Green marketing
74 theses under this subject heading
Pazarlama ve tüketim toplumuna eleştirel bir bakış: Tüketim karşıtlığına ilişkin nitel bir model
Yakın zaman içinde meydana gelen birçok protesto, demokratikliği ve etikselliği sorgulanan sistemlere karşı çıkan toplulukların varolduğunu tekrar göstermiştir. Bu topluluklar, kimi zaman AVM inşaatı için ağaçların kesilmesine karşı çıkmakta, kimi zaman toplu taşıma fiyatlarının artışını protesto etmekte, bazen de kapitalist dünyanın hükümdarları olduğu düşünülen %1'lik kaymak kesimin alanlarını işgal etmektedir. Bu hareketlerin önemli bir bölümünü ise tüketici hareketi oluşturmaktadır. İşte bu çalışma; tüketimin, zararlı, yok eden, küçük düşürücü ve ayrıştıran yönüne karşı çıkan özgün bir grubu—tüketim karşıtlarını—inceleme yoluyla toplumsal/sürdürülebilir Pazarlama nosyonuna katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Temellendirilmiş Kuram isimli nitel metodolojiden faydalanılarak yürütülen araştırma, Türkiye'de farklı illerde yaşayan ve farklı jenerasyon ve altyapılara sahip tüketim karşıtlarının, baskın pazarlama ve tüketim sisteminin özelliklerinin farkında olan bireyler olduğunu ve bu bireylerin tüketime benzer şekilde baktıklarını ortaya koymaktadır. Araştırma sonucunda beliren model, tüketim karşıtlarının dönüşüm, amaç ve davranışlarını tüm yönleriyle açığa vurmaktadır. Araştırma sürecinin işletme ve pazarlama yönetimine sağladığı yol haritası, üretilen ürünlerin, fonksiyonalite, rasyonel değer, verimlilik ve etik değer ölçüleri gözetilerek geliştirilmesi ve fiyatlandırılmasına işaret etmektedir. Bu yol haritasına göre etik olmayan imaj inşası ve etik olmayan tutundurma faaliyetleri de pazarlama tarafından artık bir kenara bırakılmalıdır. Tüketim karşıtlarının nitelikli insan kaynağı özellikleri taşıdıkları görülmekte, farkındalığı yüksek ve etik değerler ile hareket ettiği düşünülen bu bireylerin toplumsal gelişme yolunda kilit oyuncu rolleri üstlenebileceği anlaşılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Kapitalizm, Pazarlama, Tüketim karşıtlığı, Tüketim toplumu
Tüketicilerin yeşil ürün satınalma eğilimlerinin belirlenmesi Dumlupınar Üniversitesinde bir araştırma
Doğal çevrenin korunması ve yeşil pazarlama hakkındaki gelişmelerin incelenmesi ve tüketicilerin çevreci bilgi, endişe, algılanan tüketici etkinliği ve çevre bilinçli tüketici davranışları ile yeşil ürün satın alma davranışları arasındaki ilişkilerin varlığının sorgulanması bu araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışmada öncelikle çevrecilik ve yeşil pazarlama incelenmekte daha sonra ise bu iki olgunun etkilerinin görüldüğü tüketicilerin çevreci tutumları ve satınalma davranışları arasındaki ilişkiler incelenmektedir. Çalışmanın son bölümünde ise tüketicilerin çevreci satınalma davranışlarının araştırma sonuçlarına yer verilmektedir.
Yeşil pazarlama faaliyetlerinin tüketiciler üzerindeki etkileri ile ilgili bir uygulama
Küreselleşme, teknolojik ilerleme, nüfus artış hızı ve tüketici beklentileri işletmeler arası rekabetin artmasına neden olmuştur. Bu artış aynı zamanda çevre kirliliğini artırmıştır. Bu artış gün geçtikçe artan çevre sorunlarını tetiklemiş ve gelecek nesiller için yaşanabilir bir dünya bırakma konusunda endişeler artmıştır. Doğal kaynakların kıt olması nedeniyle zaman içinde tüketiciler, devlet çevresel duyarlılığı yüksek kuruluşlar duyarlılık göstermeye başlamışlardır. Bu duyarlılık tüketicilerin çevre dostu yeşil ürün satın almalarıyla yeşil pazarlama uygulamaları doğmuştur. Yapılan bu çalışmanın amacı tüketicilerin çevre duyarlılığı, yeşil pazarlama ve tüketici satın alma kararı arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Bu amaçla Kütahya ili SERA alışveriş merkezinde 210 tüketiciye gönüllülük esasına göre ulaşılmıştır. Elde ettiğimiz bulgularla çevre duyarlılığı ile tüketici satın alma kararı arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkileri tespit edilmiştir. Ayrıca, yeşil pazarlama ile tüketici satın alma kararı arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkileri tespit edilmiştir. Demografik değişkenlerden cinsiyet ile çevre duyarlılığı, yeşil pazarlama ve tüketici satın alma kararı arasında anlamlı farklılığa rastlanmamıştır. Demografik değişkenlerden medeni durum ile çevre duyarlılığı ve tüketici satın alma kararı arasında anlamlı farklılık tespit edilmişken yeşil pazarlama ile arasında anlamlı farklılığa rastlanmamıştır. Ayrıca tüketicilerin çevre dostu ürünleri satın almak istediklerinde %21,15 daha fazla ödeme yapacakları tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yeşil pazarlama, Çevre Duyarlılığı, Tüketicinin Satın alma Kararları
Yeşil pazarlama aracılığıyla, kurumsal kimlik oluşturmada sürdürülebilir tasarım; Yeşil üniversite örneği: DPÜ
Bu araştırma grafik tasarım alanında kurumsal kimlik oluşturma ve değiştirme sürecinde yeşil pazarlama, sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir tasarım kavramlarından nasıl faydalanılacağını içermektedir. Araştırmanın amacı, sosyal sorumluluk, farkındalık oluşturma ve toplum bilinci kazandırma konusunda özellikle üniversiteler gibi kurumların önemine dikkat çekmeye çalışmaktır. Ayrıca dünya'daki "yeşil üniversite" örneklerinden ve Türkiye'deki sürdürülebilir faaliyetlerden yola çıkarak yeni bir "yeşil üniversite" örneği hazırlamaktır. Bu araştırmada güvenilir bilgilere ulaşmak için birinci elden veri elde etme yöntemi ile kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda, yeşil pazarlama, kurumsal kimlik, sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir tasarım kavramları detaylı olarak incelenmiştir. Bunun yanı sıra, Dünya'daki "yeşil üniversite" örnekleri ile Türkiye'de bu anlamda çalışma yapan üniversiteler araştırılmış, katkıları örnekler üzerinden ele alınmıştır. Araştırmanın uygulama kısmında, Dumlupınar Üniversitesinin kurumsal kimliği değiştirilmiş ve sürdürülebilir olarak yeşile dönüştürülmüştür. Yapılan çalışmalar %100 geri dönüştürülmüş kağıtlara basılmış ve bu kağıtların çevreye olan yararları rakamsal değerlerle verilmiş, elde edilen tüm veriler ve uzun vadede elde edilebilecekler bir araya getirilmiştir. Araştırmada bir üniversitenin kurumsal kimliği ile kurum içi uygulama kısmında dönüştürülebilir kağıtları kullanmaları durumunda doğaya zarar verilmemesine; sera gazı üretimi, araba yolculuğu, atık madde, ağaç, su ve enerji tüketiminin azaltılmasına büyük katkı sağlayacağı anlatılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yeşil Pazarlama, Sürdürülebilir Tasarım, Kurumsal Kimlik, Yeşil Üniversite.
