Rekabet stratejileri
Bu konu başlığı altında 96 tez
Stratejik uyumun işletmenin finansal performansına etkisi: Borsa İstanbul'da işlem gören imalat işletmeleri üzerinde bir araştırma
Örgüt kuramı ve stratejik yönetim alanlarında işletmelerin örgütsel unsurları ile çevreleri arasında uyum sağlanmasının performanslarını arttıracağına yönelik kuramsal tartışmalar devam etmektedir. Bu tez çalışmasının amacı, işletmelerin strateji-örgüt yapısı uyumuna, strateji-çevre uyumuna ve örgüt yapısı-çevre uyumuna ayrı ayrı sahip olmalarının ve bu değişkenlerin birlikte ele alınmasıyla oluşan çok değişkenli stratejik uyuma (strateji- çevre-örgüt yapısı) sahip olmalarının finansal performanslarına etkilerini sınamaktır. Bu kapsamda Borsa İstanbul'da işlem gören 111 imalat işletmesinden hazırlanan soru formu aracılığıyla toplanan veriler farklı stratejik uyum yaklaşımları çerçevesinde ele alınmış ve düzenleyici değişkenli çoklu regresyon analizi, profilden sapma analizi ve kümeleme analizi teknikleri ile test edilmiştir. Araştırma sonuçları, işletmelerin örgüt tasarımlarında stratejilerinin, örgüt yapılarının ve çevresel koşullarının eş zamanlı olarak ele alınmasının ve birbirleriyle tutarlı olmasının, yani stratejik uyuma sahip olmalarının finansal performanslarını arttırdığını ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Stratejik uyum, strateji, çevre, örgüt yapısı, koşul bağımlılık kuramı, konfigürasyon yaklaşımı, finansal performans, düzenleyici değişkenli düzenleyici değişkenli çoklu regresyon analizi, profilden sapma analizi, geştalt.
Rekabet gerilimini etkileyen unsurlar üzerine Türkiye iç hat havayolu taşımacılığı pazarında bir uygulama
Rakip analizi, pazar içerisinde yer alan firmaların her birinin farklı kaynak donatımlarına sahip olduğu ve rekabet halinde olunan pazarların da farklı özellikler gösterdiği varsayımlarından hareketle oluşturulmuş bir analiz aracıdır. Buna göre, pazar içerisinde yer alan firmaların kaynakları ve firmaların rekabet halinde olduğu pazarlar da kendi içerisinde farklılıklar gösterecektir. İşte bu noktadan hareketle bu araştırma rekabet edilen pazarların benzerlik derecesini ölçen pazar ortaklığı ile kaynakların benzerlik derecesini ölçen kaynak benzerliğinin firmaların rekabet algılarında etkili olup olmadığını Türkiye iç hatlar havayolu taşımacılığı pazarında yer alan firmalar üzerinde test etmek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla söz konusu bağlam içerisinde rekabet dinamikleri alanının sunmuş olduğu varsayımların ülkemiz iç hatlar havayolu pazarında işlerlik durumunun ortaya konması hedeflenmektedir. Rakip analizi her bir firmanın gözünden ayrı ayrı yapılmaktadır. Böylelikle firmaların birbirlerine bakış açıları farklılık gösterecektir. Bu bağlamda, firmalar arasındaki rekabetin simetrik bir görünümde olmadığını savunan rekabet asimetrisinin iç hatlar havayolu pazarında yer alan firmalar arasında var olup olmadığının ortaya konması da çalışmanın amaçları arasındadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma iç ve dış paydaşlara uygulanan birincil veriler (anket) ve otoriteler tarafından sağlanan ikincil verilerden yararlanılarak oluşturulmuştur. Sonuç olarak algılanan rekabet gerilimi ile pazar ortaklığı, kaynak benzerliği, piyasa yoğunlaşması ve rekabet asimetrisi arasında anlamlı ilişkiler bulunmuş ve rekabet geriliminin farklı boyutları altında gerilimi açıklayan farklı modeller elde edilmiştir.
Havayolu sektöründe ortaklaşa rekabet stratejisi: Geleneksel havayolu şirketleri üzerine bir araştırma
Ortaklaşa rekabet stratejisi, iki ya da daha fazla rakip işletme tarafından özellikle rekabet yoğun pazarlarda kullanılan, rekabet ve işbirliğinin aynı anda gerçekleştirildiği bir işletme stratejisidir. Rakip işletmeler, karşılıklı menfaatler doğrultusunda aynı anda bir yandan yeni bir ürün ya da hizmet üretimi için bir araya gelirken diğer alanlarda ise rekabetlerini devam ettirmektedir. Ortaklaşa rekabette temel yetenek ve kaynaklarını bir araya getiren işletmeler, yeni ürün veya hizmet üretiminde ise maliyetleri ve riskleri paylaşmaktadır. Böylelikle, maliyetleri düşüren ve riski paylaşan işletmeler, önünü daha iyi görebilme kabiliyeti kazanmaktadır. Havayolu sektörü sahip olduğu karakteristikleri itibari ile faaliyetlerin yüksek maliyetlerle gerçekleştirildiği, belirsizlik, risk ve krizlerden anında etkilenen bir yapıya sahiptir. Havayolu şirketleri, bu olumsuzlukları aşmak ve sürdürülebilir rekabet avantajı kazanmak için ortaklaşa rekabet stratejisini uygulamaktadır. Bunu da stratejik havayolu ittifakları dahilinde ya da haricinde rakip havayolu şirketleri ile yaptıkları anlaşmalarla gerçekleştirmektedir. Bu çalışmanın amacı, ortaklaşa rekabet stratejisini uygulayan havayolu şirketlerinin deneyimlerinin ortaya konmasıdır. Bu amaçla beş geleneksel havayolu şirketinin üst düzey yöneticileri ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Araştırmada ortaya çıkan en önemli sonuç, ortaklaşa rekabet stratejisinin havayolu sektörünün sürdürülebilirliği için gerekli olduğudur. Araştırmada öne çıkan bir başka sonuç ise, stratejik havayolu ittifakı üyesi havayolu şirketlerinin, ittifakları sorgulamaya başladığı ve ittifakların varlığını devam ettirebilmesi için daha esnek bir yapıya sahip olması gerektiğidir.
