Industrial Engineering

Sektörel lojistik yönetimi sistemlerinde depo tasarım metodolojisi

Bu tezin amacı, sektörel farklılıkların, lojistik sistemlerde yarattıgı farklılıklar dogrultusunda ideal depo tasarımlarında dikkat edilmesi gereken fonksiyonların, tasarım metodolojisi altında önemine dikkat çekmektir. Üretim maliyetlerinin önemli bir kısmını lojistik süreçlerdeki maliyetler olusturdugundan lojistik operasyonlar firmaların rekabet yetenegini belirlemede hayati bir rol oynamaktadır. Bir depo içerisinde söz konusu olan lojistik maliyetler ise, büyük ölçüde tasarım asamasında belirlenmektedir. Bir depo tasarımı genel olarak, fonksiyonel bir tanımlamadan yola çıkıp teknik özellikler boyunca devam ederek ekipman seçimi ve yerlesim planının belirlenmesine kadar süregelen bir prosestir. Bu sürecin her adımda amaca iliskin performans kriterleri (maliyetler, hammadde miktarı, depolama kapasitesi, yanıt süreleri) ile hareket edilmelidir. Bu çalısmada sektörel farklılıkların etki ettigi depo tasarımına iliskin iskelet yapı ele alınmıstır. Arastırmada, depo tasarımında veya depo alt sistemlerinde karsılasılan problemler analiz edilmektedir. Bu çalısma içerisinde lojistik süreçler kapsamında depo yönetimi ve depolama fonksiyonunun önem ve gerekliligi vurgulanmaktadır. Depo karakterizasyonuna, depo tasarımının genel taslagına ve yerlesim planı bazlı detaylı bir depo tasarımının elemanlarına (malzeme tasıma araçları, raf sistemleri vb.) iliskin baslıklar irdelenmektedir. Ayrıca, tekstil ve gıda depolarında yapılan tasarım uygulaması ile iyilestirme önerileri ve deponun modellenmesine iliskin bir çalısma sunulmaktadır. Anahtar kelimeler: Lojistik, depolama operasyonları, sektörel lojistik sistemler, ideal gıda depo tasarımı, ideal tekstil depo tasarımı.

Faaliyet tabanlı maliyetlendirme ve otomotiv sektöründe bir uygulaması

Bu çalısmada artan genel giderlerin incelenmesi ve süreç faaliyetlerinin ölçülmesi ve iyilestirilmesi ele alınmaktadır. Firmalar, geleneksel olarak maliyet kontrol faaliyetlerini gerçeklestirirken, ürünlere genel giderleri direk isçilik veya yüzdeye göre yüklemektedir. Daha fazla direk isçilik uygulanan ürünler, gerçek genel gider kullanımlarına bakılmaksızın, genel giderden daha fazla pay almaktadır. Tüm ürünlerin genel gideri aynı oranda kullanıldıgı varsayılmaktadır. Bu varsayım, maliyetlerin önemli kısmı direkt isçilik ve malzeme giderlerinden olustugu ve ürün çesitliliginin az oldugu isletmeler için dogrudur. Son yıllardaki, endüstriyel otomasyon, esnek üretimin çıkısı ve ürün çesitligin artması genel giderlerin, direkt giderlere oranını artırdı. Üretim isletmelerde artan müsteri hizmeti kavramı da genel giderleri artırdı. Teknolojik yatırımların artması, direk isçilik ihtiyacı azaltırken, genel giderini artırmaktadır. Esnek takımların kurulması ile direkt ve endirekt isçilik arasındaki farkı ortadan kaldırmaktadır. Ürün yapıları daha karmasık olunca, kaynakların önemli bir kısmı mühendislik gelistirme, satıs reklamları, satıs sonrası hizmetler için ayrılmak zorundadır. Bu pahalı genel gideri her ürün farklı bir sekilde kullanmaktadır. Geleneksel maliyet muhasebesi sistemi, genel gideri kullanıma göre yüklemedigi için, maliyet saptırılmıs olarak hesaplanmaktadır. Faaliyete dayalı maliyetlendirme, yöneticilere gelismis analiz ve rapor araçları saglamaktadır. Faaliyete dayalı yönetim, faaliyete dayalı maliyetlendirme ve diger sürekli iyilestirme araçların sagladıgı verileri kullanarak faaliyet yönetimi için gereken bilgiyi saglamaktadır. Faaliyete dayalı yönetim ile birlikte çalısan takımları; is süreçlerini yeniden yapılandırabilir, israfı önleyebilir, çevrim süresini azaltabilir ve tüm bunları isletme karını artıracak sekilde yapmaktadır. Anahtar Kelimeler: Faaliyet Tabanlı Maliyetlendirme, Faaliyet Tabanlı Yönetim

Tedarik zinciri yönetiminde satış dağıtım fonksiyonunun performansının tedarik zinciri performansı üzerindeki etkisinin incelenmesi

Bir tedarik zinciri malzemelerin tedarik edilmesi, bu malzemelerin ara ürünlere ya da nihai ürünler dönüştürülmesi ve bu nihai ürünlerin müşterilere dağıtılmasını sağlayan fabrikalar ve dağıtım seçenekleri şebekesidir. Zincirin yapısı endüstriden endüstriye ve firmadan firmaya değişse de hem hizmet hem de üretim organizasyonlarında kullanılmaktadır. Üretimin temel amacı olan satış ve bunu destekleyen dağıtım fonksiyonu, tedarik zincirinin yönetiminin en önemli elemanlarıdır. Şirketlerin tüketiciye ürünü nasıl sattığı ve ulaştırdığı, şirketlerin satışlarını büyük ölçüde etkilediğinden bu konu hakkındaki çalışmaların ne kadar gerekli olduğunun göstergesidir.Bu çalışmanın yapılmasının amacı, tedarik zinciri yönetimi içinde satış dağıtım fonksiyonunun performansının tüm tedarik zinciri performansı üzerinde olan etkisinin incelenmesidir.Çalışmada öncelikli olarak tedarik zinciri yönetimi, tedarik zinciri performansının boyutları, performans ölçme ve değerlendirme sistemleri, Analitik Hiyerarşi Prosesinin (AHP), tedarik zinciri yönetiminde ve performans değerlendirme sistemlerinde kullanımı ile ilgili literatür araştırmasından elde edilen bulgular sunulmaktadır. Tedarik kavramının algılanmasına katkı yapmak amacıyla, tedarik, tedarik zinciri ve TZY ilgili temel konulara 3. ve 4. bölümlerde değinilmiştir.Beşinci bölümde ise Tedarik Zinciri Yönetiminde Satış Dağıtım fonksiyonuyla ilgili temel kavramlara yer verilmiş ve TZY içindeki öneminden bahsedilmiştir. Altıncı bölümde; Tedarik Zinciri Yönetiminde performans değerlendirme sistemleri ile ilgili kavramsal konularla birlikte, geleneksel performans değerlendirme yaklaşımları ve bu yaklaşımların eksiklikleri ve tedarik zinciri yönetiminde kullanılabilecek performans değerlendirme yaklaşımları ile ilgili konular tartışılmaktadırÇalışmanın uygulama kısmını oluşturan yedinci bölüm; Satış Dağıtım Fonksiyonunun performansının tüm zincir performansı üzerine olan etkisinin incelenmesi için oluşturulan anketin uygulanması ve Bulanık AHP metoduyla istatiksel olarak değerlendirilmesinden oluşmaktadır. Son bölümde ise çalışmadan elde edilen bulgular ortaya kokularak satış dağıtım fonksiyonunun önemi vurgulanmaktadır.

Çok depolu araç rotalama probleminin karınca kolonisi optimizasyonu ile modellenmesi ve bir çözüm önerisi

Araç Rotalama Problemi, bir işletmenin belirli sayıda müşterisine birtakım operasyonel kısıtları göz önüne alarak en az maliyetle hizmet sunabilmesi için araç rotalarının belirlenmesi problemidir. Araç Rotalama Problemi, Tedarik Zincirinde ve aynı zamanda Tedarik Zincirinin parçası olarak Lojistikte yer alan ana karar alanlarından olan taşıma ile doğrudan ilişkilidir. Gerçek dünya uygulamalarında birçok değişik kısıtlar ve farklılıklar Araç Rotalama Problemlerinde çeşitliliği de beraberinde getirmiş, literatürde ve uygulamalarda farklı özellik ve kısıtlara sahip Araç Rotalama Problemlerinin incelenmesine yol açmıştır. Çok Depolu Araç Rotalama Problemi de müşterilere daha iyi hizmeti daha az maliyetle daha kısa sürede ve daha kısa yol kat ederek sunabilmek için müşterilerin taleplerinin tek bir depodan karşılanması yerine, müşterilere göre farklı yerlere konumlanmış birden fazla depodan karşılanması ile ortaya çıkmıştır. Lojistik maliyetlerde önemli yere sahip olan Araç Rotalama Problemlerinin çözümü için kesin ve sezgisel birçok çözüm metotları önerilmiş ve özellikle son dönemlerde metasezgisel olanlar üzerine yoğunlaşılmıştır. Karınca Kolonisi Optimizasyonu da gerçek karıncalardan ilham alınarak geliştirilmiş bir metasezgiseldir. Bu tez çalışmasında, Çok Depolu Araç Rotalama Problemini çözmek için Karınca Kolonisi Optimizasyonundan yararlanılmıştır.Anahtar Kelimeler: Araç Rotalama Problemi ve Türleri, Araç Rotalama Problemi Çözüm Teknikleri, Karınca Kolonisi Optimizasyonu.

Analitik ağ süreci ile sürdürülebilir bir üçüncü parti lojistik servis sağlayıcısı seçimi

Bu çalışmada üçüncü parti lojistik (3PL) servis sağlayıcısı seçiminde çevresel ve sosyal faktörleri de dikkate alan kapsamlı bir Analitik Ağ Süreci (AAS) modeli geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaca ulaşmak için öncelikle, lojistik, dış kaynak kullanımı, lojistikte dış kaynak kullanımı ve üçüncü parti lojistik kavramları ile bu konularla ilgili literatür incelenmiştir. Daha sonra karar verme konusu ve çok ölçütlü karar verme tekniklerinin en önemlilerinden olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) ile Analitik Ağ Süreci (AAS) metotları ayrıntılı olarak araştırılmıştır. Bu bağlamda ayrıntılı bir literatür araştırması sonucunda çok ölçütlü bir karar verme problemi olan 3PL servis sağlayıcısı seçimi ile ilgili kriterler belirlenmiş ve bu kriterler önerilen AAS modelinin oluşturulmasında kullanılmıştır. AAS modelinin karmaşıklığının kabul edilebilir bir seviyede kalmasını sağlamak için ön eleme süreci ile mevcut alternatiflerin sayısının sınırlandırılması ve sonrasında geliştirilen AAS modelinin sınırlandırılmış olan alternatifler arasından seçim yapmak üzere kullanılması önerilmektedir.Önerilen AAS modelinin kullanılması çalışmanın uygulama bölümünde örnek bir uygulama ile açıklanmıştır. Bulgular kullanıcı firma ile 3PL servis sağlayıcısı arasındaki Uyumluluğun, seçim sürecini etkileyen en önemli belirleyici faktör olduğunu göstermektedir. Ayrıca 3PL Servis Sağlayıcısının Çevresel Performansı'nın modelin çıktısını değiştirebilecek önemde olduğunu, dolayısıyla Çevresel Performans ile ilgili kriterler göz önünde bulundurulmadan yapılacak olan seçimlerin yanıltıcı olabileceği de uygulamanın ortaya çıkardığı diğer bir sonuçtur. Başka bir önemli bulgu ise alternatiflerden kriterlere doğru olan geri beslemeler kesildiği takdirde modelin çıktısının değişmesi olmuştur. Modeli oluşturan elemanlar arasındaki geri beslemeler dikkate alınmadığı takdirde elde edilen sonucun yanıltıcı olabileceği de bu uygulamanın önemli bir çıkarımıdır.İşletmeler ve yöneticiler çevresel ve sosyal faktörleri de dikkate alarak geliştirilen AAS modelini, seçenekleri değiştirmek ve ihtiyaçlarına göre spesifik bazı kriterler eklemek suretiyle rahatlıkla ve başarıyla kullanabileceklerdir.Anahtar Kelimeler: Lojistik, üçüncü parti lojistik, lojistikte dış kaynak kullanımı, analitik ağ süreci, çevresel performans.

