303
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
İpekten sökülen/elde edilen serisinin tekstil sektöründe değerlendirilmesi
Bilim ve teknolojinin gelişmesi, insanların yaşam standartlarını önemli ölçüde geliştirmiş ve tekstil ürünleri üzerindeki kalite, konfor, sağlık ve çevre koruması konusundaki farkındalıklarını güçlendirmiştir. Çevrede hemen her yerde bulunabilen mikroorganizmalar nem, besin ve sıcaklık gibi temel gereksinimlerini karşılayabileceği ortam bulduklarında hızla çoğalabilmektedir. Tekstil ürünleri de yapıları ve kullanıldıkları yerler açısından mikroorganizmaların yaşaması ve çoğalması için uygun nem, sıcaklık ve besin maddesi sağlayan ortamlardır. Mikroorganizmaların tekstil materyalleri üzerindeki büyümesi ve çoğalması, kumaşta hoş olmayan koku, leke ve renk değişimi ve kumaşın mekanik mukavemetinde azalma istenmeyen etkiler oluşturmaktadır. Bu çalışmada, antimikrobiyal ürünlere karşı artan talep karşısında toksik kimyasallara alternatif olarak çevre dostu doğal bir protein olan serisin kullanılmıştır. İpekten sökülen serisinin insan ve çevreye karşı herhangi bir toksik etkisinin bulunmaması ve geri elde edilmesi de avantajlar arasında yer almaktadır. Pamuklu kumaşlara bu maddenin uygulanarak, antibakteriyel özellik kazandırılması amaçlanmıştır. Çalışmada geri kazanılmış serisinden üretilen serisin/gümüş nanopartikül, serisin/titanyum dioksit nanopartikül, ticari serisin, geri kazanılmış serisin ve ipekten sökülen serisin maddeleri pamuklu kumaşlara aplike edildikten sonra kumaşların antibakteriyel aktiviteleri araştırılmıştır. Sonuçlar antibakteriyel testlerinin yanı sıra, ham pamuk ile beyazlık indeksi, yırtılma mukavemeti, eğilme rijitliği, UV koruyuculuk, kopma mukavameti ve uzaması bakımından karşılaştırılmıştır. Antibakteriyellik sonuçlarına bakılacak olursa bitim işlemi sonrasında yapılan testlerde tüm kumaşların antibakteriyel aktiviteye sahip olduğu görülmektedir. 10 ve 20 evsel yıkama sonrasında bu etkide azalmalar olmuştur. FTIR analizi sonucunda serisin maddesinin kumaşlara başarılı bir şekilde aplike edildiği sonucuna varılmaktadır. UV koruyuculuk testlerinde serisin uygulamasının kumaşların UV koruma faktörünü bir miktar arttırdığı görülmektedir. Mukavemet testleri bitim işlemi uygulanmış kumaşların mekaniksel ve performans özelliklerinde olumsuz herhangi bir etkinin olmadığını göstermektedir.
Doğal kaynaklardan boyarmadde izolesi ve pratikte kullanılabilirliğinin incelenmesi
Öz YÜKSEK LİSANS Doğal Kaynaklardan Boyarmadde îzolesi ve Pratikte Kullanılabilirliğinin İncelenmesi Mehmet BEBEKLİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. Selahattin SERİN Yıl : 1998, Sayfa : 105 Jüri : Prof. Dr. Selahattin SERİN Prof. Dr. Erdem KOÇ Doç. Dr. R. Tuğrul OĞULATA Bu çalışmada, Tekstil Sektörü içerisinde geleneksel olarak halen kullanılan bitkisel doğal boyarmaddelerden, cevizde bulunan juglon (1.4 naftakinon-5 hidroksi) boyarmaddesi izole edilmiştir. izole sonucunda alınan ekstraktlarda, pH 3 ve pH 7 ortamlarında boyarmadde katı olarak sentezlenmiştir. Elde edilen katı boyaraddeler, doğal boyama yöntemi (kaynatma) ile yün kumaşa boyanmıştır. Boyalı örnekler üzerinde ışık, sürtünme ve yıkamaya karşı renk haslığı testleri uygulanmıştır. Ayrıca doğal boyarmadde yapısında sentetik boyarmadde elde etmek için giriş maddesi 1.2 naftakinon sentezlenmiştir. Ardından 2.amino fenol ile reaksiyona alınarak schiff bazı elde edilmiştir. Kumaş örnekleri schiff bazıyla mordanlı olarak boyanmıştır. Boyalı kumaşta ışık, sürtünme, yıkamaya karşı renk haslığı testleri uygulanmıştır. Anahtar Kelimeler : Doğal boyarmaddeler, Juglon, Ceviz, Doğal boyarmadde izolesi
Tekstilde open (OE) rotor iplik eğirme prensibine göre katlı iplik üretimi
öz YÜKSEK LİSANS TEZİ Tekstilde Open-End (OE) Rotor İplik Eğirme Prensibine Göre Katlı İplik Üretimi Pınar N. DURU ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman :Yrd. Doç. Dr. Osman BABAARSLAN Yıl: 1998, Sayfa: 123 Jüri : Yrd. Doç. Dr. Osman BABAARSLAN Prof. Dr. Erdem KOÇ Doç. Dr. R. Tuğrul OĞULATA Diğer endüstri alanlarında olduğu gibi, tekstil endüstrisi de teknolojik gelişmelerden etkilenmektedir. Bu gelişmelere paralel olarak, tekstil yapılarının bilinen özelliklerini geliştirmek veya yeni özellikler kazandırmak amacıyla yeni iplik üretim sistemlerinin geliştirilmesine gerek duyulmaktadır. Çalışmada öncelikle, tekstil endüstrisinde mevcut değişik iplik üretim sistemleri ve bu sistemlerde üretilen ipliklerin kullanım alanları incelenmektedir. Buna ilaveten, endüstride konvansiyonel sistemlerle üretilen ipliklerin katlanabilirlik özelliklerini araştırmak amacıyla uygulamalı bir çalışma yapılmıştır. Yapılan bu ön çalışmalardan sonra, tekstilde OE (Open-End) rotor iplik eğirme prensibine göre, katlı ve paralel iplik üretimini gerçekleştirecek yeni bir sistem tanıtılmaktadır. Bu yeni sistemin tasarım şekilleri ve çalışma prensibi de ayrıntılı olarak verilmektedir. Sistemin esası, iki farklı rotorun kombinasyonu sonucu tekstilde katlı veya paralel iplik üretimine dayanmaktadır. Bu tezde, tasarımı düşünülen sistem için boyutlandırma çalışmaları yapılmadan, sistemin çalışabilirliği teknik olarak araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler : İplikçilik, katlı (sargı) iplik, paralel iplik, bükümlü katlı iplik, OE-rotor iplikçiliği
Farklı karışımlarda lif içeren örme kumaşların boyanması ve haslık özellikleri
öz YÜKSEK LİSANS TEZİ FARKLI KARIŞIMLARDA ELASTAN LİF İÇEREN ÖRME KUMAŞLARIN BOYANMASI VE HASLIK ÖZELLİKLERİ Yalçın YEŞİL ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman : Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIR Yıl : 2003, Sayfa : 261 Jüri : Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIR Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATA Yrd. Doç. Dr. Mesut BAŞIBÜYÜK Elastan giysi konforu ve fonksiyonelliği sayesinde tekstilde önemli bir yere sahiptir. Elastanlı iplik, kumaş üretimi ve terbiye işlemleri birbirinden çok farklıdır ve pazar sürekli bu alandaki yeni gelişmelerle yüz yüzedir. Bu çalışmada, genel anlamda elastan elyaf üretimi, elastanlı iplik üretimi, elastanlı kumaş üretimi, elastan içeren kumaşların terbiye işlemleri hakkında bilgiler verilmiş ve elastanlı kumaşların renk haslıkları ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Renk haslıklarının testi için naylon, polyester ve elastan iplikler çeşitli oranlarda örülmüştür. Örülen kumaşlar laboratuar ortamında boyanmıştır. Boyanan kumaşlara naylon için değişik fiksatörler farklı oranlarda, polyester için değişik redüktif yıkama maddeleri farklı oranlarda kullanılarak yıkama işlemleri yapılmıştır. Yıkama işlemlerinden sonra kumaşlar üzerine yıkama, klorlu su, deniz suyu, su, ter ve sürtünme haslığı testleri uygulanmıştır. Uygulanan testlerin sonucunda elde edilen bulgulardan seçilmiş olanlar aşağıda verilmiştir: Genel olarak tüm kumaşlarda içerisinde elastan olmayan kumaşların haslıkları daha iyi çıkmıştır. Haslık testleri sonucunda en iyi haslık değerleri su haslığında alınırken, en kötü haslık değerleri yıkama ve klorlu su haslığı testlerinden alınmıştır. Naylon elyafı içeren kumaşların haslıkları polyester elyafı içeren kumaşların haslıklarından daha iyi çıkmıştır. Kumaş içerisindeki elastan miktarının artması haslık değerlerini düşürmüştür. Polyester/elastan karışımlı kumaşların boyanmasında carrier kullanımının haslıkları düşürdüğü tespit edilmiştir. Naylon elyafı içeren kumaşların boyamadan sonra yıkamalarında hem anyonik hem de katyonik fiksatör kullanıldığında haslıkların düştüğü tespit edilmiştir. Polyester elyafı içeren kumaşların boyamadan sonra redüktif yıkamalarında hidrosülfit yerine stabilize hidrosülfit kullanıldığında haslıkları yükselttiği tespit edilmiştir. Bu çalışma farklı elastan oranlarının kullanıldığı değişik kumaş numuneleri için de yapılabilir. Anahtar Kelimeler : Elastan, Renk Haslığı, Naylon/Elastan Kumaş, Polyester/Elastan Kumaş VI
Tekstil terbiyesinde yeniden değerlendirme yöntemlerinin uygulanması ve bu yöntemlerin kumaş performansına olan etkilerinin incelenmesi
oz YÜKSEK LİSANS TEZİ TEKSTİL TERBİYESİNDE YENİDEN DEGERLENDHIME YÖNTEMLERİNİN UYGULANMASI VE BU YÖNTEMLERİN KUMAŞ PERFORMANSINA OLAN ETKİLERİNİN İNCELENMESİ Onur BALCI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANA BİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. R.Tuğrul OĞULATA Yıl : 2004, Sayfa : 639 Jüri : Prof. Dr. R.Tuğrul OĞULATA Doç.Dr.Osman BABAARSLAN YrcLDoç.Dr.Mesut BAŞIBÜYÜK Bu çalışmada tekstil terbiye prosesleri, tekstilde kalite, kalite kontrol ve tekstilde hatalı ürünleri düzeltme metotları hakkında genel bilgiler detaylı olarak verilmiş ve bu konular üzerine kapsamlı deneysel çalışma yapılmıştır. Çalışmanın deneysel kısmında kullanılmak üzere Pamuk-Elastan, Polyester- Viskon-Elastan ve %100 Polyester kumaşlar temin edilmiştir. Seçilen Polyester- Viskon-Elastan ve Pamuk-Elastan karışımlı kumaşlar dokuma kumaş olup, %100 Polyester kumaş örme kumaştır. Deneysel kısım 5 bölümden meydana gelmektedir. 1. bölümde yeniden değerlendirme yöntemlerinin kumaş fiziksel ve kimyasal performansı üzerine etkileri, 2. bölümde ise yeniden değerlendirme yöntemlerinin renk giderimi verimi hakkında inceleme yapılmıştır. 3. bölümde haslık iyileştirme çalışmaları yapılmıştır. 4.bölümde, 1. ve 3. bölümde yapılan yaş işlemler sonucu elde edilen atık sulara KOİ (Kimyasal Oksijen İhtiyacı) testi yapılmıştır. 5. ve son bölümde ise çalışmada kullanılan indirgen maddelerin redükleme güçleri test edilmiş ve malzemeler hakkında daha detaylı bilgi edinilmiştir. Yapılan incelemelerde 1. bölümde uygulanan düzeltme işlemlerinin kumaş fiziksel performansına olumsuz, kimyasal performansında ise olumlu etkileri olduğu belirlenmiştir. Ayrıca bu etkinin, proseste kullanılan kimyasal madde ve işlem şartlarına bağlı olarak değiştiği tespit edilmiştir. 2. bölümde ise uygulanılan düzeltme işlemlerinin kumaş üzerinde bulunan boyarmadde miktarını etkilediği gözlemlenmiştir. Ayrıca renk söküm veriminin kumaş boyama şiddetine göre de değiştiği belirlenmiştir. 3. bölümde yapılan haslık iyileştirme çalışmalarında ise referans kumaş test değerlerine göre iyileştirmeler sağlanmıştır. Ayrıca işlemler sırasında elde edilen atık suların KOİ değerlerinin oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonunda tekstil terbiye endüstrisinde yaygın olarak kullanılan hidrosülfite alternatif kimyasallar ve yöntemler geliştirilmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler : Düzeltme Yöntemleri, Boya Sökümü, İndirgen Madde, Haslık
Sentetik lif üretiminde kullanılan ekstrüderler ve ekstrüder-pompa sisteminin tasarım esasları
oz YÜKSEK LİSANS TEZİ SENTETİK LİF ÜRETİMİNDE KULLANILAN EKSTRUDERLER VE EKSTRÜDER-POMPA SİSTEMİNİN TASARIM ESASLARI Oğuz DEMİRYÜREK ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman : Prof.Dr. Erdem KOÇ Yıl: 2004, Sayfa: 163 Jüri : Prof.Dr. Erdem KOÇ Prof.Dr. Beşir ŞAHİN Yrd.Doç.Dr. Nihat ÇELİK Bu çalışmada, tekstilde kullanımı yaygın olan sentetik lifler, bunların üretim aşamaları ve özellikle, termoplastik lifler için kullanılan, polimerden lif çekiminde önemli bir fonksiyonu olan ekstrüder ve lif çekim sistemi elemanları incelenmiştir. Ekstrüder-pompa sisteminin hidrodinamik analizi boyutlu ve boyutsuz çalışmalarla ortaya konularak viskozite, debi, basınç, vida açısal hızı, vida geometrisi için uygun parametreler elde edilerek tasarıma yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Ekstrüder, Termoplastik polimerler, Boyutsuz çalışma, Hidrodinamik analiz.