Tüketicilerde yeşil pazarlama algısı: Gaziantep'te bir araştırma
Dünyada özellikle son yıllarda etkisini artıran küresel ısınma, çevresel tahribat, salgınlar ve doğal kaynakların yok olması gibi telafisi pek mümkün olmayan felaketler sürdürülebilirlik ve çevre gibi konuları ön plana çıkarmıştır. Çevrenin korunması ve sürdürülebilir bir ekolojik yaşamın sağlanması ancak ve ancak insanların tüketim kültürünün değişmesiyle mümkün olabilir. Çünkü insanlar tüketim faaliyetlerini arttırdıkça bir yandan da ekolojik çevreyi tüketme hızları da ivme kazanmıştır. Bu sebeplerden dolayı son yıllarda yeşil pazarlama kavramı önem kazanmıştır. Bu çalışmanın amacı yeşil pazarlamanın tüketici davranışları üzerindeki etkisini ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda Gaziantep ilinde yaşayan 382 adet tüketiciye nicel analiz tekniklerinden anket uygulanmıştır. Tüketicilerden toplanan verilere faktör analizi uygulanarak boyutlar elde edilmiştir. Bu veriler daha sonra Yüzde – Frekans Analizi, Independent T Testi, One Way ANOVA ve Korelasyon Analizi gibi parametrik testlere tabi tutularak bulgular elde edilmiştir. Araştırmanın sonucunda; tüketicilerin yeşil pazarlama algısının orta düzeyde olduğu görülmektedir. Ayrıca yeşil pazarlama boyutlarının tüketicilerin demografik özelliklerine göre genel anlamda farklılık göstermediği ancak yeşil bilgi ve yeşil farkındalık boyutlarının tüketicilerin demografik özelliklerine göre farklılaştığı görülmüştür. Bu bağlamda tüketicilerin eğitim düzeyleri, yaşları ve gelir durumları arttıkça, yeşil farkındalık ve yeşil bilgi boyutları başta olmak üzere yeşil pazarlamaya yönelik tüketici algılarının da doğru orantılı bir şekilde arttığı görülmektedir. Dolayısıyla tecrübe, eğitim ve refah gibi hususların yeşil pazarlama algısı üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra evli tüketicilerin yeşil pazarlama algısının yüksek olmasının sebebi de sorumluluk duygusuna bağlı olduğu şeklinde yorumlanabilir. Ayrıca erkeklerin kadınlara göre yeşil tüketim algısının yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Bu sonuçlar kapsamında çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Yeşil pazarlama, tüketiciler, yeşil pazarlama algısı
Müşterilerin yeşil (çevreci) işletmelere yönelik kurumsal itibar algısı üzerine bir araştırma
Küresel ısınmanın hayatımıza birçok açıdan tesir ettiği son yıllarda çevre ile ilgili konular, tüketicilerin karar süreçlerinde de etkisini göstermektedir. Tüketicilerin çevre konusunda farkındalık düzeyinin yükselmesi ve işletmelere yönelik beklentilerinin artması üzerine birçok işletme üretim sürecini yeşil pazarlama anlayışına uygun olarak yürütmeye başlamıştır. Bazı işletmeler ise çevreci uygulamalarını üretim düzeyinde bırakmamakta, işletmenin tüm fonksiyonlarını yeşil bir anlayışla yönetmeyi tercih etmektedirler.Yeşil uygulamalar dünyanın sürdürülebilirliği için hayati önem arz ederken, kurumsal itibar da işletmelerin sürdürülebilirliği için vazgeçilmez bir değerdir. Paydaşların kuruma dair algılamaları ve değerlendirmelerinin bir yansıması olan kurumsal itibarın kazanılması ve korunması oldukça zordur. Bu çalışmada günümüz işletmeleri için oldukça önemli olan kurumsal itibar ile yeşil uygulamaların ilişkisini incelemek amaçlanmıştır.Müşterilerin kurumsal itibar algısında çevreci faaliyetlerin etkisi olup olmadığını incelemek üzere çevreci ürün ve projelerinin görünürlüğü yüksek iki banka ve bu bankalar ile karşılaştırılmak üzere çevreci ürün ve projeleri olmayan iki banka daha belirlenmiş, bu dört bankanın müşterileri üzerine bir araştırma yapılmıştır. Araştırma bulguları yorumlandığında, müşterilerin çevreci işletmelere yönelik kurumsal itibar algısının farklılaşmadığı ve bankacılık sektöründeki çevreci faaliyetlere ilişkin farkındalık düzeyinin düşük olduğu görülmüştür.