Müşteri odaklı sistemler için yapay sinir ağı ve bulanık çıkarım tabanlı bir karar destek sistemi yaklaşımı

Değişen iş dünyası ve piyasa koşulları, işletmeleri sürekli olarak yeni stratejiler aramaya ya da mevcut stratejilerini bu yeni koşullara adapte etmeye zorlamaktadır. Artık organizasyonlar arasındaki farklılığı belirleyen en önemli faktör, bilgi akışı faktörüdür. Dolayısıyla, bir işletmenin başarısı, işlediği ve dağıttığı bilgiden değer yaratma becerisine ve bu değeri ele geçirmek için geliştirdiği iş modeline bağlı olacaktır. Günümüzde, tedarik zinciri yönetimindeki fonksiyonel ve operasyonel entegrasyon kavramı, tedarik zincirinde yer alan tüm birimlere genişletilmiştir. Bu sebeple bir tedarik zincirindeki tüm birimler, zincirin performansını geliştirmek adına birbirlerine ihtiyaç duyar hale gelmişlerdir. Bu noktada müşteri odaklılık, değişen rekabet çevresini dikkate alan yeni bir strateji olarak tedarik zinciri literatüründe yer almaya başlamıştır.Bu tez çalışmasında, tedarik zincirindeki tüm birimlerin iş performanslarını arttırmak amacıyla, çok aşamalı bir tedarik zinciri için değişken temin sürelerini dikkate alan, müşteri taleplerini ve tedarikçi kapasitelerini entegre etmeye olanak tanıyan, güçlü karar destek altyapısı oluşturacak bir model önerilmektedir. Tez çalışmasında, tedarik zinciri üç aşama olarak incelenmiştir; (i) müşteri-bayi aşaması, (ii) dağıtım merkezi aşaması, (iii) üretici aşaması. Yapay sinir ağı ve bulanık mantık yaklaşımları ile modellenen bu yapı, İstanbul'da dayanıklı tüketim malları sektöründe faaliyet gösteren bir işletmeye uygulanmıştır. Her aşama için uygun olan sinir ağı yapıları kurulmuş ve parametrelere bağlı olarak çeşitli simülasyonlar yapılmıştır.Tüm bu değerlendirmelerden sonra; elde edilen değerlerin gerçeğe çok yakın olması sebebiyle, tedarik ve talep zincirlerinin entegre bir şekilde çalışmasının yapay zeka yaklaşımları ile modellenebileceği sonucuna varılmaktadır. Model bünyesinde kalitatif ve kantitatif değişkenleri de içererek, kullanıcıya karar verme sürecinde büyük esneklikler sağlamaktadır. Sonuçlar klasik istatistiksel yöntemlerle karşılaştırmalı analiz şeklinde sunulmuştur. Sonuçların tatmin edici olması, modelin pratikte kullanılabilirliği görüşünü desteklemektedir.

Benzer olmayan paralel makinelerin çizelgelenmesinde bulanık esaslı proses zamanlarının genetik algoritma uygulaması

Günlük yaşantımızda, kesin olduğunu düşündüğümüz ancak gerçekte kesin olmayandurumlarla karşılaşırız. Bu durumların sistematik bir biçimde öngörülebilmesi ancak bazıkabullerin yapılmasından sonra mümkün olmaktadır. Birçok sosyal, ekonomik ve teknikolayda da belirsizlik ve dolayısıyla karmaşıklık bulunmaktadır. Bu belirsizliklerin analizedilmesi Zadeh tarafından geliştirilen bulanık mantık teorisi kapsamında mümkündür.Genetik Algoritma, olası tüm çözümlerin değil de salt bâzı seçilmiş çözümlerin denenmesiyoluyla beklenen optimum sonucu bulmaya çalışan, parametre kodlama temeline dayanan birarama tekniğidir. GA'lar doğada geçerli olan ?en iyinin yaşaması? kuralına dayanarak sürekliiyileşen çözümler üretir. Bunun için ?iyi? nin ne olduğunu belirleyen bir uygunluk fonksiyonuve yeni çözümler üretmek için yeniden kopyalama ve değiştirme gibi operatörleri kullanır.Bu çalışmada, benzer olmayan paralel makinelerde, iş sıralama probleminde bulanık proseszamanlarına bağlı olarak, önce bulanık mantık teorisinin esasları anlatılacak ve daha sonragenetik algoritma metodu özetlenecektir. Bulanık mantığın ardından genetik algoritmahakkında bilgi verilecek ve bu konularda bir uygulama yapılacaktır. Problem sonuçları GAile ilgili olarak Java Eclipse Europa programında anlatılmaktadır.

Türkiye deki ilk 1.000 büyük işletme için işletmeler arası elektronik ticaretin (B2B) durum değerlendirmesi ve öneriler

ÖZYÜKSEK L SANS TEZTÜRK YE'DEK LK 1.000 BÜYÜK ŞLETME Ç N ŞLETMELER ARASIELEKTRON K T CARET N (B2B) DURUM DEĞERLEND RMES VEÖNER LERFatih SÖYLEMEZÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜENDÜSTR MÜHEND SL Ğ ANA B L M DALIDanışman: Yrd. Doç. Dr. Oya H. YÜREĞ RYıl 2006, Sayfa :112Jüri: Doç. Dr. Rızvan EROLYrd. Doç Dr. Oya H. YÜREĞ RYrd. Doç Dr. Murat AKSOYGloballeşen dünya ile birlikte büyük sanayi firmaları ve kuruluşlar sadecebulundukları ülkede değil, dünya çapındaki birçok ülke ile de rekabet etmekzorundadırlar. Artan rekabet ile birlikte büyük işletmeler için maliyetlerindüşürülmesi çok önem kazanmıştır.Firmalar artık maliyetlerini düşürmek amacıyla çağın getirdiği teknolojikgelişmeleri yakından takip etmekte ve teknolojik gelişmelerin sağladığı avantajlarırekabet etmede kullanmaktadırlar.Günümüzde birçok firmanın maliyet unsurlarını oluşturan kalemlerinbaşında hammadde, sarf malzemeleri ve işçilik yer almaktadır. Firmaların rekabetedebilme şanslarını arttırmaları için bu kalemlerde maliyet düşürücü yollara gitmelerigerekmektedir. Bugün nternet üzerinden yapılan B2B işletmeler arası ElektronikTicaret ile maliyetleri düşürmek mümkündür.Yapılan bu çalışmanın amacı Türkiye'nin ilk 1.000 büyük işletmesi içinB2B e-ticaret durum değerlendirmesi ve öneriler yapmaktır. Anket çalışmasıTürkiye'de ciroya göre 1.000 büyük işletmeye gönderilmiş, sonuçları ve hazırlananhipotezler SPSS istatistiksel programı kullanılarak test ve analiz edilmiştir. 111firmadan anketlere cevap gelmiş ve değerlendirilmiştir. Hipotezlerin test sonuçlarıdaha sonra analiz edilip, sonuçlar doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.Anahtar kelimeler: B2B, B2C, Elektronik Ticaret, Tedarik Zincir Yönetimi, nternet

Bir işletmede iş değerleme sistemi tasarımı, uygulanması ve doğrusal proğramlama ile ücret sistematiğinin oluşturulması

ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİBİR İŞLETMEDE İŞ DEĞERLEME SİSTEMİ TASARIMI,UYGULANMASI VE DOĞRUSAL PROĞRAMLAMA İLE ÜCRETSİSTEMATİĞİNİN OLUŞTURULMASISerkan ÇOLAKOĞLUÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman :Yrd. Doç. Dr. M. Oya ÇETİKYıl:2005, Sayfa: 70Jüri :Yrd. Doç. Dr. M. Oya ÇETİKYrd. Doç. Dr. Tuğrul OĞULATADoç. Dr. Rızvan EROLBir işletmede işlerin önem ve güçlük sırasının belirlenmesi ve çalışanlaraödenecek ücretin tespit edilmesi, hem işletme yöneticileri hem de çalışanlaraçısından yaşamsal önemdeki konuların başında gelmektedir.Bu çalışma ülkemizde demir çelik sektöründe önde gelen şirketlerdenbirisinde uygulanmıştır. Çalışma kapsamında iş değerlemesi uygulanması öngörülenbütün departmanların yöneticilerinin fikirleri doğrultusunda iş değerleme sistemitasarlanmıştır. İş değerleme sisteminin uygulanmasıyla elde edilen iş değerlemesonuçları, doğrusal programlama ile ücretle ilişkilendirilerek işgücü için ayrılanbütçenin çalışanlar arasında adil dağıtılması sağlanmıştır.Anahtar Kelimeler: İş değerleme, Faktör Puan Yöntemi, Ücret, ÜcretYönetimi, Doğrusal ProgramlamaI

Tedarik zincirinde çok amaçlı tesis yeri seçimi probleminin olasılıklı lineer programlama ve bulanık ahp yöntemleri kullanılarak optimizasyonu

Kâr ve maliyet optimizasyonunu sağlamak ve sürdürebilir bir şekilde yönetebilmek isteyen işletmeler, yeni iş yapıları ve süreçleri ile mevcut yapılarını coğrafi sınırlamaları ortadan kaldırarak biraraya getirmek zorundadırlar. İşletmenin bu hedefini destekleyen yapı tedarik zinciridir. Tedarik zinciri; hammadde üreticileri ve sağlayıcıları, hammadde ve yarı mamulleri işlenmiş ürüne dönüştürmesi yani imalat işlemleri ve bunun ardından bitmiş ürünleri dağıtım kanallarında nihai tüketiciye kadar ulaştırılması sırasında değer yaratan bütün unsurlardır.Yoğun rekabet ortamında pazar paylarını kaybetmek istemeyen üreticiler; geniş bir alana dağılan müşterilerine daha yakın olmak, ürün teslim ve servis sürelerini daha da kısaltıp, daha iyi hizmet verebilmek amacıyla üretim ve dağıtım merkezleri yerleşimlerini doğru tespit etmek durumundadırlar. Dinamik ve değişken şartlar altında işletmelerin bu tespiti gerçekleştirmesi zolaşmaktadır. Teori ve pratikte tedarik zinciri başlığı altında en çok incelenen konulardan biri ağ tasarımı ve optimizasyonudur. Ağ tasarım probleminin çözümü ile üretim ve dağıtımın gerçekleştirildiği fabrika, depo, dağıtım merkezi gibi tesislerin sayı ve yerleri pazardan gelen talep ve ilgili maliyet faktörlerinin gözönüne alınması ile belirlenebilir. Burada yapılacak doğru tespitler işletmenin minimum maliyetle doğru kararlar almasını sağlayacaktır.Bu doğrultuda tez çalışması kapsamında çok kademeli bir tedarik zincirinde, olasılıklı lineer programlama ile bulanık analitik hiyerarşi prosesleri yaklaşımlarının entegrasyonu ile kalitatif ve kantitatif faktörleri ele alan çok amaçlı bir lineer programlama modeli kurulmuştur. Birinci amaçta taşıma ve tesis maliyetleri toplamının minimizasyonu, ikinci amaçta ise maksimum kalitatif faktörlerin faydası amaçlanmıştır. Zincirde belirsizlik olduğu varsayılmış ve bu birinci amaç olasılıklı lineer programlama, ikinci amaçta ise bulanık analitik hiyerarşi prosesi ile temsil edilmiştir. Sayısal uygulama kısmında tedarikçi ve müşteri sayısı sabit kabul edilerek, fabrika ve dağıtım merkezi tesis yerlerinden hangilerinin açılması gerektiği ve hiyerarşideki tesisler arası taşınacak ürün miktarları hesaplanmıştır. Hesaplamalarda LINGO 9.0 optimizasyon yazılımından faydalanılmıştır. İki fazlı olasılıklı lineer programlamaya ait değişik senaryolar değerlendirildikten sonra elde edilen sonuçlar karşılaştırılmış ve karar vericiye interaktif bir şekilde sunulmuştur.

Kalite yönetim sistemlerinde tetkik performansının bulanık mantık ile analitik hiyerarşi süreci ve bulanık analitik ağ süreci kullanılarak ölçülmesi

ÖZETKarar vericiler için en iyi seçenegi seçmek oldukça zor bir istir. Karar vericiler alternatiflerarasından seçim yaparken degisik amaçları gerçeklestiren, bazen de birbiriyle çelisenseçenekler arasından en uygun olanı bulmak ya da bunları önem derecelerine göre sıralamakzorundadırlar. Bu nedenle birçok karar verici bu sekildeki problemlerle karsılastıgı zamanÇok Amaçlı Karar Verme Yöntemlerini uygular. `Çok amaçlı karar verme' demek birçokalternatif arasından öncelikli olanı seçmektir; kabaca degerlendirme, sıralama ve seçim'dir.Çok amaçlı karar verme prosedürleri is seçiminden savas uçagı seçimine kadar çok farklıalanlarda uygulanabilir.lerleyen teknolojiye baglı olarak degisen ve gelisen yönetim anlayısları, organizasyonlarınyönetim sistemlerine bakıslarını da degistirmis ve yönetim sistemlerinin (Kalite YönetimSistemleri, Çevre Yönetim Sistemleri, Gıda Güvenligi Yönetim Sistemleri, Bilgi GüvenligiYönetim Sistemleri,?) gelismesini, çesitlenmesini, performans ölçümlerinin ve denetim(tetkik) mekanizmalarının da bilimsel ve objektif enstrümanlarla donanmasını zorunlukılmıstır. Bu tez çalısmasında performans ölçüm modeli gelistirilirken Çok Amaçlı KararVerme Yöntemleri ile Bulanık Mantık birlikte kullanılarak bir yönetim sisteminin performansölçümüne uygulanmaktadır. Benim bu çalısmada odaklandıgım yönetim sistemi, yönetimsistemleri içerisinde en jenerik ve en yaygın uygulama alanı bulan ISO 9001:2000 KaliteYönetim Sistemi'dir. (KYS). Ancak tasarlamıs oldugum model, diger tüm yönetim sistemleriile uyumludur. Çalısmanın içeriginde tetkik edilen sistemin performansı Bulanık Mantık veAnalitik Hiyerarsi Prosesi ve Analitik Ag Prosesi yöntemleri ile modellenmistir. Önerilenmodel bir isletmede uygulanmıs ve uygulama ile modelin çalısması gösterilmistir.Anahtar Kelimeler: Bulanık Mantık, Bulanık Kümeler, Analitik Hiyerarsi Prosesi, AnalitikAg Prosesi, ISO 9001:2000

