Story books
90 theses under this subject heading
Sadık Yalsızuçanlar'ın monografisi
Monografi ünlü bir kimsenin, sanatçının veya yazarın yaşamını ve yapıtlarını bilimsel açıdan derinlemesine ele alan ve onu özgün bir şekilde anlatan edebi türdür. Bir konu hakkında görüş yazılabileceği gibi derinlemesine de yazılabilir. Ele alınacak konu bilimsel gerçekliğe dayanarak spesifik bir şekilde ele alınır. Bizim bu çalışmada ele aldığımız monografi Türk Edebiyatının son dönem yazarlarından olan Sadık Yalsızuçanlar'ın monografisidir. 1980'lerden itibaren eser veren Yalsızuçanlar, yüzden fazla eser üretmiştir. Sadık Yalsızuçanlar'ın monografisi isimli tez çalışması üç bölüm, sonuç, kaynakça ve eklerden oluşur. Birinci bölümde Sadık Yalsızuçanlar'ın hayatı (doğumu ve aile çevresi, eğitim hayatı, çalışma hayatı, askerlik dönemi ve mizacı), ikinci bölümde edebi kişiliği, romancılığı, öykücülüğü, masalcılığı ve bu alanların dışında kalan eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Tezin kapsamlı ve son bölümü olan üçüncü bölümün birinci başlığında Sadık Yalsızuçanlar'ın farklı zamanlarda hazırladığı romanlarından seçilen Yakaza, Cam ve Elmas, Hayyam, Vefa Apartmanı, Diyamandi isimli romanları; eserin künyesi, ana çizgileriyle vak'a, kişiler, mekân, zaman ve değerlendirme şeklinde klasik roman tahlil metoduna göre eser bazında çözümlenmiştir. Üçüncü bölümün ikinci başlığında ise Sadık Yalsızuçanlar'ın öykü kitaplarından seçilen Şehirleri Süsleyen Yolcu, Ayan Beyan, Garip, Halvet Der Encümen ve Ters Lale isimli eserlerinde bulunan hikâyelerin tanıtımı yapılmış ve öykünün başında genel bir değerlendirme yapılmıştır. Sonuç bölümünde yapılan inceleme sonucunda elde edilen bulgular verilmiştir.
Resimli öykü kitabı okuma uygulamalarının 48-60 aylık çocukların erken okuryazarlık ve matematik becerilerine etkisi
Okul öncesi dönem, insan yaşamında gerçekleşen pek çok davranış ve becerinin temellerinin atıldığı eşsiz deneyimlerle dolu kritik bir dönemdir. Erken dönem akademik başarının temelinde erken okuryazarlık ve erken matematik becerileri yer almaktadır. Erken çocukluk döneminde çocukların matematik becerilerini edinmelerinde etkili olabilecek farklı niteliklere sahip birçok çocuk edebiyatı eseri bulunmaktadır. Bu araştırmanın amacı, resimli öykü kitabı okuma uygulamalarının 48-60 aylık çocukların erken okuryazarlık ve matematik becerilerine etkisini incelemektir. Bu amaç ile karma yöntemin kullanıldığı bu araştırmada deneysel tasarım ve gözlem bir arada kullanılmıştır. Deneysel aşamada ön test son test kontrol gruplu desen tercih edilmiş, deney grubu çocukları ile sekiz hafta boyunca 30 kitap okuma uygulaması gerçekleştirilmiştir. Kitap okuma uygulamalarının ardından oturumlardan elde edilen gözlemler araştırmacı tarafından araştırmacı günlüklerine kaydedilmiştir. Araştırma, Çanakkale İli Kepez Beldesi'nde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı bağımsız anaokulundaki 48-60 aylık çocuklar ile yürütülmüştür. Araştırmada, "Resimli Öykü Kitaplarını Değerlendirme Ölçeği", "Resimli Öykü Kitaplarında Matematik Kavram ve Becerilerini Belirlemeye Yönelik Kriter Formu", "Demografik Bilgi Formu", "Erken Okuryazarlık Becerilerini Değerlendirme Aracı (EOBDA)" ve "Erken Matematik Testi (EMAT)" kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde deneysel aşamada SPSS Paket Programı kullanılmış, gözlem kayıtları ise betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre erken okuryazarlık ve matematik becerilerinin geliştirilmesinde resimli öykü kitaplarının kullanılmasının faydalı olduğu görülmüştür. Buna ek olarak bu iki akademik becerinin birbiriyle ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre uygulayıcı ve eğitimcilere önerilerde bulunulmuştur.
Kırk Vezir hikayesinin resimli nüshaları
Kırk Vezir Hikâyesinin Resimli Nüshaları isimli çalışmanın konusunu 16. yüzyılın sonlarında oldukça benzer üretilmiş iki resimli el yazması oluşturur. İçerisinde on iki tasvir yer alan nüshalardan ilki tarihsizdir ve İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi'nde (İÜK. T. 7415) kayıtlıdır. 1586/1587 (H.995) tarihli diğer nüsha, İsveç'te Uppsala Üniversitesi Carolina Rediviva Kütüphanesi'nin Türkçe yazma eserleri (UUL. Vet. 38) bölümündedir. Kâtibi Muhammed bin Mustafa'dır ve içinde on yedi tasvir mevcuttur. Nasihatname türünde hazırlanan eserin tasvirlerinin üslup açısından Nakkaş Osman ve ekibi tarafından yapıldığı düşünülmektedir. Osmanlı edebiyatında ilk örneklerine 15. yüzyılda rastlanan Kırk Vezir Hikâyesi, Arapça orijinali kayıp bir eserden Türkçeye çevrilmiştir. Eserin bazı nüshalarındaki mukaddimelerinde II. Murad (1421-1451) ve II. Mehmed'e (1451-1481) sunulduğu yazılıdır. Kırk Vezir Hikâyesi eğlenceli eğitici yönüyle Osmanlı sarayında beğenilerek okunmuştur. III. Murad (1574-1595) döneminde hazırlanan resimli nüshaların kimler için hazırlandığı bilinmemektedir. Yazma nüshaların üretildiği dönem, Nakkaş Osman'ın diğer çalışmaları ve bu dönemde öne çıkan kitap hamilerinden yola çıkarak; birbirine oldukça benzer hazırlanan resimli Kırk Vezir Hikayesi nüshaları üslup ve ikonografik açıdan irdelenmiştir. Yazmaların resim metin ilişkisi yönünden değerlendirmesi yapılmış, resim programındaki farklılıklarla eserin kim(lere) sunulduğu ve hamisinin kim olduğu sorunsalı tartışılmıştır.