İmalat sanayiinde rekabet edebilirilik ve karmaşıklık: Ülkelerarası bir analiz
Rekabet edebilirlik kavramı iktisat biliminde sıkça kullanılmakta ve anlamı uzun zamandan beri tartışılmaktadır. Yapılan tanımlar çeşitli açılarına göre farklılaşmasına rağmen, bunlardaki ortak vurgu yaşam standartlarının artırılırken dış ticarette nispi etkinliğin önemidir. Bu çalışmada ilk olarak Türkiye'nin ve seçili ülkelerin çeşitli teknoloji yoğunluklarındaki alt sektörlerinin dünya ihracat paylarındaki değişimin kaynakları 1990-2014 dönemi için BACI verileri kullanılarak pay-değişim analizleri yoluyla araştırılmış ve rekabet edebilirlik bileşeninin bu değişimlerdeki en belirleyici bileşen olduğu görülmüştür. Bununla beraber, son yıllarda hızlı ihracat artışı kaydeden Çin ve Vietnam ile yüksek teknoloji endüstrilerinde İrlanda dünya piyasalarında talebi artan ürünlerdeki uyum performansı sayesinde sektör paylarını daha fazla artırmışlardır. İkinci olarak, bir ekonominin imalat sanayiindeki sahip olduğu endüstri-spesifik ve genel düzeydeki yeteneklerin (yapabilirliklerin) farklı teknoloji yoğunlukları altında rekabet edebilirlik ile ilişkisi araştırılmıştır. UNIDO verilerinin de dahil edildiği tahmin sonuçları, teknoloji yoğun endüstrilerde yapabilirliği temsil eden sektör-spesifik karmaşıklığın rekabet edebilirliğe diğer endüstrilere göre daha fazla katkı sağladığını göstermiştir. Düşük teknolojili endüstrilerde ise makro düzeydeki karmaşıklık rekabet edebilirliğin pozitif ve anlamlı bir belirleyicisidir. Son olarak, endüstri-spesifik karmaşıklığın temel belirleyicilerinin de endüstrinin beşeri sermaye, piyasa yapısı ve yüksek gelirli ülkelerin ithalat yoğunluğu olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Rekabet Edebilirlik, İmalat Sanayii, Karmaşıklık, Sabit Pazar Payı Analizi, Türkiye
Yükseköğretim kurumlarında güncel gelişmeler ve ilişkisel pazarlamanın kaynak avantajı teorisi bakış açısıyla yükseköğretim kurumlarında etkileri: Uşak Üniversitesi
Yükseköğretim kurumlarındaki güncel gelişmeler ve gelişen rekabet koşulları neticesinde etkin şekilde rekabet edebilmek için yükseköğretim kurumlarının en azından bazı ilişki ağlarında güvenilir bir kurum olması giderek önem kazanmaya başlamıştır. Kaynak avantajı teorisi çerçevesinde rekabet işletmelerin bazı pazar konumlarında rekabet avantajı elde etmelerini ve böylelikle üstün finansal performans göstermelerini sağlayacak olan kaynaklar için işletmeler arasındaki sürekli mücadele olarak tanımlanmaktadır. Bu araştırmada, Uşak Üniversitesi eğitim işbirliği çerçevesinde ilişkisel pazarlama faktörleri ile yetkinlik temelli ve kaynak temelli bakış faktörlerinin konum avantajı, işbirliği başarısı ve kurum performansı üzerindeki etkileri ile birbirleri arasındaki karşılıklı etkileşimler kaynak avantajı teorisi çerçevesinde oluşturulan bütünleşik bir model içerisinde test edilmeye çalışılmıştır.
Rekabette endüstrinin yapısal analizi ve ambalaj endüstrisi örneği
Araştırmanın temel amacı rekabet stratejisi içerisinde ambalaj endüstrisinin yapısal analizini incelemektir. Ambalaj sektörü bir pastaya benzetirsek, önce pastada sahip olduğumuz payı (ciro olarak) korumak, sonra da bu payı arttırmaya çabalamak veya sahip olduğumuz pastayı korumaktır Ambalaj sektörde geçmişin bugünün ve geleceğin analizini yapabilmektir. Firmanın çalıştığı rekabet topluluğunu değerlendirerek, sektörden kaynaklanacak etkilerin en az zarar verebileceği bir pozisyona getirilmesidir. Ayrıca, strateji geliştirme sürecinde verimlilikle ilgili faktörleri, rakiplerin seçimini etkilemeye yönelik taktiklerden daha önemli gördüğü için, aynı zamanda strateji geliştirmeye ekonomik bir yaklaşım sunar.İlk bölümde rekabetin yapısal belirleyicileri olan potansiyel girişimciler, ikame ürünler, müşteriler, tedarikçiler ve bunların rekabet etme gücüne olan etkileri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Mevcut rakipler arasındaki rekabet, sektör yapısının analizi, rakiplerin analizleri anlatılmıştır. İkinci bölümde endüstriyel yapısal analizi rekabet yapısı içerisinde endüstrinin değerlendirilmesi anlatılmıştır. Üçüncü kısımda ise rekabet stratejileri içerisinde ambalaj endüstrisi yapısal analizi anlatılmaktadır.Anahtar Kelimeler: Ambalajlama, Endüstri, Güç, Müşteri profili, Pazarlama, Rekabet, Teknoloji, Yapısal analiz.
Sürdürülebilir rekabet üstünlüğünün sağlanmasında inovasyonun üretim maliyetlerine etkisi ve ampirik bir uygulama
Günümüzün hızlı değişen dünyasında, küresel rekabetin her geçen gün arttığı ekonomik ortamda işletmelerin ayakta kalabilmesi, rekabette söz sahibi olabilmeleri ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü elde edebilmeleri, işletmelerin rekabet avantajı yaratabilme yeteneklerine ve işletmenin inovatif faaliyetleri sonucu rakiplerine karşı üstünlük sağlayabileceği avantajlara bağlı olarak gelişmektedir.Rekabet ortamında üstünlük elde etmek isteyen işletmeler maliyet stratejisi, farklılaştırma stratejisi ve odaklanma stratejilerinden birinde yetkinlik kazanarak rekabet üstünlüğü elde etmeye çalışmaktadırlar. İşletmeler inovatif faaliyetlerle bahsedilen stratejilerde yetkinlik kazanarak rekabet üstünlüğü elde etmeye çalışmakla birlikte, bu üstünlüğün devamlılığını korumak için mücadele etmektedirler. İşletmelerin rekabet üstünlüğünü sürdürülebilir hale getirebilmesinin kaynağı inovatif faaliyetler geliştirebilme yeteneklerine bağlıdır. İnovasyon sayesinde işletmeler hem maliyetlerindeki düşüşlere bağlı olarak diğer işletmelere karşı maliyet üstünlüğü sağlamakta, hem de ürün ve hizmetlerindeki farklılaştırmalar sayesinde diğer işletmelere karşı rekabet üstünlüğü elde etmektedir.Bu çalışmada, öncelikle rekabet ve rekabet teorisi, inovasyon teorik olarak anlatılmış daha sonra uygulama olarak sofra camı üreten bir işletme ele alınarak, işletmenin ürettiği cam kase ürününün üretim sürecinde yaptığı inovatif değişiklik, bu değişikliğin ürünün toplam maliyetlerine etkisini ve yapılan bu inovatif faaliyetin işletmenin rekabet üstünlüğüne katkıları incelenmiştir.Anahtar Kelimeler: Rekabet, Yetenek, Sürdürülebilir Rekabet Üstünlüğü, Rekabet Stratejileri, İnovasyon
Çevre belirsizliği altında, rekabet stratejileri ile tedarik zinciri stratejilerinin firma performansına etkisi: İMKB imalat sektörü uygulaması
Firmaların daha fazla karlılık ve daha fazla büyüme gibi hedeflere ulaşma gayeleri vardır. Günümüzde firmaların bu amaçlarına ulaşmaları için bir yandan yerli ve küresel rakiplerle rekabet etmeleri gerekmektedir. Diğer yandan da mevcut yapılarını değişen ve gelişen koşullara göre revize etmeleri gerekmektedir. Rekabette ayakta kalabilmek için uzun dönemli rekabetçi yapılarını devam ettirmeleri aynı zamanda tüm kaynaklarını etkin kullanmaları gerekmektedir. Bu durum firmaların rekabetçi bir konum belirlemeleri ve rekabet stratejilerinden kendilerine uygun olan bir stratejiyi belirleyip kullanmalarını gerektirmektedir. Aynı zamanda kaynaklarının etkili kullanımı için de tedarik zinciri sistemi ve buna bağlı olarak da uygun bir tedarik zinciri stratejisi benimsemeleri gerekmektedir.Bu çalışmada Tedarik zinciri stratejileri ve rekabet stratejileri arasındaki ilişki incelenmiştir. Tedarik ve rekabet stratejileri arasındaki ilişki için firmaların finansal performansına olan etki kullanılmıştır. Ayrıca tedarik zinciri stratejilerini, rekabet stratejilerini ve firma performansını çevre belirsizliğinin etkileyip etkilemediği ölçülmüştür. Ölçme aracı olarak geçerliği ve güvenirliği başka bir ülkede hazırlanıp uygulanmış olan anket soruları kullanılmıştır. Gaziantep'te faaliyette bulunan 12 halıcılık sektörü firmasına pilot anket uygulanmıştır. Anket verileri SPSS 20,0 paket programında analize tabi tutulmuştur. Yeterli güvenirlik değeri sağlandığından İMKB imalat sanayindeki 16 firmaya ikinci pilot uygulama yapılarak ölçek güvenirliği hesaplanmış ve 0,856 bulunmuştur.Ana uygulama İMKB imalat sanayindeki 174 firmaya yapılmış ve 90 tanesinden geçerli anket alınarak analizlere tabi tutulmuştur. Ana uygulama faktör analizine tabi tutularak önce faktörler belirlenmiş ve daha sonra her faktörün güvenirliği hesaplanmıştır. Faktör yükü düşük olan maddeler analizden çıkarılmıştır. Daha sonra araştırma için belirlenen hipotezlerin test edilmesi için yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Bunun için AMOS 20,0 paket programı kullanılmıştır. Kurulan model yapısal eşitlik modeliyle test edilerek modelin doğruluğu belirlenmiştir. Analiz sonucunda; rekabet stratejilerinin tedarik zinciri stratejileri üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin olduğu görülmüştür. Çevre belirsizliği yüksek olduğunda maliyet liderliği stratejisinin ile yalın tedarik zinciri stratejisi kullanımının diğerlerine göre daha yüksek bir etki oluşturduğu, çevre belirsizliğinin düşük olduğu koşullarda ise farklılaştırma stratejisi ile yalın tedarik ve çevik tedarik stratejileri arasında anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Ayrıca yüksek belirsizlikte yalın tedarik zincirinin, düşük belirsizlikte ise çevik tedarik zinciri stratejilerinin firma performansını daha yüksek oranda açıkladıkları görülmüştür.Bu sonuçlar doğrultusunda firmalara belirsizliğin yüksek olduğu koşullarda maliyet liderliği stratejisi ile yalın tedarik zinciri stratejisini kullanmaları ve belirsizliğin düşük olduğu koşullarda ise farklılaşma stratejisi ile çevik tedarik zinciri stratejisini kullanmaları önerilmektedir.Anahtar Kelimeler: Tedarik Zinciri Yönetimi, Finansal Performans, Yapısal Eşitlik Modeli, AMOS, Rekabet Stratejileri, Tedarik Stratejileri, Firma Performansı, İMKB.
