,75 mM dozu en iyi sonucu vermiştir.
Merlot üzüm çeşidinde farklı toprak işleme ve salkım seyreltme uygulamalarının tane heterojenitesi ve bileşimi üzerine etkileri
Bu araştırma Edirne İpsala İlçesi Sarıcali Köyü'nde, 40° 58' 41.94" K ve 26° 23'.04.90" D koordinatları arasında yer alan Turgay Yetiş'e ait bağlarda yapılmıştır. Deneme bağında yetiştiriciliği yapılmakta olan 1103P anacı üzerine aşılı Merlot üzüm çeşidi asmaları üzerinde farklı toprak işleme ve salkım seyreltme uygulamalarının tane heterojenitesi ve bileşimi üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Deneme 2016 ve 2017 yılları vejetasyon periyodunda yürütülmüştür. Denemede 4 toprak işleme (Geleneksel Toprak İşleme, Azaltılmış Toprak İşleme, Korumalı Toprak İşleme-1, Korumalı Toprak İşleme-2) ve 4 farklı salkım seyreltme uygulama konusu (Salkım Seyreltme Yok, Alt Salkım Seyreltme, Üst Salkım Seyreltme, Karışık Salkım Seyreltme) bulunmaktadır. Aynı zamanda bu uygulamaların üzüm tane boyutları açısından etkileri de araştırılmıştır. Denemeye fenolojik gözlemler ile başlanmış olup gelişme dönemi özellikleri, sürgün özellikleri, tane özellikleri, salkım özellikleri, verim ve şıra özellikleri incelenmiştir. Deneme sonucunda şıra özellikleri incelendiğinde; şaraplık üzüm ve şarap üretiminde yüksek olması istenen özelliklerin başında SÇKM (Suda Çözünür Kuru Madde Miktarı) ve TPİ (Toplam Fenol İndeksi) kriterleri, toplam antosiyanin, toplam tanen, toplam antioksidan değerleri tane boyutlarına göre ayrı ayrı analizleri yapılarak incelenmiştir. Sonuç olarak Merlot üzüm çeşidinde Korumalı Toprak İşleme-2 uygulaması ve karışık salkım seyreltme uygulamaları önerilebilir. Şaraplık üzüm kalitesini 10-12mm tane boyutlarının artırdığı görülmüştür.
Asma anacı çeliklerinde kök oluşum yoğunluğu yerlerinin belirlenmesi
Bağcılıkta anaç kullanma zorunluluğu ortaya çıktıktan sonra, değişik affinite ve adaptasyon özelliklerine sahip olan çok sayıda anaç elde edilmiştir. Bir yörede bağ kurulurken ya köklü anaç ya da aşılı köklü fidan kullanılmaktadır. Her iki durumda da belli standartlara (Anonymous 1983, Anonymous 1988, Anonymous 1990, Anonymous 1992 ve Çelik 1991) göre elde edilen anaç çelikleri kullanmak gerekir. Anaç çelikleri, anacın çeşidine göre değişik köklenme özellikleri göstermektedirler (Atilla 1985, Barış 1983, Barlass ve Skene1980). Bu çalışmada, 2017 yılı Tekirdağ Bağcılık ve Araştırma Enstitüsü'nden temin edilen SO4, 5BB, LOT ve 8B asma anacı çelikleri kullanılmış olup deneme bu Enstitüde yürütülmüştür. Denemeye alınan 4 adet anaç çeliğinde oluşan köklerin yerleri (boğum ve boğum araları) ayrı ayrı incelenmiş ve bunların sayısı, uzunluğu, ağırlığı ve kalınlığı yönünden özellikleri incelenmiştir. Çalışmanın başlıca kapsamı, çeliklerde oluşan kökleri, çeliğin hangi kısmında, yani hangi boğum veya boğum aralarında hangi yoğunlukta oluştuğunu belirlemek ve buna göre dikim derinliği saptamaktır. 3 Mart/2017'de alınan çelikler hazırlanan derin kum sandıklarına 15 cm SA ve SÜ mesafe ile dikilmiştir. Yaprak dökümünde (15/11/2017) sandıklardan köklü çelikler çıkarılıp sayım ve ölçümleri yapılmıştır. Aynı anacın çeliklerinde değişik boğumlardan farklı yönden çıkan kökler arasında bir farklılık olacağı kabul edildiği için istatiksel analiz yapılmamış, sadece tekerrürlerin toplam aritmetik ortalama değerleri dikkate alınarak sonuçlar açıklanmıştır.
Michele palieri üzüm çeşidinde farklı zamanlarda yapılan yaprak alma ve salkım seyreltme uygulamalarının üzüm gelişim, kalite ve verimi ile ertesi yılın göz verimliliğine etkisi
Bu araştırma; Tekirdağ ili Karaevli Mahallesinde, 41°01'11.41"K enlem ve 27°39'49.14"D boylamları arasında, bulunan Michele Palieri/110R aşı kombinasyonundan oluşturulmuş bağda, omcalar üzerinde yaprak alma ve salkım seyreltme uygulamalarının, verim ve kalite ile göz verimliliği üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Deneme 2018-2019 ve 2019-2020 vejetasyon periyodlarında iki yıl süreyle yürütülmüştür. Üç uygulama zamanı; Tane Tutumu, İri Koruk, Ben Düşme ile 4 farklı uygulama; (i) Kontrol, (ii) Yaprak Alma Yok-Salkım Seyreltme (YAY-SS), (iii) Yaprak Alma-Salkım Seyreltme Yok (YA-SSY) ve (iv) Yaprak Alma-Salkım Seyreltme (YA-SS) yapılmıştır. Sürgün özellikleri bakımından vejetatif ile generatif gelişimin dengeli olduğu ve genel olarak Ben Düşme dönemi YAY-SS ve Kontrol uygulamalarının sürgün özelliklerinde olumlu etkide bulunduğu kaydedilmiştir. Tane özellikleri bakımından dönemsel olarak farklılıklar olduğu, uygulama olarak ise YA-SS ve YAY-SS'nin pozitif etki yaptığı saptanmıştır. Salkım özellikleri bakımından İri Koruk dönemi YAY-SS uygulamasının salkım özelliklerini iyileştirdiği görülmüştür. Şıra özellikleri bakımından Ben Düşme dönemi ve YAY-SS uygulamasının sonuçları iyileştirdiği belirlenmiştir. Salkım seyreltme uygulamalarının beklenildiği şekilde verimi düşürdüğü belirlenmiştir. Göz verimliliği açısından Tane Tutumu döneminde YAY-SS uygulaması önerilmiştir.
Perlit, ponza ve cocopeatte, farklı besin çözeltileriyle yetiştirilen salata çeşitlerinde, gelişme ve verimin karşılaştırılması
Bu deneme perlit, ponza ve cocopeatte, farklı besin çözeltileriyle yetiştirilen salata çeşitlerinde, gelişme ve verimin karşılaştırılması araştırmak amacıyla, soğuk serada gerçekleştirilmiştir. Denemede 3 kök ortamı (Cocopeat, Perlit ve Ponza), 2 çeşit (Lactuva sativa var. crispa Aleyna kıvırcık çeşidi ve baş salata Lactuca sativa var. capitata Bombola çeşidi) ve 2 hidroponik çözelti (Bölüm çözeltisi ve Yeni Zelanda çözeltisi) kullanılmıştır. Faktöriyel olarak 12 kombinasyon olup, ayrıca her çeşit için toprak parseli kontrol olarak denemeye katılmıştır. Buna göre 14 konu, tesadüf blokları deneme desenine göre iki blok halinde düzenlenmiştir. Hidroponik ortamlarda her parselde 2 bitki bulundurulmuştur. Hidroponik konularda 24×2=48 bitki, toprak parsellerinde her parselde 10 bitki, iki blokta 4parsel x10=40 bitki bulunup, Toplamda 88 bitki yetiştirilmiştir. Sonuç olarak Çeşit ana etkisi yönünden Bombola, Aleyna çeşidinden daha fazla yaprak oluşturmuş fakat bitki ağırlığı yönünde çeşitler arasında bir fark bulunmamıştır. Farklı çözeltilerin yaprak sayısı ve bitki ağırlığına etkileri arasında da istatiksel olarak bir fark yoktur. Kök ortamı yönünden cocopeat ve ponza perlitten daha iyi sonuç vermiştir. Fakat sadece verimin değil, bu kök ortamlarının maliyetinin de tercih yapılırken dikkate alınması gerekir. Bu kök ortamlarının Ocak, 2021'deki m3 fiyatları şöyledir: cocopeat 2000TL,perlit 1000 TL, ponza 500TL'dır.Buna göre en uygun önerilecek ortam ponza, sonra perlit ve önerilemeyecek olan ortam ise çok pahalı ithal ürün olan cocopeattir. Çeşitlerden önerilecek olan ise Aleyna'dan daha iyi sonuç veren Bombola'dır. Buna göre en uygun önerilecek ortam ponza, sonra perlit ve önerilemeyecek olan ortam ise çok pahalı ithal ürün olan cocopeattir. Cocopeatin diğer bir sakıncası da iç yapraklarda uç yanıklığı oluşturmasıdır.
Eğimli bağda farklı anaç ve salkım seyreltme uygulamalarının Cabernet Franc üzüm çeşidinin verim ve kalite üzerine etkisi
Bu çalışma 2019-2020 ve 2020-2021 vejetasyon periyodlarında iki yıl süreyle Tekirdağ ili Şarköy ilçesi sınırları içinde yer alan özel üretici bağında yürütülmüştür. Deneme alanı 40° 39' 12.00" K ve 27° 03' 20.00" D koordinatları içerisinde yer almaktadır. 13 yaşındaki Fercal ve 140Ru anaçları üzerine aşılı Cabernet Franc üzüm çeşidi kullanılmıştır. Bağ; 2,1 m X 1,0 m sıra arası ve sıra üzeri mesafede dikilmiş, gövde yüksekliği 70 cm, Espalye (duvar) sisteminde tek kollu kordon terbiye şeklindedir ve K-G doğrultuda dikilmiştir. Bağ parselinin rakımı en yüksek 327 m ile en düşük 309 m arasındadır. Bu araştırmada; anaç, konum, salkım seyreltme uygulamalarının yaprak su potansiyeli ile üzüm verim ve kalitesi üzerine etkileri belirlenmiştir. Tekirdağ ilinde; sıcaklıkların yıllar içerisinde arttığı ve yağış rejimlerinin değişiklik gösterdiği söylenebilir. Özellikle ben düşme ile hasat arasında yükselen sıcaklıklar ve yağışın az olması asmayı, salkımları ve dolayısıyla taneleri olumsuz etkilemektedir. Tekirdağ ili Şarköy ilçesi koşullarında Cabernet Franc üzüm çeşidinden yüksek kalitede verim almak için, istenen amaca göre Fercal (yüksek şeker, asit, pH) veya 140 Ru (yüksek antosiyanin, polifenol, tanen) anacı seçilebilir. Eğimdeki konum açısından Üst uygulaması tercih edilebilir. Salkım seyreltme uygulamalarından da %25 S yapılması önerilebilir bulunmuştur.
Cabernet-sauvignon ve merlot üzüm çeşitlerinde bazı abiyotik ve biyotik streslerin primer ve sekonder metabolitlere etkileri
Araştırmada, 2016 ve 2017 yıllarındaTekirdağ ili Süleymanpaşa ilçesi Te-Ha danışmanlık Tarım Sanayi ve limited şirketinin ait deneme bağında bulunan SO4 anacı üzerine aşılı 13 yaşındaki Cabernet-Sauvignon ve Merlot üzüm çeşitleri kullanılmıştır. Araştırmanın amacı; Hasat zamanından 5 gün önce olgunluk öncesi sabah ve akşam olmak üzere canlı omcalar üzerine, 1 Kontrol, 1 biyotik stres uygulaması (Botrytis cinerea Pers ex. Fr.), 5 abiyotik stres uygulaması (darbe, yaprak yaralama, yaprak alma, UV-C, vibrasyon) yapıldıktan sonra meydana çıkacak savunma mekanizması ile gelişen, primer ve özellikle sekonder metabolitlerin biyosentezi ve etkileri üzerine çalışmaktır. Uygulama şekillerinde ise; kontrol, darbe (plastik çekiç ile 08.00'de birkez ve 19.00'de 1 kez 1 dakika süreyle), yaprak alma (tüm yaprakların alınması), yaprak yaralama (yaprakların çubuk ile yaralanması), UV-C (08.00'de ve 19.00'de 1 kez 1 dakika), vibrasyon (08.00'de ve akşam 19.00'de 1 kez 1 dakika titreşim) ve Botrytis cinerea Pers ex. Fr ile bazı uygulamalar sabah ve akşam, bazı uygulamalar da 1 kez yapılarak gerçekleşmiştir. Sonuç olarak; çevresel faktörler ve stres uygulamaları göz önünde bulundurulduğunda, Merlot üzüm çeşidi Cabernet-Sauvignon'a göre daha fazla resveratrol sentezlemiştir. Yaprak yaralama uygulaması, sekonder metabolitlerin tamamını önemli ölçüde etkileyerek artırmıştır. Resveratrol, en fazla Botrytis cinerea izolatlarından etkilenmiştir. Yapılan tüm stres uygulamaları, primer metabolitler üzerinde istatistiki düzeyde bir etki yaratmamıştır.