Tekstil sektöründe maliyet unsurları-enerji maliyetlerinin genel değerlendirilmesi
oz YÜKSEK LİSANS TEZİ TEKSTİL SEKTÖRÜNDE MALİYET UNSURLARI-ENERJI MALİYETLERİNİN GENEL DEĞERLENDİRİLMESİ Emel KAPLAN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman: Prof. Dr. Erdem KOÇ Yıl: 2004, Sayfa:354 Jüri: Prof. Dr. Erdem KOÇ Prof. Dr. Beşir ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIR Bu çalışmada,tekstil ve konfeksiyon sanayinin üretim basamakları olan iplik, dokuma, örme, terbiye, konfeksiyonda maliyet ve maliyeti etkileyen unsurlar değerlendirilmiştir. Bu amaçla; her aşamada maliyeti etkileyen hammadde, işçilik, enerji gibi unsurlar, seçilmiş ülkeler ve yıllar bazında karşılaştırmalı olarak incelenmiş; ürün maliyetlerinde bu unsurların aldıkları paylar irdelenmiştir. Söz konusu sanayide, iplik, ham bez ve mamul bez maliyetlerini hesaplayabilmek için eşitlikler verilmiş, örnek işletmelerden alınan verilerle hesaplama örnekleri gösterilmiştir. Maliyeti etkileyen enerji faktörüne çalışmada geniş çapta yer verilmiş, tekstil ve konfeksiyon sektörünün bütün üretim aşamalarında enerji tüketimi,seçilmiş işletmelerde yerinde incelemeler yapılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, enerji tüketimini etkileyen parametreler belirlenmeye çalışılarak enerji tasarrufa yapılabilecek noktalar ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: tekstil, enerji, maliyet, maliyet unsurları, enerji maliyeti
PES/VİS/elastan içerikli iplik tiplerinde kalite iyileştirici proses çalışmaları ve dokuma kumaşlarda kalite analizi
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİPES/VİS/ELASTAN İÇERİKLİ İPLİK TİPLERİNDE KALİTEİYİLEŞTİRİCİ PROSES ÇALIŞMALARI VE DOKUMA KUMAŞLARDAKALİTE ANALİZİEkrem KULÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman : Yrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİKYıl: 2005, Sayfa No:176Jüri : Yrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİK: Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATA: Prof. Dr. Orhan BÜYÜKALACAHazırlanan bu çalışmada elastan içeren PES/VİS karışımlı iplik ve dokumakumaş yapılarının performans özellikleri incelenmiştir. Bu amaçla, ticari olaraküretilen ve çoğunlukla Ne 28/2 PES/VİS/ELASTAN (78 Dtex) içerikli üçlü karışımolan 10 adet kumaş numunesi seçilmiştir. Seçilen bu numunelerde kumaşların haslık,çekmezlik tayini, kopma mukavemeti tayini, yırtılma mukavemeti tayini, pillingtayini, dikiş kayması tayini ve elastikiyet tayini testleri yapılmış vedeğerlendirilmiştir. Ayrıca bu performans özelliklerinin yanı sıra üçlü karışım olanbu kumaşları oluşturan iplik yapıları üzerinde durulmuş üretim prosesleri incelenmişve kaliteyi arttırıcı bazı deneyler yapılarak buna bağlı değerlendirmeler ortayakonulmuştur.Tüm bu çalışmalar sonucunda elde edilen veriler incelendiğinde, elastanıntüm numuneler üzerinde kullanım performansı açısından ne derece etkili olduğugörülmüştür. Özellikle iplik üzerinde yapılan çalışmada elde edilen değerler,literatürdeki çalışmalar ve bilgilerle karşılaştırıldığında ek olarak bazı proseslerinuygulanması gereğini ortaya çıkarmıştır. Kumaş performansları açısındanbakıldığında ise literatürdeki bilgilere aykırı bir durum ortaya çıkmamıştır.Anahtar Kelimeler: Elastan, İplik, Kumaş, Haslık, Kopma Mukavemeti
Endüstriyel olarak üretilmekte olan çeşitli atkı fitilli kadife kumaş özellikleri üzerine bir inceleme
ÖZYÜKSEK L SANS TEZENDÜSTR YEL OLARAK ÜRET LMEKTE OLAN ÇEŞ TL ATKI F T LLKAD FE KUMAŞ ÖZELL KLER ÜZER NE B R NCELEMESevilay SARIDUMANÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜTEKST L MÜHEND SL Ğ ANAB L M DALIDanışman : Yrd. Doç. Dr. Nihat ÇelikYıl: 2005, Sayfa No: 169Juri : Yrd. Doç. Dr. Nihat ÇEL KDoç. Dr. Osman BABAARSLANProf. Dr. Orhan BÜYÜKALACABu çalışmada, dokunmuş atkı fitilli kadife kumaşların iplikten terbiyeişlemlerine kadar üretim prosesi, genel özellikleri ve mamul kumaşın kullanım yerinedeniyle sahip olması gereken özellikleri incelenmiştir.Bu amaçla, Birlik Mensucat A.Ş'de üretilen ve en çok sipariş alan 20 adetatkı fitilli kadifeye performans belirleyici testler uygulanmış ve bunların sonuçlarıdeğerlendirilmiştir.Uygulanan bu testlerle, atkı fitilli kadifelerin atkı ve çözgü iplik numaraları,atkı ve çözgü sıklıkları, fitil sayıları, örtme faktörü ve gramaj gibi fiziksel özellikleriile hav kaybı, kopma mukavemeti, yırtılma mukavemeti, dikiş kayması, lycralıkadifelerde maksimum uzama, kalıcı uzama, su haslığı, yıkama haslığı, alkali terhaslığı, asidik ter haslığı, ışık haslığı, sürtme haslığı gibi performans özellikleri tespitedilmiştir. Yürütülen testlerin sonucunda elde edilen bulgulardan seçilmiş olanlaraşağıda verilmiştir.Yapılan bu çalışmalar sonucunda, örgünün, sıklığın, iplik inceliğinin,hammaddenin, boyama terbiye işlemlerinin bütün performanslar üzerinde etkisiolduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Kadife Kumaş, Atkı Fitilli Kadife Kumaş, Hav KaybıI
Karışım OE-rotor ipliği üretiminde eğirme elemanlarından düsenin iplik kalitesi üzerindeki etkisinin araştırılması
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİKARIŞIM OE-ROTOR İPLİĞİ ÜRETİMİNDE EĞİRMEELEMANLARINDAN DÜSENİN İPLİK KALİTESİÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASIYılmaz ERBİLÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman : Doç.Dr.Osman BABAARSLANYıl: 2005, Sayfa: 170Jüri : Doç.Dr. Osman BABAARSLANProf. Dr. R. Tuğrul OĞULATAProf. Dr. Beşir ŞAHİNOpen-End (Açık-Uç) Rotor iplik eğirme sisteminde, iplik özelliklerinietkilemesi bakımından 3 önemli eğirme elemanı bulunmaktadır; bunlar açıcı silindir,rotor ve navel (düse) 'dir. İplik, eğirme esnasında izlediği yolda navel üzerindenyaptığı 90o'ye yakın dönüş açısının etkisiyle yüksek bir sürtünmeye maruzkalmaktadır. Bu yüksek sürtünme etkisi, iplik oluşumunun ardından vebobinlemeden hemen önce olması nedeniyle elde edilen ipliğin tüylülük, mukavemet,neps, düzgünsüzlük ve iplik hataları gibi özellikleri üzerinde önemli sonuçlardoğurmaktadır. Navel yüzeyinin düz, spiral veya çentikli olması ve bunun yanındaçentik sayısı da iplik özellikleri üzerinde yüksek etkiye sahiptir. Kullanılan elyaf danavel türünün seçilmesinde dikkat edilmesi gereken en önemli parametrelerdenbiridir.Bu çalışmada polyester/pamuk ve polyester/viskon karışımlı 4 farklı cerşeridiyle aynı makine ve çalışma şartlarında 4 farklı navel ile aynı numarada ipliklerüretilmiş ve elde edilen iplikler tüylülük, mukavemet, düzgünsüzlük ve iplik hatalarıbakımından test edilmiştir. Test sonuçları 4 farklı karışımdaki hammadde içinistatistiksel analiz yöntemleriyle irdelenerek, farklı tipteki navellerin aynı hammaddeile aynı şartlarda üretilen ipliklerin özelliklerinde ne gibi değişikliklere neden olduğuaraştırılmıştır.Anahtar Kelimeler: Açık-Uç Rotor İplikçiliği, Eğirme Elemanı, Navel (Düse), İplikÖzellikleri, İstatistiksel AnalizI
Angora yününün (WA) fiziksel ve kimyasal özelliklerinin araştırılması
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİANGORA YÜNÜNÜN (WA) FİZİKSEL VEKİMYASAL ÖZELLİKLERİNİN ARAŞTIRILMASIAkın Tunca EYÜBOĞLUÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman : Doç.Dr.Osman BABAARSLANYıl: 2005, Sayfa: 166Jüri : Doç.Dr. Osman BABAARSLANProf. Dr. R. Tuğrul OĞULATAProf. Dr. Osman SERİNDAĞTekstil ürünlerinin geliştirilmesi, üretilmesi ve son üründen beklenen özelliklerinkarşılanabilmesi için elyaf özelliklerinin önceden bilinmesi ve buna dayanılarak üretimsürecindeki gerekli şartların oluşturulması gerekmektedir. Özellikle tonaj bakımından pekönemli sayılmayacak nitelikteki bazı doğal elyaflar üzerinde yapılacak olan çalışmalar rekabetavantajı sağlayacağı gibi, ürün yelpazesinin gelişmesinde de önemli rol alacaktır. Bu sayedeyeni jenerasyon tekstil ürünlerinin üretilmesi mümkün hale gelecektir.Bu çalışmada; tekstil sektörünün en pahalı hammaddelerinden biri olan angoraelyafının (WA) fiziksel özellikleri (mikroskobik görünüş, uzunluk, incelik, mukavemet,uzama elastikiyeti ve yoğunluk) ve kimyasal özellikleri (asitlerin, bazların, yükseltgenmaddelerin ve kuru temizleme çözgenlerinin elyafa etkisi) incelenmiş ve bundan sonrayapılabilecek çalışmalara temel olabilecek bir çalışma ortaya konulmuştur.Anahtar Kelimeler: Angora Yünü, Fiziksel ve Kimyasal Özellikler, HayvansalLifler, Tekstil Hammaddeleri
Türk pamuklarının kalite özellikleri ve iplik eğirme limitinin tespitine yönelik teorik yaklaşım
