Ethical leadership
87 theses under this subject heading
Okul yöneticilerinin algılanan etik liderlik davranışlarının öğretmenlerin psikolojik dayanıklılık düzeylerine etkisinin incelenmesi
Okul yöneticilerinin algılanan etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin psikolojik dayanıklılığı konularını kapsayan bu çalışma ile öğretmenlerin mesleki yaşamları boyunca karşılaşabileceği olumsuz mesleki yaşantılara ve zorlu iş koşullarına adapte olabilmesinde kritik bir faktör olan psikolojik dayanıklılık ile öğretmenlerin okul yöneticilerine yönelik algıladıkları etik liderlik davranışları arasındaki ilişkinin tespit edilebilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel nitelikte ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Isparta il genelinde farklı kademelerde görev yapan 422 öğretmenden oluşmaktadır. Çalışma grubunun belirlenmesinde uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmada veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu", Yılmaz (2005) tarafından geliştirilen "Etik Liderlik Ölçeği (ELÖ)" ve Işık (2016) tarafından geliştirilen "Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (PDÖ)" kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler SPSS 22 paket programı ile değerlendirilmiş, veriler parametrik olmayan yöntemler ile analiz edilmiştir. Katılımcıların demografik verilerine göre ölçeklerin farklılaşma durumları incelenirken, iki grup karşılaştırmalarında Mann Whitney U testi, ikiden fazla grupların karşılaştırılmasında ise Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Korelasyon hesaplamalarında ise Spearman-Brown korelasyonu kullanılmıştır. Sonuçların yorumlanmasında 0.05 anlamlılık düzeyi dikkate alınmıştır. Araştırma kapsamında yapılan analiz neticesinde okul yöneticilerinin etik liderlik davranışlarına ilişkin öğretmen görüşleri ile öğretmenlerin psikolojik dayanıklılığı arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Etik liderliğin alt boyutlarından olan iletişimsel etik, iklimsel etik, karar vermede etik ve davranışsal etik boyutu ile psikolojik dayanıklılık arasında orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmaktadır. Bunun yanında psikolojik dayanıklılığın alt boyutlarından olan meydan okuma ve kontrol boyutu ile etik liderlik arasında düşük düzeyde ve pozitif yönde; kendini adama boyutu ile etik liderlik arasında orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca psikolojik dayanıklılığın alt boyutu olan kendini adama ile etik liderliğin alt boyutları olan iletişimsel etik, iklimsel etik, karar vermede etik ve davranışsal etik boyutu arasında orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmaktadır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre okul yöneticilerinin algılanan etik liderlik davranışlarının öğretmenlerin psikolojik dayanıklılığına ve iş tatmin düzeyine olumlu anlamda katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına bağlı olarak çeşitli öneriler sunulmuştur.
Etik ve dönüşümcü liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki
Bu çalışmada, etik liderlik ile dönüşümcü liderlik incelenmiş, etik ve dönüşümcü liderliğin örgütsel vatandaşlık üzerine etkisi araştırılmıştır.Günümüzde, geleneksel liderlik anlayışlarının yeterli olmadığının düşünülmesi, değişimi amaçlayan liderlik anlayışı olan dönüşümcü liderlik anlayışının gerekliliği ortaya çıkarmıştır. Dönüşümcü liderlik anlayışının tüm sektörlerde önemi artmaktadır. Günümüzde dönüşümcü liderlik, zorlukların aşılmasında en iyi çözüm yolu olarak görülmüştür. Bu nedenle dünyadaki değişimler karşısında tehditleri ve olanakları sezebilen ve işletmenin gerek duyacağı değişimleri çalışanlarının da desteğiyle gerçekleştirebilecek dönüşümcü liderlere ve adil bir yönetim anlayışına sahip olan etik liderlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sebepten dolayı tez çalışmamda etik ve dönüşümcü liderlik ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki araştırılmıştır. Araştırma bulguları, katılımcılardan elde edilen veriler üzerinde SPSS 23.0 programı kullanılarak gerçekleştirilen analizlerin sonucunda elde edilmiştir. Anket verileri 305 kişinin verdiği cevaplar üzerinden analiz edilmiştir. Elde edilen veriler yüzde, frekans, yöntemleriyle analiz edilmiştir. Sonuçlar tablolar halinde elde edilmiş ve değerlendirilmiştir. Anket soruları değerlendirilirken, faktör, güvenilirlik ve farklılık analizleri uygulanmış ve neden–sonuç ilişkileri incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Liderlik, etik liderlik, dönüşümcü liderlik, örgütsel vatandaşlık davranışı
Etik liderlik ve örgütsel adalet ilişkisi: Bir araştırma
Bu çalışma da, etik liderlik ve boyutlarının örgütsel adalet ve boyutları üzerinde herhangi bir etkisinin olup olmadığı konusu araştırılmaktadır. Bu maksatla etik liderlik kavramı ile ilgili geniş bir literatür taraması yapılmış ve kuramsal çerçevede araştırılmıştır. Aynı şekilde örgütsel adalet kavramı da kuramsal açıdan araştırılarak, bu iki kavram arasındaki ilişkinin kurulması ve açıklanabilmesi amaçlanmıştır. Birinci bölümde, etik, liderlik, etik liderlik ve etik liderlik boyutları kavramsal açıdan ele alınırken, ikinci bölümde adalet, örgütsel adalet ve örgütsel adalet boyutları incelenmiştir. Araştırmanın devamında, etik liderlik ve örgütsel adalet arasındaki ilişki üzerine yapılan daha önceki çalışmalara değinilerek, üçüncü bölümde bu konuda ileri sürülen hipotezleri test etmek için lojistik sektöründe faaliyet göstermekte olan kurumsal bir firma da toplam 196 katılımcı üzerinde anket uygulanmıştır. Bu ankette etik liderlik kavramını ölçmek için katılımcılara etik liderlik ölçeği ve örgütsel adalet kavramını ölçmek için örgütsel adalet ölçeği uygulanmıştır. Daha sonra, bulguların değerlendirilmesi için SPSS 21.0 for Windows istatistik programı ile elde edilen analizlere yer verilmiştir. Son bölümde ise çalışma ile ilgili sonuçlara ve önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Etik, Liderlik, Etik Liderlik, Örgütsel Adalet
Nepotizm, algılanan etik liderlik ve firma performansı arasındaki ilişkiler
"Nepotizm, Algılanan Etik Liderlik ve Firma Performansı Arasındaki İlişkiler" başlıklı bu araştırmada 50 sorudan ve 4 bölümden oluşan, 5'li Likert ölçeğinin kullanıldığı bir anket çalışması uygulanmıştır. Örneklemi İstanbul, İzmir, Gazimağusa, Girne ve Lefkoşa'da çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren aile firmalarında çalışan 200 kişi oluşturmaktadır. Yapılan bu araştırmada katılımcı çalışanlardan elde edilen nicel veriler SPSS 23 paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Çalışanlardan toplanan demografik özellikler için tanımlayıcı istatistiklerden olan frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanarak yorumlanmıştır. Araştırmada kullanmış olduğumuz ölçeğin güvenilirliği için Cronbach alpha katsayısı hesaplanmış ve yorumu yapılmıştır. Değişkenler arasındaki etkiyi belirleyebilmek için hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. Sonuç olarak; nepotizm ve algılanan etik liderliğin, firma performansı üzerinde açıklayıcı etkisi olduğu bulgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kayırmacılık, Nepotizm, Liderlik Tarzları, Algılanan Etik Liderlik, Firma Performansı.