Soğuk serada perlitte yetiştirilen domates çeşitlerinde, meyvelere, farklı dozlarda kalsiyum nitrat ve kalsiyum klorür püskürtmenin, çiçek burnu çürüklüğü ve çatlamaya etkisi
Bu denemede, Soğuk Serada Perlitte Yetiştirilen Domates Çeşitlerinde, Meyvelere, Farklı Dozlarda Kalsiyum Nitrat ve Kalsiyum Klorür Püskürtmenin, Çiçek Burnu Çürüklüğü ve Çatlamaya Etkisi araştırılmıştır.Denemede 3 kalsiyum dozu (A/H %0Ca, %0.0475Ca ve %0.1425Ca), 2 çeşit (Brandywine:Sırık,etli meyveli domates, ve Moneymaker: Normal meyveli, sırık domates.) ve 2 Kalsiyum kaynağı (Kalsiyum nitrat (Ca(NO 3 ) 2 ) ve Kalsiyum klorür (CaCl 2 )) kullanılmıştır. Faktöriyel olarak 12 kombinasyon olup, ayrıca her çeşit için, toprak parseli, kontrol olarak denemeye katılmıştır. Buna göre 14 konu, tesadüf blokları deneme desenine göre iki blok halinde düzenlenmiştir. Sonuç olarak,çeşit ana etkisine göre, meyve sayısı yönünden Moneymaker çeşidi daha fazla meyve vermiştir. Fakat meyve Ağırlığı yönünden ise verim(kg/bitki) olarak ,Brandywine çeşidinde daha yüksektir.Tek meyve ağırlığı ve tek meyve çapı da, Brandywine çeşidinde, Moneymaker domates çeşidinden daha fazladır. Kalsiyum doz ve kalsiyum kaynağı ana etkilerine göre % 0.0475Ca ve %0.1425Ca içeren CaCl2 daha düşük ÇBÇ ve Çatlak meyve vermiştir.
Deveci armut çeşidinde semperfresh, salisilik asit ve metil salisilat uygulamalrının depolama süresince meyve kalitesine etkileri
Bu çalışmada, Deveci armut çeşidinde depolama süresi üzerine hasat sonrası yenilebilir yüzey kaplayıcı olarak Semperfresh (SMF) ile Salisilik asit (SA) ve Metil Salisilat (MeSA) uygulamalarının etkisi araştırılmıştır. Uygulamalardan sonra armutlar kasalara yerleştirilmiş ve 0-1°C sıcaklık ve %85-90 oransal nemli soğuk hava deposunda 6 ay süreyle depolanmıştır. Uygulamalar sonrasında meyve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla, ağırlık kaybı, suda çözünür kuru madde miktarı, titre edilebilir asit miktarı, meyve eti sertliği, askorbik asit miktarı, toplam fenolik madde miktarı, toplam antioksidan miktarı, solunum hızı, çürüme oranı, dış görünüş ve iç kararması analizleri yapılmıştır. Tüm analiz dönemleri ve yapılan ölçümler dikkate alındığında SA ve MeSA uygulamalarının SMF ile birlikte kullanımının depo süresince Deveci armut çeşidinde olgunlaşmanın geciktirilmesi, biyokimyasal bileşiklerin ve kalite özelliklerinin korunumu bakımından daha olumlu sonuçlar verdiği söylenebilir.
Trakya bölgesinde yetiştirilen acı biber meyvelerinde kapsaisin miktarının belirlenmesi
Bu çalışma, Trakya bölgesinde farklı illerde ekimi yapılan acı sivri tipteki biber çeşidinde acılık oranlarının bölgesel farklılık durumunun biber meyve analizleri ile belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Bu amaç ile Tekirdağ, Kırklareli ve Edirne İllerinde ekimi yapılan aynı çeşit acı sivri biber parsellerinden alınmış olan biber meyve örneklerinde kapsaisin ve diğer laboratuvar analizleri yapılmıştır. Yapılan analizlerin sonuçları ile meyvede yapılan kapsaisin analizi ve diğer analiz sonuçları karşılaştırılmıştır. İncelemesi yapılan çalışma alanları arasındaki ortam koşullarının aynı biber çeşidi üzerinde değişim oranları tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bakımdan araştırmamız Trakya bölgesinde ve ülkemizde bu amaçla yapılan ilk çalışma örneğini teşkil etmektedir. Araştırma sonuçlarına göre, Trakya bölgesinin 3 farklı ilinde yetiştirilen aynı çeşide ait biber meyve örnekleri, numune alınan lokasyonlar ve tarihlerin veri ortalamaları değerlendirildiğinde en yüksek veriyi veren iller; kapsaisin 97,40 ppm ile Kırklareli, meyve ağırlığı 7,22 g ile Edirne, toplam kuru madde miktarı 9,15 g ile Tekirdağ, meyve boyu 19,06 cm ile Edirne, meyve çapı 10,86 mm Tekirdağ, meyve plasenta ağırlığı 0,97 g Tekirdağ, meyve et kalınlığı 1,31 mm Kırklareli, meyvedeki tohum sayısı 79,6 adet ile Tekirdağ, toplam mineral madde % 0,74 ile Kırklareli, protein %15,73 Edirne, toplam klorofil 122,78 mg ile Tekirdağ, Klorofil a 86,58 mg, Klorofil b 38,39 mg, karotenoid 25,59 mg ile Kırklareli, renk L değeri 59,39 ile Kırklareli, renk a değeri 10,97 ile Tekirdağ, renk b değeri 49,06 ile Kırklareli'nde gözlemlenmiştir.
Değişik vejetasyon dönemlerinde uygulanan farklı tuz konsantrasyonlarına sahip sulama sularının alabaşın büyüme ve gelişimine olan etkileri
Bu araştırmada materyal olarak Kolibri F 1 ve Korist F 1 alabaş (Brassica oleracea var. gongylodes L.) çeşitleri kullanılmıştır. Bitkiler, ısıtmasız plastik serada sera toprağında yetiştirilmiştir. Tohumlar torf doldurulmuş multipotlara ekilmiş ve ilk gerçek yapraklar görülünceye kadar standart bakım işlemleri yürütülmüştür. Fideler ilk 4-5 yapraklı olduğu dönemden itibaren seraya dikilmiş ve iki farklı vejetasyon döneminde farklı konsantrasyonlarda hazırlanan tuzlu su ile sulama yapılmıştır. Bu amaçla alabaşın iki farklı vejetasyon döneminin başından (genç fide döneminden gövde başlangıcına kadar, gövde başlangıcından hasada kadar) itibaren sulama suyuna dört farklı dozda NaCl tuzu (Kontrol, 5 dS/m, 10 dS/m ve 20 dS/m) ilave edilmiştir. Deneme tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Tüm denemede toplam 48 parsel, her parselde 10 bitki ve tüm denemede toplam 480 bitki kullanılmıştır. Sonuç olarak, sulama suyundaki NaCl konsantrasyonundaki artışa paralel, yaprak sıcaklıklarında ve hasar indeksinde artış gözlenirken, diğer morfolojik ve fizyolojik özelliklerde düşüş gözlenmiştir. Bitkilerin genç fide döneminden gövde başlangıcına kadar tuz stresinden daha fazla etkilendiği, ayrıca Korist F 1 'in tuz stresinden Kolibri F 1 'e göre daha az zarar gördüğü belirlenmiştir.
Mekanik yaprak yaralamanın farklı üzüm çeşitlerinde tane metabolit kompozisyonu, salkım ve tane özellikleri üzerine etkileri
Araştırma; 2021 ve 2022 yıllarında, Tekirdağ'da bulunan Te-Ha Danışmanlık Tarım ve Ltd. Şti.' ne ait bağlarda, 41° 01' 13.15" K enlem ve 27° 28' 15.23" D boylamda ve 235 m rakımda, ayrıca SO4 anacı üzerine aşılı 17 yaşındaki Cabernet-Sauvignon ve Merlot çeşitlerinin bulunduğu toplam 100 da'lık şaraplık bağda yürütülmüştür. 2,6 x 0,9 m sıra arası ve sıra üzeri mesafede kurulmuş olan bağda asmalar Çift Kollu Kordon terbiye şekline sahiptir. Çalışmada canlı asmalar üzerinde yaratılan abiyotik stresin sekonder ve primer metabolitlere olan etkileri araştırılmıştır. Abiyotik stres olarak farklı zamanlarda (hasattan 15 gün önce, 10 gün önce, 5 gün önce, 3 gün önce ve 1 gün önce) mekanik yaprak yaralama işlemi uygulanan omcaların üzümlerinde çeşitli fitokimyasal özellikler ve fenolik bileşiklerin değişimi incelenmiştir. İki yıl tekrar edilen mekanik yaprak yaralama uygulamasının ayrıca üzüm taneleri özelliklerine (tane eni, boyu, ağırlığı, hacmi, vb) ve salkım özelliklerine (salkım eni, boyu, ağırlığı, hacmi, sıklığı, vb) etkileri de belirlenmiştir. Deneme sonucunda salkımdaki tane sayısının ve bazı salkım özelliklerinin yıllara göre iklim kaynaklı değiştiği görülmüştür. Geç dönem yaprak yaralama uygulamalarında tane özelliklerinde artış söz konusudur. Fitokimyasal özelliklerden; şeker konsantrasyonu (224,91 g/L değeriyle HÖ5), gram tanedeki şeker miktarı (173,01 mg/g-tane HÖ5) ve toplam polifenol indeksi (10,00 HÖ15-10) yapılan uygulamalardan etkilenmiştir. Geç dönem yaprak yaralama (HÖ1 ve HÖ5) uygulamalarında fitokimyasal özelliklerde artış sağlanmıştır. Sonuç olarak Tekirdağ koşullarında; Merlot ve Cabernet-Sauvignon üzüm çeşitlerinde yılın iklim koşulları da göz önünde bulundurularak hasata yakın tarihlerde yapılan geç dönem yaprak yaralama uygulamalarının artış sağladığı görülmüştür.
Farklı hidroponik çözeltilerle perlit, cocopeat ve torfta yetiştirilen (Pelargonıum zonale) sardunyada bitki ve çiçek gelişmesinin karşılaştırılması
Deneme, farklı kök ortamları ve hidroponik çözeltilerin, Pelargonium zonale' nin gelişme ve çiçeklenmesine etkilerini araştırmak amacıyla, Ziraat Fakültesi B Blok bahçesinde kurulmuştur. Denemede, torf ortamı kontrol olup, diğer iki ortam (cocopeat, perlit) ve beş farklı hidroponik çözelti, faktöriyel olarak uygulanmıştır. Kullanılan beş çözelti: Bölüm çözeltisi, ½ Bölüm çözeltisi, Florida çözeltisi, ½ Florida çözeltisi ve General Hidroponik Europe (GHE) çözeltisidir. Deneme deseni tesadüf blokları deneme düzeninde, 11 konu 2 blok halinde düzenlenmiş ve 22 parsel ve her parselde 2 bitki bulunarak toplamda 44 bitki ile gerçekleştirilmiştir. Köklü çelikler %100 cocopeat (20 saksı) %100 perlit (20 saksı) ve %100 torf (kontrol -4 saksı) ortamı doldurulmuş 850 ml hacimli siyah polietilen saksılar içerisine dikilmiştir. Cocopeat ve perlit ortamındaki bitkilere dikimden 10 gün sonra, torf ortamındaki bitkilere dikimden bir ay sonra besin çözeltisi verilmeye başlanmıştır. Perlit ortamı içeren saksılara, altlıkta havuz sistemi uygulanmıştır. Tüm ortamlardan, her çözelti uygulamasında, %20 drenaj sağlanmıştır. Sonuç olarak bitki boyu, köklü bitki ağırlığı, köksüz bitki ağırlığı, bitkide yaprak sayısı ve gövde çapı torf kontrol ortamında en yüksek olup, onu perlit izlemiş, cocopeat ise en düşük sonucu vermiştir. İlk çiçeklenmeye gün sayısı cocopeatte en düşük olup bunu perlit izlemiştir. Torf kontrolde ise çiçeklenme en geç olmuştur. Perlit en yüksek cocopeat ise en düşük çiçekli salkım sayısını vermiştir. Perlit + ½ bölüm çözeltisi çiçeklenme ve bitki gelişimi yönünden en uygun kombinasyon olarak önerilebilir. Cocopeat en kötü sonucu vermiştir. Torf kontrol vejetatif gelişme yönünden uygun olmasına karşın çiçeklenme yönünden istenilen sonucu vermemiştir.