oz YÜKSEK LİSANS TEZİ Türk Pamuklarının Kalite Özellikleri ve İplik Eğirme Limitinin Tespitine Yönelik Teorik Yaklaşım Bilgen ŞAHİN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman: Doç. Dr. Fatma GÖKTEPE Yıl: 2001, Sayfa: 195 Jüri : Doç. Dr. Fatma GÖKTEPE : Doç. Dr. Osman BABAARSLAN : Yrd. Doç. Dr. Özer GÖKTEPE Çalışmada, Öncelikle dünyanın önemli pamuk üreticisi ülkelerinde son yıllara ait genel durum incelenerek, Türkiye'nin dünya pamuk üretimindeki konumu araştırılmıştır. Ayrıca pamuk elyafına ait kalite özellikleri tanıtılarak ölçüm teknikleri incelenmiştir. Araştırmada 1999-2000 sezonu itibariyle Çukurova, Ege ve GAP bölgelerinden alınan pamuk numunelerinin özellikleri test edilerek incelenmiş ve Uster Dünya İstatistikleri ile karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, GAP'ın etkisiyle bu bölgede pamuk üretiminde önemli bir artışın gözlendiği, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde üretilen pamukların kalitesinin Ege ve Çukurova pamuklarına kıyasla oldukça iyi olmasına rağmen temizlik derecelerinin kötü olduğu tespit edilmiştir. Çukurova pamuklarının ise Ege ve GAP pamukları ile karşılaştırıldığında kötü elyaf özeliklerine sahip olduğu, özelikle bu bölgede yaygın olarak ekilen Çukurova 1518 türünün diğerlerine göre daha kısa olup, olgunluk oranı, üniformite indeksi ve mukavemetinin oldukça düşük, kısa elyaf oranının ise oldukça fazla olduğu belirlenmiştir. İncelenen pamuklar içerisinde Ege bölgesinden alınan uzun ştapelli Delcerro pamuğunun, beklendiği gibi, tüm elyaf özellikleri bakımından diğer tür pamuklara (Upland) göre üstünlük sergilediği görülmüştür. Türk pamuklarının iplik eğirme limitini tespit etmeye yönelik bönünde ise ancak Ne 30, Ne 35 ve Ne 40 numara incelikte iplikler eğritebilmiş ve bu ipliklerin özellikleri 1997 Uster İstatistikleri 2e karşılaştırılmıştır. Fakat üretilen ipliklerin kalite özellikleri kabul edilebilir düzeyde (%50 diliminin akında) bulunamamıştır. Ancak bunun nedeni pamukların kalitesizliği olmayıp, kullanılan hammadde miktarının yetersiz olması nedeniyle iplik üretim hattındaki proseslerin gerektiği gibi yapılamamış olmasıdır. Ayrıca çalışmada, Türk pamuklarına ait iplik eğirme limitinin teorik olarak belirlenmesi amacıyla yapılan geometrik esaslı bir yaklaşım sunulmakta olup, analiz sonucuna göre ring penye ve karde iplik için bu limitlerin sırasıyla 4.4-6.6 tex (Ne 80-53) ve 7.4-1 1.2 tex (Ne 135-89) olabileceği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Pamuk Elyaf Özellikleri, İplik Eğirme Limiti, İplik Özellikleri, Uster İstatistikleri. VII
Tekstil terbiyesinde bobin boyamacılığı, uygulamada karşılaşılan problemler ve çözüm önerileri
oz YÜKSEK LİSANS TEZİ TEKSTİL TERBİYESİNDE BOBİN BOYAMACILIĞI, UYGULAMADA KARŞILAŞILAN PROBLEMLER VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ Halil OZDEMIR ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATA Yıl: 2002, Sayfa: 278 Jüri : Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATA Doç.Dr. Osman BABAARSLAN Doç.Dr. Orhan BÜYÜKALACA Bu çalışmada, genel anlamda tekstil terbiyesi ile kullanılan yöntem ve makineler hakkında bilgiler verilmiş, bobin halinde iplik terbiyesinin avantaj ve dezavantajları belirtilmiş ve bobin boyama öncesinde yapılması gereken işlem kademeleri ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Tekstil terbiyesinde kullanılan bütün bobin boyama makineleri hakkında bilgiler verilerek, gelişmeler üzerinde durulmuş, makinelerin çalışma prensipleri anlatılmış ve makineleri oluşturan bütün eleman ve mekanizmalar ayrı ayrı incelenmiştir. Yüksek Lisans Tez çalışmasında, işletmelerden temin edilen bobinler dahilinde bobin boyamacılığında boyamayı etkileyebilecek parametreler içerisinden; bobin yoğunluğu, iplik numarası, pompa devri, sirkülasyon süresi ve gradient değeri seçilmiş ve % 1 00 pamuklu, farklı iplik numaralarında ve yoğunluklardaki bobinlerin, reaktif boyarmaddelerle sabit renk yüzdesinde laboratuvar ortamında boyama işlemleri yapılmıştır. Seçilen parametrelere göre yapılan deneylerle, boyanmış bobinlerin iç-orta ve dış bölgelerinden alman numunelerin renk açısından değerlendirmeleri sonucunda, seçilen parametrelerin boyamalara ne derecede ve nasıl etki ettikleri araştırılmış, renk düzgünlüğü açısından optimum boyamaların hangi deneyler sonucu ortaya çıktığı gözlenmiştir. Yapılan boyama deneyleri sonucunda elde edilen bulgulardan seçilmiş olanlar aşağıda verilmiştir: İplik numarası ve bobin yoğunluğundaki artışın, renk düzgünlüğünü artırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca, boyamalarda uygulanacak sirkülasyon süreleri, pompa devirleri ve gradient (sıcaklık yükselmesi) değerlerinin özellikle bobin yoğunlukları ve iplik numaralarına göre belirlenmesi gerektiği vurgulanmış, optimum bir boyama için, seçilmiş parametrelerin aldığı değerler sayısal olarak ifade edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bobin Boyama, Bobin Boyama Makineleri, Bobin Yoğunluğu, İplik Numarası, Sirkülasyon Süresi, Pompa Devri, Gradient Değeri VII
Havlu üretimi ve ürün kalitesine etki eden parametrelerin incelenmesi
oz YÜKSEK LİSANS TEZİ HAVLU ÜRETİMİ VE URUN KALİTESİNE ETKİ EDEN PARAMETRELERİN İNCELENMESİ Belkıs ZERVENT ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman: Prof. Dr. Erdem KOÇ Yıl: 2002, Sayfa: 201 Jüri: Prof. Dr. Erdem KOÇ Prof.Dr. Beşir ŞAHİN Yrd.Doç.Dr. Nihat ÇELİK Bu çalışmada, dokunmuş havlu ve havlu kumaşların iplikten konfeksiyona kadar üretim prosesi, temel fiziksel özellikleri ve mamulün kullanım yeri nedeniyle sahip olması gereken özellikleri incelenmiştir. Bu amaçla, ülkemizde tekstil sektörünün ve buna paralel olarak havlu üretiminin yoğun olduğu illerdeki bazı işletmelerden temin edilen 42 adet havluya performans belirleyici çeşitli testler uygulanmış ve bunların sonuçlan değerlendirilmiştir. Uygulanan bu testlerle, havluların hav yüksekliği ve gramaj gibi fiziksel özellikleri, kullanılan boyarmadde türü ve yumuşatıcı cinsi gibi üretim parametreleri ile hidrofilite, yumuşaklık, yıkamadan sonraki boyut değişimi ve kullanım haslıkları arasındaki ilişkinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Yürütülen testlerin sonucunda elde edilen bulgulardan seçilmiş olanlar aşağıda verilmiştir: Gramaj ve hav yüksekliğindeki artışın, yumuşaklığı azalttığı tespit edilmiştir. Kadife havluların bukle olanlardan, topu boyalı havluların ise ipliği boyalı havlulardan daha yumuşak olduğu gözlenmiştir. Yürütülen testlerin sonucunda hav yüksekliğindeki artışın, hidrofiliteyi artırdığı belirlenmiş olup hidrofilite ile gramaj arasında herhangi bir ilişki tespit edilememiştir. Yumuşatıcı madde türünün hidrofıliteye etkisinin çok fazla olduğu görülmüştür. Yıkamadan sonra boyut değişiminin, hav yüksekliği ile doğru orantılı, gramajla ters orantılı olduğu belirlenmiştir. Yürütülen kullanım haslığı testleri neticesinde genel olarak, hidrofilitesi düşük olan havluların tüm haslık değerlerinin yüksek olduğu, ayrıca numunelerin deniz suyuna karşı renk haslıklarının tere karşı renk haslıklarından daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Havlu kumaş, yumuşaklık, su emicilik, renk haslığı
Yalancı büküm tekstüre işleminde tekstüre değişkenlerinin iplik özellikleri üzerindeki etkisi
ÖZYÜKSEK L SANS TEZYALANCI BÜKÜM TEKSTÜRE LEM NDETEKSTÜRE DE KENLER N N PL KÖZELL KLER ÜZER NDEK ETK SSelin Ç RK NÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜTEKST L MÜHEND SL ANAB L M DALIDan man :Prof. Dr.Osman BABAARSLANY l: 2006, Sayfa: 139Jüri :Prof. Dr. Osman BABAARSLAN (Dan man)Prof. Dr. R. Tu rul O ULATAProf. Dr. Melih BAYRAMO LU (Mak. Müh. A.B.D.)Polyester elyaf n n tekstüresi konusundaki ara t rma ve geli tirme e ilimleri,yüksek h zlarda kararl çal ma artlar n sa layarak iplik kopu lar n olabildi i kadardü ük tutmak ve böylece yüksek rand manla üretim miktar n artt rmak konusundayo unla m t r. Ancak günümüz ihtiyac yüksek üretim h z , dü ük maliyet ilebirlikte üstün kaliteyi de beklemektedir. Kaliteyi belirleyen en önemli unsurlar isehammadde özellikleri ve tekstüre i leminde uygulanan üretim parametreleridir.Hammadde özelliklerinin genelde sabit tutuldu u dü ünülürse ipli e dolay s ylakuma a verilebilecek her türlü fiziki özellik optimum tekstüre parametreleri ilekazand r lmaktad r.Yap lan bu çal mada tekstüre de i ikliklerin iplik fiziksel özelliklerineyans malar ara t r lm t r. Kullan lan tekstüre parametrelerinin her birinin kontrollüde i imi ile ipli in fiziksel özeliklerinde olu an etkiler ayr ayr incelenmi tir.Anahtar Kelimeler: Polyester Tekstüre, Tekstüre Parametreleri, POY, KrimpI