Bilişim teknolojilerinin işletme rekabetinin sürdürülebilirliğine katkıları ve LBS örneği
ÖZET Günümüzde toplumsal, siyasi ve ekonomik etkileri açısından sanayi devrimi ile eş tutulan bilişim çağında mikroelektronik, bilgisayar ve telekominikasyon teknolojileriyle bunların bileşimi olan bilişim teknolojilerindeki olağanüstü gelişmeler, üretim sistemlerinin ve iş süreçlerinin dayandığı teknoloji tabanındaki köklü değişmelerde belirleyici bir rol oynamaktadır. Teknolojiye ve çağımızın teknolojisinin kaynağı olan bilime egemen olan ülkeler, sanayi başta olmak üzere, bütün ekonomik etkinlik alanlarında mutlak bir üstünlük elde etme yolundadırlar. Teknoloji ulusların rekabet üstünlüğünün tek anahtarı haline gelmiştir. Dolayısıyla da dünya nimetlerinin yeniden paylaşılmasında ve toplumsal refahın yükseltilmesinde bilim ve teknoloji alanındaki üstünlük belirleyici olmaktadır. Gün gittikçe iş dünyası karmaşıklaşmaktadır. Bunun dışında gelişmiş ülkelerdeki büyük işletmelerin ucuz iş gücü arama girişimleri farklı ülkelerde yatırım yapmaları ve sonucunda dünya şirketi olmaları da iş dünyasındaki kuralları değiştirmiş ve rekabeti arttırmıştır. Rekabetin artması işletmeleri daha az maliyetle daha kaliteli üretmeye yöneltmiş, bu da daha iyi yönetim için işletmelerin ve modern yönetim biliminin arayışlarına neden olmuştur. Bu arayışlar, yukarıda sözü edilen esnek üretimden otomasyona, toplam kalite yönetiminden iş süreçlerinde yeniden tasarıma kadar değişim yaklaşımların geliştirilmesi ile sonuçlanmıştır. Ancak tüm bu yaklaşımların başarılı uygulanabilmesi için ise kurumsal bilişim sisteminin sunacağı bilişim yönetim ortamından yararlanılması gerekmektedir.
İnovasyon kültürü, rekabet stratejileri ve firma yeteneklerinin işletme performansına etkisi
Ekonomik sistem değişiklikleri, küreselleşme, bilgi iletişim teknolojisindeki gelişmeler, tüketicilerin talep yapısının değişmesine ve çeşitlenmesine yol açmıştır. Bu durum işletmelerin, kendi müşterilerinin isteklerini karşılamak ve onlara en iyi hizmeti sunmak için rakip işletmeler ile yoğun bir rekabet ortamına girmesine neden olmuştur. Rekabet, kısa sürede ulusal sınırların ötesine geçmiş, bu nedenle yeni bir küresel ekonomik yapının doğmasına ve bu yapı içerisindeki firmaların farklı stratejiler geliştirmesine zemin hazırlamıştır. İşletmeler, varlıklarını devam ettirmek ve rakiplerinin önüne geçmek adına rekabetçi bir güç arayışı içerisinde hareket ederek, stratejiler üretmektedir. Rekabet stratejileri ile ilgili yaklaşımlar bu gücün meydana gelme durumunu çeşitli sebeplere bağlamıştır. Bu yaklaşımlardan birisi olan kaynak temelli yaklaşım, firmanın gücünün, örgütün sahip olduğu eşsiz ve kolay taklit edilemez yeteneklerden ve inovasyon kültüründen kaynaklandığını savunmaktadır. Bir diğer bakış açısı olan Endüstri temelli bakış ise, güç faktörünü, firmaların iç dinamiklerinden çok dış rekabetten dolayı yapması gereken bir zorunluluk olarak görmektedir. Mücadele edilen pazarda, üstün performans göstermenin yolunun farklılaşmaktan, maliyet liderliğinden veya bir pazar nişine odaklanmaktan geçtiğini ifade etmektedir. Farklı teorilerin düşüncelerini bir araya getiren bu çalışmanın amacı, firmaların inovasyon kültürünün ve rekabet stratejilerinin inovasyon yeteneklerine ve firma pazar performansına doğrundan ve dolaylı etkisini araştırmaktır. Aynı zamanda inovasyon yeteneklerinin de firma pazar performansına etkisini incelemeye çalışmaktır. Bu doğrultuda araştırma, Gaziantep Organize Sanayi Bölgesinde makine halısı üretimi faaliyetlerini sürdüren firmalar üzerinde gerçekleştirilmiştir.