Liderin kriz yönetimi becerisi ve etik liderlik yaklaşımının kriz dönemlerinde çalışan bağlılığına etkisi
Teknolojik değişim ve gelişim aynı zamanda küreselleşme ile beraber organizasyonlar arasında hızla artan rekabetin yaşandığı günümüzde hem fiziki hem de sosyal nedenlerden kaynaklı krizler yaşanmaktadır. Krizlerin yaşandığı dönemlerde ise organizasyonlar için önemli olan ve kriz dönemlerinde organizasyonun en tepe noktasında konumlanan liderler hem davranışları hem de izleyecekleri stratejiler açısından kriz öncesi ve sonrası için büyük önem taşımaktadır. Bu süreçlerin tamamını yöneten liderler ve yöneticiler aldıkları tutum ve davranışlarıyla da yine organizasyonun tümüne yön vermektedir. Hızla değişimlerin yaşandığı dünyamızda, organizasyonlar ileride oluşabilecek krizlerin önüne geçmek için bazı yatırımlar gerçekleştirmektedir. Organizasyonlar amaç ve hedeflerinde başarıya ulaşmak için iç müşterilerine eğitim gibi yatırımlar da bulunarak yetkinliklerini, becerilerini arttırmak istemektedirler. Aynı zamanda bu olumluluğu yine organizasyon içerisinde tutmak isterler. Günümüz dünyasında tüm bu yatırımlar göz önüne alındığında işten ayrılmanın maddi ve manevi getirdiği kayıplar mevcuttur. Çalışanların organizasyonlara olan bağlılığı kendini yöneten liderler değişkenlik gösterebilir. Bu araştırmanın amacı kriz yönetimi ve etik liderlik kavramlarının çalışan bağlılığı ile olan ilişkisini ayrı ayrı incelenmesidir.
Algılanan nepotizmin etik liderlik aracılığında örgütsel bağlılığa etkisi: Otel işletmelerinde araştırma
Bu araştırmada; işgörenlerin nepotizm ve etik liderlik algılamalarının örgütsel bağlılığın alt boyutlarından duygusal, devam ve normatif bağlılık üzerindeki etkisini tespit etmek amaçlanmıştır. Ayrıca, nepotizmin örgütsel bağlılığın alt boyutlarına olan olası etkisinde etik liderliğin aracılık rolünün bulunup bulunmadığını ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmanın amaçları doğrultusunda, verileri toplamak amacı ile anket tekniği ve kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Hatay ilinde faaliyet gösteren en az 3 yıldızlı ve turizm işletme belgeli otellerin işgörenleri oluşturmaktadır. Verilerin analizi, SPSS 24.0 analiz programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Veri toplama safhası 2019 yılının Ağustos ayında gerçekleştirilmiş olup, 250 katılımcıya ulaşılabilmiştir. Analizler ise, eksizsiz ve hatasız doldurulan 232 anket formu ile gerçekleştirilmiştir. Verilere faktör analizi, korelasyon, regresyon, ANOVA ve t testleri uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda, değişkenler arasında ilişkiler tespit edilmiştir. Bulgularda, nepotizmin duygusal bağlılık, devam bağlılığı ve normatif bağlılık üzerinde anlamlı ve negatif yönlü bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların demografik özelliklerine bağlı olarak, nepotizm algılamaları, etik liderlik algılamaları, duygusal bağlılıkları, devam bağlılıkları ve normatif bağlılıklarında farklılaşmalar olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra ise; elde edilen bulgular esas alınarak, sonraki araştırmalara yön vermeye ve sektöre de katkı sağlamaya yönelik öneriler geliştirilmiştir.
Okul müdürlerinin etik liderlik özellikleri ile öğretmenlerin özerklik davranışları arasındaki ilişki
Bu çalışmanın amacı, ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda okul müdürlerinin etik liderlik özellikleri ile öğretmenlerin özerklik davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırmanın evrenini 2018-2019 eğitim- öğretim yılı içinde Van ilinin üç ilçesindeki (Edremit, Saray, Özalp) resmi ortaöğretim okullarında görev yapan 795 öğretmen oluşturmuştur. Tarama modeline göre yapılan çalışmada Basit seçkisiz örneklem yöntemiyle belirlenmiş 215 öğretmen çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda, okul müdürlerinin etik liderlik özellikleri ile öğretmen özerklik davranışları arasındaki ilişkiyi belirleyebilmek için 44 madde ve 4 boyuttan oluşan "Etik Liderlik Ölçeği" ile 17 madde ve 4 boyuttan oluşan "Öğretmen Özerkliği Ölçeği" uygulanmıştır. Araştırma sonucunda; öğretmenlerin etik liderlik algıları yüksek bulunmuştur. Araştırmaya katılan öğretmenlerin "öğrenim durumu, branş, okulda çalışma süresi, mesleki kıdem, okul türü, okul müdürüyle çalışma süresi, çalıştıkları ilçenin statüsü, medeni durum" değişkenlerine göre etik liderlik algılarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Fakat "cinsiyet, yaş" değişkenlerine göre etik liderlik algılarında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin, öğretmen özerkliği toplam ölçek puanına ilişkin algıları yüksek düzeyde çıkmıştır. Ayrıca öğretmenlerin "okul türü, görev yapılan ilçenin statüsü" değişkenlerine ilişkin öğretmen özerkliği algılarında anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin etik liderlik ve öğretmen özerkliği toplam ölçek puanlarına ilişkin algıları arasında orta düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. Araştırmada, etik liderlik ile öğretmen özerkliği arasında pozitif doğrusal bir ilişki saptanmıştır. Buna göre, etik liderlikteki artış öğretmen özerkliğindeki artışın %12,9'unu açıklayabilmektedir. Anahtar sözcükler: etik, etik liderlik, özerklik, öğretmen, öğretmen özerkliği
İlkokullarda görev yapan öğretmenlerin yıldırma yaşantıları ile yöneticilerin etik liderlik davranışları arasındaki ilişki
Bu çalışmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin etik liderlik algıları ile yıldırma yaşantılarının ilişkisinin belirlenmesidir. Bu çerçevede sınıf öğretmenlerinin etik liderlik algılarını etkileyen etmenler ve yıldırma yaşanmasına neden olan davranışlar araştırılarak alan yazına katkı sağlamak amaçlanmıştır. Araştırmada betimsel tarama modelinden yararlanılmıştır. Araştırma evreni 2018-2019 eğitim öğretim yılında Adana Çukurova ilçelerinde çalışan 698 sınıf öğretmenidir. Bu evren içerisinde 333 öğretmene ulaşılmıştır. Bu araştırmada ilkokullardaki sınıf öğretmenlerinin etik liderlik algılarını belirlemek için Yılmaz (2005) tarafından kullanılan Etik Liderlik Ölçeği (ELÖ) kullanılmıştır. Yıldırma davranışlarının sıklığını belirlemek için ise Einarsen ve Raknes, (1997) tarafından geliştirilen Cemaloğlu (2007) tarafından Türkçeye uyarlanan Olumsuz Davranış Ölçeği (ODÖ) kullanılmıştır. Veriler analiz edilirken tanımlayıcı analiz olarak; yüzde, standart sapma, varyans, aritmetik ortalama ve frekans değerlerinden; non parametrik testlerde ise Kruskal Wallis ve Mann Whitney U ve korelasyon analizi için Spearman Brown Sıra Farkları Korelasyonu (Spearman's Rank Order ) ndan yararlanılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin okul yöneticilerini etik lider olarak görme düzeyleri oldukça yüksektir. Okullardaki olumsuz davranış (yıldırma) yaşama düzeyi ise düşüktür. Öğretmenlerin etik liderlik algıları yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Fakat