Diyarbakır yöresi narlarının (Punica granatum L.) morfolojik ve pomolojik özelliklerinin belirlenmesi
Bu çalışma Diyarbakır ili Çermik ve Dicle ilçelerinde yetiştirilen yüksek verim ve üstün özellik gösteren nar tiplerinin pomolojik, morfolojik, fiziksel ve kimyasal özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. 10 genotip üzerinde yürütülen bu çalışma sonucunda meyve ağırlıkları 198.8–366.0 gr, çekirdek sertliği 8 genotipte orta sert, 2 genotipte sert, dane randımanı % 58.1–70.0, meyve suyu hacmi 63.9-135.7 ml, kabuk üst zemin rengi, 4 genotipte mor, 2 genotipte pembe kırmızı, 1 genotipte turuncu kırmızı, 3 genotipte ise turuncu, kabuk alt zemin rengi ise 7 genotipte turuncu kırmızı, 3 genotipte turuncu, dane rengi, 3 genotipte koyu mor, 2 genotipte mor, 2 orta kırmızı ve 3 genotipte de pembe kırmızı, asit miktarı % 0.65–1.21, Suda çözünebilir kuru madde oranı (SÇKM), % 15.0–21.0 arasında değişmiştir. İncelenen 10 genotipin de üstün özellik gösterdiği ve ümitvar olduğu kanaatine varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çermik, Dicle, Diyarbakır, Nar,
Van havzasında yetişen Asparagus cinsine ait türlerin moleküler karakterizasyonu ve antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi
Asparagus; Asparagaceae familyasının bir üyesi olup eski dünyanın kurak ve yarı kurak bölgelerine dağılmış yaklaşık 300 tür içeren Asparagus, Protasparagus ve Myrsiphyllum olmak üzere üç alt cinsten oluşmaktadır. Akdeniz ikliminin hüküm sürdüğü yerlerden tropikal alanlara kadar farklı yerlerde yetiştirilen önemli bir sebzedir. Asparagus officinalis Türkiye'de özellikle Akdeniz'de, Doğu ve Batı Anadolu'da doğal olarak yetişmektedir. Kuşkonmaz ülkemizde yaygın olarak kullanılmamasına rağmen Doğu Anadolu'da kuşkonmaz gıda olarak tüketilmektedir. Bazı yerlerde yetiştiriciliğinin zor olması ve tadının farklı olması üretimini sınırlandırmıştır. Ancak çeşitli kullanım alanlarına sahip olması, pazarlama imkanının olması ve zengin besin kaynağı; çeşitli mineraller ve vitaminler yağ, şeker, nişasta ve karbonhidratlara sahip bulunması nedenleri ile Türkiye'de yetiştiriciliğinin yapılması ve halk tarafından bilinmesi önem arz etmektedir. Özellikle bitkinin tıbbi olarak kullanılmasına yönelik araştırmalar önemlidir. Ayrıca geleneksel tıpta kullanılan birçok bitki oksidatif stresin neden olduğu çeşitli hastalıkların, viral ve bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde etkilidir. Bitkinin tanımlanması, teşhis edilmesi ve sistematik açıdan değerlendirilmesinde morfolojik karakterlerin kullanılmasının yanı sıra, bitkilerin çevresel faktörlerden ve yetiştirme koşullarından etkilenmesi nedeni ile tanımlama ve teşhiste moleküler karakterlerin kullanılması gereklidir. Bu anlamda son zamanlarda bitkilerin genetik benzerlik ve farklılığını ortaya koyarak birbirinden ayıran moleküler sistematik çalışmalar önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışmada da, Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Van ilinde yetişen yabani kuşkonmaz (Asparagus) türlerinin genetik benzerlik ve farklılıkları morfolojik ve moleküler düzeyde ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu amaçla nüklear ribozomal DNA'nın ITS bölgesi ve kloroplast DNA'sının trnL-F bölgesi kullanılmıştır, ayrıca antioksidan aktivitenin belirlenmesi için toplam fenolik, toplam flavonoid, DPPH serbest radikal giderme tayini ve FRAP yöntemleri kullanılmıştır. Moleküler çalışma sonucunda, ITS bölgesinin analizi sonucu oluşan ağaç, A. palaestinus'u tek bir grupta ve diğer türler olan A. officinalis ve A. persicus'u bir grupta toplamıştır. Diğer taraftan, trnL-f bölgesinin Neighbour-Joining analizi sonucu oluşan ağacı A. persicus (3) nolu örneği ve A. officinalis'i bir grupta toplarken diğer türler başka bir grupta toplanmıştır. Ayrıca trnL-f bölgesinin Maximum Likelihood analizi sonucu oluşan ağacı, A. persicus (1) nolu örneği tek bir gruba yerleştirirken, diğer türleri başka bir gruba yerleştirmiştir. Toplam fenolik açısından en yüksek aktivite A. persicus (2) aseton ekstraktında ölçülmüş (34,768 mg/g), en yüksek total flavonoid madde içeriği ise A. persicus (6) aseton ekstraktında bulunmuştur (0,474 mg/g). Demir (III) indirgeme kapasitesi (FRAP) tayini sonucu en yüksek değer A. persicus (3) aseton ekstraktında görülürken (0,061 µmol Fe(II)/g), DPPH serbest radikal giderme aktivitesinde en yüksek değer A. persicus (6) nolu örnekte ölçülmüştür (0,401 mg/ml Trolox).
Siirt ve çevresinde yetişen mahalli armut çeşitlerinin (Pyrus communis L.) fenolojik ve pomolojik özellikleri
Bu araştırma Siirt Merkez, Tillo, Şirvan, Eruh, Kurtalan, Pervari ilçeleri ve bağlı köylerde yetiştirilen mahalli armut çeşitleri üzerinde yürütülmüştür. 2014-2015 yılları arasında mahalli armut çeşitlerinden meyvesi kaliteli ve pazar değeri yüksek, halkın tercih ettiği armut çeşitleri göz önüne alınarak 30 ağaçtan meyve örneği alınmıştır. Seçilen ağaçlarda fenolojik gözlemler yapılmış ve toplanan meyve örneklerinde pomolojik özellikler incelenmiştir. Fenolojik özellikler olarak tomurcuk patlaması, çiçeklenme başlangıcı, tam çiçeklenme, çiçeklenme sonu tarihi, çiçeklenme süresi ve TÇHS (tam çiçeklenmeden hasada kadar geçen gün sayısı), hasat tarihi belirlenmiştir. Pomolojik özellikler yönünden incelenen çeşitlerin meyve ağırlığı 27.33-300.26 g, meyve boyu 30.95-93.64 mm, meyve eni 33.61-73.21 mm, meyve sapı uzunluğu 21.68-52.65 mm, meyve sapı kalınlığı 0.38-4.53 mm, çekirdek eni 2.48-6.12 mm, çekirdek boyu 6.52-10.85 mm, meyvelerin suda çözünebilir kuru madde miktarı % 8.75-14.50, titre edilebilir asitliği % 0.85-3.27, meyve suyu pH'sı 3.54- 4.67 arasında değişim göstermiştir. Bunun yanında mahalli armutlarda meyve kabuğu rengi, meyve eti rengi meyvelerde kumluluk ve tat durumları da belirlenmiştir.
Diyarbakır'ın bazı ilçelerinde (Silvan, Kulp, Hazro) yetişen mahalli armut genotiplerinin (Pyrus communis L.) gen kaynaklarının belirlenmesi
Bu araştırma Diyarbakır'ın Silvan, Kulp, Hazro ilçeleri ve bağlı köylerde yetiştirilen mahalli armut çeşitleri üzerinde yürütülmüştür. 2016 yılında mahalli armut çeşitlerinden meyvesi kaliteli ve pazar değeri yüksek, halkın tercih ettiği armut çeşitleri göz önüne alınarak 32 ağaçtan meyve örneği alınmıştır. Seçilen ağaçlarda fenolojik gözlemler yapılmış ve toplanan meyve örneklerinde pomolojik özellikler incelenmiştir. Fenolojik özellikler olarak tomurcuk patlaması, çiçeklenme başlangıcı, tam çiçeklenme, çiçeklenme sonu tarihi, çiçeklenme süresi ve TÇHS (tam çiçeklenmeden hasada kadar geçen gün sayısı), hasat tarihi belirlenmiştir. Pomolojik özellikler yönünden incelenen çeşitlerin meyve ağırlığı 39,52263,12 g, meyve boyu 38,03-88,77 mm, meyve eni 40,85-76,97 mm, meyve sapı uzunluğu 19,87-50,10 mm, meyve sapı kalınlığı 2,45-7,98 mm, çekirdek eni 2,20-6,14 mm, çekirdek boyu 7,20-12,26 mm, meyvelerin suda çözünebilir kuru madde miktarı % 10,00-24,90; titre edilebilir asitliği % 0,04-0,60; meyve suyu pH'sı 4,07-5,26 arasında değişim göstermiştir. Bunun yanında mahalli armutlarda meyve kabuğu rengi, meyve eti rengi meyvelerde kumluluk ve tat durumları da belirlenmiştir
Siirt yöresinde yetiştirilen bazı üzüm çeşitlerinin göz verimliliklerinin belirlenmesi ve farklı göz şarjı uygulamalarının verim ve kaliteye etkisi
Bineteti, Sinciri ve Tayfi Siirt'in Hönüsü ve Hatun Parmağı ise Gaziantep'in üzüm çeşitleridir. Sinciri ve Hatun Parmağı çeşitleri orta geç dönemde olgunlaşan, Bineteti çeşidi geç olgunlaşan, Hönüsü ve Tayfi çeşitleri ise çok geç olgunlaşan sofralık çeşitlerdir. Siirt'te yetişen; Bineteti, Sinciri, Tayfi, Hönüsü ve Hatun Parmağı üzüm çeşitlerinde kış gözü verimliliğinin saptanması amacıyla üzüm çeşitlerinin yıllık dalları üzerindeki 1. ila 10. boğumlarından alınan tek gözlü çelikler iki değişik ortamda, laboratuvar şartlarında köklendirilerek sürdürülmüş, gözlerdeki somaklar sayılarak gözlerin verimliliği belirlenmiştir. Tayfi üzüm çeşidinde budamada 6 gözlü sürgün bırakılması optimum verimi sağlayacaktır. Sinciri üzüm çeşidinde 10 gözlü uzun budama önerilmektedir. Bineteti üzüm çeşidinde sofralık üzüm yetiştiriciliği yapılacaksa 3 gözlü kısa budama, şıralık üzüm yetiştiriciliği yapılacaksa 10 gözlü uzun budama yapılmalıdır. Hönüsü üzüm çeşidinde budamanın 3 gözlü kısa veya 5 gözlü orta budama olarak yapılması tavsiye edilmektedir. Hatun Parmağı üzüm çeşidinde budamaların orta veya uzun olarak yapılması önerilmektedir. Siirt'in en önemli sofralık üzüm çeşidi olan Tayfi'nin göz verimliliği ve budamada bırakılacak göz sayısını belirlemek amacıyla Tayfi üzüm çeşidi omcalarında budama zamanı 35, 40, 45 ve 60 (kontrol) adet göz bırakılmış, değişik göz şarjı miktarlarının verim ve kalite kriterlerinden salkım sayısına, 100 tane ağırlığına, titrasyon asitliğine, SÇKM'ye, olgunluk indisine etkisi belirlenmiştir. Tayfi üzüm çeşidinin 40 göz bırakılan omcalarının verim ve kalite değerleri diğer uygulamalara göre daha uygun olması sebebiyle verim çağındaki (15 yaşındaki) omcalarda budamada 40 göz bırakılması tavsiye edilmektedir.
Yol kenarı bahçelerinde yetiştirilen Zivzik narında (Punica granatum L.) ağır metal durumunun belirlenmesi
İnsanlık tarihinin en büyük dönüm noktalarından biri olan sanayi devrimi, tüm sektörlerde olduğu gibi tarım sektöründe de önemli gelişmelere neden olmuştur. Ancak, bu sürecin doğrudan veya dolaylı olumsuz etkileri de göz ardı edilmemelidir. Gelişen dünyada tarım endüstrisinde kullanılan her türlü fosil yakıtları, egzoz atıkları, gündelik hayatın içindeki tüketim atıkları, sanayi atıkları gibi tüm atıklar ile tarım ilaçları, gübreler ve kontrolsüz girdi kullanımları ekolojik sistemi olumsuz olarak etkilemektedir. Bu çalışma Siirt ili, Şirvan ilçesi Pirinçli ve Kapılı köylerinde yetiştirilen Zivzik narında (Punica granatum L.) ağır metal birikimini belirlemek amacı ile yürütülmüştür. Çalışmada; karayoluna 0, 50, 100 m mesafelerde bulunan ağaçlardan alınan yaprak ve meyve örnekleri incelenmiştir. Çalışma sonunda araştırma alanlarının yol kenarından iç bölgelere doğru ağır metal kirliliğinden etkilenip etkilenmediği ve olası etkileşimin incelenen numunelerdeki miktarı araştırılmıştır. Analizler sonucunda elde edilen en düşük ve en yüksek değerler Co, Ni, Cd, Pb ve Cr için sırasıyla; Pirinçli köyü meyve analiz sonuçlarına göre; 0,082-0,238 mg kg-1, 1,160-1,559 mg kg-1, 0,087-0,179 mg kg-1, 0,326-0,449 mg kg-1 ve 0,606-1,054 mg kg-1 iken Kapılı köyü meyve analiz sonuçlarına göre ise; 0,085-0,137 mg kg-1, 1,042-1,123 mg kg-1, 0,037-0,076 mg kg-1, 0,277-0,520 mg kg-1 ve 0,762-0,932 mg kg-1 olarak bulunmuştur. Pirinçli köyü yaprak analiz sonuçlarına göre; 0,191-0,227 mg kg-1, 2,201-3,547 mg kg-1, 0,051-0,098 mg kg-1, 0,535-0,749 mg kg-1 ve 1,444-2,017 mg kg-1 iken Kapılı köyü yaprak analiz sonuçlarına göre ise; 0,213-0,217 mg kg-1, 2,160-2,511 mg kg-1, 0,058-0,114 mg kg-1, 0,579-0,676 mg kg-1 ve 1,688-1,518 mg kg-1 olarak tespit edilmiştir. Yapılan meyve analiz sonuçlarına göre; Pirinçli köyünde Co, Ni, Cr elementlerinin değerleri istatistiksel olarak önemli seviyede olduğu tespit edilirken, yaprak analizine göre sadece Ni değeri önemli seviyede bulunmuştur. Kapılı köyünde ise her iki analizde de elementlerin değeri istatistiksel olarak önemli seviyede bulunmamıştır.