Küçük ve orta ölçekli işletmelerde kurumsal strateji belirleme için karar destek sistemi

ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİKÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERDE KURUMSAL STRATEJİBELİRLEME İÇİN KARAR DESTEK SİSTEMİŞile CÖMERTPAYÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman: Yrd.Doç.Dr.Oya H.YÜREGİRYıl 2006, 109 SayfaJüri: Yrd.Doç.Dr.Oya H.YÜREGİRDoç.Dr.Rızvan EROLYrd. Doç. Dr. Sami ARICAGünümüzde, birçok kurumda çok sayıda hedeflerin ve aksiyon planlarınınsaptanmasına rağmen Stratejik Planlama, kurumlar içerisinde takibi en zor süreçdurumundadır. Birçok stratejik karar, karar vericiye kendini kolay yoldan göstermemektedir.Tehditler, fırsatlar, problemler ve çözümleri aslında yöneticilerin kafalarının içindedir.Yapılan bu çalışmada, KOBİ (Küçük Ve Orta Boy İşletme)'lerin stratejik planlamaaşamasında ve strateji geliştirme süreçlerinde kullanabilecekleri ve kendi bilgilerini sürekliolarak güncelleyip yeni raporlar alabilecekleri bir karar destek sistemi elde edilmesiamaçlanmıştır.İşletmelerin güçlü-zayıf yanları, işletmeyi etkileyebilecek fırsat ve tehditlerfirmanın amaç ve hedefleri, uzmanların görüşlerinin alındığı anket sonuçları doğrultusundailişkilendirilmiş, kullanıcı seçimleri sonucunda işletmelerin detaylı SWOT Analizi raporunuoluşturan ve her bir fırsat ve güçlü yan için öneriler, tehdit ve zayıf yanlar için önlemlersunan bir yazılım geliştirilmiştir.Bu yazılım SQL8 ve Visual Basic ile geliştirilmiş olup 8 yönetici tarafındangeçerliliği test edilmiş ve oldukça tutarlı sonuçlar elde edilmiştir. Ayrıca piyasadaki benzeryazılımlara göre kullanım kolaylığı, amaç ve hedeflerle tutarlılık ve sürekli güncellenebilirlikkonusunda oldukça avantajlı olduğu sonucunda ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: SWOT, KOBİ, Strateji, Kantitatif SWOTI

Gelir yönetiminde dinamik kapasite yönetimi simülasyonu ve bir hava yolu şirketinde uygulanması

Hava taşımacılığı, işlevi ve cirosu ile dünyada önemli ekonomik sektörlerden biridir. İnsanların uzun mesafelerde rahat ve diğer ulaşım olanaklarına göre daha kısa sürede seyahat etmelerine olanak vermesinin yanı sıra, iki ülke arasındaki ticaretin, turizmin, siyasi ilişkilerin gelişmesinde de önemli bir rol üstlenmektedir.Tezin ilk kısmında giriş yapıldıktan sonra ikinci kısmında hava taşımacılığı sektörünün özellikleri, tarihçesi, dünyada ve ülkemizde hava taşımacılığından bahsedilmektedir.Üçüncü bölümde, gelir yönetimi kavramından genel olarak bahsedilmekte ve örnekler ile bu kavram açıklanmaya çalışılmaktadır.Tezin dördüncü kısmında ise havayollarının en temel 3 çekirdek fonksiyonu açıklanarak genel işleyiş hakkında bilgi verilmektedir. Sürecin başladığı Üretim Planlama'nın temel aşamaları ile hava yolu uçuş tarifesinin nasıl ortaya çıktığı ve ortaya çıkan ürünün operasyonel hangi birimler tarafından icra edildiği anlatılmaktadır. Müşteri segmentasyonu ve ücretlendirme gibi Gelir Yönetimi ve Pazarlamanın sorumluluklarını daha detaylı olarak anlatmak için bu konular beşinci kısımda ayrıca işlenmektedir. Hava yollarında Pazarlama ve Gelir Yönetiminin tarihçesi ile mevcut durumda kullanılan tekniklerin zaman içersinde nasıl geliştiği, pazar bölümlemeden ve ücret farklılaştırmadan bu bölümde bahsedilmektedir.Hava yollarının aynı uçuşta, aynı kabin için çok geniş bir yelpazede yolcularından ücret tahsil etmesi, A.B.D.'deki serbestleşmeden ve düşük maliyetli hava yolu şirketlerinin sektöre girmesinden sonra çok alışıldık bir uygulamadır. Tezin altıncı kısmında hava yollarının toplam gelirlerini maksimize etmek amacıyla kullandıkları gelir yönetiminin tanımı ve firmalarda nasıl kullanıldığı ile kavramları açıklanmaktadır.Yedinci bölümde hava yolunun gelirini artırmak için zaman içerisinde değişen yolcu talebine göre dinamik kapasite yönetimi tekniğini nasıl kullandığı açıklanmakta ve teknik tanımlanmaktadır.Sekizinci bölümde ise tezin uygulama kısmına geçilmekte ve simülasyonda kullanılacak temel model açıklanmakta, modelin bir hava yolunda uygulanması sürecinden bahsedilmektedir.Son bölümde ise uygulamanın sonuçları ortaya konmakta ve çıkan sonuçlar yorumlanmaktadır.

Çok amaçlı bulanık optimizasyon ve bir uygulama

Artan rekabete ayak uydurmak isteyen firmalar öncelikle kendi iç süreçlerindeki verimliliği arttırmanın yoluna gitmişlerdir. Günümüzde iç süreç verimliliği üst sınır seviyelerine ulaşmaya başlayan firmalar rekabet avantajlarını koruyabilmek için tedarik zincirlerini iyileştirme yolları aramaktadır. Bu durumun bir sonucu olarak artık firmaların rekabeti yerine tedarik zincirlerinin rekabetinden bahsedilmeye başlanmıştır.Tedarik zincirlerinin daha verimli yönetilmesi konusunda artan eğilim dış kaynak kullanımıdır. Firmalar lojistik süreçlerini, 3. parti lojistik hizmet sağlayıcılara aktarmaktadırlar ve bu eğilimin artarak devam edeceği beklenmektedir.3. parti lojistik hizmet sağlayıcıların, portföylerindeki birçok müşterisinin bir taraftan inbound yönetimlerini ve depo yönetimlerini birleştirirken diğer bir taraftan taşıma hizmetini birleştirmeye başladığı ve yarattığı sinerji ile maliyetleri düşürüp, verimliliği arttırmaya çalıştığı görülmektedir.Bu çalışmada, 3. parti lojistik hizmet sağlayıcıların müşterilerinin taşıma maliyetlerini minimize eden ve bunu uygun performansla sağlayan ( düşük taşıma süreleri) bir yaklaşım sunulmuştur. Taşıma sürelerinin belirsiz olduğu durumlar için bir çok amaçlı bulanık optimizasyon modeli geliştirilmiştir. Ayrıca çözüm kümelerinin etkinliklerini araştırarak sıralayan ?rassal karar kümeleri oluşturarak bunları simüle eden? bir program, Delphi ortamında ve nesneye yönelik programlama mantığıyla geliştirilmiş ve sunulmuştur.

Personel eğitim ihtiyaç değerlendirmesi için karar destek sistemi

ÖZYÜKSEK L SANS TEZPERSONEL EĞ T M HT YAÇ DEĞERLEND RMESÇ N KARAR DESTEK S STEMEsra GÜNDÜZÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜENDÜSTR MÜHEND SL Ğ ANAB L M DALIDanışman: Yrd. Doç. Dr. Oya H. YÜREG RYıl 2006, Sayfa: 128Jüri: Yrd. Doç. Dr. Oya H. YÜREG RDoç. Dr. Rızvan EROLYrd. Doç. Dr. Arzu UZUNGünümüzde iç ve dış çevre şartlarındaki değişme, teknolojideki sürekligelişme, uluslar arası rekabet dolayısı ile insan kaynaklarının daha etkili ve verimlikullanılması işletmeler için zorunlu hale gelmiştir. Rekabette başarılı olabilmek içindoğru kişinin istihdam edilmesinin yanında işgücü için sürekliliği sağlanan kalitelibir eğitim sistemine ihtiyaç vardır. Kaliteli eğitimin ilk adımı eğitim ihtiyaçdeğerlendirmenin doğru şekilde yapılmasıdır. Eğitim ihtiyaç değerlendirme,çalışanların hedeflenen durumları ile mevcut durumları arasındaki farkı kapatmayayönelik olarak eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi ve önceliklendirilmesidir.Bu çalışmada eğitim ihtiyacını doğru, hızlı, sistematik bir şekilde saptamak içineğitim ihtiyaç değerlendirme sürecini bilgisayar destekli bir program (MS Access) ileyürütmek amaçlanmıştır. Bu amaçla Eğitim htiyaç Değerlendirme Süreci ile ilgililiteratür taraması yapılmış ve bu konuda uzman kişilerle görüşülmüştür. Eğitimhtiyaç Değerlendirme Karar Destek Programı için sistem analizi çalışması yapılaraksüreç ve veri yapısının kavramsal modelleri hazırlanmıştır. Kavramsal modellerinfiziksel hale getirilmesinde Visual Basic programlama dili ve SQL sorgulama diliyardımıyla MS Access veritabanı programı kullanılmıştır. Geliştirilen MS Accessprogramı, Adana'da faaliyet gösteren üç firma tarafından geçerlilik için test edilipdeğerlendirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Eğitim ihtiyaç değerlendirme, eğitim ihtiyaç analizi,insan kaynakları, karar destek, MS-Access.

Türkiyede AHP tekniğinin performans değerlendirmedeki yeri ve ilaç dağıtım sektöründe uygulanması

ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİTÜRKİYE'DE AHP TEKNİĞİNİN PERFORMANS DEĞERLENDİRMEDEKİYERİ VE İLAÇ DAĞITIM SEKTÖRÜNDE UYGULANMASIEsin Güler KADAKÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALIDanışman : Yrd.Doç.Dr.Oya H.YÜREGİRYıl 2006, Sayfa 101Jüri : Yrd.Doç.Dr.Oya H.YÜREGİRDoç.Dr.Rızvan EROLDoç.Dr.Emel Laptalı ORALİşletmeler, performans değerlendirme sistemlerini, çalışanlarının şirket hedefleridoğrultusunda çalışmalarını sağlamak için kullanmaktadırlar. Çalışandan verimbeklenebilmesi için şirket hedeflerinin birimler bazında doğru biçimde ortaya konulması,bireyin performans göstergelerinin bu hedefler doğrultusunda tespit edilmesi gerekmektedir.Bu çalışmada, hedeflere göre performans değerlendirmede kullanılanyöntemlerden farklı olarak, AHP tekniği ile, hem nitel hem de nicel verileri kullanarak,çalışanın performans değerlendirmesinin yapılmasına imkan sağlayacak bir model önerisigetirilmektedir.ISO 500 ve rasgele seçilen 500 KOBİ' ye uygulanan anket ile işletmelerde, insankaynakları biriminin varlığı, kullanılan performans değerlendirme yöntemleri ve AHPtekniği ile ilgili bilgi düzeyleri ortaya konulmuştur. İlaç sektöründe yer alan bir işletmeninsatış biriminde, AHP tekniği ile performans değerlendirme uygulaması yapılmıştır. AHPTekniği ile ortaya konulan model, Expert Choice programı kullanılarak analiz edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Performans Değerlendirme, Analitik Hiyerarşi Proses, İnsanKaynaklarıi

Bulanık şartlar altında bir üretim envanter modelinin geliştirilmesi ve modelin çözümünün gerçekleştirilmesi

Bu tez çalışmasında çok ürünlü çok kısıtlı bir üretim envanter modeli oluşturulmuş ve imalat sanayinde sıkça yaşanan maliyet minimizasyonu problemine farklı bir bakış açısı ile çözüm aranmıştır.Kısıtsız optimizasyon problemine kısıt olarak depo hacmi, kapasite ve bütçe kısıtları eklenmiş ve böylece toplam maliyetin bu kısıtlar altında minimize edilmesi için çözüm aranmıştır.Kısıtlar seçilirken üretim firmalarının öncelikleri dikkate alınmıştır ve bu sebeple modele bu kısıtlar entegre edilmiştir.Problemin çözümü için firmalara da kolaylık sağlayabilecek bir yöntem aranmıştır. Bu arayış içerisinde literatürde optimizasyon problemlerinde seyrek olarak kullanılan ama etkin bir araç ve yöntem olan Lagrange çarpanları yöntemi üzerinde karar kılınmıştır.Lagrange çarpanları yöntemi ile model deneysel olarak çözülmüş ve daha sonra Matlab programı yardımıyla paralelde çözüm elde edilmiştir.Bu sayede görülmüştür ki Lagrange çarpanları yöntemi optimizasyon problemlerinde etkin olarak kullanılabilmektedir.Daha sonra katı model amaç fonksiyonunun ve kısıtların bulanıklaştırılması ile bulanık model haline getirilmiştir. Bu model bir Matlab programı vasıtasıyla çözülmüş ve optimum çözüme ulaşılmıştır.En sonda katı model ile bulanık modelin sonuçları değerlendirilmiştir.Bu tez çalışması ile akademik alanda bir yenilik getirilmiş, yeni bir ekonomik sipariş miktarı modeli ortaya konulmuştur.Anahtar kelimeler: Üretim Envanter Modeli, Bulanık Mantık, Lagrange, Zimmermann, Optimizasyon, Ekonomik Sipariş Miktarı