okulda çalışma süresi değişkenine göre öğretmenlerin etik liderlik algıları arasında anlamlı farklılık vardır. Olumsuz davranış (yıldırma) düzeyi yaş, cinsiyet, medeni durum, mesleki kıdem ve okulda çalışma süresi değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Fakat eğitim düzeyi değişkeni ile olumsuz davranış yaşama sıklığı arasında anlamlı bir farklılık olduğu gözlenmiştir. Araştırma sonucunda etik liderlik ve yıldırma davranışları arasında negatif yönde ve orta düzeyde ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Öğretmenlerin örgütsel bağlılık davranışları ile okul müdürlerinin etik liderlik davranışları arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, Uşak ili temel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel bağlılık davranışları ile okul müdürlerinin etik liderlik davranışları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını belirlemektir. Araştırma ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarının düzeyi; öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeylerine ilişkin öğretmen görüşlerinin, cinsiyet, öğrenim durumu, okuldaki öğretmen sayısı, okul müdürüyle mesleki ilişki düzeyi, okul müdürüyle arkadaşlık ilişkisi düzeyi; öğretmenlerin örgütsel bağlılık davranışları ile temel eğitim okulu müdürlerinin etik liderlik davranış düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu araştırmada, ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Uşak il sınırları içerisindeki Merkez, Banaz, Eşme, Karahallı, Sivaslı Ulubey ve bu ilçelere bağlı köylerde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 175 temel eğitim okulunda 2014 – 2015 eğitim öğretim yılında görev yapan 1669 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklemi oluşturan katılımcılara, Yılmaz (2005) tarafından geliştirilen "Etik Liderlik Ölçeği " ve Balay (2000) tarafından geliştirilen "örgütsel bağlılık ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS paket programında çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerinin örgütsel bağlılık düzeyine ilişkin görüşlerinin ortalaması "Pek çok" seviyesindedir. Örgütsel bağlılık düzeyine ilişkin kadın ve erkek öğretmenlerin görüşleri arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Örgütsel bağlılığın, "uyum" alt boyutunda bayanlar lehine anlamlı fark bulunurken, "özdeşleşme" ve "içselleştirme" alt boyutlarına ilişkin öğretmen görüşleri arasında cinsiyet bakımından anlamlı bir fark göstermediği saptanmıştır. Öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları ile ilgili görüşlerinin öğrenim durumu değişkenine göre "uyum" ve "içselleştirme" alt boyutlarında farklılık görülmezken "özdeşleşme" alt boyutunda ve örgütsel "bağlılık" ölçeğinin tamamında anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır. Bu farklılığın yüksekokul mezunları lehine olduğu tespit edilmiştir. Okuldaki öğretmen sayısı değişkenine göre ÖBÖ' nün tamamında ve tüm alt boyutlarında anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Öğretmenlerin örgütsel bağlılık ölçeğinin "uyum", "özdeşleşme", "içselleştirme" alt boyutları ile tümü bağlamındaki görüşlerinin okul müdürüyle mesleki ilişki düzeyi bakımından anlamlı bir fark gösterdiğini ortaya koymaktadır. Öğretmenlerin ÖBÖ' nün "uyum", "özdeşleşme", "içselleştirme", alt boyutları ile tümü bağlamındaki görüşlerinin okul müdürüyle arkadaşlık ilişki düzeyi bakımından anlamlı bir fark gösterdiği belirlenmiştir. Okul müdürlerinin etik liderlik davranış düzeyleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri arasında pozitif yönlü yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bulunan bu ilişki, müdürlerin etik liderlik düzeyleri arttıkça öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeylerinin de arttığını göstermektedir.
Okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları ile öğretmen motivasyonu arasındaki ilişki
Bu araştırmada, Denizli ili Çivril ilçesindeki ilkokullarda görev yapan öğretmenlerin görüşlerine göre, okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları ile öğretmen motivasyonu arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmada "ilişkisel tarama modeli" kullanılmış olup araştırmanın evrenini 2015–2016 eğitim-öğretim yılı Denizli ili Çivril ilçesinde görev yapan ilkokul öğretmenleri oluşturmaktadır. Öğretmenlerin tamamına ölçek verilmiş olup geri dönüşü sağlanan 189 ölçek değerlendirilmiştir. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları; "Etik Liderlik Ölçeği (ELÖ)" ve "İş Motivasyon Ölçeği (İMÖ)" ölçekleridir. ELÖ Ölçeğinin Cronbach Alpha değeri 0,963 ve İMÖ Ölçeğinin Alpha değeri 0, 924 olarak bulunmuştur. Elde edilen bulgulara göre okul yöneticilerinin etik liderlik davranışlarının ne derece sergilediklerine ilişkin öğretmen görüşlerinin "Katılıyorum" düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Okul yöneticilerinin etik liderlik davranışlarını göstermelerine ilişkin öğretmen görüşleri cinsiyet, mesleki kıdem ve çalışılan okuldaki öğretmen sayısı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık gösterirken öğrenim düzeyi değişkenine göre farklılık göstermemektedir. Öğretmenlerin iş motivasyon düzeyinin "Kısmen memnunum" düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin iş motivasyon düzeyleri cinsiyet ve öğrenim durumu değişkenine göre anlamlı farklılık göstermezken mesleki kıdem ve çalışılan okuldaki öğretmen sayısı değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir. İlkokullarda çalışan öğretmenlerin görüşlerine göre okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları göstermeleri ile öğretmenlerin iş motivasyonu arasında istatistiksel olarak pozitif, doğru orantılı, orta düzeyde bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Anahtar kelimeler: Etik liderlik, Okul yöneticisi, Liderlik davranışı, Öğretmen motivasyonu
Ortaokul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel sessizlikleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, Manavgat ilçe merkezinde bulunan ortaokullarda görev yapan müdürlerin etik liderlik davranışlarına ilişkin öğretmen görüşleri ile öğretmenlerin örgütsel sessizlikleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırma 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Manavgat merkezde bulunan 11 ortaokulda görev yapan 197 öğretmen üzerinde yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak Yılmaz (2005) tarafından geliştirilen Etik Liderlik Ölçeği ile Dyne, Ang ve Botero (2003) tarafından geliştirilen ve Erdoğan (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan "Örgütsel Sessizlik Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 20.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde betimsel istatistiklerin yanı sıra t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Tukey anlamlılık testi kullanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Etik, Etik liderlik, Okul Yönetimi, Örgütsel Sessizlik.