Yeşil tedarik zinciri yönetimi uygulamalarının firma performansı üzerine etkilerinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı; yeşil tedarik zinciri uygulamalarının çevresel sürdürülebilirlik performansları üzerine etkilerinin incelenerek etkilerinin açığa çıkarılması ve çevresel sürdürülebilirlik performanslarının işletme performansları ile ilişkisinin yönü belirlenerek işletmeleri ve araştırmacıları yönlendirmesi hedeflenmiştir. Çalışmada öncelikli olarak yeşil tedarik zinciri yönetimine ilişkin olarak literatür araştırılması yapılmış olup, ardından Türkiye'nin en büyük sanayi odalarından olan İstanbul Sanayi Odası'nın yapmış olduğu İSO 1.000 listesinde ki imalatçı işletmeler ile Gaziantep ili ve çevresinde yerleşik imalatçı işletmeler ile anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışmasında sektör farkı olmaksızın 386 firma anketin tamamını doldurarak destek olmuştur. Anketlerden elde edilen veriler ışığında SPSS paket programı kullanılarak, korelasyon ve hiyerarşik regresyon yapılarak son bölümde paylaşılmıştır. Yapılan analizler ışığında yeşil tedarik zinciri yönetimi uygulamaları ile çevresel sürdürülebilirlik performansları arasında güçlü bir korelasyon olduğu, operasyonel ve ekonomik performans ise özellikle finansal ve pazar performanslı ile pozitif etkilediği analiz edilmiştir
Çevresel bilinç, çevrecilik ve yeşil pazarlama karması faaliyetlerinin yeşil satın alma davranışına ve bağlılığa etkisi
Küresel çevresel değişimler, yüksek nüfus artışı ve çoğalan tüketim ile beraber hızlanmıştır. İşletmelerin kaynak ihtiyaçlarının artması, fosil yakıt tüketiminin yükselmesi ve sera gazı etkisinin kritik seviyelere ulaşması ekolojik kirlilik ve iklim değişikliğini kritik seviyelere taşımıştır. Bu gerçekler, ulusal ve uluslararası yasa yapıcı organlara, karar alma kuvvetine sahip grup ve kuruluşlara, işletmelere ve hatta bireylere büyük görevler yüklemektedir. Günümüzde çevreye duyarlı işletmeler, yeşil pazarlama faaliyetlerine gösterdikleri önem derecesinde ve çevresel bilinç sahibi tüketici sayısının artışıyla uzun dönem kar artışı sağlayabilecek ve geleceğin işletmesi olabileceklerdir. Bu bakış açısıyla mevcut çalışma; çevresel bilinç düzeyi, çevrecilik ve yeşil pazarlama karması faaliyetlerinin yeşil tüketim davranışına, tatmine ve bağlılığa etkisi hakkında bir öngörü sağlamayı amaçlamaktadır. Perakende sektörü tüketicilerinden oluşan 629 kişilik bir örneklem, yüz-yüze anket yöntemi ile incelenmiştir. Çalışmanın sonucuna göre; yeşil pazarlama karması faaliyetlerinden "yeşil tutundurma" hariç tamamının "tutum" ve "niyet" üzerinde etkisi olduğu bulunmuştur. Çevreciliğin de "tutum" ve "niyet" üzerine etkisi bulunmaktadır. "Çevresel biliç düzeyinin" tutum" ve "niyet" üzerine etkisi ise, faktörlerinin bir bölümü tarafından desteklenirken, bir bölümü tarafından desteklenmemiştir. Satın alma niyetinin büyük bölümü davranışa dönüşmüştür. Yeşil tüketicilerin %91 gibi büyük oranının satın alma sonrası tatmine sahip olduğu belirlenmiş olup, tatmin sonrası bağlılık oranı ise %65 bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Çevresel bilinç, çevrecilik, iklim değişikliği, çevre kirliliği, yeşil pazarlama karması
Müşteri deneyimi, deneyimsel değer ve yeşil davranışlara karşı tutumun tekrar ziyaret niyetine etkisinin belirlenmesi: Yeşil imajın düzenleyicilik ve aracılık rolü
İnsanlar, gelişen teknoloji ve beraberinde getirdiği standartların değişmeye başlaması ile birlikte, var olan istek ve ihtiyaçlarını da değiştirmeye başlamıştır. Bu değişimler, işletmelerde, kendilerini rakiplerinden ayıran ve rekabet avantajı elde edecek yeni stratejiler geliştirmesine neden olmuştur. Geliştirilen stratejilerde, üzerinde durulan en önemli husus, müşterilerin tekrar ziyaretini sağlayarak satış beklentilerini arttırmak ve olumlu bir işletme imajı oluşturmaktır. Benzersiz ve eğlenceli deneyimlerin yardımıyla müşterileri elde tutmak, çevre dostu tutum ve imajlarla tekrar ziyaretlerini sağlamak önemli bir pazarlama stratejisi haline gelmiştir. Bu sebeple deneyimlerin yeşil davranışlara karşı tutum ve tekrar ziyaret etme niyeti arasındaki ilişkide yeşil imajın etkisi araştırılmak istenmiştir. Araştırmanın evreni olarak Türkiye'de faaliyet gösteren yeşil etiketli oteller seçilmiştir. Yapılan analizler neticesinde müşteri deneyim boyutlarının kısmen deneyimsel değer boyutlarını pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkilediği görülmüştür. Deneyimsel değerin ise kısmen yeşil davranışlara karşı tutumu pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkilediği tespit edilmiştir. Yeşil davranışlara karşı tutum, tekrar ziyaret etme niyetini benzer şekilde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı etkilediği görülmüştür. Ayrıca her iki değişken arasında yeşil imajın aracı ve düzenleyici rolü ispatlanmıştır.