Küçük ve orta ölçekli işletmelerde rekabet stratejileri: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli işletmelerin Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde izleyebilecekleri rekabet stratejilerinin geliştirilmesi üzerine bir araş
m ÖZET KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERDE REKABET STRATEJİLERİ: KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİNDE FAALİYET GÖSTEREN KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİN AVRUPA BİRLİĞİ'NE UYUM SÜRECİNDE İZLEYEBİLECEKLERİ REKABET STRATEJİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Doğan ÜNLÜCAN Doktora Tezi, İşletme Bölümü Danışman: Prof. Dr. Hüseyin ÖZGEN Haziran 2004, 255 sayfa Küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ), Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC), hemen hemen her sektöründe faaliyet göstermelerinden dolayı, ekononıinin kalkınması ve ülke refahının artırılmasında önemli yere sahiptirler. Ambargolar ve KKTC'nin ada ülkesi olması KOBİ'lerin birçok sorunla karşılaşmasına neden olmaktadır. Bu sorunların en aza indirilebilmesi ve Avrupa Birliği (AB) sürecinde rekabet edebilecek işletmelerin yaratılması, ancak uygun rekabet stratejüerinin uygulanmasıyla gerçekleşebilecektir. Bu bağlamda, çalışmanın amacı, KKTC'de faaliyet gösteren KOBİ'lerde rekabet avantajı ile ilgili verileri toplamak ve bu işletmelerin izleyebilecekleri rekabet stratejileriyle ilgili öneriler sunma olarak belirlenmiştir. Araştırmanın uygulama alam kapsamında KKTC Sanayi Odasına bağlı KOBİ' ler seçilmiştir. Araştırma kapsamındaki KOBÎ'lerin rekabet avantajı yaklaşrrmnda nerede oldukları, bu işletmelerin güçlü ve zayıf yönlerinin neler olduğu belirlenmiş, ileride ortaya çıkabilecek sorunların önüne geçilebilmesi için yapılması gerekenlere de işaret edilmiştir. Araştırmada, anket yöntemi kullanılmış olup, araştırmadan elde edilen bulgular SPSS 10.1 paket programıyla değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonunda, rekabetle ilgili saptanan eksiklikler ile bu eksik uygulamaların giderilebilmesi ve rekabet stratejilerinin en iyi şekilde uygulanabilmesi amacıyla birtakım önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Küçük ve Orta Ölçekli İşletme, Rekabet, Rekabet Avantajı, Avrupa Birliği.
Kurumsal bankacılık sektöründe hizmet kalitesinin ölçülmesi ve rekabet stratejisi ilişkisi
Dünya ekonomilerine ve sosyal değişim sürecine damgasını vuran küreselleşme sonucunda rekabet tüm hızıyla artmış ve şiddeti tüm sektörlerde kendini göstermiştir. Bu gelişim hizmet sektörüne, rekabet stratejisinin odak noktasının "hizmet kalitesi" olması şeklinde yansımıştır. Hizmetin kendine özgü özellikleri olan soyutluğu, üretildiği esnada varlığını kaybetmesi, hizmet üretim sürecine personel ve müşterinin de katılmasıyla beşeri özellik taşıması dolayısıyla hizmet kalitesinin tutarlılığının temin edilmesi oldukça zordur. Hizmetlerde kalite, sunulan hizmetin müşteri tarafından algılanması sonucunda değerlenebilmektedir. Dolayısıyla hizmetin kalite boyutlarına müşterinin arzu, istek ve ihtiyaçları yön verecektir. Mamullere göre çok daha fazla kalitatif ve subjektif olarak değerlenebilen hizmet kalitesini ölçmek amacıyla geçerli ölçüm kriterlerinin geliştirilmesine ilişkin araştırmaların yapılması bu konuya oldukça katkı sağlayacaktır. Rekabetin çok yoğun yaşandığı günümüz ekonomilerinde, hizmet işletmelerinin rekabet üstünlüğü ile hizmet kalitesi arasındaki ilişkinin ne olduğunun tespit edilmeye çalışılması, ayrıca ele alınması gereken bir başka araştırma konusu olarak kendini göstermiştir. "Kurumsal Bankacılık Hizmetlerinde Algılanan Toplam Kalitenin ölçülmesine Yönelik Çok Parçalı Bir Ölçeğin Geliştirilmesi ve Rekabet Stratejisi İlişkisi" konusunu taşıyan tezimizde, iki keşifsel araştırma ve iki saha araştırması yapılmıştır.Hizmet sektöründe gerek kalitenin ölçülmesi ve gerekse rekabet üstünlüğünü ortaya koymaya yönelik olarak literatürde çok fazla ve genel kabul gören model ve yaklaşımlar mevcut değildir. Bunun nedeninin araştırılan bu konuların yeni ve gelişme sürecinde olmasıdır. Tezimizin saha araştırmaları odak grup görüşmesi ve derinliğine mülakat ile başlamıştır. Bu birincil araştırmalar ve literatürden elde edilen bilgiler sonucunda taslak anket formları hazırlanmış, pilot araştırmaları yapılmış ve nihai anketler düzenlenmiştir. Örnekleme planı çerçevesinde 227 işletme yöneticisinden oluşan örnek ile hizmet kalitesini ölçmeye yönelik ve anakütle hacmi 47 olan banka şube yöneticileri ile rekabet üstünlüğünün ortaya konmasına yönelik olan anket uygulamaları yapılmıştır. Saha araştırmalarıyla elde edilen verilere çok değişkenli istatistiksel analizler uygulanmıştır. Analizlere öncelikle, belli bir kavramı ölçmeye ilişkin geliştirilen ölçeğin iç tutarlılığım ölçmek amacıyla "Güvenilirlik ( Cronbach Alpha)" analizi ile başlanmıştır. Bu analizin ardından ölçeğin ortak değerini temsil etmeyen değişkenlerin belirlenmesi amacıyla "Parça Bütün Korelasyonu ( Item-Total Correlations)" analizi uygulanmıştır. Bu analiz ile değerleme dışı bırakıldıklarında ölçeğin alfa katsayısını arttıracak değişkenler bulunmuş ve bu değişkenler değerleme dışı bırakılmıştır. Bundan sonra, birbiriyle korelasyonu olan değişkenleri kavramsal olarak anlamlı, nispeten bağımsız faktörler altında toplayan "Faktör Analizi" uygulanmıştır. Başlangıçta 71 değişkenden oluşan ölçeğimiz, 60 değişkenli ve 12 boyutlu bir şekilde son halini almıştır. Geliştirilen ölçeğin yapısal geçerliliği "Regresyon Analizi" ile sınanmıştır. Bankaların rekabet üstünlüğü ile hizmet kalitesi ilişkisini ortaya koymak amacıyla, banka şubelerinin yöneticilerine, rekabet konumlarını ortaya koyan anket verilerine "Güvenilirlik" ve "Faktör" analizleri uygulanmış ve rekabet puanlan elde edilmiştir. Daha sonra her bir şubeye ilişkin hizmet kalitesi puanı ile "Korelasyon Analizi" uygulanmıştır.Geliştirdiğimiz "Kurumsal Bankacılık Hizmetlerinde Algılanan Toplam Kaliteyi ölçmeye Yönelik ölçek" çeşitli amaçlar için kullanılabilir. Bu ölçek ile banka ve finansal işletmeler hizmetin boyutlarım, kalitenin hangi noktalarda zayıf veya güçlü olduğunu, farklı tüketici profillerinin hizmet algılarını, müşteri tarafından algılanan personel performansını, belli aralıklarla ölçüldüğünde hizmet kalitesinin trendini ortaya koyabileceklerdir. Geliştirdiğimiz ölçeğin bundan sonraki araştırmalara ışık tutacağım, konuyu destekleyen araştırmalarla geliştirilebileceğini ve banka yöneticilerine yönetimsel ve stratejik yararlar sağlayacağım söyleyebiliriz. Anahtar Kelimeler: Hizmet Pazarlaması, Hizmet Kalitesi, Hizmet Kalitesi Ölçeği, Hizmet Sektöründe Rekabet Gücü,
Kriz dönemlerinde odaklanma stratejileri ve odaklanma türlerinin işletme performansına etkisi: Adana KOBİ`leri üzerinde bir inceleme