Akıllı (fonksiyonel) tekstiller, seçilmiş kumşlarda antibakteriyel apre ve performans özellikleri
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİAKILLI (FONKSİYONEL) TEKSTİLLER, SEÇİLMİŞ KUMAŞLARDAANTİBAKTERİYEL APRE VE PERFORMANS ÖZELLİKLERİHuriser BALCIÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANA BİLİM DALIDanışman : Prof. Dr. Osman BABAARSLANYıl : 2006, Sayfa : 251Jüri : Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATAProf. Dr. Selahattin SERİNBu çalışmada genel olarak ülkemizde çok yeni bir konu olan ve üzerinde çokfazla çalışmaya rastlanmayan akıllı (fonksiyonel) tekstiller hakkında geniş bilgiverilmiş, daha sonra antimikrobiyal apre üzerinde durulmuştur. Antimikrobiyalaprenin farklı hammaddedeki kumaşların performans özelliklerine olan etkisiaraştırılmıştır.Çalışmanın deneysel kısmında kullanılmak üzere % 100 Pamuk, PES/VİS vePES/VİS/EA karışımı dokuma kumaşlar temin edilmiştir. Bu kumaşlara tez konusuçerçevesinde antibakteriyel apre çalışmaları laboratuar şartlarında uygulanmıştır.Apresi yapılan kumaş numunelerindeki işlem etkisinin testlerle ortaya konulabilmesiiçin laboratuarda kumaşların antimikrobiyal, fiziksel ve haslık özellikleriincelenmiştir.Çalışma sonunda, 3 farklı kumaş tipinde, antibakteriyel özellik kazandırmadakullanılan hangi apre maddesi, apre yöntemi ve apre derişiminin kumaşın hangiözelliğine ne şekilde etki gösterdiği belirlenmeye çalışılmış, belirli bir özelliktekikumaş üretimi için hangi proses parametrelerinin ve apre maddesinin daha uygunolabileceği istatistiksel yöntemler (varyans analizi) kullanılarak araştırılmıştır.Antibakteriyel proses parametrelerinin tüm kumaş tiplerinde negatif etkilediğiözellikler arasında su ve ter haslıkları ortak olarak görülmüştür. Antibakteriyel prosesparametrelerinin en az etkilediği özelliklerin pillinglenme (boncuklanma) ve yıkamahaslığı olduğu belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Akıllı Tekstil, Antimikrobiyal/Antibakteriyel Apre, KumaşÖzellikleriI
Belirli doku konstrüksiyonlarının kumaş performans özelliklerine etkisi
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİBELİRLİ DOKU KONSTRÜKSİYONLARININ KUMAŞ PERFORMANSÖZELLİKLERİNE ETKİSİF. Nilüfer AKÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANA BİLİM DALIDanışman : Prof. Dr. Osman BABAARSLANYıl: 2006, Sayfa: 105Jüri : Prof. Dr. Osman BABAARSLANDoç. Dr. Rızvan EROLYrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİKBu çalışmada karmaşık bir yapıya sahip dokuma kumaşların performansözellikleri üzerinde örgünün etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla, bir ana örgübelirlenmiştir. Daha sonra, ana örgü ve bu ana örgüden elde edilen doku türleri ilebeş adet kumaş dokunmuştur. Kumaşlar aynı iplik ve dokuma parametrelerine sahipolup aynı şartlarda terbiye edilmiştir. Bu kumaşlara sıklık, gramaj, en, yıkamasonrası boyut değişimi, kopma dayanımı, yırtılma dayanımı, kalınlık, boncuklanma,buruşmazlık derecesi, eğilme dayanımı, dikiş açılması testleri yapılmıştır. Eldeedilen değerler üzerinde istatistiksel analizler yapılmış ve sonuçlar yorumlanmıştır.Sonuçlar incelendiğinde sonuçların üretim açısından çok büyük farklılıklarasahip olmadığı görülmüştür. Ancak, tespit edilen farklılıkların atlama ve bağlantısayılarında meydana gelebileceği tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Dokuma kumaş, Kumaş performansı, Türev Örgü, KumaşYapısı
Dokuma işletmelerinde proses ve kalite kontrol
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİDOKUMA İŞLETMELERİNDE PROSES VE KALİTE KONTROLH.Mehtap BULUKLUÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman: Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIRYıl: 2006, Sayfa: 117Jüri: Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIRYrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİKYrd. Doç. Dr. Zeliha SELEKBu çalışmada; tekstil işletmelerinin dokuma bölümünün proses ve kalitekontrolü incelenmiştir. Çalışmada, öncelikle proses ve kalite kontrol, kontrolsistemleri ve proses kontrol teknikleri hakkında bilgiler verilmiştir.Çalışmanın uygulamalı yapılabilmesi için Çukurova bölgesinde bir tekstilişletmesi seçilmiştir. İşletmenin dokuma hazırlık ve dokuma bölümü bir arada elealınmıştır. Her iki bölüme ait proses kontrol parametreleri tespit edilmiştir.Kontrollerin sıklığı, yapılış periyodu ve kapsadıkları süreler belirlenmiştir. Standartdışı durumlar haftalık olarak derlenmiştir. Toplanan veriler için kontrol diyagramlarıoluşturulmuş ve standart dışı durumlar için de neden- sonuç diyagramlarıhazırlanmıştır.Anahtar Kelimeler: tekstil, dokuma işletmesi, proses kontrol, kalite kontrolI
Yuvarlak örme makinelerinde üretilen örme kumaş özelliklerini etkileyen parametrelerin incelenmesi
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİYUVARLAK ÖRME MAKİNELERİNDE ÜRETİLEN ÖRME KUMAŞÖZELLİKLERİNİ ETKİLEYEN PARAMETRELERİN İNCELENMESİSelim ERKOÇÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman: Yrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİKYıl: 2006, Sayfa No: 99Jüri : Yrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİKProf. Dr. Osman BABAARSLANDoç. Dr. Rızvan EROLBu tez çalışmasında yuvarlak örme makinelerinde üretilen kumaş özelliklerinietkileyen parametrelerin, kumaş özelliklerini ne şekilde değiştirdiği incelenmiştir.Böylece; örme kumaştan istenilen özellikleri sağlamak için değiştirilmesi gerekenparametrelerin belirlenmesine, yardımcı olunması hedeflenmiştir.Çalışma kapsamında yuvarlak örme makinelerinde, open end ve penye ringiplikleri kullanılarak belirli gramajlarda süprem ve ribana örgülü kumaşlarüretilmiştir. Daha sonra kumaşlara yaş ve kuru relaks (rahatlama) işlemleriuygulanmıştır. Bu kumaşların; ilmek sıklığı, en, gramaj, boncuklanma, patlamamukavemeti, kopma mukavemeti, yırtılma mukavemeti ve elastikiyet özellikleriincelenmiştir. Ayrıca çalışma sırasında örme iplikleri, örme yüzeyleri, örmemakineleri ve örmecilik alanında yapılan diğer çalışmalar hakkında bilgilerverilmiştir.Yapılan bu çalışmalar sonucunda yuvarlak örme kumaşlar; iplik, örgü yüzeyive terbiye işlemlerinden doğrudan etkilendiği anlaşılmaktadır. Bundan dolayı örmekumaşların üretimine başlamadan önce kullanım yerinde ihtiyaç duyulacak özelliklerbelirlenerek, bu özellikler doğrultusunda iplik, örme yüzeyi ve terbiye işlemleriseçilerek üretim yapılmalıdır. Böylece örme kumaşların özelliklerinden en verimlişekilde faydalanılmış olunur.Anahtar Kelimeler: Yuvarlak Örme Makineleri, İplik, Örme kumaş, Relaks, KumaşözellikleriI
Pamuklu dokunmuş kumaşların reaktif boyarmaddelerle boyanması ve uygulama yöntemlerinin incelenmesi
ÖZYÜKSEK L SANS TEZPAMUKLU DOKUNMUŞ KUMAŞLARIN REAKT F BOYARMADDELERLEBOYANMASI VE UYGULAMA YÖNTEMLER N N NCELENMESHalil brahim ÇOĞLUÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜTEKST L MÜHEND SL Ğ ANAB L M DALIDanışman : Prof. Dr. R. Tuğrul OĞULATAYıl: 2006, Sayfa:187Jüri : Prof.Dr.R.Tuğrul OĞULATA: Doç.Dr.Osman BABAARSLAN: Prof.Dr.Melih BAYRAMOĞLUBu çalışmada, pamuk elyafının ve boyarmaddelerin genel özellikleri hakkındabilgiler verilmiş, renk ölçüm sistemleri ve renk haslıkları açıklanmıştır. Reaktifboyarmaddelerin bütün özellikleri detaylı olarak anlatılmıştır. Pamuklu kumaşlarınreaktif boyarmaddelerle boyanmasında kullanılan tüm yöntemler ayrıntılı şekildeincelenmiştir. Ayrıca bu yöntemlerin çeşitli parametrelere göre karşılaştırılmasıyapılmıştır.Çalışmada; seçilen vinilsülfon esaslı reaktif boyarmadde ile farklı sıklık,gramaj ve örgü yapısındaki 8 pamuklu dokuma kumaş, üç farklı tonda (20g/L, 60g/L,120g/L) ve dört farklı yönteme göre (pad-batch, pad-steam, pad-termozol, çektirme)boyanmıştır. Boyalı kumaş numunelerine renk ölçümü ve çeşitli haslık testleriuygulanmıştır. Elde edilen sonuçlardan bazıları aşağıda verilmiştir.En açık ton için çektirme ve pad-batch yöntemlerinde renk eşleşmesigörülmüştür. Çektirme yöntemine göre yapılan boyamalarda örgü yapısının, renkşiddeti üzerinde bir etkisi olmadığı görülmüştür. Ter ve ışık haslıkları üzerindeboyama yönteminin oldukça etkili olduğu tespit edilmiştir. Çektirme yönteminde enyüksek ışık ve ter haslığı sonuçlarına ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler : Reaktif Boyarmaddeler, Pamuk, Kumaş Boyama Yöntemleri.