The effects of L2 reading practice of storybooks on enhancing young learners' vocabulary knowledge
This case study intends to investigate young learners' L2 vocabulary learning through reading storybooks, particularly focusing on their target word recognition. It also aims to find out the possible gains and effects of using interactive digital materials in an online reading program. The research was conducted with a class composed of thirteen 5th-grade students at a private school in Kayseri. They were involved in an online extensive reading program where they were instructed to complete reading and activities individually, then study with their teacher and friends on a platform where they could view interactive activities. A pre-test was implemented to identify unknown words and create a list of target words. After ten reading sessions, students were required to take a post-test. Moreover, the research journals were regularly logged into and focus group interviews along with an interview with the practitioner teacher were implemented. While the numerical data obtained represents that students' vocabulary recognition levels were quite high, qualitative data materials have brought many other details to light, and the findings were evaluated by using content analysis. The findings indicated that the process had contributed mainly on supporting L2 learning which helped to discover positive effects on learners' willingness, motivation and curiosity, variety in resources, opportunities for vocabulary retention, and increase in reading pace. On the other hand, the findings also demonstrated contributions on supporting learner autonomy which were explored as independent learning, a habit of reading in L2, effective note taking and having a sense of responsibility in learning.
Kağıt kesme (Cut out) tekniğiyle çocuklara yönelik etkileşimli elektronik kitap tasarımı
Etkileşimli e-kitaplar, farklı yaş grupları göz önünde bulundurularak çok çeşitli içeriklerde ve seçeneklerde sunulmaktadır. Etkileşimli e-kitapları oluşturan ögeler ve çoklu ortam tasarım süreci ele alınarak bu doğrultuda çocuklara yönelik etkileşimli e-kitap tasarlanmıştır. Öncelikle tezin birinci bölümünde, ulusal ve uluslararası alanda çocuk kitaplarını resimlemenin tarihsel gelişimi, resimleme teknikleri, kâğıt kesme tekniği ile resimlemenin tarihsel gelişimi, günümüzde kağıt kesme tekniği, ve yapılmış örnekler ele alınmaktadır. İkinci bölümünde, e-kitap tanımı yapılmış ve dört kategoriye ayrılan e-kitap türleri anlatılmaktadır. E-kitapların okunabilmesi için ihtiyaç duyulan cihazlar ve e-kitap ile oyun ilişkisi, yaş aralıklarına göre e-kitaplar, etkileşimli e-kitapların çocuklar için önemi anlatılmaktadır. Çocuklara yönelik nitelikli etkileşimli e-kitap ortaya koyulabilmesi için görsel tasarım ögeleri ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde, birinci ve ikinci bölümde anlatılanlar doğrultusunda kâğıt kesme tekniğiyle ortaya koyulan çalışmalar, etkileşimli e-kitaplar ve kâğıt kesme tekniği ile oluşturulan etkileşimli e-kitaplar olumlu olumsuz yönleri ile değerlendirilerek dördüncü bölümde anlatılan uygulama için ve yapılacak çalışmalar için yol gösterici olması hedeflenmiştir. Dördüncü bölümde, tüm araştırmalar sonucunda kâğıt kesme tekniği ile "Keloğlan ile Balık" masalı kurgulanarak kültürel değerlerimizi tanıtmak sahip çıkmak amacıyla ele alınmış ve etkileşimli e-kitap android mobil cihazlara göre apk formatında oluşturulmuştur.
Samed Behrengi'nin hikayelerindeki eğitsel iletiler üzerine bir araştırma
Çocuklar için yazılmış eserler, çocuğun kişisel gelişimini tamamlaması, insani değerler edinmesi, içinde yaşadığı topluma uyumlu hale gelmesi, çevreye ve hayvanlara karşı duyarlı olması, ulusal ve evrensel anlamda ihtiyaç duyulan değerlere sahip olması açısından çok önemlidirler. Çocuk edebiyatı ürünleri üstlendikleri eğiticilik görevini okuyucusuna sunduğu eğitsel iletilerle gerçekleştirir. Bu iletiler çocuğun kişisel, toplumsal, evrensel, dinî, ulusal gelişimine katkı sunacağı gibi bazı durumlarda yazarın kendi ideolojik fikirlerini sunduğu araç olarak da kullanılabilir. Çocuk edebiyatı ürünleri, çocuk eğitiminde en önemli araçlardan biridir. Yazarlar, çocuk edebiyatı ürünleriyle çocuğa çeşitli iletiler sunmaktadır. Sunulan bu iletiler, kimi zaman eğitsel iletilerden oluşurken kimi zaman da eğitsel olmaktan çok uzaktır. Bu yönüyle çocuk edebiyatı ürünlerinin verdiği mesajlar, çocukların yetiştirilmesinde önemli bir etkendir. SamedBehrengi, çocuklar için yazdığı kitaplarla çocukların, içinde yaşadıkları toplumun bir parçası olarak, toplumun sorunlarına ve gerçeklerine yabancı kalmamalarını, duyarlı olmalarını amaçlamıştır. Bu araştırmada, SamedBehrengi'nin 17 hikâyesi özellikle eğitsel iletiler bakımından incelenmiş ve bu iletilerin çocuk eğitimi açısından katkıları vurgulanmıştır. Araştırmada çocuk edebiyatı ürünlerinde bulunması gereken özellikler ve iletilerin nasıl olması gerektiğine dair kriterler göz önünde bulundurulmuştur.SamedBehrengi hikâyelerindeki eğitsel iletilerin tespit edilmesi ve yazılı metinlerin analizi amaçlandığı için nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi modeli kullanılıp,tespit edilen eğitsel iletilerin de farklı temalar altında toplanması için içerik analizi tekniği kullanılmıştır.Araştırmada kullanılacak kategorilerin oluşturulması ve kodların belirlenmesi amacıyla, araştırmanın inceleme nesnelerini oluşturan hikâyeler okunup, iletiler saptanmış, bu iletiler belirli kategorilere ayrılmıştır. Kategorilere ayrılan iletiler uzman görüşüne sunulmuştur. Uzman görüşlerine göre kategorilerde yer alacak iletiler yeniden düzenlenmiştir.Amaçlarına göre iletiler beş kategori altında kodlandıktan sonra sunuluş biçimlerine göre doğrudan ve dolaylı yoldan aktarım olmak üzere iki farklı kategori altında tekrar kodlandırılmıştır.SamedBehrengi'nin on yedi hikâyesinde 173 eğitsel ileti tespit edilmiştir. Amaçlarına göre bu iletilerin 140 tanesi kişisel gelişimi, 19 tanesi toplumsal gelişimi, 12 tanesi dinî gelişimi, 1 tanesi ulusal gelişimi, 1 tanesi de evrensel gelişimi destekleyen iletilerden oluşmaktadır. Bu iletilerin sunuluş biçimlerine göre ise 170 tanesi dolaylı yoldan aktarılan, 3 tanesi doğrudan aktarılan iletilerden oluştuğu tespit edilmiştir.