Her geçen gün artan talep ve dünya ülkelerinin içinde bulunduğu ekonomik sorunlar nedeni ile birçok işletme büyük sıkıntılar yaşamaktadır. Bunların ilk sırasını ekonomik sorun ile istihdam sorunu almaktadır. Tükenen doğal kaynaklar, artan taleplere cevap veremez bir hale gelmiştir. KOBİ, kurumların yapısı ve süreç dinamikleri, krizin nasıl ele alındığı, hatta çalışanların krizle nasıl başa çıktıkları, kriz dönemlerinde hangi önlemleri aldıkları, kriz ve ekonomik bunalım dönemlerinde işletmelerin uyguladığı stratejilerin neler olduğu, işleyiş açısından çok büyük önem arz etmektedir. İşletmelerin ekonomik süreçde uyguladıkları politika, üretim politikası, performans, kalite ve süreklilik, işletmecilik açısından çok önemlidir. Sistemli ve programlı çalışan işletmeler, kriz dönemlerini kendi açılarından ya çok az bir zarar ya da işletmenin işleyişini olumsuz olarak etkilemeyecek şekilde atlabilmektedirler. Sistem ve programdan uzak olan, doğabilecek her türlü kriz ortamında ayakta kalma olanaklarına sahip olmayan işletmeler ise devamlılık yetilerini kaybetmektedirler. Özellikle Türkiye ve Dünya ülkelerindeki KOBİ düzeyinde bulunan işletmelerin aile şirketi olması nedeni ile ekonomik krizin etkileri hem firma hem de aile içinde dönüşü olmayan onarılmaz tahribatlara yol açmaktadır.Bu çalışmanın temel amacı , Adana'da KOBİ'lerin kriz dönemlerinde herhangi bir odaklanma stratejisi izleyip izlemediğini ele almakla birlikte; eğer izlenen bir odaklanma türü veya türleri var ise, bu odaklanma türlerinin işletme performansına etkisini ölçmektir.Çalışma evrenini Adana bölgesindeki KOBİ ölçeğindeki işletmeler oluşturmaktadır. Bölge ticaret ve sanayi odalarında, KOSGEB'den elde edilecek işletmelerin yöneticilerine Miller, Beser ve Diğ (2002) tarafından geliştirilen anket elden ulaştırılıp, yüz yüze görüşülerek uygulanmıştır.Çalışmanın sonunda KOBİ'lerin kriz ve ekonomik sorunların yaşandığı dönemlerde izlediği yollar ve stratejilere yönelik bilgiler elde edilerek istatistik SPSS-13 analiz yöntemi ve Monava, Korelasyon, Anova testleri uygulanarak olumsuzlukların tespiti yapılmıştır. Araştırma sonuçlarında, KOBİ yöneticilerinin yaşadıkları şehirdeki krizin etkisi, kriz öncesinde işletmenin faaliyet gösterdiği sektörün durumunu etkilemediği görülmüştür. Krizden çıkış için aldıkları tedbirler ve odaklanma tercihleri, işletmelerin başarısını ve kriz öncesinde işletmelerin faaliyet gösterdiği sektörün durumunu etkilediği görülmektedir.Anahtar Kelimeler: KOBİ, Kriz, Strateji, Ekonomi,Performans, Verimlilik, İstatistik
Sürdürülebilir rekabet ortamında yönetim muhasebesi: İSO 500'de yer alan otomotiv firmaları üzerine bir araştırma
Bu çalışmada, Türkiye'nin en büyük 500 Sanayi Kuruluşunda yer alan otomotiv işletmelerinde geleneksel ve çağdaş yönetim muhasebesi uygulamalarının kullanım sıklığı ve önem derecelerinin incelemesi amaçlanmaktadır. Yapılan çalışma ile aynı zamanda, ele alınan yönetim muhasebesi uygulamaları ile dış çevrede algılanan rekabet şiddeti ve uygulanan rekabet stratejileri arasındaki ilişkilerin incelenmesi hedeflenmektedir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde yönetim muhasebesi kavramı ve yönetim muhasebesinin zamanla uğradığı değişim ele alınmıştır. İkinci bölümde sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlayabilmek amacıyla iç ve dış çevre analizi kavramlarının üzerinde durularak rekabet stratejilerinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde geleneksel ve çağdaş maliyet/yönetim muhasebesi uygulamalarına yer verilerek rekabet kavramı ile ilişkilendirilmiştir. Son bölümde ise araştırmanın örneklemi olan otomotiv sektörüne ilişkin genel bilgiler verilerek yapılan anket çalışmasının analiz sonuçlarına yer verilmiştir. Çalışma sonucunda; ISO 500'de yer alan otomotiv firmalarının ağırlıklı olarak geleneksel teknikleri kullandıkları gözlenmiştir. Kullanılan rekabet stratejileri arasından en fazla tercih edilen stratejinin maliyet liderliği stratejisi olduğu saptanmıştır. Ayrıca çalışmanın bir diğer bulgusu da kombine strateji uygulamalarının yaygın olmasıdır. Yapılan çalışma ile Türkiye'deki en büyük 500 sanayi kuruluşları içerisinde yer alan otomotiv firmalarının hem yönetim muhasebesi uygulamaları süreçlerinde hangi yöntemleri kullandıkları, hem de sert rekabet koşulları altında hangi stratejileri tercih ettikleri tespit edilmiştir. Benzer çalışmalar incelendiğinde yönetim muhasebesi ile rekabet ilişkisinin ülke bazında araştırılmamış olması, çalışmanın önemini artıran bir unsur olmuştur. Anahtar Kelimeler: Yönetim Muhasebesi, Rekabet, Rekabet Stratejileri, Otomotiv Sektörü
Liderlik tarzları ile rekabet stratejileri arasındaki ilişki: Tekstil işletmeleri örneği
Bu çalışmanın temel amacı, yöneticilerin liderlik tarzları ile işletmenin rekabet stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini Kahramanmaraş ilinde 2018 senesinde aktif olarak faaliyet gösteren tekstil işletmelerinde yönetici pozisyonunda çalışan 311 kişi oluşturmaktadır. Bu kapsamda geçersiz anketler olması durumu göz önünde bulundurularak 350 kişiye anket dağıtılmıştır. Yapılan bu çalışmada Kahramanmaraş ilinde faaliyet gösteren tekstil işletmeleri örneği ile liderlik tarzları ve rekabet stratejileri arasındaki ilişki incelenmiştir. Veriler değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotları ve ilişki analizleri (korelasyon, regresyon) kullanılmıştır. Anketlerde Likert tipi ölçek kullanılmıştır. Araştırma sonucunda yapılan çalışmalar neticesinde, liderlik tarzlarının rekabet stratejilerini uygulamada etkin rol oynadığı görülmüştür. Liderlik tarzı, yoğun rekabetin yaşandığı piyasalarda uygulanan rekabet stratejisini de etkilemektedir. Liderlik tarzı ile maliyet stratejileri, farklılaştırma stratejileri ve odaklanma stratejileri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Lider, liderlik tarzları, strateji ve rekabet stratejileri, tekstil işletmeleri
Manisa ilindeki yüksek öğrenim özel öğrenci yurtları hizmetlerinin rekabet stratejileri açısından incelenmesi
Bu tez çalışmasında Manisa ilinde hizmet veren yükseköğrenim özel öğrenci yurtları hizmetlerinin rekabetçiliğinin Porter'ın rekabet stratejileri ve beş güç modeli çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaca ulaşmak için Manisa ilinde bulunan yükseköğrenim öğrenci yurtları kurucu müdürleri ve yöneticilerinden mülakat yoluyla veriler toplanmıştır. Mülakat soruları Porter'ın jenerik rekabet stratejileri ve beş güç modeline uyarlanarak hazırlanmıştır. Toplamda 10 yurt yöneticisinden mülakat yoluyla toplanan verilerin içerik analizi ile değerlendirilmesi sonucu yükseköğrenim özel öğrenci yurtlarının uyguladıkları stratejiler ve rekabete etki eden güçler belirlenmiştir. Yapılan analiz ve değerlendirmelere göre yurtların maliyet liderliği, farklılaştırma ve odaklanma stratejilerini zaman zaman uyguladıkları tespit edilmiştir. Sektördeki rekabete etki eden güçler arasında ise mevcut işletmeler arasındaki rekabet tehdidi, müşterilerin rekabet gücü ve ikame ürünlerin yarattığı tehdit gücünün etkili olduğu belirlenmiştir. Diğer iki güç tedarikçilerin yarattığı, tehdit ve yeni gelecek işletmelerin tehdidinin ise daha az etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Tezin sonunda çalışmanın hem literatüre hem de sektördeki ve sektöre yeni girecek işletmeler için faydalı olabilecek ve uygulanabilir öneriler yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Rekabet stratejileri, beş güç modeli, özel öğrenci yurtları