Yeşil reklamlara yönelik tutumun yeşil ürün satın alma niyetine etkisinde çevresel sorumluluğun aracılık rolü: Y kuşağı üzerine bir araştırma
Bu çalışmada yeşil reklamlara yönelik tutumun yeşil ürün satın alma niyetine etkisinde çevresel sorumluluğun aracılık rolü araştırılmıştır. Çorum nüfusuna kayıtlı 794 katılımcıya yeşil reklamlara yönelik tutum, çevresel sorumluluk ve yeşil ürün satın alma niyetini ölçmeye yönelik 17 ifade, demografik özelliklere ilişkin 5 ifadeyi içeren anket uygulanmış, elde edilen veriler SPSS 25.0 ve Amos 22.0 programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, yeşil reklamlara yönelik tutum ve alt boyutlarından reklama yönelik genel tutum ve reklam algısının çevresel sorumluluğu pozitif yönlü ve anlamlı etkilediği, reklama ve reklam veren firmaya güvenin çevresel sorumluluğu etkilemediği saptanmıştır. Yeşil reklamlara yönelik tutum ve alt boyutlarından reklam algısının yeşil ürün satın alma niyetini etkilediği, reklama ve reklam veren firmaya güven ile reklama yönelik genel tutumun satın alma niyetini etkilemediği belirlenmiştir. Yeşil reklamlara yönelik tutumun yeşil ürün satın alma niyetine etkisinde çevresel sorumluluğun aracılık rolü olduğu belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Yeşil reklam, çevresel sorumluluk, yeşil ürün satın alma niyeti, Y kuşağı.
Sosyal pazarlama ve kampanya yönetiminin çevreci sivil toplum kuruluşları açısından incelenmesi: Karma bir araştırma
Başlangıç noktası 'Kardeşlik de sabun gibi pazarlanabilir mi?' olan sosyal pazarlama anlayışı, artan sosyal problemlerle birlikte giderek önem kazanmaktadır. Çevrecilik konusundaki sosyal pazarlama uygulamaları, toplumsal çevreciliğin yerleşmesi ve çevresel problemlerin daha aza indirgenmesini sağlamaya çalışmaktadır. Zaten çevrecilik hareketlerinin başlamasıyla sosyal pazarlamanın ortaya çıkışı benzer zamanlara rastlamaktadır. Çevrecilik hareketinin en önemli halkalarından bir tanesi de bu alanda faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarıdır. Çevreci davranış, bireysel alanda ve toplumsal etkiye sahip her türlü davranışın çevreye duyarlı hale getirilmesini ifade etmektedir. Davranış değişimi; zararlı olduğu düşünülen bir davranışın terk edilmesi, faydalı olan davranışın benimsenmesi, bu davranışın alışkanlık haline getirilmesi vb.. durumların sağlanmasını gerektirmektedir. Çevreci sivil toplum kuruluşlarının sosyal pazarlama kampanyaları, hedefledikleri çevreci davranış değişimine uygun olarak hazırlanmalıdır. Sosyal pazarlama kampanyaları, sosyal pazarlama sürecinin iletişimsel bir ayağı olup, sürecin bütün unsurlarını yansıtan bir yapıya sahiptir. Bu araştırmada, Türkiye'de faaliyet gösteren çevreci sivil toplum kuruluşları odak noktası olarak ele alınmıştır. Bu sivil toplum kuruluşlarının sosyal pazarlama kampanyaları hakkında bulgulara erişebilmek için, kalitatif ve kantitatif araştırmalar birbirini tamamlayacak nitelikte kullanılmıştır. Öncelikle son 5 yıldaki kampanyalar, içerik analiziyle incelenmiş ve mevcut durum ortaya konmuştur. Konuyla ilgili uzman görüşlerini ve tavsiyelerini belirleyebilmek adına, sosyal pazarlama akademisyenleri ve çevreci sivil toplum kuruluşlarındaki bazı saha uzmanlarıyla mülakatlar gerçekleştirlmiştir. Bunlara ek olarak, tüketicinin bakış açısını ortaya koyabilmek için bir anket çalışması yapılmıştır. Sonuçta konuyla ilgili 3 farklı boyutta (davranışsal boyut, sivil toplum kuruşu boyutu ve sosyal pazarlama boyutu) çıkarımlara ulaşılmış çeşitli öneriler sunulmuştur. Elde edilen çıkarımlar doğrultusunda, davranışsal olarak, kişilerin daha çok pasif çevreci davranışlara meyilli oldukları görülmüş; STK'ların geri bildirime dayalı ve sürekliliği olan kampanyalarla aktif çevreci davranışları ön plana çıkarması gerektiği ifade edilmiştir. Kampanyaların odaklandıkları çevreci davranış türünün çeşitlendirilmesinin faydalı olacağı belirtilmiştir. Ülkemizdeki çevreci STK'lar açısından yapılan değerlendirmeler sonucunda; kurumsallaşma, yerele inme, kampanya hedefleri, birbirleriyle işbirliğine girme vb. konularda eksiklikler gözlenmiş ve giderilmesi yönünde öneriler geliştirilmiştir. Kampanyaların genellikle fon oluşturma amacıyla kullanılmasının getirdiği sorunlara değinilmiştir. Sosyal pazarlama açısından yapılan değerlendirmeler sonucunda ise, kampanyaların birçoğunda kitlesel pazarlama yapılması ve özel bir izleyici grubu belirlenmemesi nedeniyle, amaçların ve hedeflerin belirlenmesinin muğlak kalabildiği görülmüştür. Bu nedenle hedef kitlenin belirlenmesi önemlidir. Kampanya iletişimindeki unsurların belirlenmesi de hedef izleyici grubunun özelliklerine göre değişecektir. Kampanya sonrasında davranış değişiminin takibinin yapılması gerektiği üzerinde durulan diğer bir konudur. Ayrıca çevreci davranış gösterenler ile göstermeyenler arasında farklılıklar olduğu, sosyal pazarlama planı yapılırken buna dikkat edilmesi gerektiği belirlenmiştir. Sosyal medyanın önemi vurgulanarak, güvenilirliğinin arttırılması gerektiği de elde edilen sonuçlar arasındadır.