Türk kültürüne göre çocuk hikaye kitaplarında illüstrasyon
Bu araştırmada, Türk kültürüne göre çocuk hikaye kitaplarında illüstrasyon adı altında Türk kültürünü yansıyacak hikaye kitapları ve illüstrasyonların yapılması amaçlanmıştır.1.bölümde problemin tespiti yapıldı, Araştırmanın amacı, önemi ortaya konuldu. Araştırma Türk kültürüne göre incelendi. Hikâye kitaplarının çocuklar üzerinde etkisi ve 0-6 yaş grubu ilgisi saptanılmaya çalışıldı. Kitap sevgisi, Türk kültüründen Nasreddin Hoca karakteri üzerinde 7 çocuğa anket uygulandı ve analizleri yapıldı.2.Bölümde ise Kültür ve Türk kültürü nereden gelmiş tirle giriş yapıldı. Türk kültürü tarihi özellikleri, gelenek, görenek, örf adet, bayramlar, müzikten yemeğe kadar Türk kültürü üzerine tüm detaylara inildi. Türk kültürünün yaşadığı bağımsız Türk devletlerinden İslamiyet öncesi Türk devletlerine, en son Kurulan Türk cumhuriyeti hakkında bilgi verildi. Daha sonra Osmanlı sanatın başlaması yani Osmanlı minyatürden resme, Müteferrika matbaası ve matbaacılıktan devam edilerek Başlangıcından günümüze Türk illüstrasyon sanatının gelişimi ve Türkiye'de resimli çocuk kitapları evrimi ele alındı. Dünyada Resimli çocuk kitapları Evrimi ve Grafikerlerinin yaptığı çalışma ve hakkındaki bilgilere de yer verildikten sonra 3.bölüm çocuğa görelik kavramına göre yazılan 5-6 yaş çocuk edebiyatının bulunması gereken nitelikler saptanıp anlatıldı. Çocuğa görelik, yalınlık ve içtenlik, biçimsellik yalınlık, ölçüde yalınlık, düşüncede yalınlık, tiplemede yalınlık, Resimli kitapların çocuğa görelik kavramıyla ilgili kriterlerden, fiziki özelliklere kadar anlatıldı. Boyut, kâğıt cinsi, sayfa düzeni, yazım kuralları kitapta dikkat edilmesi gereken her türlü detay dikkate alınarak ayrıntılarıyla yazıldı. İllüstrasyon masal ilişkisi, illüstrasyon ve masal kitabı kavramı ilişkisi, Tasarımcı ilişkisine, tasarlamada tasarımcının yöntem arayışına kadar araştırıldı. İllüstrasyon, teknik, yazılım açısından hiçbir detay atlanmadı. Tüm teknikler tek tek anlatıldı. Dijital ortama geçiş, resimleme ve renklendirilmesi, vektörel çizim programından, vektörel ve bitmap grafiklere kadar dijital ortamda boyama yöntemine kadar anlatıldı. Aşamalar tek tek belirtildi. 4.Bölümde Türk kültürünü yansıtan en önemli karakterlerden biri olan Nasreddin Hoca ele alındı. Türk mirası olarak kabul edilen Nasreddin Hoca'nın unutulup unutulmadığı hakkında araştırma ve röportaj yapıldı.1.Bölümdeki Araştırmanın Türk kültürüne göre incelenmesi bölümünde 0-6 yaş çocuklarla anket düzenlendi. Nasreddin Hoca hakkında sorular soruldu. 4.Bölümün devamında ankette sorulan Nasreddin Hoca hakkında bilinmesi gereken bilgiler yer verildi. Nasreddin Hoca bize neler kattı sorusu cevaplandı. 5.Bölümde çalışmanın literatüre katkısı anlatıldı. Araştırmanın sonucunda; Çocuklar resimli kitaplarla etkileşimlerinde ilk olarak resimlerine bakarlar. Çocuk için çizilen resimlerin çocuğun zevkine hitap etmesi, çocuğun anlayacağı sadeliği içerirken çocuğun yorum yapmasına da imkân vermesi gerekir. Çocuk resimlerde gerçekliği bulurken, hayallerini de gerçekleştireceği bir dünya ister. Çocuğa görelik kavramını içinde barındıran bir resim sadeliği, renkleri, boyut ve derinliği içinde barındırmalı ve anlamlı olmalıdır. Çocuğun ilk ilgisini çeken resim olsa da hikâyenin içeriği çocuğu kitaba bağlayan asıl öğedir. Çocuk yaşadığı kültürü kitaplardaki bilgilerle karşılaştırmak ister. Çocuğun ilgisini çeken, çocuğa yol ve yöntem öğreten, çocukta merak ve hikâyeye karşı istek uyandıran hikâyeler çocuğun kitaba bağının artmasını ve yaşamını renklendirmesini sağlar. Çocuğun gelişimini bir bütün olduğunu ve çocuğun birçok uyarıcıya maruz kaldığını düşünürsek resimli kitaplar çocuk için bir pratik alanıdır. Resimli hikâye kitaplarının çocuğun gelişimine, sosyalleşmesine faydasının yanında küçük yaşlarda başlanan çocuk edebiyat Kitap ilişkisi çocuğun gelecek yaşamında kitap kültürünün oluşmasına da Zemin hazırlamış olur. Çocukta oluşan kitap kültürü çocuğu yorum yapan, düşünen, araştıran, yaratan ve tartışan bireyler haline getirir. Kısaca çocuğun doğumuyla beraber tanıştığı resimli kitaplar çocuğun başarılı bir yetişkinlik geçirmesine alt yapı oluşturur. Bu durum düşünülerek "Türk kültürüne göre çocuk hikaye kitaplarında illüstrasyon" adı verilen tez için Türk kültüründen Osmanlıya, Osmanlıdan Cumhuriyet tarihine kadar yapılan yapıtlar incelenmiş ve sanatçıların eserleri paylaşılmış bunun üzerine kültürümüzü yansıtan Nasreddin Hoca karakteri ele alınarak incelenmiş, anket yapılmış çıkan sonuçlar tablolaştırılmıştır. Yapılan röportajlarda Türk kültürünü örf ve adetlerini benimsetmek istemeyen hiçbir veliye ve çocuğa rastlanmamış, Türk kültürünün korunması desteklenmiştir. Son olarak Nasreddin Hoca bizlere neler kattı soruna ve Nasreddin Hoca hakkında tüm bilgiler verilmiştir. Sonuç olaraksa Bu araştırmada incelenen kitapların çocuğa görelik kavramına göre nitelikleri ortaya konmuş, nitelikli bir kitapta bulunması gereken, içinde çocuğa Eğitiminde Türk kültürünün de yansıtılmasını barındıran özellikleri de belirtilmiştir. Son bölümde Çalışmanın Literatüre katkısı anlatılarak sanatsal açıdan yorumlar yapılmıştır. Anahtar kelimeler: Türk Kültürünün tarihsel oluşumu, Türk kültürünün çocuk hikâye kitaplarına yansıtılması, Röportaj, Anket ve Anket değerlendirilmesi.