Effect of seaweed extract application on the growth, flowering and fruit characteristics of strawberry (Fragaria x ananassa duch) CV albion growing in Iraq conditions
This experiment was established in pots during vegetative period of 2017, in Kalar Sulaymaniyah, North of Iraq, to investigate the effect of seaweed extract (Alga 600) of four concentrations (0,2,4,8 g.L-1) by fertigation system on growth, flowering, yield and quality properties of strawberry cv. Albion., Drip irrigation system was used for irrigation of the plants. As we come to the results in terms of the vegetative growth characters, increasing seaweed extract (Alga 600) amounts was found different statically on number of crown (p<0,01). The results with regard to flower properties show that increasing seaweed extract applications are significant on number of flower per plant from 16,55 units/plant to 21,77 units/plant (p<0,05). The results in point of fruit properties show that increasing Alga 600 amounts caused to significant increasing on number of fruit per plant from 11,81units/plant to 17,7 units/plant (p<0.01) and total volume of fruit from 211,74 ml to 329,37 ml p<0.05) and show the significant increasing on yield properties per plant from 191,7 g to 295,03 g compare with control treatment (p<0.05). The results show that increasing seaweed extract caused to significant increasing on fruit qualitative (TSS/TA ratio from 8,29 to 13,35) compare with control treatment and increasing seaweed application caused to significantly decreases on TA in the fruit (p<0.05). According to the macro and micro elements analyses results, the effect of the manganese content in leaf at flowering stage was also found significant (p<0.05). Keywords: strawberry, organic fertilization, seaweed, Albion, vegetative growth, flowering, pomological properties.
Siirt yöresinde doğal olarak yetişen Cynara syriaca B. tipleriile Cynara scolymus L. türü enginarlarında etken madde tespiti
Bu proje, festivallere adını vermiş olan kadim ve ilginç bir sebze olan enginar bitkisinde etken madde içeriklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Özellikle sağlık açısından insanoğlunun çok önem verdiği bir sebze olan enginar mitolojide de yer edinmiştir. Deneme, Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümünde yürütülmüştür. Proje yeri, Cynara syriaca türünün yetiştiği ender yerlerden biridir. Bitkisel materyal olarak, kültüre alınmış Cynara scolymus (Sakız ve Bayrampaşa) ile Cynara syriaca türüne ait (1 dallı, 7 dallı, 14 dallı, 21 dallı ve 28 dallı) tipler kullanılmıştır. Farklı türlerdeki enginar çeşit ve tiplerine ait yaprak örneklerinde etken madde içeriklerinin tespiti gerçekleştirilmiştir. Her iki türe ait bitkilerde, baş sayısı, dal sayısı, dikenlilik, tohum sayısı, tohum ağırlığı, yaprak şekli, brakte rengi, brakte ucu şekli, taze yaprak ağırlığı, kuru yaprak ağırlığı, biomass, toplam baş ağırlığı, baş ağırlığı/baş sayısı, baş sayısı/dal sayısı, etken madde/baş ağırlığı, etken madde/baş sayısı, etken madde/dal sayısı, tohum ağırlığı/baş ağırlığı, baş ağırlığı/dal sayısı ve tohum sayısı/dal sayısı özellikleri incelenmiştir. Araştırma sonunda; beklenilenin aksine kültüre alınan enginar çeşitlerinin etken madde açısından Cynara syriaca türüne ait bitkilerden daha zengin olduğu saptanmıştır. Etken madde/dal sayısı, etken madde/baş ağırlığı, etken madde/baş sayısı, tohum ağırığı/baş ağırlığı, baş ağırlığı dal sayısı, taze yaprak ağırlığı, kuru yaprak ağırlığı, biomass, yaprak şekli, brakte rengi, brakte ucu rengi, dikenlilik, dal sayısı ve baş sayısı açısından Cynara syriaca genotiplerinin daha yüksek değerlere sahip olduğu, tohum sayısı, tohum ağırlığı, baş ağırlığı/baş sayısı, baş sayısı/dal sayısı ve tohum sayısı/dal sayısı açısından ise kültüre alınmış Cynara scolymus türüne ait çeşitlerin (Sakız ve Bayrampaşa) üstün değerlere sahip olduğu tespit edilmiştir.
Siirt çevresinde yetişen trabzon hurmalarının (Diospyros kaki L.) meyve ve ağaç özelliklerinin belirlenmesi
Bu çalışma, 2017-2018 yıllarında Siirt yöresinde yetiştirilen Trabzon Hurmalarının özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Siirt'in Eruh ve Şirvan ilçelerde toplanan 25 tane Trabzon hurması genotipi üzerinde meyvenin morfolojik, fenolojik, pomolojik ve kimyasal özelliklerini tanımlamak amacıyla yürütülmüştür. Pomolojik özellikler bakımından incelenen genotiplerin meyve ağırlığı 61.67-195.67 g, meyve boyu 39.97-67.68 mm, meyve eni 36.58-62.81 mm, meyve şekil endeksi 1.009-1.11 mm, meyve hacmi 51-176.75 ml, meyve yoğunluğu 1.08-1.34 g/ml, tohum sayısı 0.00-3.9 adet arasında değişmiştir. Ayrıca meyvelerin suda çözünebilir kuru madde miktarı (SÇKM) % 17-22,5; titre edilebilir asitliği (TA) % 0.01-0.5; meyvenin toplam kuru madde miktarı % 18.155-30.125, pH değeri 5.55-6.74 arasında değişim göstermiştir. Bunun yanında meyve şekli, meyve enine kesiti, meyve alt şekli, meyve kabuk rengi, meyve eti rengi, tohum şekli, tohum sayısı, tohum ağırlığı da belirlenmiştir.
Siirt yöresi trabzon hurmalarının (Diospyros kaki L.) fizikokimyasal özellikleri
Bu çalışma 2018 yıllında Siirt ili Eruh ve Şirvan köy ve mezralarında yetişen Trabzon hurması (Diospyros kaki L.) genotipinin içeriği bakımından oldukça zengin olması ve bu konuda yapılmış çalışmaların yetersiz olduğunun düşünülmesi üzerine yapılmıştır. Trabzon hurması genotipinin fizikokimyasal özelliklerini farklı yöntemlerle antioksidan, besin elementleri, şeker analizi, flavonoid, karotenoid ve fenolik bileşik miktarları bulunmuştur. Fizikokimyasal özellikleri bakımından incelenen Trabzon hurması genotipi 6 tekrar üzerine çalışılmış ve örneklerin toplam fenolik ortalaması gallik asit cinsinden Şirvan için 16,20 µg/µL ±1,54, Eruh için ise 13,42µg/µL±0,71 olarak bulunmuştur, Toplam karotenoid ortalaması Eruh için 3,17 μg/g Şirvan için ise 6,95 μg/g, antioksidan aktivite tayini Eruh için ortalama sonuçlar 0,201, 0,191, 0,169 Eq/ml olarak bulunmuş. Aynı zamanda Şirvan için bulunan ortalama sonuçlar ise 0,192, 0,149, 0,144 Eq/ml olarak elde edilmiştir. Toplam flavonoid ortalaması Eruh için 0,539 mg/ml Şirvan için ise 0,583 mg /ml olarak hesaplanmıştır. Şeker analizi Eruh için fruktoz 202249,45 ppm, glikoz 108824,56 ppm, sakkaroz 11511,46 ppm, maltoz 315,78 ppm Şirvan genotipinde ise. Fruktoz 212402,75 ppm, glikoz 145062,25 ppm, sakkaroz 11994,49 ppm, maltoz 446,89 ppm olarak tespit edilmiştir. Eruh makro ve mikro element ortalamaları Cu 1,60, Fe 25,56, Mg 475,49, Mn 4,70, P 42,94, Zn 2,34, Ca 249,10, K 14216,81 mg/kg N %0,752, Protein %4,68 olarak Şirvan genotipinde ise Cu 1,16, Fe 8,58, Mg 505,77, Mn 13,77, P 46,75, Zn 1,34, Ca 125,02, K 10845,16, N %0,605, Protein %3,78 tespit edilmiştir. İstatistiki analizler sonucunda Eruh bölgesinden alınan Trabzon hurması meyvesin de tartarik asit miktarı ortalama 119,01 ppm, malik asit 3542,05 ppm, askorbik asit 22,07 ppm, asetik asit 4809,50 ppm, sitrik asit 1760,55 ppm olarak tespit edilmiştir. Şirvan bölgesinden alınan meyve örneklerinde ise tartarik asit 101,71 ppm, malik asit 3420,84 ppm, askorbik asit 24,47 ppm, asetik asit3357,56 ppm, sitrik asit ise 1310,68 ppm ortalama olarak tespit edilmiştir.
Diyarbakır yöresi ceviz (Juglans regia L.) gen kaynakları
Bu çalışma Diyarbakır iline bağlı Bismil, Çermik, Çınar, Çüngüş, Eğil, Ergani, Kulp, Lice ve Silvan ilçeleri ile bunlara bağlı köylerde 2018 yılında yürütülmüştür. Söz konusu alanlarda doğal olarak yetişen ceviz genotiplerinden toplam 69 ağaçtan alınan meyve örneklerinde pomolojik, fenolojik ve morfolojik gözlemler yapılmıştır. Pomolojik özellikler yönünden incelenen genotiplerin meyve ağırlığı 7,51-16,90 gr, meyve iç ağırlığı 4.06-9,13 gr, meyve iç oranı (randıman) % 42,84- %62.28, meyve kabuk kalınlığı 0.63-2.27 mm, olarak bulunmuştur. Bunun yanında, meyve eni, meyve boyu, meyve kabuk ağırlığı, meyve şekil indeksine, meyve iç rengi de incelenmiştir.
Siirt yöresinde yetiştirilen incir (Ficus carica L.) genotiplerinin trnL-F bölgesine bağlı genetik karakterizasyonu
Yapılan çalışmada Siirt yöresinde yetişen incir genotiplerinin trnL-F bölgesine ait moleküler karakterizasyonu yapılmıştır. Mesafe temelli yöntemlerden NJ ve UPGMA yöntemleri kullanılarak oluşturulan flogenetik ağaçlardan her iki bölge için de toplam 10 grup oluşturmuştur. Her iki flogenetik ağaçta da aynı lokasyona ait 10, 16,5 ve 4 no lu genotipler başarılı bir şekilde diğerlerinde ayrılırken yine aynı lokasyona ait 13 nolu genotip kullanılan yönteme göre farklı yerlerde yer almıştır. Oluşturulan filogenetik ağaçlar incelendiğinde oluşan gruplar birbirinden farklılık göstermektedir. Sonuç olarak çalışmada farklılık gösteren genotipler başka bir gen bölgesi kullanılarak detaylı incelenmelidir.
Mardin ili Artuklu ve Kızıltepe ilçelerinde yetiştirilen yerel nar genotiplerinin organik asit, fenolik bileşenler ve şeker içeriklerinin belirlenmesi
Bu çalışmada; Mardin ili Artuklu ve Kızıltepe ilçelerinde yetiştirilen 18 nar genotipinin şeker, organik asit ve fenolik bileşen içeriklerinin kromogrofik yöntemlerden HPLC yöntemi ile tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada yer alan genotiplerin meyve suyu örneklerinde HPLC-RID cihazında yapılan şeker analizleri, HPLC-DAD cihazında yapılan organik asit analizleri ve HPLC cihazında yapılan fenolik bileşen analizleri sonucunda elde edilen bulgular istatiksel olarak analiz edilmiştir. Ortalamalar arasındaki farklılıkların önem seviyeleri (p<0.05) Duncan çoklu karşılaştırma testine göre yapılmıştır. Buna göre; nar genotiplerinin glikoz içeriği miktarının 96.84-60.33 g/L, fruktoz içeriği miktarının 86.22-60.53 g/L, sakkaroz içeriği miktarının 397.87-233.37 g/L ve ksiloz içeriği miktarının 169.96-114.14 g/L arasında değiştiği tespit edilmiştir. Genotiplerin, tartarik asit miktarının 11.09-0.30 g/L ve pürivik asit miktarının 1.65-0.53 g/L arasında değiştiği tespit edilmiştir. Genotiplerin fenolik bileşen içeriklerinden askorbik asit 7.78-3.64 mg/g, hidroksibenzoik asit 1.37–0.13 mg/g, gentisik asit 0.12-0.02 mg/g, ferrulik asit 9.76- 2.98 mg/g, o-kumarin 0.09-0.002 mg/g, neohesperidin 0.23-0.01 mg/g, kumarin 0.03-0.003 mg/g, resveratrol 0.14-0.033 mg/g, kuersetin 0.09-0.005 mg/g ve gallik asit miktarlarının 17.16-6.77 mg/g arasında değiştiği belirlenmiştir.