İplik eğirmede bilgisayar destekli proses kontrol
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİİPLİK EĞİRMEDE BİLGİSAYAR DESTEKLİ PROSES KONTROLÖmer ERDOĞANÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTEKSTİL MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman :Yrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIRYıl:2006, Sayfa:96Jüri :Yrd.Doç.Dr.Emel Ceyhun Sabır: Prof.Dr.R. Tuğrul Oğulata: Prof.Dr.Beşir ŞahinHer üretim sektöründe olduğu gibi Tekstil sektöründe de amaç,minimummaliyette ve maksimum verimlilikte,müşteri ihtiyaç ve beklentilerinin karşılanarakürünün üretilmesidir.Ürünün,istenen standartlarda üretiminin sağlanabilmesi içinüretimi etkileyen paremetrelerin optimize edilmesi ve bu optimize edilmiş şartlarındevamlılığının sağlanması gereklidir.Bu devamlılık süreç kontrolü ilesağlanabilmektedir.Bu çalışmada kısa elyaf iplik eğirme sürecinde,süreç kontrolüne yardımcıolabilecek bir bilgisayar programı tasarlanmıştır.Bilgisayar programı yazılırkenVisual Basic 6.0 programlama dili kullanılmıştır. Bu program ,süreçlerde meydanagelen hataların görülebilmesine ve yorumlanmasına,ürün kalitesinin şu anki durumuve kalitenin gidişatı hakkında yorum sahibi olunabilmesine imkansağlamaktadır.Ayrıca işletme içi dökümantasyon kalabalığından kurtulunmasına dakatkı sağlayacaktır.Anahtar kelimeler: İplik eğirme, Kalite ,Süreç kontrol ,Bilgisayar programıI
Dokunmuş havlu kumaşların üretim parametreleri ve performans özelliklerinin optimizasyonu
Jüri : Prof. Dr. Erdem KOÇYrd. Doç. Dr. Nihat ÇELİKYrd. Doç. Dr. Ali KOKANGÜLYrd. Doç. Dr. Emel Ceyhun SABIRYrd. Doç. Dr. Mehmet TOPALBEKİROĞLUBu çalışmada belirli özelliklere sahip havlu kumaşların birim üretimmaliyetinin ve/veya performans özelliklerinin en iyilenmesinin amaçlandığıoptimizasyon modelleri oluşturulması hedeflenmiştir.Bu amaçla öncelikle birim ham havlu kumaş üretim maliyetini veren birmaliyet ifadesi oluşturulmuş olup bunun yanı sıra SANKO Havlu A.Ş. işletmesindefarklı fiziksel özelliklere sahip 47 adet numune havlu üretimi gerçekleştirilmiş ve bunumunelerin fiziksel ve performans özelliklerini belirlemek amacıyla deneyselçalışma yürütülmüştür. Daha sonra elde edilen bu değerler veri olarak kullanılarakSPSS paket programı yardımıyla çeşitli istatistiksel analizler (K-S testi, Runs testi,regresyon ve korelasyon analizleri) gerçekleştirilmiş ve seçilmiş fiziksel özelliklerleperformans büyüklüklerinin üretime geçilmeden, bilinen fiziksel özelliklerkullanılarak tahmin edilmesini sağlayacak çok sayıda eşitlik elde edilmiştir.Daha sonra bu eşitliklerin kısıt olarak kullanıldığı ve oluşturulan maliyetifadesinin amaç fonksiyonu olarak kabul edildiği bir maliyet minimizasyonu modelikurularak ?ana/temel model? olarak tanımlanmıştır. Daha sonra ana model esasalınarak, her bir performans özelliğinin ayrı ayrı eniyilenmesinin amaçlandığı vemaliyetle birlikte bir veya daha fazla performans özelliğinin aynı anda optimizeedilmeye çalışıldığı toplam 16 adet non-lineer matematiksel model oluşturulmuş veoptimum çözümleri LINGO 8.0 optimizasyon yazılımı kullanılarak belirlenmiş vesonuçlar irdelenmiştir.Anahtar Kelimeler: Havlu, istatistiksel analizler, optimizasyon, tahminleme, LINGOI
Akıllı tekstiller ve genel özellikleri
Bu çalışma, ülkemiz tekstil sektörü açısından çok yeni olan ve sektörü şu anda bulunduğu zor durumdan çıkarabilecek akıllı tekstillere ışık tutmayı amaçlamıştır.Çalışma kapsamında, öncelikle akıllı tekstillerin tanımı ve sınıflandırılması yapılmış, ardından, akıllı tekstillerin genel özellikleri, kullanım alanları, üretim teknikleri ve çalışma prensipleri, ürün bazında ele alınmıştır. Çalışmanın sonunda ise, akıllı tekstillerin sektör açısından önemi bir daha vurgulanmış olup, daha sonra yapılacak olan çalışmalarla ilgili tavsiyelerde bulunulmuştur.
Suriye ve Türkiye'de üretilen pamuk liflerinin özelliklerinin ve eğrilme yeteneklerinin karşılaştırılmalı incelenmesi
Pamuğun Türkiye ve Suriye ekonomisinde aldığı stratejik yer önemli olduğundan dolayı, her iki ülkede yetiştirilen pamuk liflerinin özellikleri arasındaki farklılıklar ve iplik kalitesine nasıl etki edeceği tartışılacak bir konudur. Bu amacı gerçekleştirmek için Suriye ve Türkiye'den 2005/2006 sezonunda elde edilen farklı pamuk çeşitleri kullanılmıştır. Çalışmada öncelikle pamuk ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Literatürde dünya, Türkiye ve Suriye'deki pamuk durumu araştırılmıştır. Ayrıca pamuk sınıflandırılması ve özellikleri tanıtılmıştır. Suriye'den temin edilen numuneler: 12XX derece, 12M derece, 33M derece, 52M derece ve 71 derecedir. Bu numuneler ile Türkiye'den temin edilen numuneler: Çukurova bölgesinden; Adana pamuğu ve SG-125, Ege bölgesinden; Karmen ve Nazilli 84, ve GAP bölgesinden ise; Şanlıurfa ekstra pamuk karşılaştırıldığında lif gerilme özellikleri, kısa elyaf indeksi, uzunluk çok farklılıklar bulunmamıştır. Ancak renk, temizlik ve neps açısından önemli farklılık görülmüştür. Türk pamuğu, neps açısından daha iyi durumda olduğu Suriye pamuğunun ise daha temiz ve daha parlak olduğu görülmüştür. Ege pamuğu (Karmen) ve Suriye pamuğu (12M derece) en yüksek iplik yapılabilirlik indeksi (SCİ) değerine sahip olduğu saptanmıştır. GAP pamuğu bu açıdan iyi durumda bulunmuştur. Suriye pamuklarından üç farklı karışım yapılarak ring eğirme sistemiyle Ne24/1 ve Ne30/1 örme kadre iplikleri elde edilmiştir. Elde edilen iplikler ile Ege pamuğundan aynı numara ve aynı eğirme sistemiyle elde edilen iplikler ile karşılaştırılmıştır. Ne24/1 ipliklerinde Ege pamuğundan eğrilmiş ipliklerin düzgünsüzlüğü ve içindeki hataları incelendiğinde Suriye pamuklarından eğrilmiş ipliklere göre daha iyi durumda olduğu bulunmuştur. Ancak mukavemet ve uzama açısından özellikle 24/1 ipliklerinde Suriye pamuklarından eğrilmiş iplikler Ege pamuk ipliğine göre daha iyi durumda olduğu tespit edilmiştir. Pamuk lif özelliklerini iyileştirmek amacıyla ve bununla elde edilecek ipliğin teknik özelliklerinin daha iyi olması istenirse bu tip araştırmaların devam etmesi gerekmektedir.
Hazır giyim sanayinde kullanılan teknolojilerin verimliliğe etkisinin değerlendirilmesi
Dünya ticaretinde önemli bir yere sahip olan hazır giyim sektörünün küresellesen bu ortamda kendini teknolojik açıdan yenilemesi ve/veya gelistirmesi zorunlu hale gelmistir. Hazır giyim sanayi, giderek artan bir rekabet ortamı içerisinde moda, tasarım, üretim esnekligi, organizasyon, zaman ve ürün kalitesi gibi dinamiklerin yogun baskısı altında kalmıstır. Bu durum, sektörün yeniden yapılanmasında da itici bir güç olarak görülebilmektedir. Bu çalısmada, hazır giyim isletmelerinden gömlek, pantolon ve ceket üretimi yapan is yerleri seçilerek, normal bir atölye ile modern bir isletmede yapılan üretimler sırasındaki is akısı incelenmis, üretim sırasında kullanılan makine ve otomatlardan alınan etüt degerleri ile karlılık hesabı yapılmıstır. Kullanılan bu teknolojilerden hangilerinin verimliligi arttırdıgına karar verilmeye çalısılmıstır. Hazır giyimde kullanılan CAD-CAM sistemlerinin, modern makinelerin ve/veya otomatların, üretim kalitesini ve verimliligi arttırdıgı, isgücü ve zamandan karlılık sagladıgı tespit edilip, isletmeler için gerekliligi belirtilmistir. Fakat bu sistem veya makinelerin ilk yatırım maliyetlerinin yüksek olması karsısında, küçük ve orta ölçekli isletmelerin bu teknolojilere ayak uydurabilmesinin zaman aldıgı görülmüstür.
PES/VİS esaslı dokuma kumaşlarda üretim hesabı ve planlamasına yönelik bir bilgisayar paket programı yapılması
In this theses, woven fabric constructions and weaving calculations were studied on. Examples are given for the fabrics including polyester-viskoz-lycra yarns or fibers and their values are calculated after fabric analysis. By using the calculated data, it is explained how will the planning the needs of the mill be made with examples. In the fabrics which are made up of polyester, viskoz and elastic fiber mixtures, the calculation of crimp values according to elastic fiber usage is made and its application in the new construction calculation is investigated. A computer program is developed which covers all of these topics.
Pamuklu dokuma kumaşlara uygulanan seçilmiş ön terbiye işlemlerinin kumaş performansına etkisi
Bu çalışmada, pamuk elyafının genel özellikleri ve pamuklu kumaşlara uygulanan terbiye işlemleri ve makinaları hakkında genel bilgiler verilmiş, pamuklu dokuma kumaşları için uygulanabilir ön terbiye prosesleri ve makine şartları belirlenmiştir. Proseslere bağlı olarak uygulanan fiziksel testler açıklanmıştır. Ayrıca pamuklu dokuma kumaşlara uygulanan ön terbiye işlemlerinden, yakma, kostikleme, kostik pişme ve kasar (ağartma) işlem ve makinaları ile varsa kullanılan kimyeviler hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmada; seçilen 3 farklı konstrüksiyondaki dokuma kumaşı için belirlenen 8 farklı ön terbiye prosesine uygun olarak, normal işletme şartlarında işlem uygulanmıştır. Proses sonu ve ara işlemler sonunda tüm numune kumaşlara, çekmezlik, kopma (çözgü-atkı), yırtılma (çözgü-atkı), Martindale pilling, gramaj (gr/m2) testleri uygulanmıştır. Ayrıca kumaş numunelerinin her aşamada en ölçümleri yapılmıştır. Tüm numunelere, proseslerin son işlem adımından sonra (sanforlama işlemi sonu), sürtme, deterjanlı yıkama ve su haslık testleri uygulanmıştır. Sanforlama sonu yapılan testlerde tüm mamul numunelerin, mamul haldeki standart numuneyle karşılaştırılması yapılarak analizleri (grafik ve tablo halinde) verilmiştir.