Artırılmış gerçeklik ile çocuk hikaye kitabı tasarımı
20. yüzyılda birçok farklı teknolojinin ortaya çıkması bilgi kaynaklarının dijital ortamda kullanımına olanak sağlamıştır. Eğitim intranet, internet, uzaktan eğitim, sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik uygulamaları gibi çağın yeni teknolojik gelişmeleriyle birlikte farklı platformlar üzerinden de çeşitlenerek öğrencilerin öğrenme etkinlikleri konusunda farklı imkanlara kavuşmasını sağlamıştır. Gelişen bu yeni teknolojiler yeni nesilin yapısının da değişiklikliğe uğramasına neden olmuştur. Video, ses, animasyon, etkileşim, gibi geleneksel eğitim modeli içerisinde gerçekleştirilmesi mümkün olmayan birçok özellik AG teknolojileri ile birlikte mümkün hale gelmiştir. Birçok eğitim alanını etkileyen artılımış gerçeklik teknolojisi çocuk hikaye kitapları için de alternatif bir teknoloji kullanımı olarak yerini almaktadır. Bu çalışma Artırılmış Gerçeklik Çocuk Hikaye Kitabı Tasarımı konusunu kaynak tarama usulü ele almakta, aynı zamanda konuyla ilgili olarak uygulamalı bir proje ortaya koymaktadır. Tezin birinci bölümünde genel bir giriş niteliğindedir. İkinci bölümde gerçeklik türleri incelenerek artırılmış gerçeklik teknolojisi tarihinden kullanım alanlarına kadar detaylarıyla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde hikaye, artırılmış gerçeklik ve öğrenme arasındaki ilişkiler vurgulanarak konvansiyonel hikaye kitapları ile artırılmış gerçeklik hikaye kitapları arasındaki farklar gösterilmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölüm artırılmış gerçeklik çocuk hikaye kitabı uygulama projesinin raporunu içermektedir. Beşinci bölümde ise veriler ışığında özetleme, yorumlama, değerlendirme ve önerilerin yer aldığı sonuç kısmı yer almaktadır. Anahtar Kelimeler : Artırılmış gerçeklik, hikaye, illüstrasyon, çocuk kitabı
Orhan Kemal'in öykülerinde küçük, fakir insan
Orhan Kemal, içinde yaşadığı topluma karşı sorumluluk taşıyan ve bu sorumluluk bilinciyle devrinin sosyal, siyasal ve ekonomik gelişmelerini gerçekçi bir perspektifle öykülerinde yansıtan, toplumcu gerçekçi yazar kimliğiyle dikkat çeken en üretken kalemlerimizden biridir. 1940'lı yıllarda Türk edebiyatında güçlü bir eğilim olarak kendini hissettiren "Anadolu'ya yöneliş"; öykülerinin temel hareket noktası "Sosyal Gerçeklik" olan Orhan Kemal'in öykülerinde "küçük insanların" gerçekçi bir tarzda ele alınması biçiminde karşılığını bulur. Yazar, bu anlayışından hareketle öykülerinde çetin koşullara teslim olmayan ve toplumun alt tabakasını oluşturan insanların ekmek kavgasını, "küçük adamların" zorlu hayatını işler. Orhan Kemal'in "küçük insanların" ayakta kalabilme mücadelesini anlatırken temel amacı "sosyal fayda"dır. Bu yolla okuyucuyu hem eğitmek hem de düşündürmek amacındadır. Aynı zamanda "küçük insan" öyküsü üzerinden insana dair evrensel bir mesaj iletme kaygısı da taşır. Tez çalışması ele aldığı öykülerle Orhan Kemal'in "küçük, fakir insan"ını ortaya koymaya çalışmıştır. Orhan Kemal'in eserlerinde işlediği küçük, fakir insan tipi, düzensiz bir toplumun parçası olan ve hayatın zorluklarıyla boğuşan, gelecekten umutlu bir insandır. Yazarın öykülerde "insanı anlatma ve anlama çabasını" temel alan bir bakış açısı sergilediği görülür.
Dijital ve etkileşimli İngilizce öykülerin 5. sınıf öğrencilerinde okuduğunu anlamaya etkisinin araştırılması
Bu araştırma, İngilizce öyküleyici metinlerin okuma ortamlarının (basılı veya etkileşimli) anlamaya etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın problem cümlesi; "Dijital ve etkileşimli İngilizce öykülerin 5. sınıf öğrencilerinde okuduğunu anlamaya etkisi nedir?" şeklinde belirlenmiştir. Araştırmada betimsel nitelikli tarama modeli kullanılmıştır. Birinci çalışma grubu olarak Kütahya ili Simav İlçesi Darıcı Ortaokulu, Kestel Ortaokulu ve Kınık Ortaokulu'nda 2014-2015 eğitim-öğretim yılında 5. sınıfta okuyan 57 öğrenci belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci çalışma grubunu ise birinci çalışma grubu içerisinden rastgele örneklemle seçilen 20 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada öncelikle içerik olarak birbirine en yakın 6 adet İngilizce öykü kitabı, 3 İngilizce öğretmeni ve 1 alan uzmanı ile belirlenmiştir. Metinlerle ilgili basit ve derin anlamaya dayalı 5 açık uçlu soru oluşturulmuştur. Öncelikle öğrencilere içerik bakımından benzer 3 farklı basılı öykü kitabı okutulmuştur. Metin okutulduktan sonra metinle ilgili hazırlanan anlama soruları, öğrencilere verilmiş ve öğrencilerden bu sorulara yazılı olarak cevap vermeleri istenmiştir. Daha sonra, yapılan bu uygulama içerik bakımından benzer 3 adet farklı etkileşimli öykü kitabı ile tekrarlanmıştır. Araştırmanın son kısmında öğrenciler ile görüşme yapılmış ve görüşmede öğrencilere 6 farklı soru sorulmuştur. Bu sorularla öğrencilerin etkileşimli kitaplara yönelik düşünceleri belirlenmeye çalışılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi tekniği ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonuçlarını şu şekilde özetlemek mümkündür: Öğrencilerin etkileşimli kitaptan okuduğunu anlama puanları, basılı kitaptan okuduğunu anlama puanlarından istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğunu göstermektedir. Araştırmaya katılan öğrencilerin etkileşimli kitaplar ile ilgili düşünceleri temasına yönelik bulgular belirlenirken, "genel bakış açısı, tercihleri, dikkat çeken yönü ve sağlık açısı" ile ilgili kodlar ortaya çıkmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin çoğu etkileşimli kitapları beğendiğini belirtmektedir. Ayrıca öğrencilerin önemli bir çoğunluğu kitapların tamamının etkileşimli kitap olmasını istediğini belirtmektedir. Etkileşimli kitaplarda görseller, ses, tablete dokunmak, görsellerin hareket etmesi gibi özelliklerin dikkat çektiği görülmüştür. Araştırmaya katılan öğrencilerin çoğu etkileşimli kitap okurken sağlık açısından herhangi bir problem yaşamadığını belirtmektedir. Fakat gözünün veya elinin ağrıdığını belirten öğrenciler bulunmaktadır.