Sektörel rekabet gücü ve kümelenme potansiyeli ilişkisi: Bişkek bölgesi kırmızı et sektöründe bir araştırma
Bu çalışmanın amacı, Bişkek kırmızı et sektörünün rekabetçilik düzeyi ve kümelenme potansiyeli arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmaktır. Çalışmanın temel hedefi kümelenme potansiyeli olduğu için, çalışma bölgesel temelde ele alınmıştır. Bu nedenle çalışma verilerinin toplanacağı alan Bişkek bölgesi ile sınıflandırılmıştır. Araştırma sorusunu çözümlemek için gerekli olan çalışma verileri; anket, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve ikincil verilerden elde edilmiştir. Araştırmada kullanılan anket formu dört kısımdan oluşmaktadır. Birinci kışımda sektörün rekabet düzeyi ölçmek için 38 oluşan "sektörel rekabet düzeyi ölçeği" isimli bir anket formu kullanılmıştır. İkinci kısımda ise aynı soru formu ile rekabeti ölçtüğü varsayılan bu değişkenlerin her birinin Bişkek kırmızı et sektörü için ne kadar önemli olduğu ölçülmek amacıyla yeniden tasarlanan "Rekabette Kritik Faktör" olarak isimlendirilerek bir ölçek uygulanmıştır. Birinci ve ikinci form Padmore ve Gibson tarafından Porter'in Elmas modelinden esinlenerek yapılan bir çalışmadan yararlanılarak bu araştırma için uygun hale getirilmiştir. Üçüncü form ise, geniş bir literatür taramasına dayalı olarak tespit edilen kümelenme potansiyelinin indikatörlerini kapsayan 20 değişkenden oluşan bir soru listesi olup bu ölçek (Kümelenme Potansiyeli Ölçeği) araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Ölçeklerin geçerlilik ve güvenirlik çalışmaları güvenirlik analizleri ve uzman görüşleri alınarak yapılmıştır. Veriler, ölçeklerin araştırmacılar tarafından yüz yüze uygulanmak suretiyle toplanmıştır. Sektörel Rekabet Düzeyi Ölçeğinin güvenirliği 0,95, Rekabette Kritik Faktör Ölçeğinin güvenirliği 0,95 ve Kümelenme Potansiyeli Ölçeğinin güvenirliği ise 0,73 olarak hesaplanmıştır. Toplam 57 anket uygulandı, bu anketlerin 5 tanesi içerdiği mantıksal hatalardan dolayı elenmiş ve toplamda değerlemeye alınan anket sayısı 52 olmuştur. Toplanan veriler istatistiki paket programlar aracılığıyla analiz edilmiştir. Sonuç itibariyle bazı rekabet gücü faktörleri ile kümelenme potansiyeli arasında ilişkiler tespit edilmiştir. Key words: Küme, Kümelenme Potansiyeli, Rekabet Gücü, Kırmızı et ürünleri sektörü, Endüstriyel Rekabet
Rekabetçi düşünce, rekabetçi davranış ve strateji yürütme arasındaki ilişkiler: Otomotiv işletmeleri üzerinde bir araştırma
Araştırmanın temel amacı, rekabetçi düşünce, rekabetçi davranış ve strateji yürütme arasındaki ilişkileri ve etkileşimleri tespit etmektedir. Araştırmada yöntem olarak nicel araştırma yöntemi tercih edilmiş ve verilerin toplanmasında anket tekniği kullanılmıştır. Araştırma evrenini, Düzce ve Sakarya illerinde faaliyet gösteren otomotiv işletme bayileri oluştururken; örneklemi ise bu bayilerde aktif olarak görevine devam eden üst ve orta düzey yöneticiler oluşturmaktadır. Veri analizinde kullanılan ve değerlendirmeye alınan toplam anket sayısı ise 248'dir. Araştırmada SPSS programından yararlanılmıştır. Yapılan başlıca analizler; betimleyici istatistikler, keşfedici faktör analizi, korelasyon analizi, farklılık (t-testi ve anova) testleri ve regresyon analizi şeklindedir. Bu araştırma otomotiv işletme bayii yöneticilerinin bakış açılarını yansıtmaktadır. Ulaşılan sonuçlara göre; en yaygın rekabetçi düşünce algısı aktif rekabetçi düşünce, en çok tercih edilen rekabetçi davranış ise agresif rekabetçi davranış olmuştur. Başarılı strateji yürütme için yöneticiler, motive edici koşulların oluşturulması ve enformasyon akışının sağlanması üzerinde odaklanmışlardır. Rekabetçi davranış tarzlarından agresif ve işbirlikçi rekabetçi davranışlar, aktif rekabetçi düşünce biçiminden en fazla etkilenirken; ılımlı ve pasif rekabetçi düşünce biçimlerinin rekabetçi davranış tarzları üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadıkları tespit edilmiştir. Strateji yürütme boyutlarından; karar alma haklarının temini, enformasyon akışının sağlanması ve motive edici koşulları oluşturulmasında en fazla etkiye işbirlikçi rekabetçi davranış; yapısal düzenlemeler gerçekleştirme boyutu üzerinde ise agresif rekabetçi davranış en fazla etkiye sahiptir. Son olarak aktif rekabetçi düşüncenin en fazla etkilediği strateji yürütme boyutları; yapısal düzenlemeler gerçekleştirme, karar alma haklarının temini ve enformasyon akışının sağlanması iken, pasif rekabetçi düşüncenin enformasyon akışının sağlanması ve motive edici koşulları oluşturulması üzerinde negatif yönlü etkiye sahip olduğu belirlenmiştir.
Endüstri 4.0'ın rekabet stratejileri ve pazar performansı ilişkisindeki aracı rolü: Gaziantep makine halısı üreticileri örneği
Tüm sanayi devrimlerinin toplum ve firmalar üzerinde bıraktığı etki ile paralel olarak Endüstri 4.0 kavramıda önemini gittikçe arttırarak firmaların birbiriyle rekabetlerinde etkili bir unsur haline gelmeye başlamıştır. Endüstri 4.0 ile artan dijitalleşme beraberinde firmaların rekabet stratejilerinide güncellemelerini gerektirmektedir. Tüm bunların yanında firmaların öğrenme yönelimli ve/veya pazar yönelimli olmalarının seçilen rekabet stratejisi ve pazar performansı üzerinde etkisini önemli hale gelirken, gelişen teknolojiler ile bu kavramlar firmaların iç ve dış unsurlarıyla beraber reaktif ve/veya proaktif bir anlayış ile faaliyetlerine devam etmelerine olanak sağlamaktadır. Bu araştırmada, Gaziantep ilinde faaliyet gösteren makine halısı üreticilerinin, Endüstri 4,0 ile öğrenme yönelimi, pazar yönelimi, rekabet stratejileri ilişkilerini ortaya çıkarmak ve tüm bu olguların firma pazar performansı üzerindeki etkisini belirlemek ayrıca endüstri 4.0 kavramının aracı rolünü tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışmanın yapıldığı bölgede makine halısı üreticilerinin kümelenme özellikleri gösterdiği bilinmektedir. Makine halısı üretiminde elde ettiği rekabet avantajını koruyabilmek için firmaların endüstri 4.0 ile gelişen teknolojilere adaptasyonu sağlamaları gerekmektedir.135 firmanın faaliyet gösterdiği bölgede 102 firma ile görüşülmüş ve çalışma sonuçları yapısal eşitlik modeli ile analiz edilmiştir. Çalışma, sektör yapısı ve rekabet durumundan ötürü sektörün kendine has özellikler barındırdığını göstermektedir. Çalışma sonuçlarına göre endüstri 4.0 ve farklılaştırma stratejilerinin pazar performansı üzerinde etkisi olduğu ayrıca endüstri 4.0'ın farklılaştırma stratejisi ve pazar performansı ilişkisi üzerinde ve öğrenme yönelimi ile pazar performansı ilişkisi üzerinde aracı etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Öğrenme yönelimi kavramının ise endüstri 4.0 ve farklılaştırma stratejileri ile ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır.