Müşteri odaklı bakım onarım faaliyetleri performansının dinamik tamirci rotalama problemi ile modellemesi ve optimizasyonu

Kar ve maliyet optimizasyonu, işletmelerin yönetilebilmesi ve devamlılığı için en temel hedef olmayı sürüdürmektedir. Bu nedenle işletmelerin mevcut yapılarını incelemeleri ve sürekli değişen iş dinamiklerine uyumlu hale getirmeleri gerekmektedir. Bu çalışmada, bilişim firmalarının organizasyon yapılarındaki birimlerden birinin faaliyetleri incelenmiştir. Ele alınan problemlerin analizinde Düşünen Süreçlerden faydalanılmıştır. Düşünen Süreçler, Kısıtlar Teorisinin süreç analizinde kullanılan, problemin ortaya çıkarılmasına ve kök nedenlerine inilmesine imkân veren bir yöntemdir.Analizi yapılan süreçler ve ele alınan problemler, gerçek bilişim firmalarının güncel problemleri olması itibariyle, bilimsel yöntemlerin, firmaların problemlerinin çözümünde nasıl ele alınabilineceğini gösteren nitelikte bir çalışma olmuştur.Firmaların göz önüne alması gereken maliyet kalemlerinden biri taşımacılık maliyetleridir. Taşıma faaliyetlerinde rotalama; ürünlerin dağıtımı ve geri toplanmasında ve hizmet sektöründe, müşteri lokasyonunda gerçekleştirilecek tamir ve bakım faaliyetleri açısından önem arz etmektedir. Bu konuların çözümü için literatürde geleneksel araç rotalama problemi geniş yer bulmuştur. Bu çalışmaların çoğunluğu statik durum ve verilere dayalı olarak gerçekleştirilmiş olsa da günümüzde iletişim sektöründeki teknolojik gelişmeler sonucunda dinamik verilere dayalı çözümler de üretilmiştir.Bu çalışmada, Kısıtlar Teorisi'nin (TP) Düşünen Süreçler (TP) yöntemi detaylı olarak açıklanmıştır. Üçüncü bölümde, bir önceki bölümde detayları anlatılan Düşünen Süreçler'in (TP) çalışmada ele alınan problemlerin analizinde nasıl kullanıldığı gösterilmiştir. Dördüncü bölümde, araç rotalama probleminin statik ve dinamik yapıları tanıtılmış ve aralarındaki farklara değinilmiştir. Problemin çözümü için dinamik araç rotalama problemi (DVRP) kullanılmasının nedenleri irdelenmiştir. Araç rotalama probleminde ?dinamik? kavramının önemi ve bu problem tipinin özellikleri verilmiş, dinamik araç rotalama probleminin statik araç rotalama ile farkları belirtilmiştir. Beşinci bölümde, geleneksel araç rotalama problemi (VRP) konusunda yapılmış çalışmalar özetlenmiştir. Bu bölümde dinamik araç rotalama probleminin (DVRP) gelişimi ile geliştirilmiş algoritmalar konusunda bilgi verilmiştir. İncelenen çalışmalar, statik-dinamik yapıları bakımından ve problem çözümü için kullandıkları teknikler açısından ayrı ayrı gruplandırılmıştır. Altıncı bölümde geliştirilen sezgisel yöntemlerden birinde kullanılan Genetik Algoritma (GA) anlatılmıştır. Genetik Algoritmanın (GA) temel kavramları ve çalışma prensiplerine yer verilmiştir. Yedinci bölümde ele alınan problem için önerilen çözüm yaklaşımı anlatılmıştır. Sekizinci bölümde önerilen modelin çözümü için tasarlanmış üç sezgiselin sonuçları ve performansları verilmiştir. Geliştirilmiş üç sezgiselde de, zaman penceresi kısıtı ve önceliklendirme olguları göz önüne alınmıştır.Anahtar kelimeler: Kısıtlar teorisi, düşünen süreçler, dinamik tamirci rotalama problemi, en yakın komşu algoritması, genetik algoritma, zaman penceresi, en kısa yol problemi

Belirsiz fiyat ve talep koşulları altında dönem planlama ufuklu satın alma politikalarının incelenmesi

ÖZDOKTORA TEZBEL RS Z F YAT VE TALEP KOŞULLARI ALTINDA DÖNENPLANLAMA UFUKLU SATIN ALMA POL T KALARININ NCELENMESErcan ŞENY Ğ TÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜENDÜSTR MÜHEND SL Ğ ANAB L M DALIDanışman : Doç. Dr. Rızvan EROLYıl : 2006 Sayfa : 275Jüri : Doç. Dr. Rızvan EROLDoç. Dr. Türkay DERELDoç. Dr. Adil BAYKASOĞLUYrd. Doç. Dr. S. Noyan OĞULATAYrd. Doç. Dr. Adem GÖLEÇSatın alma problemi, gerekli hammadde ve malzemelerin doğru kalitede,doğru miktarda, doğru fiyattan ve doğru zamanda temin edilmesinin sağlanması ileilgilidir. Bu problem, deterministik ve stokastik problemler olarak ikiye ayrılır.Belirsiz çalışma koşulları (Talep büyüklüğü, Tedarik, Satın alma fiyatı) altında satınalma politikalarının belirlenmesi güç bir problemdir. Çalışma koşullarınındeterministik olduğu durumlar için optimum parti büyüklüğünün belirlenmesi ileilgili çok sayıda çalışma mevcuttur. Stokastik faktörler içeren sistemlerin analitikyaklaşımlar ile incelenmesi çoğu problem türünde matematiksel zorluklar nedeniylemümkün değildir. Bu nedenle, literatürde stokastik durum daha az ele alınmıştır.Klasik parti büyüklüğü belirleme yöntemlerinden, en düşük birim maliyet(Least Unit Cost) ve birim periyot başına en düşük maliyet (Silver Meal) yöntemlerideğişken fiyatlı parti büyüklüğü belirleme probleminin çözümü için uyarlanmıştır.Ayrıca, talep ve satın alma fiyatının belirsiz olduğu koşullarda dönen planlamaufkunun kullanıldığı kayıp-kazanç esaslı sezgisel satın alma politikası geliştirilmiştir.Hazırlık maliyetinin elde bulundurma maliyetine oranı, dönen plan periyot sayısı,talep ve fiyat belirsizliğinin büyüklüğü, geciktirilmiş sipariş miktarının toplamkarşılanamayan talebe oranı ve servis düzeyi faktörlerinin farklı değerleri içinsimülasyon analizi yapılmıştır. Geliştirilen politikalar, Wagner-Whitin yönteminegöre sapma yüzdesi, satın alma maliyeti, elde bulundurma maliyeti, satış kaybımaliyeti, sipariş geciktirme maliyeti, hazırlık maliyeti, pozitif stok düzeyi ve negatifstok düzeyi performans kriterlerine göre karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma sonuçlarıgeliştirilen kayıp-kazanç esaslı satın alma politikasının diğer politikalara göregenelde daha iyi performansa sahip olduğunu göstermiştir.Anahtar Kelimeler: Stok, stokastik parti büyüklüğü belirleme, dönenplanlama ufku, simülasyon.

İşletmelerde kurumsal mühendislik metodolojisinin uygulanması ve bu uygulamaya yönelik bir hizmet endüstrisi modeli tasarımı

Gelişen teknoloji, uluslararası pazarlardaki şuurların kalkmasına ve müşteri beklentilerinde değişikliğe neden olmuştur. Böylece klasik şirketlerdeki amaç, yöntem ve temel organizasyon ilkelerinin güncelliği kaybolmuştur. Şirketlerin verimlilikleri, kaynaklarını etkin bir şekilde kullanmaları, kaliteli mal üretmeleri ve müşteri beklentilerini gerçekleştirebilmesiyle ölçülmeye başlanmıştır. Bu değerleri en üst seviyeye getirmek için kullanılan metodolojilerden biri de kurumsal mühendisliktir. Kurumsal mühendislik, bir işletmenin her biriminin mühendislik ve analiz metot ve gereçleri çerçevesinde çalışılmak koşuluyla, daha verimli ve daha gelişmiş bir hale getirilmesi için yapılan çalışmalardır. Bu çalışmaların aşamaları ise stratejik planlama, proses geliştirme ve performans ölçümünden oluşmaktadır. Bu aşamaların hepsinin amacı ise kullanılan bilgiyi analiz etmek, yeniden düzenlemek ve bilgiyi kullamlabilir bir yapıya getirmektir. Bu çalışmanın giriş bölümünde kurumsal mühendisliğin tanımı, amacı, ve süreçlerinden bahsedilmiştir, ikinci bölümde, organizasyon yönetimine ait literatür incelemesi yapılmış, bilimsel yönetim öncesi ve bilimsel yönetim dönemindeki organizasyon yapılan incelenmiştir. Üçüncü bölümde organizasyonel değişim yönetimi kavramından bahsedilmiş, değişime olan ihtiyacın neden kaynaklandığmdan, organizasyonel değişim süreci, organizasyonel değişimin uygulanması ve organizasyonel değişimde karşılaşılan problemlerden bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde kurumsal mühendislik yaklaşımı incelenmiştir. Kurumsal mühendislik disiplini, kurumsal mühendislik metodolojisinin adımlan, kurumsal mühendisliğin avantaj ve dezavantajlarından bahsedilmiştir. Beşinci bölümde, kurumsal mühendislikte yeniden yapılanmanın nasıl olması gerektiği incelenmiştir. Altıncı bölümde, EGS Holding' de yeniden yapılanma sonrası uygulanmakta olan sistemin, kurumsal mühendislikle olan benzerlikleri incelenmiştir. Anahtar Kelimeler : Kurumsal Mühendislik, Organizasyonel Değişim Yönetimi, Yemden Yapılanma, Kurumsal Mühendislik Metodolojisi vı

Yenidoğan üniteleri için alet ekipman optimizasyonu

Taleplerde yaşanan belirsizlik, doğru zamanda doğru üretim/servisin sağlanamaması, fazla yatırımlarla ortaya çıkan atıl kapasitelerin oluşması kapasite planlamanın önemini göstermektedir. Özellikle sağlık hizmetlerinde kapasite planlama, müdahale süresinin veya gerekli ekipmanın bulunma fırsatının paha biçilemez olduğu durumlarda önemini göstermektedir. Kapasite planlama ile hasta taleplerini fayda-maliyet analizini önemsemek koşuluyla maksimum düzeyde karşılayarak, hastaların reddedilmelerini önleyecek, ölümleri ya da kalıcı hasarları engelleyecek ve ülkenin İnsani Gelişme Endeksini yükseltecektirÖnerilen yeni metodoloji ile yenidoğan ünitelerinde doluluk oranı, hasta karşılama oranı, bekleme süreleri ve giriş yapan hasta sayılarını istenen düzeylerde optimize eden ekipman ihtiyaçlarının ortaya konması amaçlanmaktadır.. Hem mevcut durum hem de önerilen durum olmak üzere 2 stratejiye uygulanabilir olduğu gözlemlenmiştir.Simülasyon, tepki yüzeyleri tasarımı ( regresyon tasarımı ) ve matematiksel modelleme tekniklerini kombine edilmesi ile ortaya çıkan metodolojinin geçerliliğinin testi amacıyla, bir yenidoğan ünitesinden alınan gerçek veriler kullanılmıştır. Hastane üst yönetimleri tarafından kapasite planlama amacıyla kullanılabilir yöntem geliştirilmiştir.