3-6 yaş çocuklarına yönelik hazırlanan hikâye ve masal kitaplarındaki değerlerin incelenmesi
Bu araştırma 3-6 yaş çocuklarına yönelik hazırlanan hikâye ve masal kitaplarında hangi değerlere ne kadar yer verildiğini tespit etmeyi amaçlamıştır. Araştırmada nitel model ve bu modelin yöntemlerinden olan içerik analizi kullanılmıştır. Bu araştırmada iki farklı veri toplama aracından yararlanılmıştır. Bu araçlar, yarı yapılandırılmış görüşme formu, çocuk hikâyeleri ve masallarıdır. Araştırmanın çalışma grubunda 710 çocuk, 192 ebeveyn ve 50 öğretmen ile 52 adet hikâye ve masal kitabı yer almaktadır. Çocuk, ebeveyn ve öğretmenlerin tercihleri doğrultusunda belirlenen 52 adet hikâye ve masal kitabı içerik analizi tekniği ile incelenmiştir. Analizden önce kitaplarda yer alabileceği tahmin edilen 20 değer belirlenmiştir. Bu değerler UNESCO Değer Listesi, Yaşayan Değerler Listesi ve Rokeach'ın Değer Sınıflandırması arasından seçilmiştir. Çocukların hikâye ve masallarda geçen değerleri fark edip etmediklerini tespit etmek amacıyla 8 çocukla görüşme yapılmıştır. Görüşmelerde ilk önce içerisinde açık şekilde değerlere vurgu yapan bir hikâye ile dünya klasiklerinden olan bir masal seçilmiş ve 8 çocuğa tek tek önce hikâye, bir gün sonra ise masal okunmuştur. Her okunan kitabın ardından hikâye ve masalla ilgili açık uçlu sorular sorularak "Çocuklar hikâye ve masallarda geçen örtük ya da açık değerleri fark edebilmekte midir?" sorusuna cevap aranmıştır. Araştırma sonucunda; 3-6 yaşa yönelik hazırlanan hikâye ve masal kitaplarında en fazla mutluluk, en az ise barış, dayanışma, dürüstlük değerlerine yer verildiği, vatanseverlik değerine ise hiç yer verilmediği tespit edilmiştir. Kitaplarda nezaket, estetik, arkadaşlık, temizlik ve yardımseverlik değeri sıkça vurgulanırken, alçak gönüllülük, hoşgörü, misafirperverlik ve saygı değerleri oldukça az vurgulandığı görülmüştür. Çocukların ve ebeveynlerin tercih ettiği kitaplarda en fazla estetik değerine, öğretmenlerin tercih ettiği kitaplarda ise en fazla mutluluk değerine vurgu yapılmıştır. Araştırmanın diğer bir sonucuna göre; genel olarak çocuklar kendilerine okunan hikâye ve masaldaki açık değerleri kolaylıkla ifade ederken, örtük değerleri sorulan soru ve ipuçları sonucunda fark edebilmişlerdir. Araştırmaya katılan çocukların bazıları örtük değerleri hiç ifade edememiştir. Araştırmanın sonuçlarının, okul öncesi dönem olan 3-6 yaş çocukları için hazırlanacak masal ve hikâye kitaplarının içerikleri oluşturulurken yazarlara, kitap tercihlerinde öğretmen ve ebeveynlere katkı sağlaması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Okul öncesinde değerler, çocuk kitapları, hikâye, masal
Rasim Özdenören'in "Hastalar ve Işıklar" ile "Uyumsuzlar" adlı hikâye kitaplarında söz varlığı
Türk hikâyeciliğinde yerlilik unsurunu canlandırarak kendine özgü bir hikâye diliyle işleyen Rasim Özdenören, eserlerinde toplumun yaşadığı değişim ve dönüşümü bireyler üzerinden anlatır. Yüksek lisans tezi olarak hazırladığımız bu çalışmada, Rasim Özdenören'in ilk hikâye kitabı olan Hastalar ve Işıklar ile yayınlanmış son hikâye kitabı olan Uyumsuzlar eserlerinin söz varlığı betimsel olarak incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde, söz varlığı ve ögeleri hakkında bilgi verilmiş ve bu konuda yapılan araştırmalardan bahsedilmiştir. İkinci bölümde, Rasim Özdenören'in hayatı, sanatı, eserleri, aldığı ödüller ve hakkında yapılan çalışmalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, söz konusu iki eser tarama yöntemiyle ayrı ayrı incelenmiştir. Eserlerde tespit edilen söz varlığı unsurları, anlam ve kullanım sıklığı belirtilerek listelenmiş ve kendi içinde kavramsal anlamlarına göre sınıflandırılmıştır. Dördüncü bölümde, eserlerin ayrı ayrı hazırlanmış gramatikal dizinlerine yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise, sonuç olarak elde edilen söz varlığı ögeleriyle sayısal veriler üzerinden yazarın iki eserdeki sözcük dağarcığı karşılaştırılmış ve bu sözcük dağarcığının üslubuna dair yansımaları değerlendirilmiştir. Çalışma ile son dönem Türk hikâyecilerinden Rasim Özdenören'in söz konusu hikâye kitaplarından yararlanılarak Türk dilinin canlı ve işlek söz varlığı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.
Kitap kapağı tasarımlarında harfleme uygulamalarının okunurluk açısından incelenmesi
Kitap kapakları ilk kullanıldıkları zamandan beri işlevleri konusunda çeştili farklılıklar göstererek günümüze kadar gelmişlerdir. İlk olarak kitabın içerisindeki sayfaları korumak ve bir arada tutmak için amacıyla üretilen kapaklar ve ciltler, artık sadece koruma görevini değil kitapla ilgili gerekli bilgileri görsel olarak aktarmak için de kullanılmaktadırlar. Kapak tasarımı ile iletilen bu bilgiler sadece kitabın ve yazarın ismi değil, kitabın konusu, türü ve fikri de olmaktadır. Bu bilgiler aktarılırken bir yandan da ilgi çekici ve yaratıcı grafik tasarım uygulamaları oluşturulmalı, artık bir tüketim objesine dönüşen kitabın kendini tüketiciye beğendirmesi ve satması da beklenilmektedir. Günümüzde kapak tasarımları bu tür kaygılardan yola çıkılarak gelişmiş ve alanında bir çok deneysel çalışma göstermiştir. Bu deneysel tasarımların biri de kitap kapaklarında kullanılan harflemeler olmuştur. Harflemeler genelde bir yazı karakterine bağlı kalınmadan elle ya da dijital bir şekilde oluşturulan tipografik tasarımlar olarak değerlendirilmektedir. Sıradan bir yazı karakteri tasarımından farklı olarak bu çalışmalar daha deneysel ve görselliği öne çıkaracak uygulamalardır. Tipografiyi ve resimlemeyi bir araya getiren bu tasarımlar kitap kapaklarında da çok yönlü kullanımları nedeniyle tercih edilmiştir. Ancak tasarım ağırlıklı bu uygulamalarda, kapağın asıl iletmesi gereken kitap ve yazar ismi gibi bilgilerde okunurluk problemleri gözlemlenmiştir. Bu deneysel çalışmalar devam ettirilirken bir yandan da okunurluk korunabilir mi gibi sorular tasarımcıların aklında oluşmaya başlamıştır. "Kitap Kapağı Tasarımlarında Harfleme Uygulamalarının Okunurluk Açısından İncelenmesi" adlı bu çalışmada tasarımcıların aklında oluşan bu soru yanıtlanmaya çalışılmıştır. Okunurluğu yüksek bir yazı karakteri tasarımı için nelere dikkat edilmeli, harf formları nasıl oluşturulmalı gibi durumlar incelenerek, sonuçlar harfleme tasarımları üzerinden de değerlendirilmiştir. Ayrıca kitap nedir, kapak tasarımları nasıl yapılır gibi sorular cevaplanarak kapak tasarımlarının genel mantığı oturtulmuştur. En son bu iki olgu birleştirilerek uygulamada hem okunurluk açısından başarılı harfleme tasarımı hem de tasarım açısından başarılı bir kitap serisi üretilmek için uğraşılmıştır. Bu yolda yaşanan zorluklar ve bu zorluklara bulunan çözümlemelerle beraber böyle bir tasarımın elde edilebilir olup olmadığı çalışma sonunda tartışılmıştır.