Yeşil pazarlama stratejilerinin yeşil tedarikçi seçimi, yeşil inovasyon ve performans üzerindeki etkisinin yapısal eşitlik modeli ile analizi
Günümüzde çevre sorunlarına yönelik artan endişeyle birlikte müşteriler ve alıcılar, tedarikçilerinden çevre sorunlarını dikkate alan ürünler ve malzemeler sunmalarını talep etmektedir. Bu nedenle, çevre üzerinde olumsuz bir etkiye neden olabilecek malzemeleri ve ambalajları azaltmak için ürün geliştirme sürecinin başlarında tedarikçilerle yakın çalışmak gerekir. Burada ortaya yeşil pazarlama kavramı çıkmaktadır. Firmalar, alıcıların bu taleplerine karşılık verebilmek amacıyla yeşil ürün konusunda inovatif çalışmalar gerçekleştirmekte ve bunu da yeşil tedarikçi seçimi ile tamamlamaktadır. Bu seçim sonucunda firmalar rakiplerine karşı rekabet avantajı elde edecektir ve aynı zamanda firmanın genel performansı da olumlu anlamda etkilenecektir. Buradan yola çıkarak çalışmamızda yeşil pazarlama stratejilerinin yeşil tedarikçi seçimi ve yeşil ürün inovasyonu üzerindeki etkisi ile yeşil ürün inovasyonunun performans ve rekabet avantajı üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmaktadır. Bu amaçla Kocaeli- Gebze ve İstanbul'da faaliyet gösteren 239 imalat firmasından veriler toplanmıştır. Verilerin analizi sonucunda yeşil pazarlama stratejilerinin, yeşil tedarikçi seçimi ve yeşil inovasyonu anlamlı olarak etkilediği; aynı şekilde yeşil tedarikçinin yeşil inovasyonu, ve yeşil inovayonunun yeşil rekabet avantajını ve performansı anlamlı olarak etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yeşil pazarlama stratejisinin yeşil inovasyon üzerindeki etkisinde yeşil tedarikçi seçiminde aracı rolü, yeşil inovasyonun performans üzerindeki etkisinde rekabet avantajının aracı rolü ve yeşil pazarlama stratejisinin yeşil inovasyon üzerindeki etkisinde çevreci kültürün düzenleyici etkisi olduğu bulunmuştur.
Sanayi işletmeleri açısından çevre ve çevreci pazarlama anlayışı (Gaziantep tekstil işletmelerinde bir uygulama)
Ekolojik sistemlerin kapasitesi, insanların üretim ve tüketim faaliyetlerindeki artışı karşılayamaz hale gelmiş ve dünyayı tehdit eden, önlenemez bir boyuta ulaşan çevre kirliliği ortaya çıkmıştır. Bu nedenle artık günümüz rekabet dünyasında işletmelerin faaliyetlerinin ve ürünlerinin çevre üzerindeki etkilerini ölçmeleri ve çevreye olan olumsuz etkilerini azaltmak için iyileştirme çalışmaları yapmalarına gereksinim duyulmaktadır. Yeşil pazarlama, çevresel kaygılar güdülerek oluşturulmuş ürünleri satın almayı tercih eden tüketiciler için mal ve hizmetleri üretme, fiyatlandırma, dağıtma ve / veya satma faaliyetlerinin oluşturduğu bir süreçtir. Bu süreci izleyen işletmeler, çevrenin korunması felsefesini kurum kültürüne yerleştirmiş işletmelerdir. Bu çalışmada, çevreci (yeşil) pazarlama, çevre kavramı hakkında mevcut literatür incelenmiş ve bir saha çalışması yürütülmüştür. Saha çalışması Gaziantep'teki tekstil işletmeleri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada amaç; sanayi işletmelerinin çevreci anlayışlarının ve uygulamalarının tespit edilerek sorgulanmasıdır. Araştırma sonuçları, işletmelerin çevreye karşı yaklaşımları ile uyguladıkları yeşil pazarlama stratejileri arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Sonuçlara göre çevreye karşı daha duyarlı olan işletmelerin, çevreci (yeşil) pazarlama stratejilerini uygulama oranları da yüksektir.
İnovasyonun yeşil pazarlama stratejileri üzerinde etkisi
Yapılan bu çalışmada, inovasyonun (yeni fikirlerin) uygulanması sırasında izlenecek stratejilerin çevreyi koruma bilinci kapsamında uygulanacak yeşil pazarlama stratejileri üzerine olumlu veya olumsuz etkisinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu amaçla Ankara il merkezinde bulunan şirketlerin çevre koruma, pazarlama, İK, üretim veya Ar-Ge departmanlarının CEO'ları ve yöneticileriyle anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. İnovasyon stratejilerine göre yapılan analizler neticesinde elde edilen bulgular yöneticilerin cinsiyetleri, medeni durumları, gelir düzeyi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık olmadığı görülmektedir. Bunun yanı sıra yöneticilerin yaş ve öğrenim durumu değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmektedir. Yeşil pazarlamaya göre yapılan analizler neticesinde elde edilen bulgular yöneticilerin cinsiyetleri, medeni durumları, gelir düzeyi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık olmadığı görülmektedir. Bunun yanı sıra yöneticilerin yaş ve öğrenim durumu değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmektedir.
Yeşil ürün satın almada yeşil reklam ve çevre bilincinin etkisi
Günümüzde çevreci ürünlere yönelik reklam faaliyetleri ve çevreci ürün bilinci artış göstermiştir. Bu amaçla bu çalışmada yeşil reklam ve çevre bilincinin yeşil satın alma niyeti üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Ayrıca çevreci satın alma ve çevre bilincinin demografik faktörlere göre anlamlı farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır. Bu amaçla 214 kişiden anket ile veri toplanmıştır. Öncelikle araştırmada kullanılan ölçeklerin yapı geçerliği ve güvenilirliği test edilmiştir. Araştırma hipotezleri ise regresyon analizi ve anova testi ile test edilmiştir. Yapılan analizler neticesinde yeşil reklam ve çevre bilincinin yeşil satın alma niyetini pozitif yönde anlamlı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Çevre bilincinin eğitim durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği bulgusuna ulaşılmıştır.