Üçüncü parti lojistik yönetim sistemlerinde dağıtım planlaması faaliyetleri ve Türkiye'deki firmaların uygulamada karşılaştığı sorunların analizi

ÖZET Lojistik, bir malın üretiminden son kullanıcıya teslim edilene kadar yaşadığı tüm taşıma, depolama, iç dağıtım, gümrükleme, paketleme, etiketleme, stok yönetimi işlerinin bütünüdür. Şirketler temel faaliyetlerinin dışmda olan işleri, bu konularda uzman olan şirketlere yaptırmayı tercih etmektedirler. Bir şirketin bu tür işlerini, dışarıdan lojistik hizmet veren şirketlere devretmesi ile üçüncü parti lojistik hizmet kavramı ortaya çıkmıştır. Lojistiğin temeli olan dağıtım faaliyetleri ve planlaması üzerinde durulan bu çalışmada, lojistik firmalarının geçiş sürecinde bulunduğu üçüncü parti lojistik kavramı incelenerek, Türkiye'deki firmaların karşılaştığı sorunlar analiz edilmiş, çözüm önerileri sunulmuş ve bir araç rotalama probleminin çözümüne yönelik bir uygulama yapılmıştır. Bu çalışmada giriş bölümünün ardından ikinci bölümde, lojistik ve tedarik zinciri kavranılan incelenmiştir. Üçüncü bölümde lojistik yönetimi ve temel faaliyetleri anlatılmıştır. Sektördeki yeni ve kolaylık sağlayan teknolojiler hakkında bilgi verilmiştir. Sonraki bölümde lojistikteki yeni yöneliş olan üçüncü parti lojistik ve dış kaynak kullanımı konusu ele alınmıştır. Bu alanda ilerleme göstermesi beklenen faaliyetler anlatılmıştır. Beşinci bölümde dağıtım faaliyetlerinin planlaması üzerinde durulmuş; depo ve stok yönetimi, dağıtım ihtiyaç planlaması, taşımacılık ve sevkiyat planlama konuları açıklanmıştır. Altıncı bölümde Türkiye'deki üçüncü parti lojistik kavramı incelenerek, firmaların karşılaştığı sonuçları analiz eden bir anket uygulamasına yer verilmiş ve saptanan sorunlara çözüm önerileri getirilmiştir. Son bölümde operasyonel seviyedeki sorunlardan biri olan araç rotalama problemi detaylı olarak incelenmiş ve tek merkezden dağıtım yapacak araçların bilgisayar destekli rotasının belirlenmesine yönelik bir uygulamaya yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: lojistik, tedarik zinciri, üçüncü parti, dağıtım, taşımacılık, araç rotalama

Sürdürülebilir tarım için yöneylem araştırması modelleri

Bu çalısmada, dünya nüfusunun tamamının ihtiyaçlarının karsılanabilmesi ve gelecekteki nesillere daha yasanılabilir bir dünya bırakılabilmesi için önerilen sürdürülebilir tarım kavramına yöneylem arastırması teknikleri ile matematiksel bir yaklasım ortaya konmustur. Sürdürülebilir tarım için karma tamsayılı matematiksel bir model gelistirilmistir. Gelistirilen model, eniyileme paket programlarından biri olarak kullanılan Lingo 8.0 programına aktarılmıs ve resmi kurumlardan alınan Adana'nın Yumurtalık lçesine ait verilerle test edilmistir. Son olarak elde edilen bulgular, geçmis yıllarda yapılmıs çalısmalarla karsılastırılmıstır. Anahtar Kelimeler: Yöneylem Arastırması, Matematiksel Modelleme, Sürdürülebilir Tarım

Havayolu şirketlerinde uçuşların atanması probleminin tavlama benzetimi yöntemi ile çözülmesi

Bu çalısmada, havayolu sirketlerinin sıklıkla karsılastıkları bir problem olan uçusların atanması problemi için yöneylem arastırması tekniklerinden yararlanılarak bir çözüm önerisi sunulmustur. Çalısmada öncelikli olarak literatürde konu hakkında yapılan çalısmalar incelenmis ve eksiklikler belirlenmistir. Daha sonra bu eksiklikler göz önünde bulundurularak ikili matematiksel model kurulmustur. Sonraki asamada kurulan model tavlama benzetimi yöntemi kullanılarak Türkiye'nin önde gelen bir havayolu sirketinin verileri kullanılarak çözülmüstür. Bir sonraki adımda ise çözüm sonucunda elde edilen degerler incelenmis ve modelin daha büyük boyutlu problemlerin çözümündeki performansı degerlendirilmistir. Çalısmada son olarak ileriki zamanlarda yapılabilecek çalısmalar için önerilerde bulunulmustur. Anahtar Kelimeler: Uçusların Atanması, kili Matematiksel Modelleme, Tavlama Benzetimi

Acil servis sistemlerinde yerleşim problemine analitik ve genetik algoritma yaklaşımları

Acil Sağlık Sistemlerinde, çağrı geldiği anda yöneticiler için önemli olan vakanın siddetini ve aciliyetini tespit etmek ve görevlendirilecek istasyon ve ambulans tipini belirlemektir. Acil durumlarda zaman çok önemli olduğu için, yeterli talebin karsılanması ve hızlı müdahalenin sağlanması için uygun yerlerde, sayıda ve kapasitede istasyon yerlesimi yapılması gerekir. Çalısmada, genel yerlesim problemlerinde ve acil sağlık sistemlerinde kullanılan yerlesim modelleri incelenerek yeni bir matematiksel model ortaya konulmustur. Sistemdeki tüm talebi kapsayacak istasyon sayısı, yeri, tipi ve bu istasyonlardaki araç sayısı ile bu araçların birincil ve ikincil kapsayacakları bölgeler ve minimum maliyet hedeflenerek model olusturulmustur. Nüfus yoğunluğu, talep noktasına uzaklık ve trafik kazaları dikkate alınan Adana 112 acil sağlık sistemlerinde minimum maliyetli istasyon yerlesiminin yapılması için modelin çözümünde doğrusal programlama ve bir meta sezgisel algoritma tekniği kullanılmıstır. Tamsayılı programlama modeli LINGO 8.0 ile çözülmüs global optimum çözüm bulunmustur. Ayrıca, meta sezgisel bir çözüm yaklasımı olan genetik algoritma da uygulanarak elde edilen çözümler değerlendirilmistir. Anahtar Kelimeler: Acil sağlık sistemleri, doğrusal programlama, genetik algoritma, yerlesim problemleri.

Yapay sinir ağları ile atölye çizelgelemede yeni bir yöntem geliştirilmesi ve bu yöntemin uygulanması

ÖZET Bir sistemin davranışlarını iyi bir şekilde temsil kabiliyetine sahip bir modelleme tekniği olan benzetim, yapay zeka teknikleriyle beraber ele alındığında etkili bir karar verme yapısı oluşturulabilir. Bu çalışmada, Atölye çizelgeleme tasarımında benzetim ve yapay sinir ağı kullanarak, tezgah seçimi, malzeme taşıma sistemi seçimi ve sistemde kullanılacak öncelik kuralı seçimi için bir sistem geliştirilmiştir. Yapay sinir ağı modeli olarak geriye yayma algoritması (GYA - backpropagation) ağı kullanılmıştır. Çalışmada önce gerçeğe uygun sonuçlar üretebilen, eğitilmiş yapay sinir ağı elde edilmiştir. Ağı eğitmek ve gerekli olan örneklerin elde edilmesi için bilgisayar ortamında benzetim tekniğinden faydalanılmıştır. Daha sonra, karar verme ve bu kararın geçerli olduğu değerler aralığını bulma ve yorumlama yer almaktadır. Performans kriterlerinin belirli bir değerler kümesini sağlayabilecek olan, donanım konfigürasyonu ve çizelgeleme stratejisini belirleyebilmek için, eğitilmiş yapay sinir ağlarından yararlanılmıştır. Yapay sinir ağı tarafından teklif edilen sonuç ya da sonuçların benzetimi sonunda, performans kriterlerinin beklenen değerlerinden sapma miktarları hesaplanarak karar verme işlemi için bir çizelge halinde sunulmuştur. Performans ölçümünde kullanılan kriterler; ortalama akış zamanı, ortalama gecikme, maksimum tamamlanma zamanı ve tezgah merkezleri kullanım oranlandır. Son olarak, hem karar verme işleminde yardımcı olabilecek hem de verilen kararların geçerli olduğu alanı belirleyebilecek bir etki analizi ile sistemin farklı durumlar karşısında nasıl bir tepki verebileceği ortaya koyulmuştur. Bunların sonucunda da karar verici, sistem hakkında daha etkili kararlar alabilecektir. Anahtar kelimeler: Atölye Çizelgeleme, Benzetim, Yapay Sinir Ağlan. xı

Karınca algoritması ve tesis yerleşimi problemlerine uygulanması

ÖZET Karınca Algoritması optimizasyon problemlerinin çözümü için gerçek karınca kolonilerinin davranışlarından esinlenilerek geliştirilmiş sezgisel bir algoritmadır. Arama alanının araştırılmasında karıncalar tarafından yayılan fenomen kokusu seviyesinin değişimi kullamlmışür. Tesis yerleşimi problemleri (TYP), toplam malzeme taşıma maliyetlerini minimize edecek şekilde, m tesis n yerleşime atamakla ilgilenir. İlk defa 1957 yılında ortaya atılan Kareli Atama Problemi (KAP), eşit alanlı tesisler söz konusu olduğunda TYP olarak formüle edilebilir. KAP uygulamalarının NP-Zor yapıda olmasından dolayı sınırlı kullanımı, sezgisel algoritmaların gelişmesine sebep olmuştur. Çünkü optimal arama prosedürleri en fazla 15-20 tesis gibi küçük boyutlu problemlerle sınırlıdır. Bu sebepten dolayı, çalışmada Kareli Atama Probleminin çözümü için lokal arama prosesi Tavlama Benzetimi olan Karınca Algoritması sunulmuştur. C++ programlama dili ile kodlanan TavlamalıKarınca Algoritması literatürdeki mevcut problemler kullanılarak analiz edilmiş ve mevcut problemler için denenmiş sezgisellerin bazılarıyla karşılaştrnlmıştır. Anahtar Sözcükler: Kareli Atama Problemleri, Karınca Algoritması, Tavlama Benzetimi, Meta-Sezgiseller X11

Hastane iş akış ve yerleşim değerlendirmesi

Hastaneler pek çok bölümden oluşan genellikle çok katlı servis üniteleridir. Endüstriyel tesislerin nasıl ki daha etkin ve verimli çalışması için iş akışlarının iyileştirilmesine ve uygun yerleşim planlarına gereksinimi varsa, aynı şekilde hastanelerinde iyi organize edilmeleri, daha iyi hizmet için basit prosedürlerle çalıştırılmaları ve hasta akışlarıyla uyumlu bir yerleşim düzenine sahip olmaları beklenmektedir. Yoğun hasta sayısı, hastane içindeki akış yoğunluğunu ve koridorlardaki trafik akışını olumsuz etkilemektedir. Bununla birlikte, kötü bir yerleşim ve karmaşık hasta tedavi prosedürleri de hastane içindeki trafik akışlarını ve yoğunluklarını olumsuz etkileyebilmektedir. Sonuçta hasta bekleme zamanları ve bölümler arası ulaşım mesafeleri uzamakta, koridor yoğunluğu ve kalabalık artarak istenmeyen durumlara yol açabilmektedir. Bu çalışmada bir Hastane örneğinde akış ve yerleşim problemlerinin nasıl analiz edileceği üzerinde durulmuştur. Elde edilen veriler daha iyi yerleşim planları elde etmek amacıyla LayOPT programında kullanılmıştır. İlgili örnek üzerinden elde edilen bulgular yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Bilgisayar destekli yerleşim teknikleri, tesis planlama, sağlık kuruluşları

Yazılım ergonomisi ve bir işletme yazılımı üzerine uygulanması

Bilişsel ergonomi, insanların çeşitli iş ve çevre koşullarına ilişkin bedensel eğilimlerini, özelliklerini, yeteneklerini, sınırlılıklarını araştırarak, elde ettiği verilerle, geliştirdiği ilkeler makine sistemlerinin tasarlanması ve düzenlenmesini yapmaktadır. Bu çalışmada bu düzenlemeler, insan faktörleri bakımından değerlendirilecektir. Uygulamadaki çeşitli zorluklar ve bölgesel özellikler açısından değişkenliklerin söz konusu olmasına rağmen genel bir bilişim ergonomisi yaklaşımının ana hatları oluşturulacaktır. Anahtar Kelimeler: Yazılım Ergonomisi, Arayüz Tasarımı, Bilişim Teknolojileri.