Havayolu yolcu taşıma şirketlerinde uygulanan rekabet stratejileri: Türk şirketlerine yönelik nitel bir araştırma
Havacılık sektörü, son dönemler de yaşanan ekonomik, sosyal, siyasal gelişmeler nedeniyle rekabetin en fazla yaşandığı sektörlerden birisidir. Rekabet stratejisi, değişen bu rekabetçi çevrede firmaların başarısını etkileyen önemli bir kavramdır. Bu çalışmanın amacı, havacılık sektöründe faaliyetlerini sürdüren Türk havayolu yolcu taşıma şirketlerinde uygulanan rekabet stratejilerini, sektörün temel dinamiklerini ve şirketlere rekabet avantajı sağlayan unsurları belirlenmeye çalışmaktır. Bu amaçla çalışma kapsamına, havacılık sektöründe faaliyetlerini sürdüren Türk sermayeli havayolu yolcu taşıma şirketleri dâhil edilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kapsamında görüşme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verileri çalışmaya dâhil olan üst düzey şirket yöneticileriyle birebir yapılan görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. Veri analizi nitel değerleme yöntemiyle (doküman analizi ve raporlama) gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, havayolu işletmelerinin genel olarak düşük maliyet stratejisini esas aldıkları, fakat kısmen de olsa bazı firmaların farklılaştırma ve odaklaşma stratejilerini de uyguladıkları anlaşılmıştır. Ayrıca havayolu işletmelerinin genelde savunmacı ve taklitçi rekabet stratejilerini tercih ettikleri, yenilikçi stratejileri ikinci planda tuttukları görülmüştür. Ulaşılan diğer bir önemli sonuç ise, sektörün gelecekte daha rekabetçi bir yapıya dönüşeceği ve önemli birleşme ve çekilmelerin yaşanacağı yönündedir.
Stratejik rekabet üstünlüğü sağlama aracı olarak inovasyon stratejileri: Kocaeli otel işletmeleri üzerine bir araştırma
Küreselleşme süreciyle birlikte yaşanan gelişmeler, işletmelerin değişen dünya koşullarına ayak uydurabilmek için birbirleriyle rekabet etmelerini zorunlu hale getirmiştir. Böylelikle işletmeler varlıklarını sürdürebilmek ve rakiplerinin gerisinde kalmamak için rekabet stratejilerine başvurmaktadır. Son zamanlarda inovasyon rekabette yeni bir yaklaşım haline gelmiştir. Dolayısıyla rekabet üstünlüğü sağlama adına yapılan çalışmalarda inovasyon faaliyetleri yer almaktadır. Ürün, hizmet, süreç, pazarlama ve organizasyon gibi aşamalı ve radikal inovasyon faaliyetleri uygulanmaktadır. Bu inovasyon faaliyetleri rakip işletmelere veya faaliyet gösterilen bölgeye göre saldırgan, savunmacı, taklitçi, bağımlı, geleneksel ve fırsatları izleyen inovasyon stratejisi olarak rekabet üstünlüğü sağlayabilmektedir. Bu bağlamda araştırmanın ilk temel amacı; Kocaeli'nde faaliyet gösteren üç, dört ve beş yıldızlı otel işletmelerinin inovasyon faaliyetlerini belirlemek ve bu doğrultuda izlediği inovasyon stratejisini tespit etmektir. İkinci amacı ise; araştırmaya dahil edilen otel işletmelerinin rekabet stratejilerinin, uygulanacak olan inovasyon stratejilerinde belirleyici bir nitelik taşıyıp taşımadığını tespit etmektir. Bu kapsamda araştırmaya Turizm Bakanlığından, Turizm İşletme Belgeli üç, dört ve beş yıldızlı toplamda 15 adet otel işletmesi dahil edilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmaya ilişkin veriler otel işletmelerinin üst düzey yöneticileriyle yapılan yüz yüze görüşmeler sonucu elde edilmiştir. Elde edilen veriler betimsel veri analiz tekniğiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarında otel işletmelerinde inovasyon faaliyetlerinin uygulandığı tespit edilmiştir. Otel işletmelerinde ağırlıklı olarak aşamalı inovasyon boyutu altında ürün, hizmet ve süreç inovasyonlarının uygulandığı görülmüştür. Ayrıca otel işletmelerinin uyguladığı rekabet stratejileri ile inovasyon stratejileri arasındaki ilişki incelenmiştir. Dolayısıyla maliyet liderliği stratejisi ile saldırgan ve fırsatları izleyen inovasyon stratejisi arasında olumlu bir ilişki vardır. Farklılaştırma stratejisi ile fırsatları izleyen inovasyon stratejisi arasında olumlu bir ilişki vardır. Odaklanma Stratejisi ile saldırgan ve fırsatları izleyen inovasyon stratejisi arasında olumlu bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Rekabet Üstünlüğü, Rekabet Stratejileri, İnovasyon, İnovasyon Stratejileri, Kocaeli Turizmi
Rekabetçi davranışların oluşmasında örgütsel yeteneklerin etkileri: Türkiye'deki otel işletmelerine yönelik bir araştırma
Rekabet konusunda gündemde olan sorulardan birisi de işletmelerin bulundukları pazarda nasıl bir rekabet davranışı gösterdiğidir. Öte yandan, işletmelerin sahip oldukları belirli örgütsel yeteneklerin işletmelerin rekabetçi davranışlarında etkisinin olup olmadığı, varsa bu etkinin yönünün ne olduğu ve hangi örgütsel yeteneklerin ne tür rekabetçi davranışlara yol açtığı konusu gündeme gelmektedir. Bu tez çalışmasının temel amacı, ?Türkiye?deki otel işletmelerinin rekabetçi davranışlarının oluşmasında sahip oldukları belirli örgütsel yeteneklerinin rolünü ve etkilerini ortaya koymak? şeklinde belirlenmiştir. Konunun Türkiye?deki otel işletmeleri özelinde değerlendirilmesi araştırmanın özgünlüğü açısından önem arz etmektedir. Çalışmanın ana konsepti örgütsel yeteneklerin otel işletmelerinin rekabetçi davranışlarını açıklama durumunu tanımlamaktır. Bunun yanı sıra otel işletmelerinin rekabetteki davranışları ve örgütsel yeteneklerinin otel ve yönetici özelliklerine bağlı olarak farklılaşma durumları da analiz edilmiştir. Çalışmada niceliksel araştırma yöntemi kullanılmış; çalışma, ilişkisel ve tarama modeli ile yürütülmüştür. Çalışmanın evrenini Türkiye?deki 3, 4 ve 5 yıldızlı otel işletmeleri oluşturmaktadır. Kotalı ve kümeleme örnekleme yöntemleri kullanılarak 324 otel işletmesi örneklem olarak belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak anket tekniği kullanılmış, örneklem grubuna telefon ve yüz yüze görüşme ile anketler uygulanmıştır. Anket formları otel işletmelerinin orta ve üst kademe yöneticileri tarafından doldurulmuştur. Elde edilen anketler SPSS 20.00 istatistik programı aracılığı ile tanımlayıcı ve keşfe yönelik analizlere tabi tutulmuştur. Verilerin dağılım özellikleri, dikkate alınarak faktör modelinin kurulabileceği görülmüştür. Kurulan faktör modeli temelinde örgütsel yeteneklerin, rekabetçi davranışları açıklama durumu, çoklu regresyon analizleri ile analiz edilmiştir. Daha sonra t testi ve ANOVA testi kullanılarak otel ve yönetici özelliklerine göre rekabetçi davranışların ve örgütsel yeteneklerin farklılaşma durumları ortaya konulmuştur. Bu çalışma sonucunda ?Türkiye?deki otel işletmelerinin rekabet davranışlarının oluşmasında belirli örgütsel yeteneklerin etkisi vardır? savı bütünüyle doğrulanamamıştır. Çünkü bazı örgütsel yeteneklerin rekabetçi davranışları açıklamadığı anlaşılmıştır. Faktör modeli ve regresyon analizi sonuçları, yenilik yapabilme yeteneğinin otel işletmelerinin ?işbirlikçi? ve ?savunmacı? rekabetçi davranışlarını anlamlı şekilde açıkladığını; lojistik yeteneklerin ise ?tepkisel? rekabetçi davranışlarını açıkladığını göstermiştir. Öte yandan model kapsamındaki tüm yeteneklerin saldırgan rekabetçi davranışları açıklamadığı; öğrenme ve değişim yeteneklerinin de herhangi bir rekabetçi davranış özelliğini anlamlı bir şekilde açıklamadığı anlaşılmıştır. Son olarak otel işletmelerinin ve otel yöneticilerinin belirli özelliklerine bağlı olarak otel işletmelerinin rekabetçi davranışları ve örgütsel yeteneklerinin farklılaştığı anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Rekabetçi Davranış, Örgütsel Yetenek, Türkiye, Otel İşletmeleri.