Otel işletmelerinde yeşil pazarlama uygulamalarına ilişkin yönetici ve işgören tutumlarının belirlenmesine yönelik bir araştırma
Bu çalışmanın amacı; yeşil pazarlama kavramını turizm sektöründe inceleyerek bu kavramın sektördeki yansımalarının görülmesi ve etkili olup olmadığının araştırılmasıdır.Araştırmada uygulanan yöntem betimsel araştırma yöntemidir. Betimsel araştırmada amaç, eldeki problemi, bu problemle ilgili durumları, değişkenleri ve değişkenler arasındaki ilişkileri tanımlayarak bir konudaki mevcut durumu araştırmak ve ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemini Ankara ilindeki otel işletmelerinde çalışan 503 adet işgören oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama tekniği olarak anket tekniği kullanılmıştır. Anket formu 2 bölümden oluşmaktadır, birinci bölüm demografik değişkenlerdir, ikinci bölüm yeşil pazarlamaya olan tutum ölçeğidir.Araştırma sonucu elde edilen veriler istatistiksel analizlere tabi tutulmuştur. Bu analizler frekans dağılımı, güvenilirlik analizi, t-testi ve ANOVA testleridir. t-testi ve ANOVA testleri sonucunda yöneticilerin ve işgörenlerin, yaş, eğitim seviyesi, gelir, hizmet süresi gibi değişkenler arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.
Yeşil pazarlama uygulamalarına yönelik görsellerin eye-tracking (göz izleme) ile incelenmesi
Tüm dünyada çevreyi koruma bilincinin yaygınlaşması, uluslararası kalite standartlarında çevre ile ilgili ölçütlerin yer almasına ve çevre konulu çeşitli sivil toplum kuruluşlarının oluşmasına neden olmuştur. Artan çevre duyarlılığı işletmeler ve tüketiciler açısından da önem teşkil etmiş, işletmelerin üretim stratejilerini değiştirmiş ve pazarlama faaliyetlerine de yansımıştır. Tüm bu gelişmeler, çevreye duyarlı işletmecilik, yeşil işletmecilik, yeşil tüketici, yeşil reklam, yeşil ürün, yeşil pazarlama gibi yeni kavramları ortaya çıkarmıştır. Yeşil pazarlama; bir işletmenin çevreyi korumayı teşvik edecek şekilde ürünleri tasarlama, tanıtma, fiyatlandırma ve dağıtma çabası olarak tanımlanmıştır. Günümüzde pazarlama alanında ortaya çıkan diğer bir kavram ise nöropazarlamadır. Nöropazarlama; insan davranışını, pazarlar ve pazarlama değişimleriyle ilişkili olarak analiz etmek ve anlamak için nörobilimsel yöntemlerin uygulanmasıdır. Nöropazarlama, nörogörüntüleme teknikleri sayesinde tüketicilerin bilinç ya da bilinçaltı düzeyde nelerden etkilendiği tespit edilerek elde edilen veriler sayesinde daha etkili reklam ve pazarlama stratejilerinin oluşturulması ve bunun pazarlama yöntemine uygulanmasıdır. Yeşil pazarlama ile nöropazarlamanın birlikte ele alınarak Eye-Tracking analiz yönteminin kullanıldığı bu çalışmada; yeşil pazarlama uygulamalarına yönelik içecek görsellerinin farkındalık etkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Belirlenen yeşil pazarlama içecek görsellerinin etki düzeyleri ile odak noktaları ve odaklanma süreleri heat map (ısı haritası) ve gaze plot (bakış grafiği) verileriyle tespit edilmiştir. Ayrıca, gönüllü katılımcılara ait ısı haritası verilerinde cinsiyet açısından farklılık olup olmadığı da belirlenmiştir. Yeşil pazarlama alanındaki lisansüstü tezler incelendiğinde; Eye-Tracking ile yapılan deneysel bir çalışma tespit edilememiştir. Ayrıca, literatürde sınırlı sayıda çalışmanın olduğu görülmüştür. Bu sebeple, bu çalışmanın literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Sosyal sorumluluk bağlamında işletmelerde yeşil pazarlama ve yeşil içerikli reklamlar
Firma ve markaları hatta tüketicileri etkileyen dış çevre faktörlerinin en önemlilerinden biri dünyanın doğal dengesi ve ekolojiyi oluşturan unsurlardır. Çevresel olumsuzlukları en aza indirmek, firma ve markaların toplumsal sorumluluklarının en önemlisidir. Tüketicilerin, sanayileşme sürecini izleyen dönemlerde göz ardı edilen; ancak özellikle son yıllarda etkileri oldukça artan çevre kirliliğine yönelik oluşan hassasiyetleri firma ve markaları çevre konusunda daha duyarlı hale getirmiştir. Firma ve markalar, çevreye duyarlı ve sosyal sorumluluk bilinci taşıyan kurumlar olarak algılanma çabasıyla çevreye duyarlı üretim teknolojileri kullanarak gerek üretim stratejilerinde gerekse ürün tasarımlarında bu konuya dikkat etmektedirler. Dolayısıyla, sürdürülebilir gelişime olan ilginin artışı, firma ve markalar üzerinde çeşitli açılardan baskı yaratarak tüm faaliyetlerindeki çevresel sorumluluklarına yeni bir bakış açısı getirmekte, firma ve markaların ?yeşil işletmecilik?, ?