Siirt ekolojik koşullarında yetiştirilen lalenin (Tulipa L.) gelişiminde bitki gelişimini teşvik edici bakterilerin rolü
Bu çalışma, Tulipa 'Van Eijk' çeşidinin gelişimi ve çiçeklenmesi üzerine NPK ve çeşitli faydalı bakteri ırklarının etkilerini göstermek amacıyla Kurtalan-Siirt ekolojik koşullarında yapılmıştır. Tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü ve her tekerrürde 12 adet bitki olacak şekilde tarla koşullarında yürütülen çalışmada; lale soğanlarına, inorganik gübre olarak 16:5:15 kg/da hesabı ile N:P2O5:K2O ticari gübresi uygulanmıştır. Biyoorganik gübre olarak ise 1) azot bağlama + fosfat çözme + ACC deaminaz üretim özelliği olan bakteri: Pseudoalteromonas tetraodonis (TV126C), 2) azot bağlama + fosfat çözme + ACC deaminaz üretim + siderofor üretimi özelliği olan bakteri: Paenibacillus xylanilyticus (KF63C), 3) fosfat çözme + ACC deaminaz üretim özelliği olan Bacillus megaterium (TV61C) bakterileri tek başına ve NPK ile birlikte kullanılmıştır. Fenolojik gözlemlerin ve morfolojik ölçümlerin yapıldığı çalışmada lalelerde ilk yaprak çıkış ve ilk çiçeklenme süreleri, yaprak sayısı, yaprak uzunluğu, yaprak genişliği, bitki boyu, çiçek boyu ve genişliği ile sap kalınlığı incelenmiştir. Çalışmanın sonunda elde edilen en yüksek ortalama değerler ilk yaprak çıkış süresinde 47.12 gün (kontrol), ilk çiçeklenme süresinde 96.13 gün (TV126C + NPK), (96,13 gün), yaprak sayısında 3.30 adet (TV61C), yaprak uzunluğunda 85.09 mm (TV61C + NPK), yaprak genişliğinde 40.48 mm (NPK), bitki boyunda 263.95 mm (TV61C + NPK), çiçek boyunda 65.37 mm (TV61C + NPK), çiçek genişliğinde 55.92 mm (TV61C + NPK), sap kalınlığında 5.31 mm (TV61C + NPK) elde edilmiştir. Uygulamalar arasındaki fark ilk yaprak çıkış süresi ve yaprak sayısı üzerindeki etkileri bakımından istatistik olarak %1 düzeyinde önemli bulunmuştur. Siirt ili Kurtalan ilçesinde ekolojik koşullarda yürütülen çalışmada lale yetiştiriciliği için TV61C + NPK uygulaması incelenen parametreler bakımından diğer uygulamalara göre daha fazla olumlu etkide bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Biyo-organik gübreleme, Çiçeklenme, Tulipa L., İnorganik Gübreleme, PGPB
Siirt fıstığında verimi etkileyen bazı faktörler konusunda yetiştiricilerin uygulamaları
Bu çalışma, Siirt ilinde bulunan antepfıstığı yetiştiricilerinin, Siirt çeşidinde verimi etkileyen bazı faktörler konusunda uygulamalarını analiz etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın ana materyalini, Siirt İli ve İlçelerinde ikamet eden Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS)'ne kayıtlı fıstık yetiştiricileri ile yapılan yüz yüze anketlerden elde edilen orijinal veriler, çalışmamızın birincil verilerini oluşturmuştur. Ulaşım, terör olayları, yetiştirici sayısının fazla olması gibi sebeplerden dolayı tüm yetiştiricilerin yerine, örnek hacmi formülünden yararlanılmış ve %90 güven aralığı ile %8 hata payı esas alınarak örnek hacmi 103 olarak belirlenmiş olup 103 yetiştirici ile görüşülmüştür. Öncelikle yetiştiricilerin kültürel işlemler ile ilgili kararlarında arazi büyüklüğünün etkili bir faktör olabileceği düşüncesi ile yetiştiriciler arazi büyüklüğü açısından 4 gruba ayrılmışlardır. 1. grupta 1-15, 2. grupta 16-50, 3.grupta 51-100, 4.grupta 101 dekar ve üzeri araziye sahip yetiştiriciler yer almaktadır. Anket yapılan yetiştiricilerin %38,83' ünün 1. grupta yer aldığı, %93.21'inin erkek olduğu, %37,86'sının 31-45 yaş aralığında olduğu, %26,22'sinin lise mezunu olduğu %75,72'sinin Siirt Fıstık Üreticileri Birliği'ne üye olduğu ortaya konmuştur. Ayrıca anket yapılan tüm yetiştiricilerin 182 parselde 8,862 dekar alanda fıstık yetiştiriciliği yaptıkları, dekardan ortalama 40,8 kg ürün elde ettikleri, %65,04'ünün ürünlerini tüccara kilogramını ortalama 44,20 TL'den sattıkları, %50,48'inin dikimde sıra arası ve sıra üzeri mesafelerde 6*6 metre mesafeleri dikkate aldığı, %81,55'inin gübreleme yaptığı, %87,37'sinin budama yaptığı, %46,58'inin fıstık fiyatlarının düşüklüğünden şikayet ettiği, %53,39'unun kendini döllenme ve tozlanma konusunda orta düzeyde bilgili gördüğü, %55,91'inin sulama ile ilgili eğitimler verilmelidir dediği ortaya konulmuştur. Çalışmamızın sonucunda, Siirt ilinde fıstık yetiştiriciliği yapanların büyük çoğunluğunun babadan kalma ilkel yöntemleri yavaş yavaş bırakmaya başladığı ve fıstık yetiştiriciliği konusunda bilinçlenmeye başladıkları görülmüştür. Ancak bazı yetiştiricilerin yeniliklere karşı oldukça katı bir tutum sergiledikleri ve geleneksel yöntemler ile yetiştiricilik yaptıkları tespit edilmiştir. Öncelikle fıstık yetiştiriciliği konusunda eğitimler verilerek yetiştiricilerin modern yetiştiricilik tekniklerini öğrenmeleri ve uygulamaları sağlanmalıdır. Bunların yanında özellikle üretim girdilerinin fazla olması ve fiyatlarının yüksek olması nedeniyle kamu kuruluşları aracılığıyla hibe destekleri veya düşük faiz oranıyla kredi imkanları sağlanmalıdır. Anahtar Kelimeler: Siirt, Antepfıstığı, Yetiştirici, Uygulama, Kolmogorov Smirnov, Kruskal Wallis
Badem üretiminin teknik ve ekonomik yönden incelenmesi; Diyarbakır ili örneği
Çalışmamızda Çiftçi Kayıt Sisteminde (ÇKS) kayıtlı olan badem üreticilerinin sayısı esas alınarak 108 üretici ile anket çalışması yapılmıştır. Yetiştiricilerin; cinsiyet, yaş, eğitim durumu, aile nüfusu ile ilgili bilgiler, sahip oldukları arazi miktarı, budama, sulama, gübreleme, üretimde karşılaşılan hastalık ve zararlılar ile mücadele, bilgi kaynaklarının neler olduğu gibi temel sorular sorularak üreticiler analiz edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamıza katılan üreticilerin %91,03 sinin erkek, %8,97'inin bayan olduğu, % 50'sinin İlköğretim mezunu olduğu, badem üreticilerinin bölgede badem üretiminin yanı sıra fıstık, buğday, pamuk, üzüm, nar, arpa, mısır ve diğer sebze ve meyve ürünlerinin yetiştiriciliği yaptığı tespit edilmiştir. Bölgede 108 üreticiden 50 üreticinin badem üretimi ile birlikte buğday üretimi yaptığı, 30 üreticinin bununla birlikte arpa üretimi yaptığı, 70 üreticinin pamuk üretimi yaptığı, 63 üreticinin mısır üretimi yaptığı,7 üreticinin Baklagiller üretimi yaptığı, 40 üreticinin üzüm ürettiği ve 45 üreticinin fıstık üretimini aktif olarak yaptığı tespit edilmiştir. Üreticilerimizin %65,4'ünün hayvancılık faaliyetlerin yürüttüğü, badem üreticilerinin %57,5'i 0-10 yaş aralığında badem fidanları ile üretim yaptıkları, üreticilerin %48,2'sinin 6*6 dikim aralığında üretim yaptıkları, üreticilerin %46,2'sinin üretim döneminde toprak analizi yaptırdığı, %94,9'unun badem ağaçlarında budama yaptıkları, üreticilerin %57,7'sinin ilkbahar da budama yaptıkları, üreticilerimizin %23.1'inin sulama yapmadıkları, Sulama yapan üreticilerin %55,1'inin Salma sulama sistemi ile sulama yaptıkları tespit edilmiştir. Anket yapılan badem üreticilerinin üretim döneminde %67,9'unun boş meyve ile karşılaştığı, üreticilerin %41'inin boş meyve oluşumuna sebep olan faktörlerin ne olduğuna dair bilgisinin olduğu tespit edilmiştir. Bölgede bulunan badem üreticilerinin %8,3'ünün ihracatının tespit edilmiştir. Çalışmamızın sonucunda, Diyarbakır ilinde badem yetiştiriciliği yapanların büyük çoğunluğunun modern bahçe tesisleri ile ilgili bilgi sahibi oldukları, damla sulama sistemleri ile yeni bahçe kurdukları ve bölge de bulunan kamu kurum ile kuruluşları ile sürekli olarak çalışma halinde oldukları tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda bölge de badem üretiminin arttırılması ve doğru üretim kaynakları ile üreticilere yönelik olarak çözüm önerileri geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Badem, Üretici, Verim, Ekonomi, Gelir, Diyarbakır
Siirt ili Kurtalan ilçesi (Yunuslar) ekolojik koşullarında bazı yerli standart kayısı çeşitlerinin (Çağataybey, Hacıhaliloğlu) meyve ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Siirt Kurtalan Yunuslar köyü ekolojisinde beş yıllık Hacıhaliloğlu ve Çağataybey kayısı çeşitleri üzerinde yürütülen bu çalışmada söz konusu çeşitlere ait fenolojik gözlemler, morfolojik ölçümler, pomolojik ve kimyasal analizler yapılmıştır. Tam çiçeklenme Hacıhaliloğlu 26-30 Mart Çağataybeyde 6-10 Mart, hasat başlangıç tarihi Hacıhaliloğlu 4-8 Temmuz Çağataybey 14-17 Haziran ve tam çiçeklenme ile hasad arasında geçen süre Hacıhaliloğlu 101-104 gün Çağataybeyde ise 96-100 gün olarak gözlemlenmiştir. Meyve ağırlığı Hacıhaliloğlu 11,79g Çağataybey 54,08g, SÇKM Hacıhaliloğlu %22,33 Çağataybey %19,13, meyve pH' sı Hacıhaliloğlu 4,04 Çağataybey 4,53, TEAO Hacıhaliloğlu %0,53 Çağataybey %0,17 olarak belirlenmiştir. Kimyasal analizler sonucunda her iki kayısı çeşidinde bazı fenolik madde içerikleri, toplam fenolik madde miktarı (Gallik asit Hacıhaliloğlu 0,683±0,0496mg/kg, Çağataybey 0,642±0,52mg/kg, Quinic acid, Fumaric acid, Chlorogenic acid, Rutin), DPPH yöntemi ile antioksidan aktivite tayini (Hacıhaliloğlu 11,872±2,437 mg/kg, Çağataybey 11,278±0,627 mg/kg), ABTS yöntemi ile antioksidan aktivite tayini (Hacıhaliloğlu 15,068±0,6703 mg/kg, Çağataybey 13,756±1,251 mg/kg), toplam flavonoid tayini (Hacıhaliloğlu 11,743±0,633 mg/kg, Çağataybey 5,778±0,491 mg/kg), olarak belirlenmiştir.
Yuvarlak çekirdeksiz (Vitis vinifera L.) üzüm çeşidinde deniz yosunu uygulamalarının verim ve kalite kriterlerine etkileri
Bu çalışma, Siirt Üniversitesi Kezer Yerleşkesi'ndeki Bağcılık Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü bünyesinde yetiştiriciliği yapılan Yuvarlak Çekirdeksiz üzüm çeşidinde yürütülmüştür. Üç farklı zaman ve dört farklı dozda [kontrol (0 ppm), 1. uygulama (çiçeklenmeden önce 1000 ppm), 2.uygulama (çiçeklenmeden önce 1000 ppm + çiçeklenmeden sonra 1000 ppm), 3. uygulama (çiçeklenmeden önce 1000 ppm + çiçeklenmeden sonra 1000 ppm + ben düşmede 1000 ppm)] uygulanan sıvı deniz yosununun fenolojik safhalara olan etkisi ile verim, tane ve şıra parametrelerine olan etkileri karşılaştırılmıştır. Fenolojik dönemler kontrole göre karşılaştırıldığında; 1. uygulamanın tam çiçeklenme safhasını üç gün, ben düşme safhasını ise altı gün öne çektiği saptanmıştır. Tam çiçeklenme-ben düşme arasındaki Etkili Sıcaklık Toplamı (EST) değeri 659,78-819,98 gd arasında olduğu belirlenmiş ve 1. uygulamanın kontrole göre vejetasyon süresini kısalttığı, diğer iki uygulamanın ise vejetasyon süresini uzattığı tespit edilmiştir. Verim parametreleri bakımından elde edilen veriler kontrol ile karşılaştırıldığında, asma başına ortalama salkım ağırlığı 1. uygulamada %12,51; 2. uygulamada %19,57 ve 3. uygulamada %7,63 oranında artışa; asma başına üzüm verimi 1. uygulamada %22,10; 2. uygulamada %25,97 ve 3. uygulamada %18,84 oranında artışa neden olduğu belirlenmiştir. Ayrıca yaprak klorofil miktarının 1. uygulamada %0,80; 2. uygulamada %2,52 ve 3. uygulamada %0,58 oranında artışa; ortalama yaprak ağırlığının ise 1. uygulamada %9,80; 2. uygulamada %19,89 ve 3. uygulamada %22,69 oranında artışa neden olduğu saptanmıştır. Asma başına ortalama salkım sayısı 46,87-48,56 adet arasında; salkım eni 14,58-16,09 cm arasında; sakım boyu 24,12-25,48 cm arasında; tane eni 14,28-15,49 mm arasında ve tane boyu ise 14,55-15,65 mm arasında olduğu tespit edilmiştir. Şıra parametreleri bakımından elde edilen veriler kontrol ile karşılaştırıldığında; SÇKM miktarında 1. uygulama %1,92; 2. uygulama %6,55 ve 3. uygulama %10,64 oranında azalışa; olgunluk indisinde 1. uygulama %5,19; 2. uygulama %11,05 ve 3. uygulama %12,41 oranında azalışa; toplam fenolik bileşik miktarında 1. uygulama %8,51; 2. uygulama %12,05 ve 3. uygulama %12,13 oranında artışa; toplam flavanoid miktarında ise 1. uygulama %0,32; 2. uygulama %2,56 ve 3. uygulama %17,44 oranında artışa neden olduğu tespit edilmiştir. pH değeri 4,05-4,26 arasında; şıra randımanı 1.563,33-1.873,33 mL arasında; yoğunluk miktarı 1,03-1,32g/mL arasında; toplam asitlik miktarı ise 3,25-3,41 g/L arasında olduğu saptanmıştır. L* değeri 22,50-25,01 arasında; a* değeri -3,70 ile -2,48 arasında; b* değeri ise 9,49-12,11 arasında tespit edilmiştir. Kroma değeri 10,18-12,36 arasında; Hue açısının ise 101,56-111,32 arasında belirlenmiştir. Tüm yapılan değerlendirmeler ışığında, üç farklı zaman ve dört farklı dozda uygulanan sıvı deniz yosunu uygulamalarından verim ve kalite kriterleri bakımından en etkili olanının 2. Uygulama (çiçeklenmeden önce 1000 ppm + çiçeklenmeden sonra 1000 ppm) olduğu kanaatine varılmıştır. Sıvı deniz yosunu uygulaması, Siirt ekolojisinde yetiştirilen Yuvarlak Çekirdeksiz üzüm çeşidinde yapılan ilk çalışma olması nedeniyle bilimsel anlamda önem arz etmektedir.