Hemşirelerin çalışma vardiyalarının değerlendirilmesi ve çizelgelenmesi

Hastaneler 24 saat hizmet vermeleri nedeniyle vardiya sistemi ile çalışan yerlerdir. Vardiyalı çalışma biçimi çalışanları fiziksel ve psikolojik açıdan olumsuz etkileyebilen ve bu yüzden yönetimi zor bir sistemdir. Ancak sağlık hizmeti gibi kesintisiz hizmet veren veya üretimi aralıksız devam ettirmek zorunda olan işletmeler vardiyalı sistem ile çalışmak zorundadırlar. Sağlık hizmeti veren çalışanların dikkatinin ve verimliliklerinin hayati önemi vardır. Yapılacak hatalar telafisi mümkün olmayan sonuçlara sebep olabilirler. Vardiyalı sistemin olumsuzluklarını azaltmanın bir yolu vardiyalı çalışma çizelgesinin çalışma kalitesini ve verimliliği olumsuz etkilemeyecek şekilde düzenlenmesidir. Hastanelerde çalışma saatleri çizelgeleme işlemi genellikle sorumlu hemşire tarafından yapılmaktadır. Çizelgelemeyi hazırlayan sorumlu yoğun bakım hemşireleriyle görüşülerek ve konuyla ilgili yapılmış çalışmalar da incelenerek dikkate alınması gereken kısıtlar belirlenmiş, ardından tamsayılı doğrusal programlama tekniğiyle genel anlamda kullanılabilecek matematiksel modeller kurulmuştur. Kurulan modeller bir üniversite hastanesinin yoğun bakım servisi verileri ile uygulanmış ve LINGO paket programı yardımıyla optimum çözümler bulunmuştur. Temel matematiksel modelde hemşirelerin vardiya atamaları her bir hemşirenin toplam haftalık çalışma vardiyalarının, ortalama çalışma vardiyalarından farkının mutlak değerini minimize edecek olan modelin geliştirilmesi, ek hemşire atama modelinde her bir vardiya için atanacak hemşire sayısının yetersiz olması durumunda başka birimlerden minimum süre ile hemşire çalıştırılması amaçlanarak çizelgelenmiş; ek hemşire atama ve kıdem esaslı matematiksel modelde ise servis dışından ek hemşire çalışma sürelerini minimize eden ve belli kıdemdeki hemşirelerin vardiyalara istenen sayıda atanmasını sağlayan bir model kurulmuştur. Anahtar Kelimeler: Çizelgeleme, Matematiksel Programlama, Optimizasyon, Tamsayılı Doğrusal Programlama

Yeniden üretim ortamlarında malzeme ihtiyaç planlaması için bir matematiksel programlama yaklaşımı

Ürün geri kazanım seçeneklerinden biri olan yeniden üretim; temel olarak ürünün demontajı, kalite kontrolü, gerekiyorsa iyileştirme, yeni parça ekleme ve yeniden montaj işlemlerini içerir. Yeniden üretim sürecinde malzeme ihtiyaç planlaması, geri dönen ürünün kalite düzeyi ve miktarı, satın alınan yeni parça ve demontaj işlemi için tedarik süresi gibi konulardaki belirsizlikler sebebi ile klasik problemden daha karmaşıktır. Buna ek olarak, üretim ortamlarında geçerli olan diğer kısıtlar ve maliyet minimizasyonu kapsamında, geleneksel yöntemlere kıyasla daha güçlü çözüm metotları gereklidir.Bu çalışmada, yeniden üretim ortamında malzeme ihtiyaç planlaması için maliyet minimizasyonuna dayalı matematiksel bir model tanımlanmıştır. Parça ortaklığını da içeren çok-ürünlü ve çok-dönemli model tamsayılı olarak çözülmüştür. Ayrıca, yeniden üretim ortamını etkileyebilecek faktörlerin farklı seviyeleri için deneysel tasarım oluşturulmuş ve bu faktörlerin sistemin toplam maliyeti, sonuçların optimum çözüme göreceli uzaklığı ve çözüm süresi üzerindeki etkileri test edilmiştir. Varyans analizine göre, yeni parça maliyetinin demontaj maliyetine oranı, çekirdek için tedarik süresi, yeni parça için tedarik süresi ve demontajda kazanım oranı faktörlerinin toplam maliyet üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Çözüm karmaşıklığı için yapılan deneysel çalışmalarda, çekirdek tedarik süresi ve demontajda kazanım oranı faktörlerinin çözüm süresi üzerinde belirleyici olduğu tespit edilmiştir.

El becerisine etki eden faktörlerin değerlendirilmesine yönelik bulanık mantık yaklaşımı

Bu çalışmada, el becerisine etki eden antropometrik ve biyomekanik faktörlerin değerlendirilmesi amacıyla Diş Hekimliği Fakültesi öğrencilerine el beceri testi uygulanmış ve öğrencilerden el antropometrisi ve biyomekaniği ile ilgili ölçümler alınmıştır. Ölçümler Çukurova Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi öğrencilerinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçümler sonucu elde edilen veriler SPSS 15.0 programıyla analiz edilmiştir. Faktörler arasındaki ilişkiler ortaya çıkarıldıktan sonra sisteme ilişkin giriş ve çıkış verileri belirlenerek ANFIS (Adaptif Ağ Tabanlı Bulanık Mantık Çıkarım Sistemi) ve regresyon analizi ile el kavrama kuvveti sonuçları tahmin edilmiş ve karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda, elde edilen verilerin analizi ile el becerisini etkileyen faktörler arasındaki ilişkiler hakkında daha net bilgi elde edilmiştir. Bu anlamda, bu çalışmanın ileriki zamanlarda yapılabilecek diğer çalışmalara yön gösterebileceği ve diş hekimliği ile ilgili el aletlerinin ergonomik tasarımında da temel oluşturabileceği söylenebilir.

Yataklı tedavi sistemlerinde anestezi takımlarının çizelgelenmesi

Anestezi doktorlarının çalışmaları sırasında, çoğunluğu çizelgelemenin etkin yapılamamasından kaynaklanan birçok problem bulunmaktadır. Bu amaçla, anestezi asistanları arasında adil bir nöbet dağılımını sağlayan çok amaçlı ve çok aşamalı matematiksel model geliştirilmiştir. Çalışma iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada her bir personelin hangi hafta kaç adet nöbet tutacağı belirlenmiştir. İkinci aşamada ise, birinci aşama çıktıları kullanılarak günlük çizelgeler çıkarılmıştır. Ayrıca çalışma birden fazla ay için hazırlanabilmektedir. İkinci ayki çizelgelemede ilk ay aynı kıdemli asistanlar arasında meydana gelebilecek dengesiz atamalar dengelenmektedir. Çalışmada atamalar yapılırken öncelikli amaçlarımız, asistanlar arasında nöbet dengesinin sağlanması, hafta sonu nöbetlerinin dengelenmesi, nöbetlerin kıdemlere uygun olarak ayarlanması, farklı kıdemli anestezi asistanlarının günlere eşit dağıtımının yapılması şeklindedir. Bu amaçlar doğrultusunda, asistanların ve hastanenin ihtiyaçları da dikkate alınarak kısıtlar belirlenmiş ve tam sayılı programlama yöntemi ile anestezi personeli nöbet çizelgesi çıkarılmıştır.

Değer analizinin plastik enjeksiyon kalıp endüstrisinde uygulanması

ÖZETVerimlilik arttırma tekniklerinden biri olan değer analizi ürün, işlem ve hizmeti, gereklifonksiyonları yerine getirebilecek şekilde, optimum değerde ve en düşük maliyetle eldeetmeye çalışan sistemli bir teknikler bütünüdür. Değer analizi mamul için gerekli olanelemanların mamul masrafını mümkün olan en az miktarda yapmak ve bu şekilde esasfonksiyonu gerçekleştirmek için oluşturulmuş bilimsel bir metottur.Çalışmada ilk bölümde verimlilik kavramı, verimliliği arttırma yolları ve verimliliği azaltangereksiz maliyet kavramları ve bu gereksiz maliyetlerin azaltılması için uygulanacak tekniklerdetaylı bir şekilde incelenmektedir. Daha sonraki bölümde gereksiz maliyeti minimize etmedeve verimliliği sağlamada kullanılan bir teknik olan değer analizi, uygulamaları ve fonksiyonanalizi ile birlikte anlatılmaktadır.Çalışmanın üçüncü bölümünde, projenin ana konu sektörü olan Kalıpçılık ve PlastikEnjeksiyon kalıpçılığı örneklerle incelemiş bulunmaktadır. Son bölümde ise anlatılanverimliliği arttırma tekniği olan değer analizinin plastik enjeksiyon kalıpçılığında nasıluygulandığına dair uygulamalar ve sonuçları yer almaktadır.Anahtar kelimeler: Verimlilik, Değer, Kalıp, Plastik, Analiz, Maliyet

Faaliyet tabanlı maliyetlendirme analizinin işletme yönetimindeki karar alma sürecine etkisi ve buna yönelik bir uygulaması

Sıralı akış tipi çizelgeleme problemlerinde genetik algoritma uygulaması

Tez kapsamında, NP problemleri grubunda olan akış tipi çizelgeleme problemlerinin bir altgelişimi olan ?sıralı akış tipi çizelgeleme problemleri? ele alınmış, problem için geliştirilençözüm yöntemine alternatif olarak, Genetik Algoritma ile yeni bir çözüm yöntemigeliştirilmeye çalışılmıştır.Çalışmanın ilk bölümünde, akış tipi çizelgeleme problemlerinin yapısı ve çizelgelemeproblemlerinde kullanılan rassal arama metotlarından olan, tabu araştırmaları, tavlamabenzetimi, karınca kolonileri ve yapay bağışıklık sistemlerinden bahsedilmiştir.Genetik algoritmanın sıralı akış tipi çizelgeleme problemleri üzerindeki performansınıdeğerlendirmek için yapılan uygulama, sıralı akış tipi çizelgeleme problemlerinin doğasıgereği iki kısım olarak ele alınmıştır.İlk kısımda, genel durum olarak adlandırılan, işlem zamanları matrisinde en büyük işlemzamanlarının ara makinelerden birinde oluşması durum ele alınmıştır. 10 farklı iş-makinekombinasyonu üzerine yapılan uygulamada, genetik algoritmanın Smith Panwalkar Dudekalgoritmasına çok yakın sonuçlar verdiği, tavlama benzetimine kıyasla daha iyi olduğugözlenmiştir.İkinci kısım olan, en büyük işlem zamanlarının ilk yada son makinede oluşması durumu, özeldurum problemlerinde ise tekrar genel durum probleminde ele alınan 10 farklı iş-makinekombinasyonu ele alınmış, burada da genetik algoritma Smith Panwalkar Dudekalgoritmasına yakın sonuçlar vermiş, tavlama benzetimine göre daha iyi olduğu gözlenmiştir.İki uygulama ele alındığında, genel durum problemleri için iyi bir çözümü Smith PanwalkarDudek algoritmasına kıyasla çok daha kısa bir zamanda elde ettiğinden genetik algoritmayıkullanmak avantajlı olacak, ancak özel durum probleminde, optimum sonucu çok basit biryöntemle, kısa zamanda ve az eforla garanti ettiğinden Smith Panwalkar Dudek algoritmasınıtercih etmek daha doğru olacaktır.Anahtar Kelimeler: Sıralı Akış Tipi Çizelgeleme, Genetik Algoritma

Proje yönetiminde zaman ve maliyet risklerinin çizelgeleme yöntemiyle minimize edilmesi

Bu çalışmada bulanık faaliyet süreli kaynak kısıtlı proje çizelgelemesi (KKPÇ) problemi ele alınmıştır. Öncelikle, proje ağında yer alan faaliyetler için BIFPET (Belief in Fuzzy Probability Estimations of Time) metodolojisine uygun olarak bulanık sayı üyelik fonksiyonları belirlenmiştir. Ele alınan KKPÇ problemi karışık tamsayı matematiksel model kullanılarak modellenmiş ve değişken maliyetli çoklu proje kaynakları modele dahil edilmiştir. Oluşturulan optimizasyon modeli için mevcut bulunan hesaplama karmaşıklığı sebebiyle başlangıç çözümü belirleyen sezgisel algoritma oluşturulmuş ve çözüm uzayının sınırlandırılması yaklaşımıyla farklı büyüklükteki problemler çözümlenmiştir. Önerilen yöntemin senaryo analizleri ve gerçek proje uygulaması gerçekleştirilmiştir. Bu şekilde, projelerin planlanmasında zaman ve maliyet risklerinin en aza indirileceği ve bu risklerin proje yöneticisi tarafından denetlenmesini sağlayacak bir yöntem oluşturulmuştur.

Salgın hastalıkların önlenmesinde kaynak atama probleminin incelenmesi

Salgın hastalıklarla mücadelede, tıbbi müdahale kadar eldeki sınırlı kaynakların etkin bir biçimde dağıtılması da önemlidir. Salgın hastalıklara karşı hazırlıklı olmak için tıbbi müdahalenin yanında eldeki sınırlı kaynakları etkili bir biçimde dağıtan, kaynak paylaşımı modellerinin olması zorunludur. Bu çalışmada, geçmişte bir çok kez görülen ve Dünya Sağlık Örgütünün raporlarına göre yeniden büyük bir salgın yapma potansiyeline sahip olan pandemik influenza hastalığına karşı mücadele etmek için kaynak paylaşımı problemi incelenmiştir. Pandemik influenza hastalığı ile mücadelede kullanılan kaynakların en önemlileri,yoğun bakım yatakları, ventilatör cihazları, hastane normal yataklarıdır. Ayrıca hastalığın tedavisinde kullanılan antiviral ilaçlar ve hastalığın oluşumunu engelleyen koruyucu aşılar ise hastalıkla mücadelede rol oynayan diğer önemli kaynaklardır. Bu çalışmada, muhtemel bir pandemik influenza salgınında oluşacak hasta sayısı, oluşacak ölüm sayısı ve toplam iyileşme gün sayısı ile ilgili tahminler matematiksel modeller yardımıyla yapılmıştır.

İmalat sistemlerinde toplu üretim planlama, hedef programlama

Dünya kaynaklarının gün geçtikçe azalması, teknolojinin hızla gelişmesi, ürün pazarların rekabet koşullarının artması tüm üretme sistemlerinde üretim planlamanın önemini gözler önüne sermiştir. Üretim planlama, üretimin sürekliliğini sağlarken, kıt kaynak kullanımını minimize etmeyi, firma yöneticilerine, alternatif planlama olanakları hakkında bilgi sağlamaya karar seçeneklerini artırmaya ve üretim politikalarını saptamaya yardımcı olmayı amaçlar. Toplu üretim planlama yaklaşımı da firma yöneticilerinin işlemlerini en genel düzeyde planlamalarına yardımcı olan alternatif yaklaşımlar sağlayan ve her türlü üretim sisteminde uygulanabilen bir yöntemdir. Çok amaçlı programlama teknikleri, günümüzde özellikle önemini artıran aynı anda birden fazla çelişen amacı tatmin ederek optimal çözümler bulma zorunluluğundan dolayı geliştirilmiştir. Bu çalışmaya konu alınan teknik operational research yöneylem araştırmasının optimal sonuçlar sunan matematik programlama tekniklerinden çok amaçlı bir teknik olan (hedef programlama) yöntemidir.