Yöneticilerin etik liderlik davranışları ile çalışanların örgütsel sinizm algılamaları arasındaki ilişki: Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi (SOCAR) örneği
Bu çalışmada Azerbaycan Devlet Petrol şirketinde yöneticilerin etik liderlik davranışları ve çalışanların örgütsel sinizm algısı saptanmaya çalışılmıştır. İlk bölümde liderlik ve etik liderlik üzerine yapılan araştırmalar incelenmiştir. İkinci bölümde Örgütsel sinizim üzerine yapılan araştırmalar incelenmiş, üçüncü bölümde ise bu iki değişkenler arasında istatiksel ilişkiler ortaya konmuştur. Çalışmanın araştırma kısmında anket yöntemi kullanılmıştır. Anketin birinci bölümünde demografik sorular, ikinci kısmında 44 sorudan oluşan etik liderlik ve 13 sorudan oluşan örgütsel sinizm ile ilgili sorular yer almaktadır. Daha sonra değişkenlere faktör analizi yapılmış ve yöneticilerin etik liderlik davranışlarına yönelik 6 değişken, örgütsel sinizim ölçeğinde ise iki boyut bulunmuştur. Tezin üçüncü bölümünde yer alan araştırma kısmında öncelikle demografik veriler, etik liderlik ve özrgütsel sinizm arasında ilişki olup olmadığı incelenmiş, daha sonra regresyon ve korelasyon analizi yapılarak boyutlar arasındaki ilişkiler saptanmaya çalışılmıştır. Araştırmanın temel amacı olarak kabul görülen yöneticilerin etik liderlik davranışları ve çalışanların örgütsel sinizm algılarını incelendiğinde "davranışsal sinizm boyutunu" "çözüm üretmede etik" boyutu olumlu etkilediği ortaya çıkmıştır. Aynı şekilde "örgütsel sinizm" ölçeğinin boyutu olan "duygusal sinizim" boyutunu da "çözüm üretmede etik" ve "karar vermede etik" boyutu olumlu şekilde etkilediği ortaya çıkmıştır.
Etik liderlik ile öğretmenlerin işbirliği yapma düzeyleri arasındaki ilişkide güven ikliminin aracılık rolü
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında görev yapan okul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin işbirliği yapma düzeyleri arasındaki ilişkide güven ikliminin aracılık rolü oynayıp oynamadığını incelemektir. Çalışmada ilişkisel model kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Niğde ili Merkez ilçesinde görev yapan öğretmenler oluşturmuştur. Basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle ulaşılan 430 öğretmenden araştırmaya katılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerden veriler Kişisel Bilgi Formu, Etik Liderlik Ölçeği, İşbirliği Ölçeği ve Güven İklimi Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde yüzde, frekans, ortalama, tek yönlü varyans analizi, bağımsız örneklem t- testi, Tukey testi, Pearson Momentler çarpımı korelasyonu tekniği kullanılmıştır. Güven ikliminin aracılık rolü Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ile belirlenmiştir. Sobel testi ise güven ikliminin aracılık rolünün anlamlılığını belirlemek amacıyla kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 27.0 ve AMOS 20.0 istatistik paket programları kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; okul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin işbirliği yapma düzeyleri arasında, okul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin güven iklimi algıları arasında ve öğretmenlerin işbirliği yapma davranışları ile güven iklimi algıları arasında pozitif yönde, anlamlı ve orta düzeyde ilişkiler bulunmuştur. Güven ikliminin, ilköğretim okullarında görev yapan okul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin işbirliği yapma düzeyleri arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiği sonucuna ulaşılmıştır.
Etik liderlik ile bilgi paylaşımı arasındaki ilişki
Bu çalışmanın temel amacı etik liderliğin, bilgi paylaşımındaki davranışları etkileyip etkilemediğini tespit etmektir. Araştırmanın örneklemini Nevşehir ilindeki Nevşehir Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde çalışan 160 katılımcı oluşturmaktadır. Bu çalışmada kullanılan veriler anket tekniği kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesi normallik, korelasyon ve regresyon analiz yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. Etik liderin; eşitlik, dürüstlük, adalet, tarafsızlık, şeffaflık gibi davranışları çalışma ortamında sergilemesi çalışanlara rol model olur. Liderin sahip olduğu karakter etik liderliğin temel belirleyicisidir. Etik liderin çalışanlara rol model olabilmesi için sosyal sorumluluk anlayışı, ahlaki yasal davranış anlayışı, vicdan, dürüstlük, çalışanlarla iletişim gibi özelliklere sahip olması gereklidir. Liderde var olan bu özellikler çalışanların dikkatini çeker. Çalışanlar böyle bir ortamda çalıştığı için liderlerini rol model alarak çalışma arkadaşlarına da bu şekilde davranırlar. Liderin etik değerleri gözetmesi çalışanların etik değerleri öğrenme becerisini geliştirir. Etik liderlik sadece iş ortamında uygulanacak bir liderlik çeşidi değildir. Etik davranış sergileyen bir lider olmak zordur. Üst yönetimin baskısı, çalışanların tutum ve davranışları, çalışma ortamının ihtiyaçları etik kararlar almayı zorlaştıran durumlardır. Bu nedenle etik lider olmak etik ve ahlaki değerlere sahip olmakla birlikte yöneticinin cesaretiyle de ilişkilidir. Üretim, yönetim, pazarlama ve liderlik görüşleri her geçen gün güncellenen bilgilerle devamlı olarak yenilenmektedir. Kurumların yenilenen dünyada devamlılığını sürdürebilmesi, rekabet ortamında fırsatları değerlendirebilmesi, yeniliklere ayak uydurabilmesi ancak bilgiyi yerinde kullanarak güncel kalmalarına bağlıdır. Bilgiyi yerinde kullanma başarısı, katılımcıların bilgi paylaşımına katılmasına bağlıdır. İşletmelerde bilgi paylaşımının genel başarıyı olumlu etkilediği bilinmesine rağmen çalışanlar bilgiyi saklamaya eğilimlidir. Bireyler rekabet, çıkarların tehdit altına girmesi ve benzeri durumlardan dolayı bilgi paylaşımına karşı mesafeli davranmaktadır. Bilgi paylaşımının olmaması veya yetersiz kalması, çalışanlar arasında güven ortamı olmaması, yaratıcılığın gerçekleşmemesi, öğrenme çabasının negatif yönde ilerlemesine, ilişki dengelerinin bozulması gibi durumlara neden olmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı etik liderlik davranışının çalışanlar üzerinde bilgi paylaşımına hangi yönde etki ettiğini belirlemektir. Çalışmanın katılımcılarını Nevşehir Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi çalışanları oluşturmaktadır. Yapılan araştırma sonucunda etik liderlik ve bilgi paylaşımı değişkenleri arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın neticesinde etik liderlik yaklaşımının bireyler için doğru olanı göstermek ve doğruyu yapmaya teşvik etmek amaçlı olduğu gözlenmiştir. Bireylerin etik liderlik ölçeğinde liderlerini, bilgi paylaşımı ölçeğinde çalışma arkadaşlarını değerlendirmeleri istenmiştir. Araştırmanın anket çalışmaları kısmında yaşanan birtakım sıkıntılar nedeniyle Nevşehir Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi çalışanlarının ölçeklerde yer alan ifadelere, verilerin araştırmacılar dışındaki bireylerle paylaşılacağı düşüncesiyle objektif cevap vermediği düşünülmektedir. Ayrıca kurum yönetiminden çekinen bazı katılımcılar ankete katılmak istemediklerini, işlerini kaybedeceklerini ya da bir disiplin soruşturması ile karşı karşıya kalma ihtimallerinin olduğunu düşündüklerini beyan etmişlerdir. Bu nedenle bazı birimlerdeki katılımcıların işten uzaklaştırılacaklarını düşünmeleri nedeniyle bütün ifadelere olumlu yanıt verdikleri, olumsuz yanıt vermekten kaçındıkları öngörülmüştür. Bu nedenle katılımcıların objektifliklerini koruyamaması nedeniyle olumlu yanıtlar vermesinden dolayı sonuçların etkilendiği de düşünülmektedir. Anahtar kelimeler; etik, liderlik, etik liderlik, bilgi paylaşımı
Etik liderliğin öğretmenler üzerine yönetimsel etkisi (Trabzon ili örneği)
Bu araştırmanın amacı, etik liderlik ile öğretmenlerin yönetimsel becerileri arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmaktır. Bu araştırma etik liderliğin öğretmenler üzerine yönetimsel etkisinin ele alınıp değerlendirildiği bir çalışma olup tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2014- 2015 Eğitim Öğretim yılında Trabzon ili Akçaabat (1500 öğretmen), Beşikdüzü (330 öğretmen) ve Ortahisar (3891 öğretmen) ilçelerindeki devlet okullarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Bu araştırmada okul yöneticilerinin etik liderlik düzeylerini belirlemek için Etik Liderlik Ölçeği ve okulların örgütsel güven düzeyini belirlemek için Örgütsel Güven Ölçeği kullanılmıştır. Örnekleme giren öğretmenlere uygulanan Etik Liderlik Ölçeği ve Okullarda Örgütsel Güven Ölçeği ile elde edilen verilerin analizinde SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde t-testi, ANOVA, korelasyon analizi kullanılmıştır. Anahtar kelimeler: Liderlik, Etik, Etik Liderlik, Yönetimsel Etki.