çevreci pazarlama? gibi kavramlarla tanımlanabilen faaliyetlere yönelmelerini sağlamaktadır.Sürdürülebilir gelişme önerisi, çevre kirliliğinin hızla arttığı ve doğal kaynak rezervlerinin aynı hızla tükendiği dünyamızda, çözüm yönünde atılmış önemli bir adım olarak görülmektedir. Bu doğrultuda, firma ve markaların sosyal sorumluluk bağlamında çevre sorunlarına karşı duyarlılıklarını analiz etmek ve buradan hareketle çevreci iddialarının televizyon reklamlarında nasıl kullanıldığını ortaya çıkarmak bu araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Bu çalışmada, bu amaca uygun olarak tematik olmayan televizyon kanalları içerisinden tesadüfi yöntemle seçilen iki televizyon kanalında (KANAL D ve ATV) 2010 yılının Haziran-Aralık dönemleri arasında yayınlanmış olan televizyon reklamları göstergebilim yönteminden faydalanarak incelenmiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlar, firma ve markaların, gönüllü olarak yeşil yönetim uygulamalarını henüz yeterli düzeyde olmasa da gerçekleştirdikleri yönündedir.Anahtar Sözcükler1.Sosyal Sorumluluk2.Sürdürülebilir Gelişme3.Yeşil İşletmecilik4.Yeşil (Çevreci) Pazarlama5.Yeşil Reklam
Markaların çevre dostu uygulamalarının üniversite öğrencilerinin yeşil ürünleri kullanma eğilimlerine etkisi: İnönü Üniversitesi uygulaması
Sanayileşmenin ve teknolojinin hızlı gelişmesi ile birlikte ortaya çıkan çevre sorunları özellikle 1970'lerden itibaren çevreye duyarlı pazarlama anlamı taşıyan " yeşil pazarlama" yaklaşımını doğurmuştur. Yeşil pazarlama anlayışı, tüketici istek ve ihtiyaçlarını karşılarken, ekolojik dengeye en az zararı vermeyi hedefleyen, çevre dostu pazarlama faaliyetlerini içerir. İşletmelerin pazarlama faaliyetlerini yürütürken, sosyal sorumluluk çerçevelerini belirlemelerine neden olan bu yaklaşımla birlikte işletmeler ve tüketiciler içinde yaşadıkları çevreye her açıdan daha duyarlı davranma gereğini hissetmişlerdir. Özellikle de tüketiciler çevreyi koruma konusunda sadece kurumların sorumlu olmadığını, tüketici olarak kendilerinin de satın alma kararlarıyla çevrenin korunmasına katkı sağlayabildiklerini fark etmişlerdir. Bu bağlamda markaların hem fiziksel (yeşil ürün, temiz teknoloji, kullanılan hammadde… vs )hem de sosyal sorumluluk(doğa dostu kampanyalar, çevreye dost kuruluşlarla işbirliği gibi)çerçevesinde sergiledikleri yaklaşımlar tüketicilerin satın alma kararlarında olumlu bir etki yaratmakla birlikte işletmeye rekabet avantajı ve kar sağlayacaktır. Bu çalışma, anket tekniği kullanılarak markaların uyguladıkları çevreci uygulamaların üniversite öğrencilerinin algısı ve marka tercihleri üzerindeki etkisinin belirlenmesine yönelik bir çalışma olup tüm veriler istatistiksel olarak analiz edilip yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Markalar, yeşil pazarlama, çevre dostu uygulamalar.
Paydaşların yeşil pazarlama uygulamalarına ilişkin algısı: Çimento sektörü örneği
Son yıllarda ekolojik çevre ile ilgili problemlerin hızla artması, işletmelerin çevresel sorumluluklarının paydaşlar tarafından sıkça tartışılmasına neden olmaktadır. Son 20 yılda çevresel konuların işletmeler ve paydaşlar açısından önem kazanması ile birlikte "yeşil pazarlama" kavramı ortaya çıkmıştır. Yeşil pazarlama, müşteri istek ve ihtiyaçlarını karşılarken klasik pazarlamadan farklı olarak çevrenin, doğal yaşamın, doğal kaynakların ve enerji kaynaklarının korunmasını kapsar. Bu çalışmada yeşil pazarlama uygulamalarına ilişkin paydaş algılarını ölçmek ve yeşil pazarlama faaliyetlerinin rekabet performansı ile ilişkisini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaçla Çimento Sektöründe faaliyet gösteren bir şirketin en önemli iki paydaş grubundan (çalışanlar ve müşteriler) anket yöntemi ile veri toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 19.0 kullanılmıştır. Araştırma bulguları yorumlandığında şirket çalışanların yeşil pazarlama uygulamaları konusundaki farkındalığının daha yüksek olduğu; müşterilerin büyük çoğunluğunun bu uygulamalar ile ilgili herhangi bir fikri olmadığı saptanmıştır.
Tüketicilerin otomobil satın alma kararlarında yeşil pazarlamanın etkisinin tanımlayıcı veriler açısından incelenmesi
Tüketiciler için çevre konusu giderek önem kazanmaktadır. Tüketicilerin çevre konusundaki duyarlılığı için otomobil firmalarının çevre koruma yasa ve mevzuatına uyması gerekmektedir. Tüketicilerin otomobil satın alma kararlarında, yeşil pazarlamanın etkisinin tanımlayıcı veriler açısından incelenmesi için bu araştırma yapılmıştır. Bu çalışma Tekbaş Otomotiv'in Mitsubishi ve Honda Plaza showroomlarını ziyaret eden olası alıcı olan müşteri adayları ile gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen 150 müşteri adayına; 3 bölüm ve 27 sorudan oluşan bir anket uygulanmıştır. Veriler SPSS 20 programı ile analiz edilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde tüketiciler için marka imajının, otomobilin güvenlik düzeyinin ve kalitesinin önemli olduğu düşünülebilir. Bununla birlikte, çevresel sorunlarda katılımcıların çoğu bilgi sahibi olduklarını ifade etmiştir. Katılımcıların çevresel bilgilerinin yüksek olmasına karşılık farkındalık daha az görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır.