Lojistik yönetiminde finansal analiz ve planlama

ÖZET Günümüzdeki ekonomik koşullar nedeniyle, firmalar arası rekabet artırmış ve bu rekabete karşı koyabilmek için, şirketler çeşitli çalışmalar içine girmiştir. Küresel hale gelen pazardaki müşterilerin istekleri de; daha kaliteli, düşük maliyetli mamuller üretilerek ve isteklerine zamanında cevap verilerek giderilmeye başlanmıştır. Piyasadaki bu değişiklikler, firmalardaki klasik yönetim anlayışının yerine, lojistik yönetim anlayışının yerleşmesine sebep olmuştur. Lojistiğin işletme içi sorumluluğu, hammadeyi, malzemeleri, doğru işlem sürecini ve üretimi tamamlanan mamulleri mümkün olan en düşük maliyetle, ihtiyaç duyulan yere doğru olarak, yerleştirmektir. İşletmeler bu değişimin doğal bir sonucu olarak, önemli maliyet sorunlarıyla karşı karşıya kalmışladır. Yönetimin karar verme mekanizmasında önemli bir etken olan maliyetleme konusu lojistik anlayışta Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi aracılığıyla giderilmeye çalışılmaktadır. Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi, endirekt maliyetlerin ürünlere dağıtımında geleneksel maliyet muhasebesine göre daha etkili ve doğru sonuçlar vermektedir. Bu ise; sistemin kullanımı gün geçtikçe yaygınlaştırmaya başlamıştır. Bu doğrultuda; çalışma esnasında Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi üzerinde detaylı inceleme yapılmış ve sistemin bir işletme üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bu yönetim ve maliyet sisteminin, uygulanabilirliğini gösterebilmek amacıyla, birincil ihtiyaçlanmızdan biri olan sağlık hizmeti üzerinde uygulama yapılmıştır. Seçilen pilot serviste tedavi gören hastaların, maliyetleri hesaplanmış ve geleneksel maliyet sisteminden elde edilen sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Elde edilen bilgiler, Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi'nin daha doğru sonuçlar verdiğini göstermektedir. Bu özelliğinden dolayı da, yöneticilere, lojistik misyonun yerine getirilmesi için, yol gösterici bir sistem olmaya devam etmektedir. Anahtar Kelimeler: Lojistik yönetim, müşteri ihtiyaçları, zamanında cevaplama, faaliyete dayalı maliyet sistemi, endirekt maliyetler. IX

Zaman serileri analizi ile talep tahmini ve bir uygulama

Bu çalışmada bir imalat sektöründe planlama ve kontrol faaliyetlerinin ilk aşaması olan Talep Tahmini Analizi incelendikten sonra, işletmenin son sekiz yıllık satış verileri, bilgisayar programı yazılan dört sezgisel teknik ile analiz edilerek planlama ve kontrol faaliyetlerinin daha sağlıklı yapılabilmesi için bir altyapı oluşturulmuştur.

Grup teknolojisi imalat sistemleri ve bir motor fabrikasına uygulanması

Grup Teknolojisi (GT), küçük parti ve çok çeşit üretimin mevcut olduğu her endüstride kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem, çeşitli parçaların az sayıdaki miktarlarının benzer ya da ortak karakteristiklere göre gruplandırmaları şartıyla, çok daha ekonomik olarak üretilebileceği gerçeği üzerine kurulmuştur. GT, özellikle atölye akış tipi ve sipariş tipi üretim yapan endüstri işletmelerinde uygulanır. GT üzerine çeşitli teknikler geliştirilmiştir. GT, son 20 yıldan bu yana birçok uygulama alanlarında kullanılmaktadır. Günümüzde, piyasaların rekabet ortamı, firmaları verimli olmaya zorlamaktadır. Atölye tipi üretimin yaygın olduğu ülkemizde, üretimde verimliliği arttırmanın en etkin yollarından biri de GT yaklaşımıdır. Sunduğumuz tezin birinci bölümünde üretim sistemleri ve GT hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, GT'nin elemanları, parça gruplandırma ve kodlama ve üretim akış analizi konuları kısaca açıklanmaktadır. Üçüncü bölümde ise GT'nde hücre tasarımı ile ilgili geliştirilmiş bazı teknikler ve algoritmalar üzerinde durulmuştur. Son bölümde ise, King tarafından geliştirilmiş Derece Sıralamasına Dayalı Kümelendirme Yöntemi detaylı olarak anlatılmış ve bununla ilgili bir uygulama yapılmış, bilgisayar programı ve çıktısı da konu sonunda verilmiştir.

Yalın tekniklerin kullanımını keşfetmek: Bir endüstri sektörüanalizi

Lean management is known to be effective for reducing waste and maximize profits as well , yet many companies don't apply it well , and even when they do , each one utilize different set of lean techniques. We also notice in the literature that some industrial sectors do adapt some techniques more than others compared to others. This research applies clustering techniques in ordering to group data gathered from different industry types to gain insights from it. This research specifically applies K-means and Hierarchical clustering in order to analyse the results of the gathered information from different research papers. The study investigates the varying usage rates of lean techniques across different industry sectors, to examine the reasons behind this variation and to give possible explanations behind it.

Simülasyon amaçlı uzman sistemler ve kuyruk modellerinin simülasyonu için bir uzman sistem tasarımı

Simülasyon ve uzman sistemler arasında kuvvetli bir metodolojik benzerlik vardır. Her ikisinde de yapılan çalışma, karar vermeye yardım eden bir bilgisayar tabanlı model oluşturmaktır. Simülasyon bir çok problemin çözümünde ve analizinde son derece başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. Klasik simülasyon yaklaşımında, simülasyonu yapacak kişinin, model lenecek sistem hakkında bilgi sahibi olması gerekmektedir. Simülasyonu yapan kişi bu bilgiyi kullanarak problemin spesifikasyonunu oluşturur. Simülasyon için bir sonraki adım ise, genel amaçlı bir programlama dili veya özel amaçlı bir simülasyon dilinin kullanılarak, modelin bir bilgisayar programının oluşturulmasıdır. Daha sonra geliştirilen bu simülasyon modeli ( programı ) geçerli hale getirilir ve denemeler yapılarak sonuçlar elde edilir. Simülasyoncu daha sonra bu sonuçları analiz ederek yorumlar, îşte bir simülasyon çevriminin bütün bu kısımları, mevcut yapay zekâ ve uzman sistem teknikleri kullanılarak otomatik hale getirilebilir. Böylece simülasyonu yapılacak alan hakkında bilgi sahibi olan fakat bir simülasyon dilini bilmeyen bir kişinin bile, bir simülasyon çalışması yapması sağlanır. Bu tezde geliştirilen simülasyon amaçlı uzman sistem daha çok, bir simülasyon çevriminin, problemin spesifikasyonunu elde etme, modelini kurma, modeli işletme veya çalıştırma ve sonuçları ortaya çıkarma safhaları üzerinde yoğunlaştırılmıştır. Tez, altı ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm giriş bölümü olup bu bölümde, yapay zekâ, uzman sistem ve simülasyon teknikleri tanıtılmış ve bunların birbirleriyle nasıl bir ilişki içinde olduğu belirtilerek konuya bir giriş yapılmıştır. Tezin ikinci bölümünde uzman sistemlerin genel. yapıları ve geliştirilmeleri anlatılmıştır. Önce yapay zekânın ortaya çıkışı üzerinde durulmuş ve daha sonra uzman sistemlere geçilmiştir. Bu11 bölümde uzman sistem kavramı ayrıntılı olarak incelenerek bir uzman sistemin bileşemleri ortaya konulmuştur. Daha sonra uzman sistemlerin dış ortam arabirimleri üzerinde durulmuş ve bir uzman sistemin çıkarım şebekeleri anlatılmıştır. Bu bilgiler verildikten sonra tipik bir uzman sistemde bilgilerin nasıl organize edildiği hususu da ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. Daha sonra uzman sistem oluşturma araçları üzerinde durulmuş, ve son olarak da bir uzman sistemin geliştirilmesi ve geliştirme adımları içindeki faaliyetler incelenmiştir. Üçüncü bölümde, simülasyon ve uzman sistemlerin birbirleriyle olan ilişkileri ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Bu bölümde ilk olarak genel sistem simülasyonu bilgileri verildikten sonra bilgisayarla klasik simülasyon yaklaşımı açıklanmış, ve daha sonra uzman simülasyon sistemlerinin geliştirilmesi üzerinde durularak, otomatik olarak problemin spesifikasyonunu elde etme ve simülasyon programım veya simülasyon modelini oluşturma yapıları açıklanmış ve en sonunda da bir simülasyon üretecinin genel yapısı ortaya çıkarılmıştır. Bu bölümde daha sonra uzman sistemler ile simülasyonun birleştirilmesine ait bir sınıflandırma yapılmış, ve bir simülasyon modeli ile yapay zekâ arasındaki farklar, uzman sistemlerin simülasyon metodolojisi üzerindeki etkileri ve son olarak programlama dillerindeki gelişmelerin simülasyon ve uzman sistemlere olan etkileri anlatılmıştır. Tezin dördüncü bölümünde, kuyruk modellerinin simülasyonu için simülasyon amaçlı bir uzman sistemin geliştirilmesi açıklanmıştır. Bu bölümde önce kuyruk sistemlerinin genel yapıları ve kuyruk sistemlerinin simülasyonu incelenmiş, daha sonra da uzman sistemin program üreteceği dil olarak seçilen SIMAN simülasyon dili ile modeli eme yapısı ele alınarak, kuyruk modellerinin simülasyonuna yönelik bir uzman sistemin geliştirilmesi çalışmalarına geçilmiştir. Burada öncelikle bir diyalog arabiriminin gerekliliği vurgulanmış ve bu nedenle uzman sistem için bir diyalog arabirimi geliştirilmiştir. Daha sonra, otomatik olarak üretilecek olan simülasyon modellerinin kabul ettiği varsayımlar açıklanarak kuyruk modellerinin simülasyon programlarını otomatik olarak oluşturacak, simülasyonu işletecek ve sonuçlan elde ederek kullanıcıya sunacak şekilde geliştirilen bilgisayar programının ( uzman sistemin )İÜ mantıksal yapısı anlatılmıştır. Geliştirilen bilgisayar programı Turbo PASCAL 6.0 ile yazılmıştır ve bu program SIMAN 3.5 simülasyon dilinde kuyruk modellerinin simülasyon programlarını oluşturmaktadır. Geliştirilen program, problemin spesifikasyonunu kullanıcıdan bir diyalog arabirimi ile elde ederek simülasyon modelini ( programım ) kurmakta, kurulan modeli işletmekte ve işletim sonucunda elde edilen istatistiksel çıktıları kullanıcıya sunmaktadır. Bu bölümde son olarak geliştirilen programın veya uzman sistemin, teorik veya yapay bir örnek üzerinde çalıştırılması gösterilmektedir. Tezin beşinci bölümünde bir poliklinik uygulaması açıklanmaktadır. Bu bölümde ilk olarak, geliştirilen simülasyon amaçlı uzman sistemin hangi tür kuyruk modellerinde uygulanabileceği açıklanmış bir poliklinik modelinin simülasyonu için, geliştirilen program kullanılarak sonuçların elde edilmesi gösterilmiştir. Tezin altıncı ve son bölümü ise genel değerlendirmeler ve bu tez çalışması sonucunda ortaya çıkarılan sonuçları kapsamaktadır. Bu bölümde simülasyon ve uzman sistemlerin birleştirilmesi sonucunda elde edilen avantajlar üzerinde durulduktan sonra, simülasyon, yapay zekâ ve uzman sistemlerin birbirlerini nasıl etkiledikleri ortaya konmakta ve bazı yorumlar yapılmaktadır.