Termal konaklama işletmelerinin beş güç modeli ile rekabetçilik analizi ve rekabet stratejilerinin değerlendirilmesi bir alan çalışması
Bu araştırmada, Ege Bölgesi'ndeki termal turizm termal konaklama işletmelerinin ve dolayısı ile termal konaklama işletmeleri sektörünün rekabet düzeylerini etkileyen faktörlerin (Porter'in Beş Güç Modeline göre bu faktörler, girişlerin tehdidi, sektördeki mevcut firmalar arasındaki rekabetin yoğunluğu, ikame hizmet sınıflarının tehdidi, alıcıların gücü ve tedarikçilerin gücüdür) ve termal konaklama işletmelerinin rekabet düzeylerinde hangi faktörlerin etkili olduğunun belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu araştırmanın, kavramsal ve kuramsal çerçevenin oluşturulmasında literatür tarama yöntemi tercih edilmiştir. Bu amaçla alan yazında yer alan kitap, makale, bildiri, rapor ve akademik tezler taranmış, elde edilen bilgiler akademik çalışma esaslarına uygun olarak çalışmada kullanılmıştır. Çalışmanın uygulama bölümünde ise, bilimsel araştırmalarda yaygın olarak veri toplama yöntemi olarak kullanılan anket tekniği tercih edilmiştir. Araştırma anket formunun ve formda yer alan soruların oluşturulmasında, literatür taraması yapılmış ve araştırmaya uygun sorular seçilmiştir. Araştırma anket formunun 1. bölümü termal konaklama işletmeleri ve yöneticilerin özelliklerini tanımlamaya yarayan çoktan seçmeli sorulardan oluşmuştur. Anket formunun 2. Bölümü ise 5'Likert Ölçekli olup, formda 18 kapalı uçlu soru önermesi yer almaktadır. 2. Bölüm, araştırma evreninde yer alan konaklama işletmelerinin rekabetçilik analizlerini yapabilmek için, Porter'in Beş Güç Modeline göre sınıflandırılmış sorulardan oluşmaktadır. Araştırma anket formundan elde edilen veriler; termal konaklama işletmelerinin rekabetçilik analizinde kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS 20.0. İstatistik Paket Programı yardımı ile analiz edilmiş ve ulaşılan bulgular literatürden yararlanılarak yorumlanmıştır. Bulgulara göre; termal turizm sektöründe faaliyet gösteren konaklama işletmelerinde yoğun bir rekabetin olduğu, bu rekabetin daha çok orta ve küçük ölçekli işletmeler arasında yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca sektörde, büyük ölçekli ve lüks segmentte yer alan konaklama işletmelerinin, diğer işletmelere göre daha fazla rekabet gücü ve avantajına sahip oldukları görülmüştür. Verilerin analizi sonucunda ulaşılan bulgulara göre; termal konaklama işletmelerinin rekabet gücü ve rekabet düzeyleri üzerinde, beş güç faktörlerinin etkili olduğu ve konaklama işletmelerinin rekabet koşullarını bu güçlerin belirlediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda termal konaklama işletmelerine, kişiye özel hizmet sunumu ile birey odaklı faaliyetler geliştirerek, rakiplerine oranla farklılaşmaları ve sektördeki rekabet güçlerini arttırmaları önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Turizm, Termal Turizm, Termal Konaklama İşletmesi, Rekabetçilik, Beş Güç Modeli.
Türkiye'de faaliyet gösteren GSM operatörlerinin hizmet kalitesi bakımından karşılaştırılması ve uygulanan rekabet stratejileri
Türkiye'de GSM hizmetleri her ne kadar çok uzun bir geçmişe dayan- masa da kendisine hızla yoğunlaşan bir talep ortamı bulmuş ve çok geçmeden önemli bir pazar haline gelmiştir. Türkiye'de hali hazırda faaliyette bulunan üç GSM operatörü bulunmak- tadır. Bunlar Avea, Turkcell ve Vodafone'dur. Gerek pazarın yapısından, gerek yoğun talepten ve gerekse operatörlerin uyguladıkları stratejilerden kaynak- lanan büyük bir rekabet kaçınılmaz olmuştur. Bu büyük rekabette ise "hizmet kalitesi" kavramı ön plana çıkmıştır. Türkiye'de faaliyet gösteren GSM operatörlerinin hizmet kalitesinin kar- şılaştırılması ve uyguladıkları rekabet stratejilerinin incelenmesi bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Servqual ölçeği sektöre uyarlanarak Türkiye'de faaliyet gösteren GSM operatörlerinin sunmuş oldukları hizmet kaliteleri ölçülmeye, müşterilerin operatörlerinden bekledikleri hizmet kalitesi ile algıladıkları hizmet kalitesi arasındaki farklar ortaya konmaya, müşterilerin demografik özelliklerinin beklenti ve algılamaları üzerindeki etkileri ile hizmet kalitesi boyutlarının önem dereceleri belirlenmeye ve her bir boyut için hizmet kalitesinin karşılaştırmalı olarak analizi yapılmaya çalışılmıştır. Bu analiz için Ankara ilinin Yenimahalle ve Çankaya ilçelerinde yaşayan ve tesadüfen seçilen 427 kişiye uygulanan anketler değerlendirilmeye alınmıştır. Araştırmadaki istatistiksel veriler %95 önem düzeyinde analiz edilmiştir. Anketin öncelikle güvenirlik analizi yapılmış daha sonra veriler frekans dağılımına, hipotez testine, t testine (paired sample) ve anova analizine tabi tutulmuştur. Elde edilen sonuçlar SPSS 17.0 (Statistical Package for Social Sciences) programında ve Microsoft Office Excel 2007'de değerlendirilmiştir. Ayrıca çalışmada Türkiye'de faaliyet gösteren GSM operatörlerinin uy- guladıkları rekabet stratejileri ele alınarak incelenmiş ve bunların müşteriler üzerindeki yansımalarına değinilmiştir. Anahtar Kelimeler: 1) Hizmet Kalitesi 2) SERVQUAL Yöntemi 3) Rekabet Stratejileri 4) GSM Operatörleri