Reference tracking in children's story books in Turkish
This study investigates the reference tracking strategies used in children's story books in Turkish and aims to find out how referring expressions – noun phrases, overt pronouns and zero pronouns – in subject position are used in Turkish written discourse and to see how the pro-drop feature of Turkish language affects these strategies. In order to achieve these goals a sample of two hundred story books which described themselves as suitable for 0 to 7 years old children are compiled. The sentences used in these books are divided into subjects and predicates. Then, the referring expressions which are the subjects of the sentences are coded as Introduction, Maintenance and Re-Introduction depending on their referential context following the local coreference approach by Hickman and Hendriks (1999). For more solid results, introduction contexts are excluded. The referring expressions used in Maintenance and Re-Introduction contexts are counted by hand and analyzed using a non-parametric test, namely the Mann-Whitney U. The findings of the study revealed that the Re-Introduction contexts contain more noun phrases (82%) than overt or zero pronouns whereas the Maintenance contexts contain more zero pronouns (82%) than overt pronouns and noun phrases. The statistical analyses show that the difference between referential contexts and referring expressions is significant. Another finding of the study is the frequent use of possessive structures. All these results suggest that the pro-drop feature of Turkish has a significant effect on the use of referring expressions used in the books analysed.
Caldecott ödüllü ve popüler resimli türk çocuk kitaplarının karşılaştırmalı bir analizi
Bir ülkenin kültür seviyesini belirleyen en önemli ürünlerden biri çocuk kitaplarıdır. Çünkü çocuk kitapları çocukların sadece eğlenceli vakit geçirmelerini sağlayan ürünler değil aynı zamanda başlı başına birer sanat yapıtlarıdır. Erken yaşlarından itibaren hayatlarına giren tıpkı oyuncaklar gibi onların tüm gelişim alanlarını destekleyip zihinsel yeti, düşünme, algılama, imgeleme, hayal gücü, yaratıcılık ve estetik gibi becerileri gelişecek, hayatlarına yön verecektir. Bu bağlamda bakıldığında nitelikli resimli kitaplarla erken yaşlarda karşılaşan çocuklar, evrensel kültür dünyası içinde yer alan aynı zamanda toplumsal gelişime de katkı sunan geleceğin yetişkinlerini oluşturacaklardır. Bu araştırmada, Amerika Birleşik Devletleri'nde her yıl en iyi çocuk kitabı resimleyici ödülü almış kitaplarla (Ödül, XIX. yüzyıl ressamı ve kitap resimleyicisi Randolph Caldecott anısına bu adı taşımaktadır) popüler resimli Türk çocuk kitaplarının biçimsel özellikler ve resimlendirme teknikleri bakımından, benzerlik ve farklılıklarının, karşılaştırmalı bir analizi yapılmıştır. Çocuk edebiyatında, metin kadar resim ve biçimsel özelliklerin de önem taşıdığına vurgu yapılarak farklı kültüre ait kitaplar incelemeye alınmıştır. Bu amaçla, farklı yıllarda Caldecott ödülü almış resimli çocuk kitaplarından 10 tanesiyle yine 10 popüler resimli Türk çocuk kitabı karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. İnceleme, basılı metinlerin gözden geçirilerek belli boyutlar çerçevesinde çözümlenirken, araştırma doküman incelemesi çalışması olup nitel yöntem benimsenerek desenlenmiştir. Bu araştırmada hem çağdaş Türk çocuk edebiyatı hem de uluslararası çocuk edebiyatından nitelikli örnekler sunularak, çocuk edebiyatının biçimsel ve resimlendirme özellikleri bakımından farklı bakış açıları sağlanmasının önemi vurgulanmaktadır. Ayrıca, bu araştırma Türkçe literatürde ilk olup, elde edilen bulgularla resimli Türk çocuk kitaplarında geliştirilmeye ihtiyaç duyulan alanlara dikkat çekilerek çocuk edebiyatı araştırmalarına katkı sunacağı düşünülmektedir.
Resimli öykü kitaplarının çocukların ve annelerinin toplumsal cinsiyet rolleri tutumlarına etkisi
Resimli öykü kitaplarındaki eşitlikçi veya alternatif toplumsal cinsiyet rolleri temsillerinin çocukların toplumsal cinsiyet kalıp yargıları, annelerinin ise toplumsal cinsiyet rolleri tutumları üzerindeki etkisini anlama amacındaki bu çalışma, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen 17 deney grubu ve 18 kontrol grubu olmak üzere 60-72 aylık çocuklar ve anneleri ile yarı deneysel bir araştırma deseninde gerçekleştirilmiştir. Deneysel süreçte, toplumsal cinsiyet kalıp yargısı içermeyen resimli öykü kitapları çocuklara kendi anneleri tarafından 30 paylaşımlı kitap okuma etkinliği esnasında okunmuş, deneysel süreç hem çocuklar hem de anneleri bakımından ön test, son test ve kalıcılık testleri üzerinden değerlendirilmiş, bu değerlendirmede çocuklara Toplumsal Cinsiyet Kalıp Yargıları Ölçme Aracı, annelere ise Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği uygulanmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, çocukların yüksek düzeyde toplumsal cinsiyet kalıp yargılarına sahip olduklarını, çocukların sahip oldukları kalıp yargıların annelerin toplumsal cinsiyet rolleri tutumlarından ziyade gündelik yaşam pratikleri ile paralellik gösterdiğini, resimli öykü kitaplarındaki eşitlikçi veya alternatif toplumsal cinsiyet rolleri temsillerinin deney grubundaki çocukların toplumsal cinsiyet algıları üzerinde pozitif etkisinin olduğunu ve deney grubundaki çocukların kalıp yargılarının kendi ön testlerine ve kontrol grubundaki çocuklara kıyasla daha cinsiyet eşitlikçi olma yönünde bir değişime uğradıklarını göstermektedir.
Hikâyet-i Latife-i ʿUcūbe-i Maḥcūbe-i Ẓarife
Eski Anadolu Türkçesi döneminde çok fazla çeviri eser mevcuttur. Özellikle de Farsça ve Arapçadan çok sayıda eser Türkçeye çevrilmiştir. Tez çalışmasını hazırladığımız "Ĥikâyet-i Latįfe-i ʿUcūbe-i Maḥcūbe-i Ẓarįfe" adlı eser de Farsçadan Türkçeye çevrilmiş bir hikâye kitabıdır. Bu eserin en önemli özelliği ise Dede Korkut Kitabı'nın iki nüshasından biri olan Vatikan Nüshasının başında olmasıdır. Bu nedenle bu eserin Türkçeye kazandılması gerekmektedir. Eser, tıpkı Dede Korkut gibi bir mecmua hikâyelerden oluşan bir destan kitabıdır. Eser, Vatikan Kütüphanesinde 102 numarayla kayıtlıdır. Bu tez çalışmasında eser, çeviri-yazı yöntemiyle Latin harflerine çevrilmiş, dizin hazırlanmış, Türkçede Söz Yapımı açısından ele alımarak eserdeki yapım ekleri incelenmiş, son olarak da kaynakçaya yer verilmiştir. Mütercimi ve müstensihi belli olmayan bu yazmanın hangi tarihte çevrildiği de bilinmemekte ancak eserin dil özelliklerinden yola çıkarak metnin XV. yüzyıl sonlarında ya da XVI. yüzyıl başlarında yazılmış olduğu öngörülmektedir.