Hata şekli ve etkileri analizinin bulanık küme yaklaşımıyla çözümlenmesi olanağı

ÖZET İşletmelerin, sıkı rekabet koşullarında varlıklarını sürdürebilme koşullarından en önemlisi "sıfir hata" hedefine ulaşmaktır. Bu da onları hata önleme teknikleri kullanmaya zorlamaktadır. Hataları müşteriye ulaşmadan önce belirleyip, ortadan kaldırarak kusursuzluğu ulaşmayı amaçlayan hata önleme tekniklerinin en önemlilerinden birisi Hata Şekli ve Etkileri Analizi/Hata Şekli Etkileri ve Kritiklik analizi (HŞEA/HŞEKA) yöntemidir. Bu yöntemin son yıllarda oldukça geniş uygulama alanı bulmakta olduğu gözlenmektedir. Yöntemin, uygulama alanlarının hızla artmasının en önemli nedeni diğer teknikler gibi sadece hatayı ortaya çıkarmakla yerinmemesi, hataların ortaya çıkmasını önleyecek önlemlere de yer veriyor olmasıdır. Bu çalışmanın iki amacı vardır. Birincisi, HŞEA/HŞEKA yönteminin yararlan, uygulamada karşılaşılan zorluklan ve uygulama alanlanmn aynntıh incelenmesidir. Burada, uygulamadaki farklılıklara değinilerek birçok olumsuzluklan giderecek bir uygulama şekli oluşturulmaya çalışılmıştır. İkinci amaç, risk değerlendirme için gerekli olan sayısal veriler mevcut olmadığında, kişilerin yargılanna başvurulması durumunda ortaya çıkan bir olumsuzluk ile ilgilidir. Bu olumsuzluk elde edilen bilgilerin sayısal değil, bir dile ait sözcükler ve deyimler ile ifade edilen "bulanık bilgiler" olmasından kaynaklanmaktadır. Bu ifadeler kişilere göre farklılık göstermekte ve "büyük", "orta", "küçük", "az", "yüksek" gibi ifade edilmektedir. Bu yöntemde de hata risklerini değerlendirmede sayısal verilerin söz konusu olmadığı durumlarda bu ifadeler kullanılmaktadır. Ancak, bunlar belirsizlikten çok kötü tanımlanmış ifadeler olmalan nedeniyle kesin olmama durumunu oluşturur. Bu olumsuz durumu gidermek için bulanık kümeler yaklaşımı ile çözüm aranmıştır. Bir model geliştirilerek, olası hata nedenlerinin önceliklerinin gösteren Risk Öncelik Sayılan belirlenmektedir. Hata nedenlerinin, en büyük Risk Öncelik Sayısına sahip olandan, en küçüğü doğru sıralaması yapılmaktadır. Buna göre öncelikle ele alınması gereken hata nedeni belirlenmiş olmaktadır. Bu amaçla bir bilgisayar programı da BASIC programlama dilinde hazırlanmıştır. Bulanık küme yaklaşımının, klasik uygulama şekli ile aynı sonuçlan verdiği bir uygulama örneği üzerinde gösterilmiştir. XII

Esnek imalat sistemlerive simülasyonla bir uygulaması

Esnek İmalat Sistemlerinin tasarımı, kurulması ve işletilmesinde simülasyon çok önemli bir araçtır. Son zamanlarda simülasyon teknikleri birçok alanda özellikle, imalat sistemlerindeki optimizasyon çalışmalarında yaygın olarak kulanılmaya başlamıştır. Bununla birlikte bilgisayar ve mevcut paket programlar sayesinde daha karmaşık sistemlerin incelenmesi mümkün olmuştur. Esnek İmalat Sistemleri, insansız üretimle ürünün elde edildiği yegane ve tek bütünleştirilmiş sistemlerdir. Bölüm l'de Esnek İmalat Sistemlerine giriş yapılmıştır. Alt sistemleriyle birlikte yapısal açıdan tanıtılmış, esneklik kavramı üzerinde durulmuş, özellikleri ve istekleri açıklanmıştır. Bölüm 2'de Esnek İmalat Sistemleriyle ilgili problemler ele alınmıştır. Ele alınan problemlerden sıralama ve yükleme problemi üzerinde durulmuş ve çeşitli çizelgeleme kuralları verilmiştir. Çizelgeleme kurallarının performansı, seçilen kritere ve üretim sisteminin konfigürasyonuna bağlıdır. Çizelgeleme kuralları, otomatik sistemlerin performansı üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Çünkü, bu sistemlerin bütün parçalan birbirleriyle sıkıca bağlantılıdır. İlk önce bir performans ölçüsü seçip, ondan sonra değişik çizelgeleme kurallarının bu kriter üzerindeki etkeleri araştırılmalıdır. Ayrıca işletim problemlerinden olan çizelgeleme problemiyle ilgili olarak literatür araştırması yapılmıştır. Önemli görülen araştırmalar incelenmiş ve çizelgeleme kurallarının performans kriterlerinin üzerindeki etkileri açısından bir fikir edinilmeye çalışılmıştır. Sistem tasarlanırken dizayn safhasıyla işletme safhasını ayrı ayrı ele almak gerekir. Fabrikanın dizaynı standart bir karışıma göre yapılır. Üretim yönetimindeki kontrol kuralları hakkında ise, sistem işletimini üretilecek karışıma adapte edecek yaklaşımlar görülür. En yaygın yaklaşım prosesi iki safhaya böler: 1. Yükleme; işleri üretime sokabilmek için sistemin girişinde işlerin sıralanmasıyla tutarlı olmalıdır. 2. Süzme; bir makinada üretim için bekleyen işlerden, yüklenecek olanların seçimiyle tutarlı olmalıdır. Üçüncü bölümde ise, birinci ve ikinci bölümde yapılan çalışmalar gözönüne alınarak bir Esnek İmalat Sistemi tasarlanmıştır. Tasarlanan bu sistemin parça sıralama ve yükleme probleminin optimizasyonu için simülasyonla çalışmalar yapılmıştır. Simülasyon için Systems Modeling Corporation tarafından geliştirilen Siman 3.5 paket programı kullanılmıştır. Çeşitli çizelgeleme kriterleri kullanılmış ve çizelgeleme kriterlerinin sistem performansı üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Sonuçlar yorumlanarak problem çözülmeye çalışılmıştır. VI

Yapay zeka ile bütünleşik simülasyon ortamları ve bir kavşaktaki trafik ışıklarının analizi için zeki bir simülasyon ortamının tasarlanması

Simülasyon ve yapay zekâ teknikleri arasında kuvvetli bir metodolojik benzerlik vardır. Sonuçta her iki yöntemde de yapılan çalışma, karar vermeye yardım eden bilgisayar tabanlı bir model oluşturmaktır. Simülasyon tekniği birçok problemin çözümünde ve analizinde oldukça başarılı bir şekilde kullanılmaktadır. Bir simülasyon etüdünün yapılması için gerekli olan tüm faaliyetlerde yapay zekâ ve uzman sistem tekniklerinden faydalanılabilinir. Bu sayede bir simülasyon çalışmasının çok daha kısa sürede yapılması sağlanmış olur. Ayrıca, simülasyon tekniğini bilmeyen kullanıcıların da bir simülasyon çalışması yapmasına olanak sağlanır. Bu tez çalışması ile öncelikle yapay zekâ ve simülasyon tekniklerinin birleştirilmesine yönelik olarak yapılmış olan temel taşı niteliğindeki çalışmalar derlenmiş ve daha sonra, açıklanan teknikler kullanılarak farklı yapılara sahip kavşaklardaki trafik ışıklarının simülasyon ile optimizasyonu için yapay zekâ ile bütünleşik bir simülasyon sistemi önerilmiş ve bir prototip sistem geliştirilmiştir. Programlama dili olarak Borland Pascal 7.0 kullanılmıştır. Geliştirilen sistem bir diyalog arayüzü ile kullanıcıdan gerekli olan tüm verileri eksiksiz bir şekilde elde ederek, kullanıcının problemine çözüm üretir. Sistem, otomatik olarak çeşitli senaryolar oluşturarak bu senaryoların analizi ve mukayesesi ile optimum çözüme ulaşmaya çalışır. xı

İşletmelerin yönetim sistemlerinde yeniden yapılanma modelindeki temel yaklaşımlar ve Türkiye'deki uygulanma koşullarına yönelik bir model tasarımı

Gelişen teknoloji, uluslararası pazarlardaki şuurların kalkmasına ve eskisine göre çok daha fazla seçeneğe sahip olan müşteri beklentilerinde değişikliğe neden olmuştur. Böylece, klasik işletmelerdeki amaç, yöntem ve temel organizasyon ilkelerinin güncelliği kaybolmuştur. İşletmeler, rekabet gücünü arttırarak hayatta kalabilmek, daha fazla kar etmek, sürekli gelişme temposunu sağlayabilmek ve hızla değişen dünya şartlarına ayak uydurabilmek için işletmenin kendisini tüm yönleriyle yemlemesi gerekmektedir.İşletmeler rekabet yeteneklerini geliştirmeleri, elemanlarının daha fazla çalışmalarım sağlamakla değil, daha farklı bir şekilde çalışmayı öğrenmeleriyle mümkün olacaktır. Bu da, işletmelerin ve elemanlarının, bu zamana kadar başarılı olmalarını sağlayan geleneksel yaklaşımları terk edip, alışılagelmiş operasyonel ve organizasyonel prensiplerini tamamen yenilemeleri ile mümkün olacaktır. İşletmelerin bunları yapabilmesi için, değişen dünya koşullarında işleri kısa, orta ve uzun vadede izleyebilmesi, geleceğe yönelik tahminlerde bulunabilmesi, yani bir vizyon belirlemesi, belirlenen bu vizyona göre yeni geliştirme stratejilerini tayin ederek fonksiyonel organizasyonu ve işletmeyi yeniden düzenleyebilmesini gerektirmektedir. Bu çalışmanın giriş bölümünde, yönetim ve yönetim sistemleri hakkında genel bilgiler verilmiştir ve yönetim sisteminin tarihsel gelişimi verilmiştir. İkinci bölümde, yönetim sisteminde yeniden yapılanma kavramı ayrıntılı olarak açıklanmış ve yeniden yapılanmanın uygulanma afimlan belirtilmiştir Üçüncü bölümde, yönetim sistemlerinde değişim yönetimi konusu ele alınmıştır, yönetim ve organizasyonda değiştirme ile ilgili kavramlar açıklanmıştır. Dördüncü bölümde, organizasyonlarda değişim ve yönetimi konusu incelenmiş ve değişimin oprganizasyon üzerine olan etkileri incelenmiştir. Beşinci bölümde ise, uygulamaya yönelik bir model tasarımı yapılmış ve bu model tasarımı ile hizmet sektöründe yer alan bir işletmenin yönetim sistemi yeniden tasarlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Yeniden yapılanma, organizasyonel değişim, süreç, müşteri odaklılık

Makine öğrenmesi yöntemleriyle enflasyona etki eden faktörlerin incelenmesi: Türkiye örneği

Enflasyon, aktif olarak süreç içerisinde bulunan para miktarı ile ürünlerin ve satın alınabilir halde bulunan hizmetlerin toplamı arasındaki açığın büyümesi nedeniyle ortaya çıkan bir durum olma niteliği taşımaktadır. Fiyatların sürekli olarak yükselme durumu, paranın mevcut değerinin düşmesi olacak şekilde kendini gösteren ekonomik ve parasal bir süreçtir. Enflasyon, ülkemizde ve dünya genelinde kendisini sürekli olarak güncel tutan bir konudur. Dünya içerisinde ülkelere bağlı olarak bulunan ve faaliyetlerine devam eden merkez bankalarının da ekonomi üzerindeki temel amacı fiyat istikrarını kalıcı bir şekilde sağlamak ve sürekli bir hale getirmektir. Enflasyonun gelecek dönemlerdeki alacağı değeri tutarlı bir şekilde tahmin etmek ve elde edilen tahminler ile geleceğe dönük çalışmalar yapmak amacıyla, son yıllarda ekonomi alanında yapay zeka teknikleri daha fazla kullanılmaya başlanmıştır. Geçmiş dönemde elde edilen verilere dayanarak geleceğe yönelik olarak yapılan tahminler yapay zeka teknikleri ile birleştirildiğinde gerçeğe daha yakın sonuçlar ortaya koymaktadır. Yapay zeka teknikleri ile birlikte artan uygulama alanlarına karşın, finans ve ekonomi alanında tahmin yöntemi ile öngörüde bulunmak, geleceğe yönelik çalışmalar gerçekleştirmek oldukça zordur. Finans sektöründe bulunan yüksek belirsizlik ve istikrarsızlık durumu ile elde edilen veriler üzerinde oluşan oynaklıklar bu durumun en önemli nedenini ortaya koymaktadır. Finans sektöründe oluşan bu belirsizliğe karşın doğruluk değeri yüksek bir enflasyon tahmini gerçekleştirmek ülke ekonomisi, şirketler ve hane halkı için oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı, yapay zeka ve makine öğrenmesi teknikleri kapsamında Vektör Otoregresyon (VAR) modeli, gradyan artırma regresyonu (GBR) ve klasik derin öğrenme çeşitlerinden biri olan Uzun Kısa Süreli Bellek (LSTM) modeli python bilgisayar programı üzerinde kullanılarak zaman serisi analizi ile 4 farklı zaman aralığında Türkiye ekonomisi içerisinde enflasyon tahmini gerçekleştirerek modeller arasında kıyaslama yapmaktır. Bu çalışma ile birlikte, LSTM modelinin gerçekleştirdiği tahmin, MAPE, MSE ve RMSE istatistiksel analizleri açısından kıyaslandığında, uygulanan modeller arasında en başarılı sonucu ortaya koyduğu gözlenmiştir. Enflasyon değerinin ülke içerisinde son dönemlerdeki düzensiz artışının ise modellerin başarı düzeyini doğrudan etkilediği görülmüştür.

Farklı kapasiteli paralel makinelerin dinamil çizelgelenmesi için sezgisel bir algoritma ve uygulaması

Farklı kapasiteli paralel makinelerin dinamik çizelgelenmesi için sezgisel bir algoritma geliştirilmiş ve bir tekstil işletmesinde uygulaması gerçekleştirilmiştir.