İpliği boyalı pamuklu kumaşlarda bazı fiziksel özelliklerin seçilmiş performans özellikleriyle ilişkisinin araştırılması
Bu çalışmanın amacı, pamuklu dokuma kumaşlarda, seçilmiş fiziksel ve performans özelliklerinin belirlenmesi ve üretim öncesi tahminlenmesine yönelik ampirik eşitliklerin oluşturulmasıdır. Bu amaçla ilk olarak, farklı konstrüksiyonlarda 72 adet %100 pamuklu dokuma kumaş FESA Tekstilde (Adana) üretilmiş, daha sonra bu kumaşların MİSİS Apre'de ön terbiyesi yapılmıştır. Kumaşların bazı seçilmiş fiziksel ve performans özellikleri standartlara göre tespit edilmiştir. Bu özellikler atkı-çözgü sıklığı, gramaj, örgü raporu, kumaş kalınlığı, kumaş yırtılma ve kopma mukavemeti, boncuklanma, yıkama ve buhar sonrası boyut değişimi, aşınma ile kütle kaybı olarak sıralanabilir. Deneysel sonuçlara SPSS paket programı kullanılarak bazı istatistiksel analiz teknikleri (K-S testi, Runs testi, regresyon analizi, korelasyon analizi) uygulanmış ve böylece üretim öncesi tahminlemeye yönelik fiziksel ve performans özellikleriyle ilgili eşitlikler belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Pamuklu dokuma kumaş, performans özellikler, istatistiksel analiz
Nanoteknoloji ve tekstilde uygulama alanları
Bu çalışma kapsamında; nanoteknolojinin araçları, alet ve yardımcıları tanıtılmıştır. Nanoteknolojinin uygulama alanları ve dünyadaki ve Türkiye'deki durumu hakkında bilgi verilmiştir. Nanoteknolojinin tekstildeki uygulamaları detaylı olarak incelenmiştir. Bu kapsamda; nanopartiküller, faz değiştiren materyaller, biçimsel hafızalı materyaller, kromik materyaller, elektriksel uygulamalar, nanoölçekli yüzey oluşturmak için kullanılan teknolojiler, nano boyuttaki bitim işlemleri izah edilmiştir. Ayrıca; nanolifleri, nanotüpleri, nanokompozitleri içeren yeni ürünler üzerinde durulmuştur. Bunun yanında; nanoteknoloji ve tekstildeki uygulamaları ile ilgili yapılacak çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Tekstil, Nanoteknoloji, Nanolif, Nanotüp
Bir konfeksiyon işletmesinde proses ve kalite kontrol
Bu çalışmada; konfeksiyonda proses ve kalite kontrol incelenmiştir. Konfeksiyondaki kontrol noktaları belirlenmiş ve istatistiksel proses kontrol teknikleri hakkında bilgi verilmiştir.Çalışmanın uygulaması büyük ölçekli bir konfeksiyon fabrikasında yapılmıştır. Bir modelin dikim öncesi, dikim ve dikim sonrası ve yükleme öncesi kontrolleri sonucunda verilerin toplanması ve analizi için istatistiksel proses kontrol teknikleri kullanılmıştır. Kontrol diyagramı, pareto diyagramı, neden sonuç diyagramları, X, R, P kontrol kartları hazırlanmış ve prosesin yeterliliği kontrol edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Tekstil, Konfeksiyon, Proses Kontrol, İstatistiksel Proses Kontrol, Kalite Kontrol
Metal filament içeren ipliklerden dokunmuş kumaşların performans özelliklerinin incelenmesi
Bu tez çalışmasında, ülkemiz tekstil sektörü açısından çok yeni ve katma değeri yüksek olan metal iplikli kumaşların tanıtılması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, öncelikle metal iplik ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Sonrasında aynı konstrüksiyonda dokunup aynı şekilde mamul edilen metal ipliksiz ve metal iplikli kumaşların teknik detayları ve test sonuçları karşılaştırılarak metal ipliğin kumaşta oluşturduğu farklılık ortaya konulmuştur. Çalışma değişik metal iplikli kumaşların incelenmesiyle bitirilmiştir. Çalışmanın sonunda ise, metal iplikli kumaşların tekstil sektörü açısından önemi vurgulanmış olup, daha sonra yapılacak olan çalışmalarla ilgili önerilerde bulunulmuştur.
Farklı lineer yoğunluk ve elastan oranlarında eğrilmiş pamuk ipliklerinin gömleklik kumaş özelliklerine etkisi
Tekstil endüstrisinde ürünlerin kullanım özellikleri üzerinde etkili olan başlıca faktörler lif (hammadde), iplik, kumaş yapı ve özellikleri ve uygulanan bitim işlemleri olarak sıralanabilir. Son yıllarda pamuk içerikli gömleklik kumaşlara olan ilgi artmaktadır. Pamuk lifi her ne kadar gömleklik kumaşlar için albenisi yüksek bir lif olsa da albeniliğinin daha da arttırılması için bazı üretim oynamaları kaçınılmazdır. Yeniliklerden bir tanesi, pamuk ipliğine elastan katılması ve belli yönde kumaşta bir esneklik sağlanması şeklindedir.Elastan kullanımının yanı sıra verilen dokuma özellikleri ve bitim işlemlerinin de gömleklik kumaş üzerinde oldukça farklı özellikler kazandırdığı bilinmektedir. Ütülenebilirlik veya ütü bozulmazlık gibi işlemlerde çeşitli apreler vasıtasıyla sağlanabilmektedir. Ayrıca kumaşın genel görünümünü verilen dokuma raporları ile değiştirmek de mümkünüdür. Bu iyileştirmeler yapılırken, yapılan her ek işlemin avantajının yanında dezavantajının da bulunulabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.Bu çalışmada 6 farklı grup kendi içinde ve diğer gruplarla olan özellikleri bakımından kıyaslanacaktır. Her 6 grupta genel olarak elastan oranı, atkı çözgü sıklıkları, %100 pamuk kullanımı, atkı çözgü numaraları ve örgü tipleri değiştirilip etkileri incelenmiştir. Bu çalışmada eldeki gruplardan oluşan kumaşlara yapılacak testler sayesinde grupların kendi içlerinde bulunan fiziksel test değerleri ile gruplar arası bulunan test değerleri istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır. Elde edilen test değerleri M&S ve işletmenin kendi içerisinde kullandığı standart test değerleri ile belirlenmiştir.
Bilgi ve erişim amaçlı bir tekstil web sitesinin tasarımı ve uygulaması
Bu çalışmanın web teknolojileri kullanılarak tekstil sektöründe çalışanlar, öğrenciler ve tekstil bilimine ilgi duyanlar için referans olacak temel bir kaynak olması amaçlanmıştır.Çalışma kapsamında kısaca tekstil bilimi, bilim ve teknoloji hakkında bilgi verilmiş daha sonra internet, internet tarihi ve gelişimi, web teknolojileri (HTML, ASP, CSS, JavaScript), web sitesi tasarımı (Photoshop, Dreamweaver, Flash) ve tekstil web sitesinin içeriği ve yapılan uygulamalar hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın sonunda ise web teknolojilerinin önemi bir daha vurgulanmış ve yapılacak böyle projeler için önerilerde bulunulmuştur.
Filament kesit şeklinin, sayisinin ve lineer yoğunluğunun POY ve tekstüre iplik özelliklerine etkisi
Günümüzde, sürekli filament iplik oluşumunda kullanılan iplik lineer yoğunluğu, filament kesit şekli ve ipliği oluşturan filament âdeti, gittikçe daha farklı şekil ve sayılarda üretim verisi olarak tercih edilebilmektedir. Bu üç parametrenin farklılaşması, üretim hammaddesi olan filamentin özelliklerini etkilediğinden, gerek üretilen iplik gerekse kumaş karakterleri bu durumdan etkilenmektedir.Bu çalışmada, filament lineer yoğunluğu, lif kesit şekli ve sürekli filament ipliği oluşturan filament sayılarındaki farklılıkların, yarı-kısmen oryante olmuş iplik (Partially oriented yarn-POY) ve tekstüre iplik karakteristiklerine olan etkisi incelenmiştir.
Farklı bitim (apre) işlemlerinin kumaş rengine olan etkisinin incelenmesi ve uygun tahmin modellerinin geliştirilmesi
Tez kapsamında, boyalı kumaşların CIELab değerlerine, çeşitli kimyasal apre uygulamaları ve bunların bazı çalışma parametrelerinin etkisi ile oluşturdukları renk farkı değerleri tespit edilmeye ve daha sonra farklı yöntemler kullanılarak tüm bu renk değerlerinin tahminine çalışılmıştır. Burada apreye bağlı renk değişiminin önüne geçilmesi için değişimi önceden bilebilmek amaçlanmıştır.Bu amaca yönelik olarak BERDAN Tekstil İşletmelerinde boyanarak alınan numunelere, Ç.Ü. alt yapısı kullanılarak apre işlemleri uygulanmış ve renk değerleri ölçülerek kaydedilmiştir. Renk ölçümlerin RealColor 1.3, hesaplamalarda CHROMA CMY tercih edilmiştir. Daha sonra uygun girdiler ve ölçülen-hesaplanan çıktılar ile YSA ve lineer regresyon tekniği kullanılarak tahmin modelleri oluşturulmaya çalışılmıştır. Tahmin modelleri 2106 veri üzerinden kurulmuştur. Regresyon modelleri için SPSS 15.0, YSA modelleri için ise NeuroSolutions 5.0 programları kullanılmıştır.Sonuç olarak kumaşa apre işlemi uygulanmadan yapısal özellikleri, boyama ve apre reçetesi ve orijinal L*, a*, b* değerleri bilinerek, apre sonrası CIELab değerleri ve süreçte meydana gelecek renk değişimleri tahmin edilebilmiştir.
Farklı iplik numaralarından örülmüş değişik örgü tiplerinin kumaşın fiziksel özelliklerine etkisi
Bu çalışmada, genel olarak örme işlemi ve esasları, örmenin dokumadan farkları, örme kumaş hataları, örme makineleri hakkında bilgiler verilmiştir. Örme kumaşın fiziksel özellikleri üzerinde durulmuş olunup bu özelliklerin kumaşa etkileri incelenmiştir. Çalışma kapsamında yuvarlak örme makinelerinde, Open-End (OE) Rotor ve penye ring iplikleri kullanılarak belirli ayarlarda süprem, interlok ve ribana örgülü kumaşlar üretilmiştir. Bu kumaşların; ilmek sıklığı, pilling, may dönmesi, patlama mukavemeti ve hava geçirgenliği özellikleri incelenmiştir.Bu deneysel işlemler sonucunda çıkartılabilecek en temel sonuç; örme kumaş özellikleri, elyaf, iplik, örme yüzey özellikleri ve terbiye işlemlerine kadar tüm işletme parametrelerinden etkilenmektedir.Penye sistemi ile üretilen iplikten elde edilen kumaşın Open-end rotor sistemiyle elde edilen kumaşa göre daha az boncuklandığı gözlenmiştir. Kumaşların patlama mukavemeti değerleri iplik üretim tipinden, iplik numarasından ve örgü tipinden etkilenmektedir. Örme yapısının kumaşın çekme özelliğine etkisinin araştırıldığı çalışmalarda, seyrek örgülerdeki çekmenin daha fazla olduğu belirtilmiştir. Kumaşlarda may dönmesi en çok süprem kumaşlarda görülmüştür.