Siirt koşullarında yetiştirilen bazı badem çeşitlerinin fenolojik, pomolojik ve kimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Bu çalışma, 2021-2022 yıllarında Siirt'in Kurtalan İlçesi Yunuslar beldesinde yetiştirilen bazı badem (Prunus dulcis Mill.) çeşitlerinin fenolojik, pomolojik ve bazı kimyasal özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmanın materyalini Ferragnes, Ferraduel, Teksas ve Drake çeşitleri oluşturmuştur. Çalışmada badem çeşitlerinin fenolojik, pomolojik ve bazı kimyasal özellikleri incelenmiştir. Çalışmada 2021 yılında çiçeklenme süresi 18 gün (Texas), 17 gün (Ferragnes ve Ferraduel), 12 gün (Drake); 2022 yılında ise 22 gün (Texas), 15 gün (Ferragnes), 13 gün (Ferraduel), 9 gün (Drake) olarak gözlenmiştir. Kabuklu badem ağırlığı olarak 2021 ve 2022 yılında en yüksek değer Drake çeşidinde (5,08 g ve 6,48 g), en düşük değer ise 2021 yılında Teksas çeşidinde (1,89 g), 2022'de ise Ferragnes (4,88 g) çeşidinden elde edilmiştir. Ayrıca, 'Drake' çeşidinden kabuklu, meyve eni, meyve boyu ve meyve kalınlığı bakımından her iki yılda da en yüksek değerler elde edilmiştir. İç badem meyve ağırlığı ise her iki yılda da Ferraduel çeşidinde (1,81 g ve 1,85 g) en yüksek belirlenmiştir. İç oranı ise her iki yılda da en düşük Drake çeşidinden (%35,39 ve %24,57) elde edilmişken en yüksek oran ise 2021 yılında 'Teksas' çeşidinden (%60,62); 2022 yılında ise Ferraduel çeşidinden (%37,51) elde edilmiştir. Texas, Ferragnes ve Ferraduel ve Drake badem çeşitlerinde toplam nem içeriği sırasıyla %3,71; %3,74; %3,91 ve %4,20 olarak bulunmuştur. Kül içeriği ise yine aynı sırayla %3,71; %3,62; %4,14 ve %3,69 olarak saptanmıştır. Toplam protein miktarları (Texas, Ferragnes, Ferraduel ve Drake) sırasıyla %32,01; %23,87; %31,03 ve %26,76 yağ içeriği ise yine aynı sırayla %50,72; %55,25; %52,15 ve %52,03 olarak belirlenmiştir.
Batman ilinde sulu ve kuru koşullarda badem yetiştiriciliğinin karşılaştırılması
Badem, Batman ekolojisinde yetiştirilmeye uygun olan bir meyvedir. Maddi getirisi fazla olduğundan son yıllarda üreticiler tarafından tercih edilmekte ve badem yetiştiriciliği her geçen sene artmaktadır. Bu tez çalışması ile Batman'daki badem bahçelerinin sulu ve kuru koşullarda çiçeklenme, verim, meyve özellikleri belirlenmiş, ayrıca üreticilerin sosyo-ekonomik koşullarının geliştirilmesi için gerekli uygun bahçe büyüklükleri saptanmıştır. Çalışma 2022-2023 yıllarında yürütülmüştür. Batman'da 2 sulanan, 2 sulanmayan badem bahçesi seçilerek veriler alınmıştır. Batman'ın Oymataş köyünde seçilen sulanmayan (kuru) ve sulanan (sulu) bahçelerde Nonpareil badem çeşidi, Eymir köyünde seçilen kuru bahçede ve Kütüklü köyünde seçilen sulu bahçede Ferragnes çeşidi üzerinde çalışılmıştır. Batmanda sulanan koşullardaki Ferragnes çeşidi çiçeklenme süresi 16 Mart–3 Nisan tarihleri arasında, sulanmayan koşullardaki Ferragnes çeşidinde ise 13 Mart–30 Mart tarihleri arasında gerçekleşmiştir. Batmanda sulanan koşullardaki Nonpareil çeşidinde çiçeklenme süresi 9 Mart – 28 Mart tarihleri arasında, sulanmayan koşullardaki Nonpareil çeşidinde ise 6 Mart–25 Mart tarihleri arasında gerçekleşmiştir. Batman'daki sulanmayan bahçemizden ortalama 2023 yılında bir dekardan 283 kg badem elde edilmiştir. Bir kg bademin sektörde 55 TL'den işlem gördüğü belirtilmiştir. Bir dekar badem bahçesinden 2023 yılında elde edilen net gelir 11.093 TL (465 $) olmaktadır. Batman'da ortalama ailedeki birey sayısı 8 olduğundan yoksulluk sınırı 2023 yılında yıllık 560.400 TL (23.487 $) olmuştur. Buna göre Batman'da bir badem üreticisi ailesi geçindirebilmesi için 50,5 dekar kuru (sulanmayan) badem bahçesine ihtiyacı olacaktır.
Tayfi ve Sultani Çekirdeksiz üzüm çeşidinin salamuralık yaprak özelliklerinin kalite kriterleri bakımından karşılaştırılması
Bu çalışma, Siirt Üniversitesi Kezer Yerleşkesi'ndeki Bağcılık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde yetiştirilen Sultani Çekirdeksiz ile Siirt ili Şirvan ilçesine bağlı Pirinçli köyünde yetiştirilen Tayfi üzüm çeşitlerinde yürütülmüştür. İki çeşitten (Tayfi ve Sultani Çekirdeksiz) üç farklı dönemde (çiçeklenme öncesi, çiçeklenme sonrası ve ben düşme) hasat edilen asma yapraklarından verim parametreleri ve fiziksel analizler yapılmıştır. Taze ve üç farklı dolgu sıvısı (%3; %3,5 ve %4 tuz konsantrasyonu içeren) ile salamura edilen yaprak numunelerinde bazı fiziksel özellikler, kimyasal analizler, renk parametreleri ve duyusal özelliklere bakılmıştır. Araştırmada, taze yaprak verim parametreleri bakımından elde edilen veriler karşılaştırıldığında, dönemlere göre (çiçeklenme öncesi, çiçeklenme sonrası ve ben düşme) Tayfi çeşidinden hasat edilen toplam yaprak sayısı Sultani Çekirdeksiz çeşidine göre sırasıyla %210,30; %147,14 ve %169,75 daha fazla olmuştur. Ayrıca dönemlere göre Tayfi çeşidi Sultani Çekirdeksiz çeşidiyle karşılaştırdığında asma başına yaprak verimi sırasıyla %214,14; %127,28 ve %238,35 daha fazla; asma başına uzaklaştırılan yaprak alanı ise sırasıyla %179,84; %113,44 ve %183,18 daha fazla olduğu hesaplanmıştır. Dönemlere göre taze yaprakta bakılan fiziksel parametreler karşılaştırıldığında, Tayfi çeşidinin Sultani Çekirdeksiz çeşidine göre yaprak klorofil miktarı sırasıyla %21,60; %16,96 ve %24,22 daha az belirlenmiştir. Ek olarak OIV standartlarına göre yaprak ayasının şekli (beşgen); dilim sayısı (beş dilimli); yaprak sap cebi durumu (açık); yaprak ayasının alt yüzey tüylülük durumu (yok); yaprak ayasının üst yüzey tüylülük durumu (yok); yaprakta üst yan ceplerin derinliği (sığ) ve sertlilik (az) bakımından her iki çeşitte benzer özellikler göstermektedir. Dönemlere göre taze yaprakta bakılan kimyasal parametreler karşılaştırıldığında, Tayfi çeşidinin Sultani Çekirdeksiz çeşidine göre pH, nem miktarı ve kül miktarının daha fazla; SÇKM miktarı ve toplam asitlik miktarının daha az olduğu tespit edilmiştir. Salamura yaprakta duyusal analiz karşılaştırıldığında, Tayfi çeşidi Sultani Çekirdeksiz çeşidine göre renk, lezzet, koku ve liflilik bakımından panelistlerden daha yüksek puan almıştır. Sonuç olarak; araştırmada taze yaprakta verim, fiziksel, kimyasal ve renk özellikleri; salamura yaprakta kimyasal, renk ve duyusal özellikleri bakımından elde edilen verilerin ışığında, Tayfi üzüm çeşidi yapraklarının Sultani Çekirdeksiz üzüm çeşidi yaprakları kadar üstün özeliğe sahip olduğu, alternatif bir çeşit olarak asma yapraklarının piyasada tüketicilere sunulabileceği ortaya koyulmuştur. Duyusal değerlendirmeler sonucunda Tayfi çeşidi için en ideal hasat döneminin çiçeklenme öncesi; en ideal dolgu sıvısının (tuz konsantrasyonunun) ise %4 olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma Tayfi çeşidinin salamura özelikleri üzerine yapılan ilk çalışma niteliğindedir ve bundan sonraki çalışmalara temel oluşturacaktır. Ayrıca düşük maliyetli ve yüksek getirisi olan bu iş kolunda Siirt'li kadınlarımızın potansiyellerini gösterebilecekleri alanlar oluşturmak mümkün olacaktır.
1103 paulsen anacı üzerine aşılı bazı yerel üzüm çeşitlerinin aşı performansının belirlenmesi
Bu çalışma, 2022-2023 yıllarında Siirt ili Merkez, Tillo ve Şirvan ilçelerinde yetiştirilen 10 farklı yerel üzüm çeşidinin (Gozani, Musambık, Meyani, Fireni, Gelin Parmağı, Yuvarlak Tayfi, Küçük Sinceri, Siyah Emiri, Zeynebi ve Cevzane) 1103 Paulsen anacı ile kombinasyonlarının başarılı olup olmadığını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, aşı tutma oranı, aşı bölgesi kallus gelişim düzeyi ve oranı, aşı gözü sürme oranı, aşı gözü sürgün uzunluğu ve çapı, aşı bölgesi kök oluşum oranı, aşı bölgesi kök sayısı ve uzunluğu, aşılı çeliğin ağırlığı, bazal bölgede kallus gelişim düzeyi ve oranı, bazal bölgede kök oluşum oranı, bazal bölgede kök sayısı ve uzunluğu, bazal bölgede çürüme oranı kriterleri incelenmiştir. Ayrıca aşılı çelikte anacın çapı, kalemin çapı, aşı bölgesinin çapı ve bu değerlerden yararlanılarak dört farklı formülle (Perraudine, Branas, Spiegel-Roy ve Lavee ile Onaran formülü) uyuşma katsayısı hesaplanmıştır. Aşı tutma oranında Küçük Sinceri üzüm çeşidi hariç diğer tüm çeşitlerde %100 başarıya ulaşılmıştır. Bazal bölgede çürüme, hiçbir kombinasyonda gözlemlenmemiştir. Afinite katsayısı bakımından ise dört formülde de en iyi uyuşma gösteren çeşidin Gelin Parmağı çeşidi olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma hem Siirt bölgesinde bağ fidanı üretimi hem de yerel üzüm çeşitlerinin 1103 Paulsen anacı ile aşı performansının belirlenmesi üzerine ilk çalışma niteliğindedir. Bu tezden elde edilen çıktıların bundan sonraki bu ve buna benzer konularda yapılacak çalışmalara temel oluşturacaktır.
Biberde (Capsicum annuum L) su basması stresinin bazı fizyolojik parametrelere etkisinin belirlenmesi
Su basması, ülkemizde birçok sulak alan ve taşkın yatağı ekosisteminde bitki yetiştirilmesini etkileyen önemli çevresel faktörler başında gelmektedir. Bu çalışmada Çermik biber genotipi ve Mazamort biber çeşidinin su basması stresi koşullarına verdiği morfolojik ve fizyolojik tepkiler incelenmiştir. Çalışma iklim odasında kontrollü koşullarda 3 tekerrürlü ve her tekerrürde 10 bitki olacak şekilde yapılmıştır. Uygulamalar 0 (kontrol), 5, 10 ve 15 gün olarak belirlenmiştir. Çalışma sonunda Çermik biber genotipi ve Mazamort biber çeşidinin farklı uygulamalara verdikleri tepkiler karşılaştırılmıştır. Çermik genotipinde, bitki boyu en yüksek (46,90 cm) ile 15. gün su basması uygulamasındadır. Mazamort çeşidinde ise en yüksek (46,93 cm) 15. gün su basması stresindedir. Kök boğazı çapı, Çermik genotipinde en yüksek (5,63 mm) kontrol 5. gün, Mazamort çeşidinde ise en yüksek (6,17 mm) kontrol 10. ve 15. gün uygulamalarındadır. SPAD içeriği, Çermik genotipinde (45,37 SPAD) ve Mazamort çeşidinde (45,63 SPAD) en yüksek değerler 15. gün su basması uygulamalarındadır. Bitki yaş ağırlıkları, Çermik genotipinde (35,90 gr) ve Mazamort çeşidinde (35,95 gr) en yüksek değerler kontrol 15. gün uygulamalarındadır. Bitki kuru ağırlıkları, başlangıç bitkilerine göre; en yüksek değerler, Çermik genotipinde (3,362 gr) 15. gün su basması, Mazamort çeşidinde ise (3,189 gr) kontrol 15. gün uygulamalarında olduğu belirlenmiştir. Yaprak oransal su içeriği Çermik genotipinde %97,54 ile kontrol 15. günde, Mazamort biber çeşidinde ise %91,52 ile kontrol 5. günde olduğu belirlenmiştir. İyon sızıntısı, Çermik genotipinde, başlangıç bitkilerine göre; kontrol 5. gün ve 10. gün su basması uygularında artış, diğer uygulamalarda azalma olduğu belirlenmiştir. Mazamort biber çeşidinde ise başlangıç bitkilerine göre; kontrol 10. gün ve kontrol 15. gün uygulamalarında iyon sızıntısında azalma, diğer uygulamalarda ise artış olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, Çermik yöresine ait biber genotipinin, Mazamort ticari çeşidine kıyasla su basması stresi koşullarına daha yüksek tolerans gösterdiği belirlenmiştir. Bu nedenle, Çermik biber genotipi su basması riski taşıyan bölgelerde tarım için önerilebilir ve ıslah çalışmalarında dayanıklı genotip olarak kullanılabilir.