Okul müdürlerinin etik liderlik davranışlarının örgütsel sessizliğe etkisi: Erzurum ili, Oltu ilçesi örneği
Bu araştırmanın amacı, Okul Müdürlerinin Etik Liderlik Davranışlarının Örgütsel Sessizliğe Etkisini ortaya çıkarmaktır. Bu amaçla, literatür taraması yapılmış ve Erzurum ili Oltu ilçesinde 15.02.2020-15-03.2020 tarihleri arasında iki anket uygulanarak araştırmanın verileri elde edilmiştir. Bu araştırmada, Yılmaz (2005) tarafından geliştirilen Etik Liderlik Ölçeği, Kahveci ve Demirtaş (2013) tarafından geliştirilen Örgütsel Sessizlik Ölçekleri kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 6 ilkokul, 9 ortaokul ve 9 lisede görev yapan 495 kadrolu/sözleşmeli öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada, 280 kişiye anket dağıtılmıştır. Dağıtılan anketlerden 238'i toplanmış ve bunların da 225 tanesi geçerli kabul edilerek veri programına girilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 20.00 ve LISREL 9.30 programında analiz edilmiştir. Araştırmada kullanılan ölçeklerin yapı geçerliliğini sağladıkları ve yüksek düzeyde güvenilir olduğu belirlenmiştir. Etik Liderlik ile Örgütsel Sessizlik arasında negatif yönlü, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir. Her iki ölçek ve alt boyutları arasında negatif ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Yapılan basit doğrusal regresyon analizine göre Etik Liderliğin Örgütsel Sessizliği açıklama yüzdesinin %19,7 olduğu saptanmıştır. Ayrıca, araştırmada kullanılan değişkenler açısından gruplar arasında fark olup olmadığı araştırılmış ve bazı değişkenler açısından gruplar arasında fark olduğu tespit edilmiştir.
Sağlık kurumları yönetiminde etik ilkelerin geliştirilmesi üzerine bir araştırma
Araştırmanın amacı, sağlık kurumları yönetimine özgü etik ilkelerin geliştirilmesidir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden birisi olan Delphi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Delphi, ardışık turlarla yapılan uzlaşı yöntemidir. Çalışmada amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmış ve 15 kişiden oluşan uzman grubu, sağlık yönetimi öğrenimine sahip akademisyen, kamu ve özel sağlık kurumlarında görev yapan yöneticilerden oluşmuştur. Araştırma sorularına dayalı olarak, araştırmanın birinci bölümünde uzmanlara çevrimiçi anketler aracılığı ile açık uçlu sorular iletilmiş ve 200 etik ilke önerisi alınmıştır. Nitel analiz yöntemlerinden tematik analiz kullanılarak, ikinci aşama için 50 madde oluşturulmuş ve 5'li Likert tipi ölçek ile uzmanların değerlendirmesi için gönderilmiştir. İkinci aşama sonrasında 49 maddede uzlaşma sağlanmış, uzlaşma sağlanamayan 1 ilke için üçüncü aşamaya gidilmiştir. Üçüncü aşama soncunda değerlendirilen ilke için uzlaşma sağlanamaması üzerine, çalışma sonlandırılmıştır. Uzlaşma değeri için ikinci ve üçüncü aşamada 1. çeyrek, 3. çeyrek, medyan ve çeyrekler arası genişlik değerleri hesaplanmıştır. Uzlaşma kriteri olarak çeyrekler arası genişliğin 1,2 değerinden küçük veya eşit olması kabul edilmiştir. "Sağlık Kurumu", "Meslek", "Toplum", "Hastalar", "Kurum Çalışanları" ve "Meslektaşlar" olarak belirlenen ana temalar altında 49 etik ilke üzerinde uzlaşı sağlanmıştır. Türkiye'de sağlık kurumları yönetimine özgü ilk kez geliştirilen ilkelerin meslek birlikleri tarafından tartışılması ve uygulanması yönünde çalışmaların yürütülmesi, daha geniş katılımlı araştırmalara konu edilmesi önerilmektedir.