PES/Vis/Lycra® içerikli atkı elastan dokumalarda çeşitli dokuma faktörlerinin kumaşın fiziksel ve mekanik özelliklerine etkisinin incelenmesi
Tez çalışması PES/Vis/Lycra® içerikli atkı elastan dokumalarda doku faktörlerinin kumaşın fiziksel ve mekanik özelliklerine olan etkisinin incelenmesini içermektedir. Doku faktörleri dokunun tipi, atkı numarası ve sıklığı olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda iki farklı atkı, yedi farklı doku tipi ve dört farklı atkı sıklığında kumaşlar dokunmuştur. Buna karşılık tespit edilecek kumaş özellikleri yıkama çekmesi (sanfor), sanfor öncesi ve sonrası sıklık, atkıda kısalma ve kıvrım, gramaj, kalınlık, kumaş eni, kopma mukavemeti ve uzaması, yırtılma mukavemeti, elastikiyet ve kalıcı uzama olarak ortaya konulmuştur. Dokuma performansının ve kumaş yapısının çözgü gerilimlerinden önemli ölçüde etkilendiği düşüncesiyle, belirlenen dokuma şartlarında, beş bölgede çözgü gerilimleri ölçülmüştür. Kumaş yapısal parametreleri ile gerilimin fonksiyonel ilgisi ortaya konarak detayları tez içerisinde tartışılmıştır. Çalışma planları çerçevesinde elde edilen verilerin istatistiksel analizleri yapılarak kumaş özelliklerini etkilemede dokuma faktörlerinin önem seviyesi de ayrıca belirlenmiştir. Teze özel çalışmanın asıl hedefini oluşturan husus, elde edilen verilerden hareketle bir dokunun bir birim alanında dokuma faktörlerine bağlı olarak, tanım ve tespiti kolaylıkla yapılabilir bir parametre olarak ?bağlanma noktası sayısı veya diğer bir deyişle birim alandaki ipliklerin kesişim sayısı? ile ölçme ve test etme yoluyla tespit edilen kumaş özellikleri arasındaki anlamlı fonksiyonel ilginin varlığı üzerinde analiz ve inceleme yapılmış ve bu hususta önemli ve başarılı sonuçlara ulaşılmıştır. Yapılan çalışmaların sonuçları detayları ilgili bölümlerde anlatılmıştır.
Polyester/viskon karışımlı open-end rotor iplik özelliklerinin yapay sinir ağları ve istatistiksel modeller kurularak tahmin edilmesi
Bu çalışmada polyester/viskon karışımlı open-end rotor iplik özelliklerininüretim yapılmadan önce tahmin edilebilmesine yönelik Yapay Sinir Ağları (YSA) veistatistiksel modellerin kurulması hedeflenmiştir.Bu amaçla yedi değişik karışım oranında üretilen şeritler open-end rotor iplikmakinasında dört farklı rotor hızında ve dört farklı numarada eğrilerek 112 farklıözellikte toplam 224 adet bobin üretilmiştir. Söz konusu bobinlerdeki ipliklerinfiziksel ve mekanik özellikleri (Kopma kuvveti, mukavemet, kopma işi, uzama,düzgünsüzlük, ince yer, kalın yer, neps, tüylülük) ilgili test cihazları ile ölçülmüştür.YSA'nın oluşturulması için NeuroSolutions paket programı kullanılançalışmada YSA modeli olarak ileri beslemeli, geriye yayılmalı, momentum öğrenmekuralının ve sigmoid transfer fonksiyonun uygulandığı modeller kullanılmıştır.Kurulan YSA modellerinde her iplik özelliği için ayrı olmak üzere en küçük hatayıveren model en başarılı model olarak seçilmiştir. İstatistiksel modellerin kurulmasıiçin Design Expert paket programı kullanılan çalışmada simpleks kafes tasarımyapılıp karışım*proses çapraz model oluşturulmuştur. Modellerden elde edilenregresyon denklemleri ile iplik özelliklerinin tahmin edilebilmesi sağlanmıştır.Çalışmanın sonucunda her iki modelin de iplik özelliklerini tahmin etmedekullanılabileceği, ancak YSA'nın istatistiksel modellere göre daha başarılı sonuçlarverdiği görülmüştür.
Kopolimer polyester esaslı yalancı büküm tekstüre prosesinde ürün tasarımı ve optimum üretim şartlarının belirlenmesi
Bu çalışmanın amacı; tekstüre prosesinde istatistiksel ve deneysel çalışmalar yapılarak, özel ürün piyasası için yüksek marjine sahip ticari olarak kabul edilebilir katyonik boyanabilir multikanallı tekstüre iplik tasarımını yapmaktır. Araştırmanın ana hedefi, tekstilde katma değeri yüksek ürün tasarımlarında Tepki Yüzeyi Metodolojisinin uygulanarak bilimsel ve optimal çözüme daha kısa sürede ulaşılmasını sağlamak ve gelecek çalışmalara ışık tutmaktır.
Farklı iplik üretim sistemleri ile eğrilmiş ipliklerin fiziksel özellikleri ve bobin boyama performansının incelenmesi
Çalışmada, ring, ring kompakt, open-end rotor ve vorteks (Murata Vortex Spinner) eğirme sistemleri ile üretilmiş ipliklerin kendine özgü yapı ve özelliklerinin, bobin boyama sonrası renk verimliliği üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, işletme şartlarında ve farklı iplik numaralarında ring, ring kompakt ve rotor eğirme sistemi kullanılarak % 100 pamuk karde iplikleri ve ring, kompakt, rotor ve vorteks eğirme sistemi kullanılarak da %100 pamuk penye iplikleri üretilmiş ve ipliklerin fiziksel özellikleri test edilmiştir. Üretilen ipliklerle sabit bobin yoğunluğunda (370 gr/dm3) yumuşak boya bobinleri oluşturulmuş, üniversal bobin boyama makinesinde, reaktif boyarmadde kullanılarak ve üç farklı konsantrasyonda boyama işlemleri tamamlanmıştır. Spektrofotometre cihazı kullanılarak, boyanmış ipliklerin CIELab (L*, a*, b*, c* ve h), renk farkı (?E) ve boyama kuvveti (K/S) değerleri belirlenmiştir. Daha sonra testler sonucu elde edilen veriler kullanılarak, SPSS paket programı yardımıyla çeşitli istatistiksel test ve analizler (K-S ve Runs testi, varyans, regresyon ve korelasyon analizleri) gerçekleştirilmiş ve (K/S) değerlerinin tahmin edilmesini sağlayacak uygun regresyon modelleri oluşturulmuştur.Sonuç olarak, spektrofotometrik ölçümler ve istatistiksel analiz sonucunda rotor ve vorteks ipliklerinin ring ve kompakt ipliklere nazaran daha koyu renkte boyandığı ortaya çıkarılmıştır. İplik numarasının, hidrofilite ve bobin sertlik değerinin, iplik tüylülüğünün ve düzgünsüzlüğünün renk üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir.
Farklı eğirme sistemleriyle oluşturulmuş % 100 pamuktan eğrilmiş ipliklerin fiziksel özellikleri ve bobin boyama performansının incelenmesi
Çalışmada, ring, kompakt, open-end rotor ve vorteks (Murata Vortex Spinner) eğirme sistemleri ile üretilmiş ipliklerin kendine özgü yapı ve özelliklerinin, bobin boyama sonrası renk verimliliği üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, işletme şartlarında ve farklı iplik numaralarında ring, kompakt ve rotor eğirme sistemi kullanılarak % 100 pamuklu karde iplikleri ve ring, kompakt, rotor ve vorteks eğirme sistemi kullanılarak da %100 pamuklu penye iplikleri üretilmiş ve ipliklerin fiziksel özellikleri test edilmiştir. Üretilen ipliklerle sabit bobin yoğunluğunda (370 gr/dm3) yumuşak boya bobinleri oluşturulmuş, üniversal bobin boyama makinesinde, reaktif boyarmadde kullanılarak ve üç farklı konsantrasyonda boyama işlemleri tamamlanmıştır. Spektrofotometre cihazı kullanılarak, boyanmış ipliklerin CIELab (L*, a*, b*, c* ve h), renk farkı (ΔE) ve boyama kuvveti (K/S) değerleri belirlenmiştir. Daha sonra testler sonucu elde edilen veriler kullanılarak, SPSS paket programı yardımıyla çeşitli istatistiksel test ve analizler (K-S ve Runs testi, varyans, regresyon ve korelasyon analizleri) gerçekleştirilmiş ve (K/S) değerlerinin tahmin edilmesini sağlayacak uygun regresyon modelleri oluşturulmuştur. Sonuç olarak, spektrofotometrik ölçümler ve istatistiksel analiz sonucunda rotor ve vorteks ipliklerinin ring ve kompakt ipliklere nazaran daha koyu renkte boyandığı ortaya çıkarılmıştır. İplik numarasının, hidrofilite ve bobin sertlik değerinin, iplik tüylülüğünün ve düzgünsüzlüğünün renk üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir.
PES/VIS/EA (polyester/vıskon/elastan) içerikli kumaşlarda atkıda kullanılan viskon filamentinin kumaş performans özelliklerine etkilerinin araştırılması
Bu çalışma tekstilde dış giyim olarak tercih edilen Polyester/Viskon/Elastan (PES/VIS/EA) kumaşlar üzerinde yapılmıştır. Çalışmada kumaştaki elyaf çeşidi sabit tutularak, atkıda floş ipliği kullanılmıştır. Bu şekilde kumaşın albenisini artırmak hedeflenmiştir. Aynı zamanda üretici için de standart PES/VIS/EA kumaşa göre katma değeri daha yüksek değerde kumaş üretimi hedeflenmiştir.Çalışmada, öncelikle polyester, viskon ve elastan elyafı hakkında genel bilgiler verilmiş, ardından standart PES/VIS/EA kumaşlar ile atkısı floşlu numunelerin üretim şekilleri ve test sonuçları değerlendirilerek daha sonraki çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.
Elastan içerikli iplik üretmek üzere modifiye edilen ring makinesinda üretim değişkenlerinin optimizasyonu ve iplik kalitesi üzerindeki etkisi
Son yıllarda gerek tüketici taleplerinin gerekse endüstriyel alanda kullanılan tekstil ürünlerin değişmesi tekstil endüstrisinde de yeni ürünlerin elde edilebilmesi ihtiyacını ortaya çıkartmıştır. Bu ihtiyaç, değişik yapı ve özelliklerde lifler kullanılarak değişik tekniklerle farklı yapılarda ipliklerin üretilmesine yönelik çalışmaları arttırmış ve sonuçta çok değişik yapı ve özellikte iplikler üretilmeye başlanmıştır. Günümüzde katma değer noktasında klasik-konvansiyonel ipliklerde düşüş görülmekte ve bu tür ipliklerin yerini farklı görüntü ve özellikte üretilen iplikler almaktadır. Bu iplik türlerinden birisi de özlü iplik yapılarıdır. Özlü iplik, merkezde bulunan bir öz/çekirdek üzerine sarılan kesikli liflerden oluşan iplik yapısıdır. Özlü iplik, bu iki farklı özellikteki bileşenin özelliklerinden aynı anda optimum ölçüde yararlanabilmek için geliştirilmiş iplik yapısı olarak da bilinmektedir.Bu çalışmada, klasik düz iplik üretimi yapan bir ring iplik eğirme makinesi, özlü iplik üretmek üzere modifiye edilmiştir. Makine üzerinde tamamen servo motor kontrollü bir elastan besleme sistemi kullanılmıştır. Kullanılan motorlar, motor sürücü tarafından bilgisayar aracılığı ile kontrol edilmektedir. Kullanım kolaylığı bakımından Türkçe olarak yapılan bir yazılım ile, kontrol bilgisayarı ekranından belirli parametreler girildiğinde, istenilen özellikte iplikler tam otomatik olarak üretilebilmektedir. Yapılan tasarımdaki temel amaç, var olan ithal sistemlerin yerini alabilecek yerli bir sistemi geliştirerek tekstil sektörüne kazandırmaktır. Daha sonra makine üzerinde, çeşitli üretim parametreleri değiştirilerek, farklı özelliklerde elastan özlü kor iplikler üretilmiştir. Bu ipliklere çeşitli kalite testleri uygulanarak, üretim değişkenlerinin iplik kalitesi üzerine etkileri araştırılmıştır. Elde edilen sonuçların, Design Expert paket programı yardımıyla istatistiksel analizleri de yapılmıştır.