Diyarbakır'da yayılış gösteren dut (Morus spp.) genetik kaynaklarının morfolojik, pomolojik ve kimyasal karakterizasyonu
Bu çalışma, Diyarbakır'da yayılış gösteren dut genotiplerinin morfolojik, pomolojik ve kimyasal özelliklerinin belirlenmesi, tanımlanması, farklı özellik gösteren genotiplerin tespit edilmesi amacıyla 2022 yılında yürütülmüştür. Diyarbakır ve ilçelerinde doğal yayılış gösteren dut alanlarına düzenli surveyler yapılarak morfolojik, pomolojik ve kimyasal özellikler açısından farklılık gösteren 22 genotip işaretlenerek değerlendirmeye alınmıştır. Seçilen genotiplerde ağaç, yaprak ve meyve morfolojisi ile pomolojik özellikler bakımından farklılıklar tespit edilmiştir. Genotiplerde boğumlar arası uzunluk 1,43 - 2,94 cm, yaprak uzunluğu 62,67 - 166,67 mm, yaprak eni 57,33 - 123,33 mm, yaprak sapı uzunluğu 16,33 - 44,67 mm, sap kalınlığı 1,26 - 4,56 mm olarak tespit edilmiştir. Meyve ağırlığı 1,33 - 5,00 g, meyve eni 8, 70, 16, 15 mm, meyve boyu 15,66 - 24,64 mm, SÇKM 16,72 - 43,90, pH 3,45 - 6,31, toplam asitlik 0,87 - 4,33 arasında değişmiştir. Genotiplerin şıra randımanı %31,49 - 67,80, kurutma randımanı %19,09 - 52,51, Toplam fenolik madde miktarı 22,81 - 98,02 (mg GAE/100 g), toplam antioksidan miktarı 3,19 - 17,30 (µmol TE/g), protein miktarı %4,60 - 10,36 olarak bulunmuştur. Ayrıca genotiplerin fenolik bileşik, organik asit ve mineral içeriği incelenmiştir. Dut meyvesinde klorojenik asit, kateşin, kafeik asit, p-kumarik asit, rutin, ferulik asit, narinjin ve rosmarinik asit gibi fenolik bileşikler tespit edilmiştir. İçerik bakımından en fazla miktarda bulunan fenolik bileşiğin klojenik asit olduğu bulunmuştur. Dut meyvelerinin organik asit bakımından en fazla sitrik asit içerdiği belirlenmiştir. Mineral analizinde en yüksek miktarda bulunan besin elementi K iken bunu sırasıyla Ca, P, Mg, Al, Fe, Mn, Na, Cu, Ni, Cr ve Co takip etmiştir.
Asya armudunun (Pyrus pyrifolia) güneydoğu (Siirt) ekolojik koşullarında bazı meyve özellikleri ile performansının belirlenmesi
Bu çalışma, 2022-2023 yıllarında Siirt'in Kurtalan İlçesindeki Yunuslar Beldesi koşullarında yetişen Asya Armut çeşidinin fenolojik, pomolojik ve bazı kimyasal özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada 10 tane Asya Armudu ağacı kullanılıp analizler ve gözlemler meyve üzerinden değerlendirilmiştir. Denemede Asya Armut ağaçlarında fenolojik (tomurcuk kabarması, tomurcuk patlaması, çiçeklenme başlangıcı, tam çiçeklenme, çiçeklenme sonu, ağaç habitusu, küçük meyve safhası, meyve hasadı), pomolojik (meyve ağırlığı, meyve uzunluğu, meyve çapı, meyve eti sertliği, meyve sapı uzunluğu, meyve sapı kalınlığı, çekirdek ağırlığı, meyve aroması, çekirdek sayısı, meyve kabuğu yüzeyi, meyve sululuk durumu) ve kimyasal özellikleri (SÇKM, pH, titre edilebilir asit miktarı, fenolik madde içerik ve miktarları) incelenmiştir. Yapılan gözlemlemeler sonucunda tomurcuk kabarması 1-16 Mart, tomurcuk patlaması 18-22 Mart, çiçeklenme başlangıcı 30 Mart- 1 Nisan, tam çiçeklenme 6-10 Nisan, çiçeklenme sonu 15-25 Nisan, hasat başlangıcı 25 Ağustos- 8 Eylül arasında gerçekleştiği tespit edilmiştir. Pomolojik inceleme sonucu ortalama meyve ağırlığı 92,89 gr, ortalama meyve uzunluğu 51,17 mm, ortalama meyve çapı 56,87 mm, meyve eti sertliği 6,12 kg/cm2, meye ve sapı uzunluğu 30,94 mm, meyve sapı kalınlığı 3,56 mm, meyve çekirdek ağırlığı 0,43, meyve aroması orta, ortalama çekirdek sayısı 9,5 adet, meyve kabuğu yüzeyi pürüzlü, meyve sululuk durumu orta derecededir, SÇKM oranı 14,64, asitlik oranı 0,89, pH 4,52, meyve et rengi ve kabuk rengi incelenmiştir.
Farklı tuz stresi konsantrasyonlarının pazı çeşitlerinin çimlenme ve baby leaf bitki gelişimlerine etkileri
Bu araştırmada, farklı tuz stresi konsantrasyonlarının pazı (Beta vulgaris L. var. cicla) çeşitlerinin çimlenme ve baby leaf bitki gelişimi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmada, Swiss Chard ve Pink lipstick pazı çeşitleri bitki materyali olarak kullanılmıştır. Araştırma iki aşamada yürütülmüş olup ilk aşamada, 0, 50, 100, 150 ve 200 mM NaCl konsantrasyonlarında çimlendirme denemeleri gerçekleştirilmiş; çimlenme yüzdesi, ortalama çimlenme süresi, çimlenme hızı ve üniformite gibi parametreler değerlendirilmiştir. En iyi performans gösteren uygulamalar doğrultusunda ikinci aşamada baby leaf üretimi yapılmış ve bitki boyu, yaprak sayısı, yaş ve kuru ağırlık, görsel stres skalası, iyon sızıntısı, yaprak su kapsamı ve tuza tolerans indeksi gibi morfolojik ve fizyolojik ölçümler gerçekleştirilmiştir. Bulgular, tuz stresinin pazı çeşitlerinin çimlenme ve gelişim parametreleri üzerinde önemli düzeyde etkili olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, çeşitler arasında tuz stresine karşı farklı tolerans seviyeleri gözlemlenmiştir. Bu çalışma, pazı çeşitlerinde tuz stresine dayanıklı genotiplerin belirlenmesi ve uygun tohum ön işlem yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Baby leaf bitki gelişimi, Çimlenme, Pazı çeşitleri, Tuz stresi konsantrasyonu
Siirt ve Batman illerinde yetişmiş badem (Prunus amygdalus L.) genotiplerinin fenolijik ve pomolojik özelliklerinin belirlenmesi
Değişik badem genotiplerini belirlemek amacıyla; Siirt ve Batman ili ve ilçelerinde belirlenen aşılanmadan tohumdan (çöğür) yetişmiş badem genotiplerinden 83 adedi 2023 yılında takip edilmiş, bunlarda periyodisite, iç meyve acılığı ve çiçeklenme problemleri olanlar elendikten sonra neticesinde 10-15 yaşlarında, 20 genotip materyal olarak belirlenmiş ve 2024 yılında değerlendirmeye alınmıştır. Bunlarda fenolojik gözlem ve pomolojik değerlendirmeler yapılmıştır. Fenolojik gözlemlerden; tomurcuk patlaması, ilk çiçeklenme, tam çiçeklenme, çiçeklenme sonu ve hasat tarihleri belirlenmiştir. Pomolojik özelliklerden; sert kabuklu meyve boyu, sert kabuklu meyve eni (sütur), sert kabuklu meyve genişliği (yanak), 100 gramdaki sert kabuklu meyve sayısı, 100 tane kabuklu meyve ağırlığı, 100 tane iç meyve ağırlığı, iç meyve randımanı ve ikiz iç oranı incelenmiştir. Genotiplerin çiçeklenme başlangıçları 1-17 Mart arasında, çiçeklenme sonları 11-27 Mart tarihleri arasında meydana gelmiştir. Genotiplerin çiçeklenmeleri Mart ayıda yani 26 günlük süre içerisinde meydana gelmiştir. Kabuklu meyve eni (sütur) 12,4-24,6 mm aralığında ölçülmüş, kabuklu meyve genişliği (yanak) 13,9-24,2 mm aralığında ölçülmüş, 100 g kabuklu meyvedeki tane sayısı 37,5-69,3 adet olarak belirlenmiş, 100 tane kabuklu meyve ağırlığı 144,8-738,3 gram olarak belirlenmiş 100 tane iç meyve ağırlığı 53,5- 170,8 gram olarak belirlenmiş, iç meyve randımanı %19,2- %36,9 olarak belirlenmiştir. Batman ili genotiplerinden 72 BŞR 01 ve 72 HSF 01 geç çiçeklendiğinden (17 Mart ve 10 Mart) ilkbahar geç donları olma ihtimali bulunan yerlerde yetiştirilmeleri önerilmektedir. Standart bademlerden Ferraduel ve Texas çeşitlerine benzer özellikte genotipler bulunmuştur. Özellikle; 72 BŞR 01, 56 KRN 06, 56 KRN 05, 56 KRN 04 ve 72 HSF 01 genotipleri çeşit adayı olabilecek niteliktedir.
Hatay' klonal elma anaç adayının (Malus sylvestris L. mill. subsp. orientalis) in vitro şartlarda tuz stresine toleransının belirlenmesi
Tuz stresi, bitkilerin büyüme ve gelişimini olumsuz yönde etkileyen önemli bir çevresel faktördür. Meyve türleri arasında elma, tuz stresine en hassas bitkilerden biridir. Bu çalışmada, 'Hatay' klonal elma anaç adayının in vitro şartlarda tuz stresine toleransı incelenmiştir. Araştırmada farklı tuz konsantrasyonları (1/4 seyreltik MS, 1/2 seyreltik MS, MS (kontrol), MS + 1 g l-1 NaCl, MS + 2 g l-1 NaCl, MS + 4 g l-1 NaCl, MS + 6 g l-1 NaCl, MS + 8 g l-1 NaCl, MS + 10 g l-1 NaCl) kullanılmıştır. Tuz stresi sonucunda bitki boyu, yaprak alanı, stoma iletkenliği, bitki yaş ve kuru ağırlığı, köklenme oranı, kök sayısı, kök uzunluğu, kök yaş ve kuru ağırlığı ölçümleri yapılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre, en fazla bitki boyu MS (kontrol) ortamında elde edilirken, en düşük bitki boyu 1/4 MS ortamında belirlenmiştir. Bitki yaş ağırlığı ve bitki kuru ağırlığı bakımından en yüksek değerler MS + 1 g l-1 NaCl ortamında bulunurken, en düşük değerler 1/4 MS ortamında tespit edilmiştir. Yaprak alanı açısından en yüksek değer MS (kontrol) ortamında elde edilirken, en düşük değer MS + 1 g l-1 NaCl ortamında ölçülmüştür. Stoma iletkenliği en yüksek olan ortam 1/2 MS, en düşük olan ortam MS + 1 g l-1 NaCl'dir. Köklenme oranı bakımından en yüksek değer MS + 1 g l-1 NaCl, en düşük değer 1/4 MS ortamında bulunmuştur. Kök sayısı, kök uzunluğu, kök yaş ve kuru ağırlığı açısından genel olarak en iyi sonuçlar 1/2 MS, en düşük sonuçlar 1/4 MS ortamında tespit edilmiştir. MS + 2 g l-1 NaCl, MS + 4 g l-1 NaCl, MS + 6 g l-1 NaCl, MS + 8 g l-1 NaCl, MS + 10 g l-1 NaCl ortamlarında ise bitkicikler ölmüştür. Sonuç olarak, 'Hatay' klonal elma anaç adayının tuz stresine karşı hassas olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Elma anacı adayı, in vitro, Stres, Tuz stresi, Morfolojik özellikler
Çilek yetiştiriciliğinde rizobakteri ve vinas uygulamalarının gelişme ve verim üzerine etkileri
Bu çalışma, 2024 yılında Selçuk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri bölümüne ait araştırma ve uygulama serasında Albion çilek çeşidinde rizobakteri ve vinas uygulamalarının verim ve gelişme üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Uygulamaların etkinliğini belirlemek amacıyla çilek bitkilerinde morfolojik özellikler, pomolojik özellikler ve verim değerleri incelenmiştir. Yapılan çalışmada rizobakteri + %2,5 vinas uygulaması hem verimi hem bitki başına meyve sayısını artıran en etkili uygulama olmuştur. Bu uygulama verimde kontrol grubuna göre %27,53'lük bir artış sağlamıştır. Meyve ağırlığında ise rizobakteri + %1 vinas uygulanan grup kontrol grubuna oranla %18,2'lik bir artış sağlamıştır. Yine verim açısından yüksek doz vinas uygulamasının olumsuz etkileri görülmüştür. Vejetatif gelişme parametreleri açısından ise rizobakteri + %1 vinas uygulamasının kontrol grubuna oranla bitki yaş ağırlığında %39,89 artış, bitki kuru ağırlığında ise %38,58'lik bir artış sağladığı görülmüştür. Özellikle %5 vinas dozunun olumsuz etkileri saptanmıştır. SÇKM ve asitlik açısından ise uygulamalar arasında bir fark olmadığı, pH değeri açısından ise %5 vinas uygulamasının PH değerini artırmada en etkili uygulama olduğu görülmüştür. Sonuç olarak çilek yetiştiriciliğinde düşük dozlarda vinas ve rizobakteri kombinasyonlarının özellikle verimi artırmak için sentetik gübrelere alternatif olarak kullanılabileceği ve bu sayede hem insan ve çevre sağlığına katkıda bulunabileceği hem de sürdürülebilir tarımın da destekleneceği tespit edilmiştir. Bu yüzden çilek yetiştiriciliğinde rizobakteri ve %2,5 vinas kombinasyonları verimi artırmak için kullanılması tavsiye edilebilir.