Etik liderlik algısının psikolojik kontrat ihlali ve örgütsel özdeşleşme üzerine etkisi: Turizm sektöründe bir araştırma
Etik liderlik davranışları, psikolojik kontrat ihlali algısının azalması, örgütsel özdeşleşmenin artması ve örgütün amaçlarını gerçekleştirmesinde turizm işletmeleri için önem arz etmektedir. Liderin işgörenleri teşvik etmesi, işgörenlerin yaratıcılığının ortaya çıkması için uygun ortam hazırlaması, otelin kurallarını doğru bir şekilde oluşturarak otelde ortak alınan kararları, etkili biçimde uygulaması işgörenlerin algılamalarını etkileyebilecek etik liderlik davranışlarındandır. Söz konusu etik liderlik davranışlar; işgörenin örgütün psikolojik kontrat kapsamındaki yükümlülüklerini tam yerine getirmediğini algılaması sonucu oluşan psikolojik kontrat ihlali ve işgörenin kendini örgütle bir bütün olarak algılayarak, örgütün başarısını kendi başarısı veya örgütün başarısızlığını kendi başarısızlığı olarak görmesi kapsamında ifade edilen örgütsel özdeşleşme bakımından dengeleyici bir unsurdur. Bu araştırmada, turizm sektöründe etik liderlik algısının psikolojik kontrat ihlali ve örgütsel özdeşleşme üzerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu nedenle, Antalya ilinde faaliyet gösteren 5 yıldızlı konaklama işletmelerinde çalışan 390 işgörene anket aracılığıyla ulaşılmıştır. Anket aracılığıyla elde edilen verilerle işgörenlerin etik liderlik algılamalarının psikolojik kontrat ihlali ve örgütsel özdeşleşme üzerine etkisini belirlemek amacıyla regresyon analizi yapılmıştır. Bununla birlikte demografik değişkenlere göre etik liderlik, psikolojik kontrat ihlali ve örgütsel özdeşleşme algılamalarının farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla t testi ve ANOVA analizi de yapılmıştır. Söz konusu analizler sonucunda psikolojik kontrat ihlali dört bağımsız değişken; iletişimsel etik, iklimsel etik, örgütsel karar vermede etik ve davranışsal etik tarafından açıklanabilmektedir. Ayrıca psikolojik kontrat ihlali istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etik liderlik boyutlarından etkilenmektedir. Örneklemi oluşturan iş görenlerin iletişimsel, iklimsel, örgütsel karar vermede ve davranışsal etik algılarındaki bir birimlik artış, psikolojik kontrat ihlali üzerinde azalış sağlamaktadır. Örgütsel özdeşleşme dört bağımsız değişken; iletişimsel etik, iklimsel etik, örgütsel karar vermede etik ve davranışsal etik tarafından açıklanabilmektedir. Ayrıca örgütsel özdeşleşme istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etik liderlik boyutlarından etkilenmektedir. Örneklemi oluşturan iş görenlerin iletişimsel, iklimsel, örgütsel karar vermede ve davranışsal etik algılarındaki bir birimlik artış, örgütsel özdeşleşme üzerinde artış sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Etik liderlik, psikolojik kontrat ihlali, örgütsel özdeşleşme, konaklama işletmeleri.
Etik liderlik ve lider üye etkileşiminin örgütsel güven üzerindeki etkisi: Bir üniversite hastanesi örneği
Bu çalışmada, sağlık kurumlarında etik liderlik ve lider-üye etkileşiminin örgütsel güven üzerindeki etkileri incelenmiştir. Etik liderlik, liderlerin adil, şeffaf ve sorumluluk sahibi davranışlarını içerir ve çalışanlar arasında güvenin tesis edilmesinde kritik bir rol oynar. Lider- üye etkileşimi ise liderin, çalışanlarla kurduğu ilişkilerin kalitesine dayanmakta olup, örgütsel güveni artıran önemli bir faktör olarak kabul edilmektedir. Araştırmada, sağlık kurumlarında çalışanların örgütlerine ve liderlerine duyduğu güvenin etik liderlik ve lider-üye etkileşiminden nasıl etkilendiğini anlamak amaçlanmıştır. Bu kapsamda Malatya ilindeki bir üniversite hastanesinde sağlık çalışanlarıyla yapılan anketler sonucu toplanan veriler analiz edilmiştir. Analizde, etik liderlik ve lider-üye etkileşimi ile örgütsel güven arasındaki ilişki, korelasyon ve regresyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, etik liderliğin ve lider-üye etkileşiminin örgütsel güveni anlamlı şekilde pozitif etkilediğini göstermektedir. Bu sonuçlar, sağlık sektörü yöneticilerine, çalışanlar arasında güven inşa etmenin iş performansı ve çalışanların örgüte güveni üzerindeki olumlu etkilerini anlamada rehberlik edecektir.
Konaklama işletmelerinde etik liderlik algısının örgütsel bağlılığa etkisi: Bodrum örneği
Konaklama işletmelerinde, turizm hizmetinin üretimi ve tüketimi eş zamanlı ve misafir şahitliğinde gerçekleşmektedir. Bu nedenle işgücünün niteliği ve çalışanların davranışları, yöneticilerin odaklandıkları temel konular arasında yer almaktadır. Konaklama işletmesi çalışanlarının örgüte yönelik olumlu algılara sahip olması, çalışanların motivasyonu ve iş tatmininin yanı sıra misafir memnuniyetinin artmasına ve böylelikle işletmenin performansının ve rekabet gücünün gelişmesine katkı sağladığı için önem taşımaktadır. Bu bağlamda çalışanların örgütsel bağlılığı, konaklama işletmelerinde hizmetin belirli standartları yakalayabilmesi ve sürdürülebilmesi için önemli bir etkendir. Etik lider, sahip olduğu ahlaki değerlerle izleyicileri üzerinde güçlü etkiye sahip ve çalışanların örgütsel hedeflerine ulaşmalarında katkısı olan liderdir. Bu nedenle etik liderlik davranışları, çalışanların örgüte yönelik algılarını ve bağlılıklarını olumlu etkileyebilmektedir. Bu tez çalışmasında, konaklama işletmesi çalışanlarının etik liderlik ve örgütsel bağlılık algılarının incelenmesi ve etik liderlik algısının örgütsel bağlılık ve alt boyutları olan duygusal, devam ve normatif bağlılığa etkilerinin açığa çıkarılması amaçlanmaktadır. Nicel araştırma yöntemleriyle gerçekleştirilen araştırmada, konaklama işletmesi çalışanlarından anket tekniği ile 375 veri toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde tanımlayıcı analizlerden ve farklılık testlerinden yararlanılmıştır. Araştırma ölçeklerinin geçerliklerinin sınanması için doğrulayıcı faktör analizi uygulanmış, değişkenler arasındaki ilişkiler yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Araştırma sonucunda konaklama işletmesi çalışanlarının etik liderlik ve örgütsel bağlılık algılarının ortalama değerin üzerinde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, etik liderlik algısının örgütsel bağlılığın devam bağlılığı ve normatif bağlılık boyutu üzerinde olumlu etkisinin olduğu, duygusal bağlılık boyutunda ise istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı sonucunda ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında incelenen demografik özellikler arasından yalnızca eğitim düzeyinin etik liderlik algısı üzerinde farklılık yarattığı belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Etik Liderlik, Örgütsel Bağlılık, Konaklama İşletmeleri, Turizm, Bodrum
İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel bağlılık düzeylerine yöneticilerinin etik liderlik ve örgütsel adalet davranışlarının etkisi
Örgütlerde insan öğesi örgütün etkililiği ve verimliliği için önemlidir. Her örgüt daha çok dirik, sağlıklı, verimli ve yeterli olmak ister. Örgütsel değişim içinde örgütler yeni oluşumlara karşı yeniden bir oluş içinde olmak isterler. Örgütsel değişimin uygulayıcısı olarak yöneticiler yönetsel iş ve eylemlerin odağında yer alırlar. Her yönetici davranışı etkilediği, harekete geçirdiği etkenlerle örgütünün dirikliğine, yenileşmesine, verimliliğine, yeterliliğine ve daha birçok özelliğine hükmeder. Örgütsel davranış birçok davranışı etkilemektedir. Örgütte yönetici etik liderlik davranışı, örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık örgütsel davranışın etkilediği değişkenlerdir. Birbirlerini etkileyen bu üç kavram örgütlerin amaçlarını gerçekleştirmesi açısından önem taşımaktadır. Okulun çıktılarını bir şekilde etkilediği düşünülen birer kavram olarak etik liderlik, örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık, okulun amaçlarına ulaşmasında önemli değişkenler olarak kabul edilebilir. Bu araştırmanın amacı ilköğretim okulu öğretmenlerinin bu üç değişkene ilişkin algı düzeylerini saptayarak aralarındaki ilişkiyi ortaya koymaktır.Araştırmanın örneklemi için, Hatay'daki her ilçede öğretmen sayısı 10'un üzerinde olan okullar tercih edilmiştir. Böylece 12 ilçede bulunan 635 ilköğretim okulundaki toplam 9004 öğretmen çalışma evrenini oluşturmaktadır.Örneklem büyüklüğünü belirlemede, büyüklüğü belli olan evren için hazırlanmış aşağıdaki örneklem büyüklüğü saptama formülü kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi için 0.05 anlamlılık düzeyinde ve d= ± 0.03 örnekleme hatası ile öğretmenlerin farklı cinsiyet, yaş, kıdem, branş, okuldaki öğretmen sayısı, okuldaki hizmet süresi bakımlarından evrenin farklı görüş ve düşüncelere sahip olduğu yani heterojen olduğu düşünülerek n= N t² p q / d² (N-1) + t² p q şeklindeki formülden yararlanılmıştır (Yazıcıoğlu ve Erdoğan, 2004).Örneklem sayısını 12 ilçedeki 42 okula dagıtmak için tabaka ağırlığı saptanmıştır. Örneklem sayısı olarak belirlenen 954 öğretmen, evrendeki öğretmen sayısına bölünerek bulunmuştur. (Tabaka ağırlığı = 954 / 9004 = 0,1059) Bu formüle dayalı olarak ilçe tabaka ağırlığı yaklaşık 0,1059 bulunmuştur. Böylece çalışma evrenin yaklaşık %10'u alınarak örneklem büyüklüğü olan 954 kisi dengeli bir sekilde ilçe tabakalarına dagıtılmıştır. İlçe tabakalarındaki ögretmen sayısının yaklaşık 0,10'u alınarak örneklemin çalışma evrenini temsil etmesi sağlanmıştır. Örneklem sayısına ulaşabilmek için uygulanan ölçek sayısı örneklem sayısından yaklaşık %30 fazla tutulmuştur.Araştırmanın verileri ?etik liderlik davranışı ölçeği?, ?örgütsel adalet ölçeği?, ve ?örgütsel bağlılık? ölçeği? ile toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde aritmetik ortalama, t testi, Mann Whitney U testi, Kruskal Wallish testi, varyans analizi, korelasyon katsayısı, basit ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır.Sonuç olarak, yönetici etik liderlik davranışı, okulların örgütsel adalet doğasına etki ederek öğretmenlerin okulları ile olan ilişkilerinde örgütsel bağlılık yaratmaktadır. Örgütsel adalet yönetici etik liderlik davranışı ile örgütsel bağlılık arasında önemli bir yordayıcı değişken olarak kabul edilmektedir. Öğretmenlerin bağlılıklarının temelinde yöneticilerinin etik liderlik davranışları esnasında örgütsel adaleti sağlamaları yatmaktadır.Okulda herkes için aynı uygulama kurallarının oluşturulması, sadakat, eşitlik, adalet, doğruluk, dürüstlük ve erdem gibi değerlerin ön plana çıkarılması, yöneticilerin etik ve adaletli davranışlar sergileyecekleri okul kültürü ve iklimi yaratılması için hizmet içi eğitim çalışmalarına yer verilmesi önerilebilir.Anahtar kelimeler: Liderlik, etik liderlik, örgütsel adalet, örgütsel bağlılık.
Etik lider olarak okul yöneticisinin özellikleri ve davranışlarına ilişkin ortaöğretim öğretmenlerinin görüşleri (Eskişehir ili örneği)
Toplumsal yapılarda etikle ilgili sorunlar giderek artmaktadır. Bu sorunların üstesinden gelebilmek içinse araştırmacılar örgütlerin liderlerinin özellikleri ve davranışları üzerinde durmaktadır. Bu araştırmanın genel amacı ise Eskişehir Odunpazarı ve Tepebaşı ilçelerine bağlı ortaöğretim örgütlerinde görev yapan öğretmenlere göre etik lider olarak okul yöneticisinin nasıl olması gerektiğini belirlemektir. Bu genel amaç doğrultusunda etik lider olarak okul yöneticisinin özelliklerini, davranışlarını ve değerlerinin kaynağını belirlemeyi amaçlar. Bu araştırma nitel araştırma yöntemine dayanarak hazırlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırmanın verileriyse yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde ise betimsel analiz yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2012-2013 eğitim öğretim yılında Eskişehir Odunpazarı ve Tepebaşı ilçelerine bağlı resmi ortaöğretim kurumlarının öğretmenleri oluşturmaktadır ve sayısı 2452'dir. Araştırmanın çalışma grubu ise 2012-2013 eğitim-öğretim yılında Eskişehir Odunpazarı ve Tepebaşı ilçelerindeki resmi ortaöğretim kurumlarında görev yapan 33 ortaöğretim öğretmenidir. Çalışma grubunu belirlerken amaçlı örnekleme yöntemi olan maksimum çeşitlilik örneklemeden yararlanılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanması için araştırmacı tarafından hazırlanan 'Etik Lider Olarak Okul Yöneticisinin Özellikleri ve Davranışları Görüşme Formu' kullanılmıştır. Görüşme formu demografik özellikler ve etik lider olarak okul yöneticisinin özellikleri ve davranışlarına ilişkin görüşme soruları olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Görüşme soruları etik liderlik konusuna ilişkin literatüre, daha önceden yapılmış olan araştırmalara ve araştırmanın amaçlarına göre hazırlanmıştır. Toplam 11 sorudan meydana gelmektedir. Hazırlanmış olan sorular, araştırma problemi ve amacının ne olduğunun yazıldığı bir form haline getirilerek alan uzmanlarının görüşüne sunulmuştur. Alınan görüşler doğrultusunda üzerinde gerekli düzeltmeler yapılmış ve öğretmenler tarafından soruların anlaşılırlığını sınamak içinse 3 öğretmenle pilot görüşme yapılmıştır. Bu çalışmanın sonunda, soru maddelerinin iç geçerliği saptanmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde betimsel analiz yaklaşımına dayanarak 4 aşama takip edilmiştir. Bunlar: Görüşme kayıtlarının dökümü, kodlama anahtarının oluşturulması ve kodlanması, kodlamaların