Resimli çocuk kitaplarında artırılmış gerçeklik teknolojisinin kullanımı ve bir resimli hikaye kitabı uygulaması
Günümüzde hızla gelişmekte olan dijital teknolojiler; eğitim, öğretim, eğlence gibi birçok sektörde yeni kullanım alanları sunmaktadır. Bu özelliğiyle taşınabilir dijital teknoloji aygıtları, kullanıcılar arasında en çok tercih edilen araçlardan biri haline gelmiştir. Sunduğu sınırsız olanakların yanında, kullanım biçimlerine bağlı olarak belli koşulların sağlanmasını gerektiren dijital teknolojilerin etkisi, sanatsal üretim sürecinde ve bu süreç sonucunda ortaya çıkan ürünlerde de görülmektedir. Günümüzün artan teknoloji gereksinimleri karşısında geliştirilen teknolojilerden olan artırılmış gerçeklik; kullanıcıya gerçekliğin algısal olarak gösterildiği zenginleştirilmiş ortamlar sunmaktadır. Artırılmış gerçeklik teknolojisinin ve sunduğu olanakların, çocuklara yönelik hazırlanan resimli hikaye kitaplarında kullanımının örnek bir uygulama üretilerek gösterildiği bu araştırmada, geleneksel medya ve dijital teknolojilerin verimli bir şekilde kullanımına ilişkin bir önerme sunmak amaçlanmıştır. Araştırmanın ilk bölümünde resimli çocuk kitaplarının tarihsel gelişimi, özellikleri, türleri ve resimli hikaye kitaplarındaki tasarım ve biçim özelliklerine ilişkin alanyazın taramalarına yer verilmiştir. İkinci bölümde ise artırılmış gerçeklik teknolojisinin gelişimi, kullanım alanları ve bu teknolojinin resimli çocuk kitaplarındaki kullanımı ile ilgili taramalar sunulmuştur. Resimli hikaye kitabında artırılmış gerçeklik teknolojisinin kullanımına ilişkin örnek bir uygulamanın geliştirildiği araştırmanın son bölümünde ise; resimli hikaye kitabının ve artırılmış gerçeklik uygulamasının geliştirilme sürecine ilişkin tasarım aşamalarına ve örnek görsel çalışmalara yer verilmiştir.
İmdat Avşar'ın "Soğuk Rüya" hikâyesi üzerine sentaks çalışması
Türk dil bilgisi çalışmaları içinde Türkçenin söz dizimi ile ilgili önemli çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmada İmdat Avşar'ın Soğuk Rüya isimli hikâye kitabından seçtiğimiz "Soğuk Rüya" isimli metin söz dizimi açısından incelenmiştir. Yapılan bu çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Söz dizimine dair kaynaklardan derlenen bilgilerin ardından gelen bölümde; cümle, ögeleri, kelime grupları ve cümle yapıları bakımından incelenerek bilgi verilmiştir. Konu başlıkları metinden seçilen örnek cümleler kullanılarak desteklenmiştir. Diğer bölümde seçilen metindeki cümleler "ögeleri, kelime grupları ve cümle yapıları" bakımından tahlil edilmiştir. Çalışma araştırmadan çıkarılan bilgilerin yer aldığı sonuç kısmı ile değerlendirilmiştir. Sonuç kısmından sonra "Yazarın Hayatı" ve "Metin" kısımlarına yer verilmiştir. Yazarın hayatı ve hikâye metni "Soğuk Rüya" hikâye kitabından orijinalliği korunarak alıntılanmıştır. Çalışmada yararlanılan kaynaklar ise kaynakça kısmında verilmiştir. Bu tezin amacı söz dizimi üzerine bir inceleme yaparak Türkiye Türkçesinin söz dizimine katkı sağlamaktır. Anahtar kelime: Söz Dizimi, Yargı Grupları, Kelime Grupları, Cümle, "Soğuk Rüya"
Okul öncesi çocuk kitaplarının değerler eğitimi açısından incelenmesi
Dinî içerikli çocuk kitapları din eğitimi alanındaki destekleyici materyallerin başında gelmektedir. Din eğitimi ile beraber değerler eğitimi de son yıllarda özellikle okul öncesi dönemde sıkça gündeme gelen bir konu olmuştur. Okul öncesi dönem değerler eğitimi için 4-6 Yaş Kur'an kursları açan Diyanet İşleri Başkanlığı değerler eğitimini destekleyici yayınlar çıkarmaktadır. Bu çalışmada Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından çıkarılan "Hikâyeler ve Etkinliklerle Değerler Eğitimi Seti 1" setini hikâyelerin resimleme, kazanımlara uygunluğu ve gelişimsel döneme uygunluğu, etkinliklerin ise öğretim yöntem ve tekniklerine ve kazanımlara uygunluğu çerçevesinde değerlendirilmeye tabi tutulmuştur. Araştırma da nitel içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Değerlendirmeler sonucunda bu setin okul öncesi değerler eğitimine olumlu anlamda destek olabilecek bir set olduğu kanısına varılmıştır.