Mersin ili mut ilçesinde yetiştiriciliği yapılan mahalli zeytin çeşitlerinin fenolojik ve pomolojik özelliklerinin tespiti
Zeytin yetiştiriciliği, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de gittikçe artan bir şekilde önem kazanmaktadır. Özellikle zeytinyağının insan beslenmesindeki öneminin daha iyi anlaşılması nedeniyle zeytinyağına olan talep artmakta buna paralel olarak da fiyatlarında da sürekli artışlar meydana gelmektedir. Zeytinin anavatan bölgesinde yer alan Türkiye büyük bir genetik çeşitliliğe sahip olup, halen botanik tanımlaması yapılmamış, agronomik ve teknolojik özellikleri yeterince bilinmeyen çok sayıda mahalli çeşit bulunmaktadır. Bu çeşitlerinin özelliklerinin tespiti hem çeşitlerin zeytin üretimine katkısı hem de çeşitli nedenlerle tehdit altında bulunan genetik materyalin korunması bakımından önem arz etmektedir. Bu araştırma, Mersin ili Mut ilçesinde yetiştirilen 'Beyrut' ve 'Çopur' mahalli zeytin çeşitlerinin fenolojik, pomolojik ve teknolojik özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çeşitlerde ağaç, yaprak ve çiçek özellikleri; tomurcuk patlaması, çiçeklenme başlangıcı, tam çiçeklenme, çiçeklenme sonu ve hasat başlangıcı gibi fenolojik özellikler ile meyve ve çekirdek ağırlığı, meyve boyu ve eni gibi pomolojik özellikler ve kilogramda meyve sayısı, meyvede et ve çekirdek oranları, etin çekirdekten ayrılma durumu ve yağ oranı gibi teknolojik özellikler incelenmiştir. 'Beyrut' çeşidinde ağaç gelişme kuvveti 'orta', 'Çopur'da 'kuvvetli'; taç yapısı iki çeşitte de yayvan; taç yoğunluğu 'Beyrut' çeşidinde 'orta', 'Çopur'da 'sık'; verim iki çeşitte de yüksek; periyodisite 'Beyrut' çeşidinde 'kısmi', 'Çopur'da 'şiddetli' olarak belirlenmiştir. İki çeşitte de yaprak genişliği 'dar', yaprak uzunluğu 'orta' yaprak şekli 'mızrak' ve somak uzunluğu 'kısa'dır. Somakta çiçek sayısı 'Beyrut' çeşidinde 'orta', 'Çopur'da 'fazla' olarak bulunmuştur. Fenolojik gözlemlerde tomurcuk kabarması mart ayının ortası ile sonu, tomurcuk patlaması mart ayı sonu, çiçeklenme başlangıcı nisan ayı başı ile ortası, tam çiçeklenme nisan sonu ile mayıs başı, hasat olgunluğu ise ekim ayı sonu ile kasım ayı başında tespit edilmiştir. 'Çopur' çeşidinde fenolojik dönemler 'Beyrut' çeşidinden yaklaşık 7-10 gün sonra başlamaktadır. Çeşitlerde tam çiçekten olgunluğa kadar geçen gün sayısı 184 (Çopur)-185 (Beyrut) gündür. 'Beyrut' çeşidinde meyve iriliği 'çok iri', 'Çopur'da 'iri'; meyve şekli 'Beyrut' çeşidinde 'oval', 'Çopur'da 'uzun'; iki çeşitte de çekirdekler 'çok iri' olarak bulunmuştur. 'Beyrut' çeşidinde kilogramdaki meyve sayısı 157.9 adet, 'Çopur'da 217.8 adet; et oranı 'Beyrut' çeşidinde % 83.51, 'Çopur'da % 75.27; çekirdek oranı 'Beyrut' çeşidinde % 16.49, 'Çopur'da % 24.73; meyve etinin çekirdekten ayrılması 'Beyrut' çeşidinde 'orta', 'Çopur'da 'kolay'; yağ oranı iki çeşitte de 'düşük' bulunmuştur. Sonuç olarak incelenen iki mahalli çeşidin de meyvelerinin iriliği nedeniyle sofralık olarak değerlendirilmesi uygundur. Her iki çeşidin de bölgesel adaptasyon kapasitesi ve iklim şartlarına uygunluğu, Mut ilçesinde sürdürülebilir zeytin tarımı için önemli avantajlar sağlamaktadır. Çalışma sonuçlarının, özellikle mahalli zeytin çeşitlerinin korunması ve geliştirilmesine yönelik bilimsel ve pratik uygulamalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Verimliliği yüksek, kısmi periyodisite gösteren, oldukça iri meyvelere sahip ve et oranı yüksek 'Beyrut' zeytin çeşidinin farklı bölgelerde adaptasyon kabiliyeti yanında, döllenme biyolojisi, yağ özellikleri, periyodisite ve çevre faktörlerine karşı hassasiyetinin incelenmesi ve genetik haritasının çıkarılması yararlı olacaktır. 'Çopur' çeşidi de şiddetli periyodisite göstermesi dışında sofralık değeri yüksek bir çeşit olarak görülmektedir. Bu çeşidin de genetik materyal olarak koruma altına alınması, periyodisite üzerinde araştırmaların yapılması yararlı olacaktır.
Karasal iklim koşullarında melatonin uygulamalarının farklı anaçlara aşılı 'black magıc' asmalarının fizyolojisi ve gelişmesine etkileri
Bağcılık kültürü ve çeşit zenginliği bakımından önemli avantajlara sahip olan ülkemiz, dünyada özellikle sofralık ve kurutmalık üzüm yetiştiriciliği bakımından ön sıralarda yer almaktadır. Ülkemizin yaklaşık her bölgesinde, yüzyıllardır süregelen yöreye özgü geleneksel yetiştiricilik teknikleri ile ekolojiye özelleşmiş üzüm çeşitlerinin birlikteliğinden günümüze ulaşan köklü bir üzüm yetiştiriciliği faaliyeti mevcuttur. Ancak, dünya bağcılığında olduğu gibi ülkemizde de tarımsal faaliyetleri baskılayan çevresel stres faktörleri verim ve kalitede önemli kayıplara neden olarak üzüm üretiminde sürdürülebilirliği olumsuz etkilemektedir. Artan çevresel stres faktörlerinin etkisi altında, dünya nüfusunun sürdürülebilir nitelikte beslenebilmesi için bitki gelişimini olumsuz etkileyen çeşitli stres faktörlerinin azaltılması ve bitkinin bu olumsuz şartlardan etkilenmesini en aza indirmeye yönelik çalışmalar yapılması önem arz etmektedir. Bu kapsamda melatonin, bitkilerde çeşitli abiyotik ve biyotik streslerle mücadelede hayati rol oynayan önemli bir moleküldür. Farklı bitki türlerinde melatonin uygulamalarının bitkileri çeşitli stres faktörlerine karşı korumada olumlu sonuçlar alınmıştır. Üzüm üretiminde ise melatonin uygulamasının oldukça sınırlı sayıda olduğu görülmektedir. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Bağ Yetiştirme ve Islahı Anabilim Dalı Araştırma ve Uygulama Bağı'nda yürütülen bu çalışma kapsamında, 2023 yılında dikilen ve farklı anaçlara (41B ve Rupestris du Lot) aşılı 'Black Magic' asma fidanlarına yapraktan melatonin uygulamalarının asmaların fizyolojisi ve gelişmesine etkileri araştırılmıştır. Elde edilen genel bulgulara göre, karasal iklimin hüküm sürdüğü çoklu stres faktörlerinin (sıcaklık dalgalanmaları, düşük nem, yüksek pH gibi) etkisi altında ülkesel bağcılığımızın sürdürülebilirliği için melatonin uygulamaları hakkında öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır. Yaz sezonu boyunca yapraktan dört defa gerçekleştirilen melatonin uygulamaları, asmaların fizyolojik ve vejetatif özelliklerinin desteklenmesinde ve hücrelerde oksidatif stresin azaltılmasında olumlu etkiler göstermiştir. Araştırma da kullanılan dozlar içerisinde ise 200 µM melatonin birçok parametre bakımından ön plana çıkmıştır. İklim değişikliğinin etkisi altında stres faktörlerinin olumsuz etkilerine karşı asmaların desteklenmesine yönelik olarak sürdürülebilir bağcılıkta melatonin uygulamalarının önerilebileceği kanaatine varılmıştır.
Farklı melatonin dozlarının yüksek sıcaklık stresinde yetiştirilen bazı sofralık üzüm çeşitlerinin gelişimine etkileri
Asmalar, eski çağlarda kültüre alınan ve dünyada en fazla üretilen bahçe bitkilerindedir. Vitaminler, mineraller, fenol maddeler başta olmak üzere insan sağlığı için faydalı zengin besin içeriğine sahip olan üzümün, tanesi, çekirdeği, kabuğu, yaprağı ve çeşitli türevleri değerlendirilmektedir. Üzüm, yaş ve kuru haliyle, gıda sanayisinde işlenmesi ile şarap, üzüm suyu, pekmez, sirkenin yanı sıra birçok yerel ürüne dönüştürülerek zengin tüketim şekilleri olan bir üründür. Asmalar Anadolu'da yaklaşık 6000 yıldan bu yana yetiştirilmektedir. Türkiye asma genetik kaynaklarının korunması kapsamında "Milli Koleksiyon Bağı'nda 1500'e yakın çeşit/genotip bulunmaktadır. Bu köklü geçmişi ve zengin genetik çeşitliliği ile Anadolu, literatürde asmanın anavatanı coğrafyası içinde sayılmıştır. Ancak artan çevresel stres faktörlerinin etkisi altında, dünya nüfusunun sürdürülebilir nitelikte beslenebilmesi için bitki gelişimini olumsuz etkileyen değişik stres faktörlerinin azaltılması ve bitkinin bu olumsuz şartlardan etkilenmesini en aza indirmeye yönelik çalışmalar yapılması önem arz etmektedir. Bu kapsamda melatonin, bitkilerde çeşitli abiyotik ve biyotik streslerle mücadelede rol oynayan önemli bir moleküldür. Farklı bitki türlerinde melatonin uygulamalarının bitkileri çeşitli stres faktörlerine karşı korumada olumlu sonuçlar alınmıştır. Üzüm üretiminde ise melatonin uygulamasının oldukça sınırlı sayıda olduğu görülmektedir. Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Bağ Yetiştirme ve Islahı Anabilim Dalında cam serada yürütülen bu çalışma kapsamında, Rupestris du Lot anacına aşılı dört sofralık üzüm çeşidinin ('Müşküle', 'Mevlana', 'Hamburg Misketi' ve 'Razakı') yüksek sıcaklık stresi altında yapraktan melatonin uygulamalarına verdiği fizyolojik ve vejetatif tepkilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada eşit miktarlarda ponza ve torf içeren katı hacimli topraksız kültür ortamında yetiştirilen asmalar kullanılmıştır. Melatonin, cam sera ortamında yüksek sıcaklık koşullarının (40 °C) başlangıcından itibaren üç hafta ara ile üç defa yapraktan 0.1, 1.0 ve 10 mM yoğunluklarında uygulanmıştır. Uygulamaları takiben stoma iletkenliği, yaprak sıcaklığı ve yaprak klorofil içeriği değerleri kaydedilmiştir. Büyüme dönemi sonunda ise bitkilerde gelişme özellikleri incelenmiştir. Yapraktan uygulanan melatonin, kullanılan doza ve genotipin tepkisine bağlı olarak birçok parametrede olumlu katkılar sağlamıştır. Uygulama dozları içerisinde 0.1 mM melatonin, kaydedilen birçok parametrede ön plana çıkmıştır. Sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde, Konya ve benzeri ekosistemlerde kıraç arazilerde yaygın karşılaşılan vejetatif gelişme yetersizliğine karşı asmaların desteklenmesinde yapraktan melatonin kullanımının tavsiye edilebileceği kanaatine varılmıştır.