Tekstil terbiye işletmelerinde ramöz makinasında enerji tasarrufu
Bu çalışmanın amacı enerji yoğun bir sektör olan tekstil sanayinde, enerjinin en çok kullanıldığı bölümlerden biri olan boya terbiye dairesinde, ramöz makinasında kullanılan enerjiyi minimize etmektir.Kurutma, apre ve fikse amaçlı kullanılan ve konveksiyon kurutma metoduyla çalışan ramöz makinasında bu işlemleri yapmak için kullanılan hava debisini, minimum seviyeye düşürerek birbirinden farklı kumaşlarla deneyler yapılmıştır.Deneysel çalışmalarda üretimin düşmemesi ve kumaştaki kalite şartlarının bozulmaması şart olarak alınmıştır.Her bir deneyden sonra deney sonuçlarını gösteren çizelgeler hazırlanmış ve sonuçlar yorumlanmıştır.
Tekstilde pamuğun standardizasyonunun önemi üzerine bir araştırma
Pamuk, Dünya'da ve Türkiye'de tekstil sektörü için önemli bir hammaddedir. Bir doğal lif olan pamuğun gelişen teknoloji ile önemi daha da artmış ve standardizasyonu daha da önemli hale gelmiştir. Pamuğun standardizasyonu ile Türkiye'de ve Dünya'da aynı dili konuşmak, küresel pamuk birliğinin sağlanması, üretimin seri ve anlaşılır olması, pamuk pazarında rekabet edilebilir konuma gelmek ve ülke ekonomisine katkı sağlamak amaçlanmıştır. Başta ABD olmak üzere dünyadaki diğer ülkeler ve Türkiye pamukta standardizasyon çalışmaları yapmış ve bu standartları uygulamaya başlamıştır. Günümüzde pamuğun standardizasyonu üzerine çalışmalar devam etmektedir.Bu çalışmada Dünya'da ve Türkiye'de uygulanan pamuk standardizasyonu incelenmiş ve konuyla ilgili değerlendirmeler yapılmıştır.Anahtar Kelimeler: pamuk, standardizasyon, verimlilik, pamuk balyaları, tekstil
Değişik yöntemlerle elde edilmiş dokunmamış kumaşların (nonwoven) aşınma-sürtünme ve yüzey özelliklerinin incelenmesi
Tüketiciler satın alınacak bir kumaş ya da giysi için karar verirken kumaşa dokunarak değerlendirme yapmaktadırlar. Hızlı ve pratik olan bu yöntem, kumaş üretim sürecinde de kullanılmakta ancak, karar verme şeklinin subjektif olması sebebiyle ciddi kalite varyasyonlarına sebep olabilmektedir. Bu nedenle tutum açısından birbirine benzeyen kumaşlar üretebilmek ve bunun sürekliliğini sağlayabilmek için subjektif değerlendirmeler yapılması ve bunların objektif ölçümlerle desteklenmesi gerekmektedir. Bu noktadan hareketle, kumaş duyusal özelliklerin objektif değerlendirmelerle belirlenmesi için herkes tarafından aynı şekilde anlaşılıp uygulanabilen, basit ve pratik standart yöntemlerin geliştirilmesi ihtiyacı doğmaktadır.Bu çalışmada, yatay platform prensiplerine göre çalışan sistemin tasarımı yapılmış ve prototip imalatı gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında tekstilde son yıllarda hızlı bir gelişim gösteren dokunmamış kumaş numunelerinin sürtünme davranışları incelenmiştir. Gramaj, lif cinsi, ve bitim işlemlerine göre gruplandırılmış dokunmamış kumaş numunelerine farklı sürtünme yüzeyleri esas alınarak deneysel çalışmalar yürütülmüştür. Sürtünme özellikleri incelenen dokunmamış kumaşların sürtünme davranışları ile aşınma durumu ve yüzey özellikleri arasındaki ilişkiler incelemeye çalışılmıştır. Elde edilen veriler kullanılarak Design Expert paket programı yardımıyla istatistiksel analizleri gerçekleştirilmiştir.
Güneydoğu Anadolu bölgesinden elde edilen pamuklardan üretilen ipliğin kalite özelliklerine eğirme makinesi parametrelerinin etkisi
Tekstil sektöründe nihai ürünün kalitesini ve performansını iplik ve iplik hammaddesi oluşturmaktadır. Günümüzde en çok kullanılan iplik hammaddesi ise pamuktur, Türkiye de son yıllarda Güneydoğu Anadolu Bölgesi pamuk üretim alanlarının genişliği ve pamuk üretim miktarı ile dikkat çekmektedir. Bu bölgede en çok pamuk üretilen illerin başında ise Diyarbakır gelmektedir.Bu çalışmada hammadde olarak tekstilde en çok kullanılan elyaf olan Diyarbakır bölgesinde üretilmiş pamuk elyafı kullanılarak Ring ve Open-End Rotor Eğirme sistemlerinde, karde ve penye iplikler üretilmiştir. Ring eğirme sisteminde üretim hattı, bilezik çapı ve kopça ağırlığının iplik özelliklerine etkisi incelenmiştir, Open-End Rotor eğirme sisteminde ise üretim hattı, iplik numarası, rotor çapı ve navelin iplik özelliklerine etkisi incelenmiştir. Elde edilen test sonuçları SPSS 11.5 paket programında istatistiksel analiz yöntemiyle analiz edilmiş olup, üretim parametrelerinin iplik özelliklerine ne gibi etkileri olduğu araştırılmış ve Dünya genelindeki istatistiklerle karşılaştırması yapılmıştır.
Melanj elyaf karışımlarında renk değerlerinin yeni bir algoritma geliştirilerek tahmin edilmesi
Bu çalışmada, farklı renkteki polyester ve viskon elyafının karışımlarıyla oluşturulan melanj renkli şeritlerin, karışımındaki elyafların renk değerlerinin yeni bir algoritma geliştirilerek üretim yapılmadan önce tahmin edilebilmesi hedeflenmiştir.Bunun için Kıvanç Tekstil Sanayi ve Tic. A.Ş. işletmesinden beş farklı renkte (siyah, beyaz, sarı, kırmızı, mavi) viskon ve polyester elyafı alınmıştır. Bu renkli elyaflar farklı oranlarda iki, üç ve dört renkli olarak karıştırılmıştır. Renkli elyaflar, Mikrotoz Çer-Çöp Analiz (SDL MDTA 3) makinasında karıştırılarak 5'er gramlık melanj renkli toplam 1044 adet şerit üretilmiştir. Üretilen melanj renkli şeritlerin renk değerleri Minolta CM 3600 D spektrofotometresinde ölçülmüştür.Renk tahmini için tristimulus renk eşleme algoritmasında Stearns-Noechel modeli esas alınmıştır. Bu modeldeki M katsayısını hesaplamak için yeni bir algoritma geliştirilmiştir. Bu algoritma ile her karışım için 400 ? 700 nm (10 nm aralıklarla) aralığında toplam 31 adet M katsayısı hesaplanmıştır. Ölçülen renk değerleri ile hesaplanan renk değerleri arasındaki ortalama renk farklığı ?E = 0.98 CIELab birimi olarak bulunmuştur.Sonuç olarak melanj renkli elyaf karışımı yapılmadan, karışımı oluşturan elyafların renk değerleri tahmin edilebilmiştir.Anahtar Kelimeler: Melanj Renk, Viskon, Polyester, Renk Ölçümü, Stearns-Noechel
Ring iplik eğirme makinesi için elektronik kontrollü şantuk sisteminin geliştirilmesi ve şantuklu iplik özelliklerinin incelenmesi
Son yıllarda, tüm dünyada tekstil sektöründe rekabet artmaktadır. Türk tekstil sanayisinin yükselen rekabet şartlarında varlığını koruması ve geliştirebilmesi için katma değeri yüksek, moda ve markalaşmaya yönelik ürünler üretmeye gereksinimi vardır. Bu bağlamda, fantezi iplikler önem kazanmaktadır. En yaygın fantezi ipliklerden biri şantuklu ipliklerdir. Özellikle ring iplik eğirme makinesinde üretilen şantuklu iplikler, düz kumaşlara çok değişik görsel etkiler kazandırmakta ve rekabette öne geçmek için iplik üreticisine esneklik sağlamaktadır.Günümüzde, ring iplik eğirme makinesinde şantuklu iplik üretiminin temel prensibi, düz iplik üretimi sırasında ana çekimi aralıklı olarak belli sürelerde değiştirmektir. Bu çalışma kapsamında, geleneksel bir ring iplik eğirme makinesinin üzerine, sonradan kurulabilecek elektronik kontrollü bir ek şantuk donanımı tasarlanmış ve kurulumu gerçekleştirilmiştir. Bu donanım kurulurken, makine üzerinde mekanik değişiklikler yapılmış, orta/arka çekim silindirlerine servo motorlar bağlanmış, servo motorları kontrol etmek için başlıca PLC, sürücü, enkoder parçalarından oluşan elektrik ve elektronik sistem kurulmuş, sisteme bir kişisel bilgisayar bağlanmıştır. Sisteme veri girişi yapmak, şantuklu iplik tasarlamak için kullanılacak bir bilgisayar arayüz yazılımı ve verileri işleyerek hareket sinyallerini üretecek bir PLC yazılımı hazırlanmıştır. Kurulumu yapılan bu ek şantuk donanımı kullanılarak, hazırlanan bir deney tasarımı çerçevesinde şantuklu iplik örnekleri üretilmiş, kalite kontrol testleri yapılmış, elde edilen veriler SPSS 15.0 ve Design Expert 6.01 istatistik paket programları kullanılarak analiz edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Şantuklu iplik, Ek şantuk donanımı, Ring iplik eğirme makinesi,Otomasyon
Boya terbiye işletmesinde üretim planlama ve optimizasyon
Bir tekstil işletmesinde üretim planlaması, üretim yönetiminde önemli bir fonksiyondur.İplik ve dokuma işletmelerinde üretimde kapasite artışı fason(dışarı yaptırma)üretimle rahatlıkla sağlanabilmekte iken aynı durum boya-terbiye için söz konusu değildir. Kumaşlarda istenilen en, gramaj, renk, tuşe v.b özellikleri tutturma zorluğundan her işletme kendi kumaşlarının terbiyelerini kendi bünyesinde yapmak istemektedir. Bu çalışmada orta ve kısa dönemli planlama esas alınarak Tekstil Boya-Terbiye İşletmesinde kumaşların satışından elde edilen kar maksimize edilecek şekilde optimum üretim miktarının bulunması hedeflenmiş ve doğrusal programlama yöntemiyle sonuca ulaşılmıştır. Ayrıca tekstil işletmelerinin değişken talebe daha uygun olduğu ispatlanmış, simülasyon yöntemiyle değişken talep altında farklı kumaş türlerine göre maliyet ve süre hesaplanmıştır. Analiz sonucu elde edilen sonuçların işletmenin üretim yönetimine karar vermesinde kolaylık olacağı düşünülmektedir.Anahtar kelimler: Üretim Planlama ve Kontrol, Tekstil, Boya-Terbiye İşletmesi, Doğrusal Programlama, Simülasyon