Havalimanlarındaki hizmet karşılaşmaları üzerine sosyal ve çevresel sürdürülebilirlik kapsamında bir araştırma
Havacılık sektörü, havalimanı işletmeciliği ve havalimanı pazarlaması geçmişten günümüze kadar sürekli değişim ve gelişim göstermiştir. Bu süreçte, havayolu işletmelerinin her geçen yıl değer kazanması ve dünya genelinde havayollarını tercih eden yolcu sayılarında gerçekleşen artışlar, havalimanı pazarlaması konusunun öneminin yöneticiler tarafından daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır. Günümüzde kaynakların sınırlı olması ve buna karşın ihtiyaçların sürekli artması, sürdürülebilirlik ve yeşil pazarlama kavramlarını çağımızın en önemli konuları haline getirmiştir. Çevresel sorunların artışı ve doğal kaynakların hızla tükenmesi, bireylerin ve işletmelerin daha sorumlu ve bilinçli yaklaşımlar geliştirmesini gerektirmektedir. Çalışmada bu amaçla çevresel farkındalık, çevresel sürdürülebilirlik, çevresel değer, yeşil imaj, yeşil güven, yeşil müşteri tatmini ve yeşil ağızdan ağıza iletişim faktörleri gibi sosyal sürdürülebilirlik, çevresel sürdürülebilirlik ve yeşil pazarlama kavramları ile yakından ilişkili olan faktörlerden oluşan, ayrı ayrı çalışmalarda farklı zamanlarda kullanılmış olan ölçeklerden yararlanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında kullanılan ölçeklerin farklı yöntem ve disiplinlerde kullanıldığı görülmektedir. Ancak, oluşturulan model ve kullanılan bu ölçekler ilk defa yeşil pazarlama ve sürdürülebilirlik kapsamında havacılık sektörü için uyarlanmıştır. Araştırmada anket yöntemi ile katılımcılardan toplanan veriler doğrultusunda bir Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) oluşturulmuş ve bu model aracılığıyla ilişkili faktörler arasındaki ilişkiler analiz edilip yorumlanmıştır. Modeldeki uyum değerlerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu tespit edilmiştir. Analizler sonucunda farklı düzeylerde faktör yüklenimleri elde edilmiş olup, bu durum faktörler arasındaki ilişkilerin açıklanabilirlik düzeylerinin de çeşitlilik göstermesine neden olmuştur. Model, özellikle havalimanlarındaki hizmet karşılaşmalarının sosyal ve çevresel sürdürülebilirlik perspektifinde yolcu ve ziyaretçilerin tutumlarını detaylı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamıştır. Elde edilen bulgular, havalimanlarının hizmet stratejilerinin sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda yeniden şekillendirilmesi için somut öneriler sunmaktadır. Araştırma, bu yönüyle hem akademik literatüre katkı sağlamakta hem de uygulamaya yönelik önemli çıkarımlar içermektedir.
Yeşil pazarlama ve tüketicilerin yeşil ürünlere yönelik tutumlarına ilişkin değerlendirme
Ekolojik sistemlerin kapasitesi, insanların üretim ve tüketim faaliyetlerindeki artışı karşılayamaz hale gelmiş ve dünyayı tehdit eden bir çevre krizinin eşiğine gelinmiştir. İşletmeler, faaliyetlerinin ve ürünlerinin çevre üzerindeki etkilerini ölçmeli, bu etkilerin azaltılması için iyileştirme çalışmaları yapmalıdır. Diğer taraftan da tüketiciler satın alma faaliyetlerinde, kişisel ihtiyaçlarını tatmin etmenin yanında, çevreye verecekleri zararı da göz önünde bulundurmalıdır. Toplumlar bilinçli ve sistemli çalışmalarla, varlıklarını sürdürmek için ihtiyaç duydukları kalkınma çabalarını çevreyi tahrip etmeden de yürütebilirler. Yeşil pazarlama, çevresel açıdan daha sorumlu bir bilinçle oluşturulmuş ürünleri satın almayı tercih eden tüketiciler (yeşil tüketiciler) için mal ve hizmetleri üretme, fiyatlandırma, dağıtma ve / veya satma faaliyetlerinin oluşturduğu bir süreçtir. Süreci izleyen işletmeler, çevrenin korunması felsefesini kurum kültürüne yerleştirmiş işletmelerdir. Tanımdan da anlaşılacağı gibi, işletmelerin yeşil uygulamalara geçişi ve bu konudaki başarısı tüketicilerin çevre bilinciyle doğru orantılıdır. Günümüzde gelişmiş ekonomilerde çevre bilinci üst düzeyde iken, az gelişmiş toplumlarda bireylerin önceliği çevreye duyarlılık değil, temel ihtiyaçların karşılanmasıdır. Yeşil pazarlamanın yaygınlaşması için, az gelişmiş ve gelişmekte olan toplumlarda öncelikle tüketicilere çevre bilinci aşılanmalı, ardından işletmeler bu doğrultuda yönlendirilmelidir.
Yeşil pazarlama stratejileri ve amaçlara etkisi üzerine işletmelerde bir araştırma
Günümüzde, çevre ve çevrecilikle ilgili farkındalığın artması, sürdürülebilirlik konusunda yükselen endişeler, işletmelerin uygulamalarında ve yönetim felsefelerinde köklü değişiklikler yapmasına neden olmaktadır. Yeşil pazarlama, işletmelerin, hayatta kalması için sadece kârlılığa değil, kurumsal ve sosyal sorumluklarına da odaklanması gerektiğine dikkat çekmektedir. Küreselleşen dünyada, rekabet avantajı kazanmak için güven veren bir kurumsal itibar, güven veren kurumsal itibar için yeşil imaj, yeşil imaj oluşturmak için yeşil pazarlama stratejileri ve güçlü yeşil pazarlama stratejileri için de yeşil pazarlama uygulamaların işletmenin her fonksiyonuyla bütünleştirilmesi çok önemlidir. Bu çalışmada, işletmenin çevre stratejileri varlığının; yeşil pazarlama uygulamaları, çevre korumaya yönelik çalışmaları, yeşil pazarlama karması unsurları, çevreye karşı sorumlulukları ve müşteri ilişkilerine göre farklılık gösterip göstermediğini ölçmek amaçlanmıştır. Çalışmanın bir diğer amacı, yeşil pazarlama stratejileri, devletin çevre düzenlemeleri, tedarikçi/ paydaşlar ve işletme amaçları arasındaki ilişkileri ölçmektir. Bu amaçla oluşturulan anket, küçük ve orta boy işletmelere e-posta yoluyla uygulanmış, 653 işletmeden geri dönüş alınmış ve elde edilen veriler analiz edilmiştir. Sonuçlar, hipotezlerin iddialarını doğrulamaktadır.