Matematik temalı hikaye okuma müdahalelerinin 4-6 yaş çocukların dil ve erken matematik becerilerine etkilerinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, farklı teknikler ile okunan matematik temalı hikaye kitaplarının 4-6 yaş arası çocukların dil ve erken matematik becerilerine etkilerinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu Denizli ilinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bağımsız bir anaokuluna devam eden dört farklı sınıftan 4-6 yaş arası 88 çocuk ve 22 ebeveyn oluşturmaktadır. Dört sınıftan random olarak bir sınıf deney 1 grubu (DDO Öğretmen-22 çocuk), bir sınıf deney 2 grubu (DDO Ebeveyn-22 çocuk), bir sınıf deney 3 grubu (GO Öğretmen-22 çocuk) ve bir sınıf kontrol grubu (22 çocuk) olarak belirlenmiştir. Araştırma, nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntem araştırmalarından iç içe desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda eşleştirilmiş ön test-son test kontrol gruplu desen, nitel boyutunda ise temel nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırma kapsamında, birinci deney grubunda bulunan öğretmen ve ikinci deney grubunda bulunan ebeveynlere çevrimiçi olarak üç oturum diyaloğa dayalı okuma eğitimi verilmiştir. Birinci deney grubunda öğretmen, ikinci deney grubunda ise ebeveynler 8 hafta boyunca haftada 3 kez matematik temalı hikaye kitaplarını diyaloğa dayalı okuma tekniği ile üçüncü deney grubunda bulunan öğretmen ise geleneksel okuma tekniği ile okumuştur. Deney grupları ve kontrol grubunda yer alan çocukların tamamına uygulamaya başlamadan önce Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi (TEDİL-3), Erken Matematik Yeteneği Testi-3 (TEMA-3) uygulanmış, çocuklardan doğal dil örnekleri alınarak ortalama sözce uzunlukları (OSU) ve matematik kavramlarını kullanım sıklıkları Matematik Kavramları Kullanımı Sıklık Kayıt Formu (MKK) aracılığıyla belirlenmiştir. Sekiz haftalık uygulamanın bitiminde, aynı testler tekrar uygulanmış ve çocuklardan doğal dil örnekleri alınmıştır. Nicel veriler TEMA-3 ve OSU değerleri için ANOVA testleri ve ilişkili örneklem t-testi, MKK için t-testi ile TEDİL-3 verileri için Kruskal Wallis, Mann Whitney U testleri ve Wilcoxon işaretli sıralar testi ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, diyaloğa dayalı okuma yapılan gruplarda yer alan çocukların alıcı dil, ifade edici dil ve toplam dil gelişimi puanlarında istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu belirlenmiştir. Ayrıca hem diyaloğa dayalı okuma yapılan (DDO Öğretmen-DDO Ebeveyn) hem de geleneksel okuma yapılan (GO Öğretmen) gruplarda yer alan çocukların erken matematik becerileri puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğu belirlenmiştir. Geleneksel okuma yapılan ve kontrol grubunda yer alan çocukların ise ifade edici dil puanları ve ortalama sözce uzunluklarında artış olduğu saptanmıştır. Nitel veriler, diyaloğa dayalı okuma grubunda yer alan öğretmen ve ebeveynlerin, programın çocukların dil ve erken matematik becerilerinin desteklenmesi bağlamında farkındalık yarattığı, ebeveyn-çocuk etkileşimini artırdığına ilişkin olumlu görüşlere sahip olduklarını göstermektedir. Çocukların ise diyaloğa dayalı okuma sürecine severek katıldıkları, diyaloğa dayalı okumayı eğlenceli ve öğretici buldukları saptanmıştır. Bu sonuçlar, diyaloğa dayalı okuma tekniğinin çocukların dil becerilerini artırmada etkili olduğunu ve matematik temalı hikaye kitapları okumanın çocukların erken matematik becerilerini desteklediğini göstermektedir.
Learning from storybooks: Does the theme matter
Reading storybooks are one of the most preferred pastime activities in childhood. In addition to entertaining feature, storybooks can be used to improve children's social and cognitive skills. However, there is limited research on whether and what kind of information children can learn from storybooks and what kind of storybooks promote this learning process. Study 1 investigated whether story theme (i.e., realistic, anthropomorphic, or fantastical) and the problem context (i.e., physical or social) influence children's learning of analogical problem solutions. In Study 1, 91 preschool children listened to storybooks and were asked to solve problem solution analogies. Results showed that children who listened to realistic stories were more successful while solving physical problem solution analogies. However, this was not the case for the stories which had more social context. In Study 2, we examined whether story theme has an impact on children's learning of pro-social behaviors such as sharing, helping and honesty. Seventy-eighty 6-year-old children were administered pro-social behavioral tasks before and after listening to either realistic, anthropomorphic or fantastical storybooks. It was found that children who listened to realistic storybooks showed an increase in their sharing behavior from pre-test to post-test compared to children in either anthropomorphic or fantastical conditions. Even though we did not find this kind of story theme effect on children's helping or honesty behaviors, children's scores on these behaviors increased from pre to post-tests which suggested that listening to storybooks promoted children's prosocial behaviors.
Resimli hikâye kitaplarının akıl yürütme becerileri yönünden incelenmesi ve çocukların kitap okuma sürecindeki akıl yürütmeye ilişkin ifadeleri
Bu araştırma birbiriyle ilişkili iki çalışmadan oluşmaktadır. Birinci çalışmanın amacı okul öncesi dönem çocukları için yazılmış olan ve okul öncesi öğretmenlerinin sınıflarında kullandıkları resimli hikâye kitaplarının yazınsal ve görsel içeriklerinin akıl yürütme becerilerini içermesi yönlerinden incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda okul öncesi öğretmenlerine bir anket uygulanmış, sınıflarında kullandıkları ve akıl yürütmeyi desteklediğini düşündükleri hikâye kitaplarını yazmaları istenmiştir. Anket sonucunda belirlenen 120 resimli hikâye kitabı doküman olarak kabul edilerek içerik ve betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Yapılan içerik analizi sonucunda resimli hikâye kitaplarının hem yazı hem görsellerinin tümevarım, tümdengelim, kusurlu, sembolik, olasılıksal, orantısal, görsel uzamsal, nedensel, matematiksel akıl yürütme becerilerini içerdiği, yazı içeriklerinde ise bunlara ek olarak metaforik ve ilişkisel akıl yürütme becerilerinin yer aldığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında yürütülen ikinci çalışmanın amacı ise resimli hikâye kitaplarının incelenerek okunması sırasında çocukların söylemlerinde ortaya çıkan akıl yürütme ifadelerinin belirlenmesidir. Anket sonucuna göre okul öncesi öğretmenleri tarafından en çok tercih edilen 8 resimli hikâye kitabı seçilerek, kitaplar iki ayrı okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocuklarla birlikte incelenerek okunmuştur. Resimli hikâye kitabı okuma uygulaması sırasında çocukların söylemleri ses kaydına alınmış daha sonra içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Çocukların kitapların incelenerek okunması sırasında incelenen sayfa ve daha önceki sayfalarla bağlantı kurarak tümevarım, tümdengelim, nedensel, olasılıksal, sembolik, ilişkisel, matematiksel, kusurlu, metaforik, görsel uzamsal akıl yürütme ifadelerine söylemelerinde yer verdikleri ve farklı akıl yürütme ifadelerini sorularında kullandıkları sonuçlarına ulaşılmıştır.
Ortaokul öğrencilerine okutulmak üzere önerilen öykü kitaplarında toplumsal cinsiyet rolleri
Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerine tavsiye edilen öykü kitaplarını toplumsal cinsiyet rolleri ve ifadeleri açısından incelemektir. Çalışmanın veri kaynağını Milli Eğitim Bakanlığının düzenlediği 100 Temel Eser listesindeki Türk yazarlara ait öykü kitapları oluşturmaktadır. Bu listede belirlenen altı öykü kitabından üçer tane öykü random olarak seçilmiştir. Doküman incelemesi yoluyla elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Çalışmada toplumsal cinsiyet konusu "Ana kahramanların cinsiyetleri", "Diğer kahramanların cinsiyetleri", "Yazarlarının cinsiyet dağılımları", "Kahramanların sosyal hayattaki rolleri ve cinsiyetlere atfedilen görevler", "Öykülerde yer alan cinsiyetleri ayrıştırıcı ifadeler", alt başlıklarına uygun olarak incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda; kahramanların çoğunun ve yazarların tamamının erkek olduğu, kadınların daha çok ev içi erkeklerin ise ev dışı roller yüklendiği, kitaplarda cinsiyetleri ayrıştırıcı ifadelere yer verildiği, kitapların önerilen yaş grubuna uygun olmadığı ve incelenen kitapların öğrenciler tarafından doğru okunmasının sağlanması gerekliliği sonucuna ulaşılmıştır.