karşılaştırılması ve güvenilirlik, bulguların tanımlanması ve yorumlanmasıdır. Araştırmanın güvenilirliği Güvenirlik = Görüş Birliği / Görüş Birliği + Görüş Ayrılığı, formülü kullanılarak hesaplanmıştır. Bu hesaplamaya göre güvenirlik 0,87 olarak bulunmuştur. Araştırma bulgularının tartışılmasında ise Ertürk'ün (2012), Toksoy'un (2011), Aktoy'un (2010), Aydın'ın (2010), Kılınç'ın (2010), Yıldırım'ın (2010), İskele'nin (2009), Özdemir'in (2009), Şimşek ve Altınkurt'un (2009), Karaköse'nin (2008), Gültekin'in (2008), Erdoğan'ın (2007) ve Küçükkaraduman'ın (2006), Turhan'ın (2007) ve Moorhouse'ın (2002) etik liderlikle ilgili araştırmaları dikkate alınmıştır. Araştırmann birinci alt amacı olan 'etik lider olarak okul yöneticisinin özelliklerine' ilişkin sonuçlar yönetim becerileri, insanları etkileme gücü ve insaniyeti ile ilgili özelliklerine odaklanmaktadır. Araştırmann ikinci alt amacı olan 'etik lider olarak okul yöneticisinin davranışlarına' ilişkin sonuçlar (a) okul yönetimi, (b) insan ilişkileri, (c) bireylerin haklarını koruması ve (d) okulda etik kültür oluşturması gibi davranış alanlarına odaklanmaktadır. Bu doğrultuda (a) etik lider olarak okul yönetimine ilişkin davranışları yönetim anlayışı, yönetimde karar alma, şeffaflık, hesap verme, yönetim süreçleri, kurallar ve yaptırımlar, okuldaki sinerji, okulun sorunları-ihtiyaçlar-başarısı ve öğrencinin ihtiyaçları-başarısı gibi davranış alanları ön plana çıkmaktadır. Araştırmanın ikinci amacına ilişkin bir diğer sonuç ise (b) etik lider olarak insan ilişkilerine yönelik sonuçlardır. Bu doğrultuda iletişim becerileri ve insana verdiği değer ile ilgili davranışları iki alt davranış boyutu olarak gözlenebilir. İkinci amaca yönelik bir diğer sonuç ise (c) etik lider olarak okul yöneticisinin bireylerin haklarını korumasına odaklanmaktadır. Bireylerin sosyal ve yasal haklarını koruması, adil davranması ve ayrımcı olmaması bu konuya ilişkin davranışlar olarak tanılanabilir. Araştırmanın ikinci amacına ilişkin dördüncü alt sonuç (d) okulda etik kültür oluşturmaya yönelik davranışlarını ön plana çıkarmaktadır. Bu doğrultuda örnek olan, etik kurallar çerçevesinde okulu yöneten, öğrencilerin katıldığı, etik düşünceyi geliştiren seminerler, etkinlikler, projeler düzenleyen ve ilkeli olan gibi temel nitelikler öğretmenler tarafından okul yöneticilerine atfedilen temel davranışlar olarak gözlenmiştir. Araştırmada yer alan katılımcılara göre araştırmanın üçüncü alt amacında yer alan etik lider olarak okul yöneticisinin değerlerinin kaynağı koşunda dine olan inanç, kişiliği, toplum ve toplumsal kurallar, evrensel değerler ile ulusal ve evrensel değerleri sentezlemesi temel görüşler olarak öne çıkmaktadır. Eğitim politikalarının bütünleşik bir parçası olarak eğitim yöneticilerinin seçimi, yetiştirilmesi ve geliştirilmesi süreçlerinde etik ilkeler bir ölçüt niteliği taşımalıdır. Okul kültüründe etik değer ve ilkeleri içeren davranış değer ve tutumlar başta okul yöneticileri ve öğretmenler tarafından benimsenmesi ve hayata geçirilmesine yönelik yönetsel ve örgütsel yapı ve süreçler tesis edilmelidir. Anahtar Sözcükler:Etik Liderlik, Okul Yöneticisi, Etik İlke
Çalışanların etik liderlik algılarının örgütsel adalet ve örgütsel sinizm üzerine etkileri: Çorum ilinde bir uygulama
Bu çalışmanın amacı, çalışanların etik liderlik algılarının örgütsel adalet ve örgütsel sinizm üzerine etkilerinin belirlenmesidir. Dolayısıyla bu çalışmada, örgütlerdeki yönetici davranışlarının etik değerlere uygun olup olmadığının, yöneticilerin örgütte adalete verdikleri değerin çalışanlarda nasıl algılandığı ve bu algının onların örgüte karşı geliştirdikleri sinizm duygularında ne derecede etkili olduğu incelenmiştir. Çorum ilinde bir kamu kurumunda görev yapan toplam 388 kişi bu çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmış ve anket formu oluştururken demografik özellikler, etik liderlik ölçeği, örgütsel adalet ölçeği ve örgütsel sinizm ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada ileri sürülen hipotezleri test etmek amacıyla çalışanlara yönelik uygulanan anket çalışmasından elde edilen veriler SSPS 22.0 istatistik programı ile frekans, t-Testi, ANOVA, korelasyon ve regresyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Analizler sonucunda, her üç değişken olan etik liderlik algısı, örgütsel adalet ve örgütsel sinizm arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Etik liderlik algısı ve örgütsel adalet algısının negatif yönde örgütsel sinizmi orta düzeyde etkilediği tespit edilmiştir. Yine katılımcıların demografik özellikleri ile etik liderlik, örgütsel adalet ve örgütsel sinizm arasında anlamlı farklılıklara da rastlanmıştır.
Nurettin Topçu ve Erol Güngör'ün ahlâki liderlik hakkındaki görüşlerinin karşılaştırmalı analizi
Bu araştırmada Nurettin Topçu ve Erol Güngör özelinde eğitimde ahlâki liderlik konusu ele alınmıştır. Araştırmanın temel amacı Topçu ve Güngör'ün ahlâki liderlik görüşleri doğrultusunda öğretmen niteliklerini tespit edip, bu niteliklerin günümüz öğretmenlerinin ahlâki lider olmalarındaki yeri ve önemini incelemektir. Araştırma üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde ahlâki liderlik kavramı, ikinci bölümde Topçu ve Güngör'ün ahlâki liderlik görüşü, üçünü bölümde ise Topçu ve Güngör'e ahlâki lider olarak öğretmen nitelikleri incelenmiştir. Araştırma nitel araştırma olup doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Alanyazın çalışması süresince yurt içi ve yurt dışı kapsamlı bir literatür taraması yapılmış olup Topçu ve Güngör'ün eserlerinin tamamından yararlanılarak veriler elde edilmiştir. Bu verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmış, temalar/başlıklar ve alt temalar belirlenmiştir. Çalışmada Topçu ve Güngör'ün ahlâki liderlik görüşleri "ahlâki liderlik kavramsal çerçevesi"yle analiz edilmiştir. Bu analizde: Liderlik, ahlâk, eğitim ve kültür-medeniyet temaları/başlıkları belirlenmiştir. Çalışmanın son başlığında ise Topçu ve Güngör'ün eğitim kurumlarındaki tecrübelerinde, sosyal hayattaki yaşayışlarında ve eserlerindeki görüşlerinden hareketle "eğitimde ahlâki lider olarak öğretmenin sekiz niteliği" tespit edilmiş olup sırasıyla: Meslek ahlâkına sahip olmak, liyakat sahibi olmak, âlimlere saygı duymak, itidalli (ölçülü) olmak, vatan sevgisine sahip olmak, hoşgörülü olmak, öğretmenlikte kadının değerini bilmek ve sanatı mesleğe yansıtmak. Bu sekiz unsur derinlemesine incelenerek bilimsel çalışmalarla da desteklenmiştir. Yapılan tez çalışmasının bu özgün yönleriyle din eğitimi bilimine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.