Children's books
172 theses under this subject heading
Çocuk edebiyatında değer aktarımı
Bu araştırmanın amacı, çocuk kitaplarındaki değer aktarım ögelerinin belirlenmesi ve incelenmesidir. Çocuklara aktarılmak istenen ya da kasıtlı olmadan aktarılan ahlâk değerlerinin neler olduğuna, bunların ne sıklık ve miktarda yer aldığına dair incelemeler yaparak bu kitapların değerler eğitimi açısından etkililiğini belirlemek amaçlanmaktadır. Bu amaçla Balıkesir, Sivas, Kilis ve Konya illerinden seçilen 10 ortaokuldan kitaplık listeleri alınmıştır. Bunlar içerisinde ortak olarak bulunan kitaplardan 25 yerli, 25 yabancı eser incelenmek üzere seçilmiştir. Ayrıca söz konusu kitaplar ve değerler eğitimi hakkında, Türkçe öğretmenlerinin görüşlerinden de faydalanılmak istenmiştir. Bunun için Balıkesir ilinde görev yapan 22 Türkçe öğretmeni ile görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın ilk boyutunda ortaokullarda okutulan çocuk kitaplarının değer aktarımı yönünden özelliklerini incelemek üzere tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın ikinci boyutunu oluşturan Türkçe öğretmenlerinin değerler eğitimi konusundaki görüşlerini belirlemek amacıyla olgubilim (fenomenoloji) modeli tercih edilmiştir. Eserlerin incelenmesi sırasında araştırmacı tarafından geliştirilen "Değer Aktarımı Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Formun geliştirilmesinde 2019 Türkçe Dersi Öğretim Programında yer alan kök değerler (adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik) dikkate alınmıştır. Türkçe öğretmenlerinin görüşlerinin elde edilmesi içinse yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Eserler içerisinde hangi değer ifadesinin hangi sayfada olduğu not edilmiş ve bulgularda paylaşılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre incelenen yerli ve yabancı eserlerde en sık geçen değerin sevgi, en az sıklıktaki değerin ise adalet olduğu belirlenmiştir. Yerli ve çeviri eserler arasında vatanseverlik ve saygı değerleri açısından farklar tespit edilmiş, diğer değerler açısından ise birbirlerine yakın özelliklerde oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Yerli eserlerin saygı ve vatanseverlik değerlerine yabancı eserlere göre daha fazla yer verdiği belirlenmiştir. Yapılan görüşmelerden elde edilen bulgulara göre, öğretmenlerin değerler eğitiminde çocuk kitaplarının önemine inandıkları, kitaplıklara kitap seçerken bunu da göz önünde bulundurdukları sonucuna ulaşılmıştır.
Hasan Kallimci'nin çocuk romanlarının incelenmesi
Hasan Kallimci'nin Çocuk Romanlarının İncelenmesi Çocuk edebiyatı, çocukların duygu düşünce ve hayal dünyasına seslenen, çocukların zihinsel ve ruhsal açıdan gelişimlerine katkıda bulunan eserlerden oluşmaktadır. Çocuk edebiyatı sözlü ve yazılı ürünlerden oluşan, hedef kitlesi 16 yaş altı çocuklar olan bir yazındır. Bu edebiyat içerisinde çocuk romanları, çocukların ilgiyle okudukları takip ettikleri bir tür olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu alanda ülkemizde pek çok yazar tarafından eserler oluşturulmuş ve halen oluşturulmaktadır. Çocuk edebiyatı alanında çalışmalar yapan, çocuğu edebi yazınının merkezine alarak eserler veren yazarların çalışmalarının incelenmesi önem arz etmektedir. Bu amaçla, yaşayan ve hala çocuklara yönelik edebi ürünler ortaya koymaya çalışan yazarlardan Hasan Kallimci'nin eserlerinin incelenmesi ve bilim dünyasına sunulmasının önemli olduğu düşünülmüştür. Çocuklara yönelik hazırlanan eserler pek çok açıdan incelebilir. Bu çalışma günümüz çocuk edebiyatı yazarlarından Hasan Kallimci'nin 3. 4. ve 5. sınıf öğrencilerine yönelik yazmış olduğu romanların incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş ve bu çerçevede doküman incelemesi kullanılmış olup eserler betimsel teknikle analiz edilmiştir. Hasan Kallimci'nin incelenen romanlarında, hayatının önemli bir kısmını öğretmen olarak geçirmesinin vermiş olduğu bir avantajla çocukların ilgi ve ihtiyaçlarını tespit edip yazılarını buna göre oluşturduğu, romanların içeriği ve eğitsel boyutu, milli ve insani değerleri dikkate alarak yazdığı tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Çocuk edebiyatı, çocuk romanları, Hasan Kallimci, iletiler
Behiç Ak'ın çocuk kitaplarında değer eğitimi ve bu eserlerin Türkçe öğretimine katkısı
Behiç Ak'ın Çocuk Kitaplarında Değerler Eğitimi ve Bu Eserlerin Türkçe Öğretimine Katkısı Bu çalışmada Behiç Ak'ın eserleri değerler eğitimi ve Türkçe öğretimine katkı bakımından incelenmiştir. Çalışmanın örneklemi olarak Eve Giden Küçük Tren, Postayla Gelen Deniz Kabuğu ve Yaşasın Ç Harfi Kardeşliği adlı eserler ölçüt örneklem yöntemi kullanılarak seçilmiştir. Eserler 2018 Türkçe öğretim Programı'nda yer alan adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik değerlerini işlemeleri bakımından incelenmiştir. Bu değerlerin doğrudan veya örtük olarak işlendiği toplam 142 adet bulgu tespit edilmiştir. Elde edilen verilerden hareketle Behiç Ak'ın eserlerinin seçtiği konulara uygun değerleri işlemesi bakımından yeterli bir içeriğe sahip olduğu görülmüştür. Behiç Ak'ın eserleri Türkçe öğretimine katkı bakımından atasözü, deyim, ikileme, kalıp sözler ve yansıma sözcüklerin kullanımı açısından incelenmiştir. Kitapların tamamının tarandığı bu çalışmada 486'sı birbirinden farklı olmak üzere toplamda 647 deyim, 183'ü birbirinden farklı olmak üzere toplamda 332 ikileme, 38'i birbirinden farklı olmak üzere toplamda 152 yansıma sözcük, 37'u birbirinden farklı olmak üzere toplamda 63 kalıp söz ve birbirinden farklı toplam 6 atasözü kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu eserlerde atasözü dışında deyim, ikileme, kalıp söz ve yansıma sözcüklerin yoğun bir şekilde kullanıldığı görülmüştür. Bütün bu verilerle birlikte Behiç Ak'ın eserlerinin değer eğitimi ve Türkçe öğretimi sürecinde yararlanılması gereken kaynaklar arasında olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler:Behiç Ak, değerler eğitimi, Türkçe öğretimi
Michael Ende'nin çeviri çocuk edebiyatı kitaplarının çocuk edebiyatına uygunluğu ve çocuk edebiyatının temel ögeleri bakımından incelenmesi
Michael Ende'nin Çeviri Çocuk Edebiyatı Kitaplarının Çocuk Edebiyatına Uygunluğu ve Çocuk Edebiyatının Temel Ögeleri Bakımından İncelenmesi Çocukla buluşacak olan kitaplar çocuğun hayal evrenine dili ve görselliğiyle ulaşabilmeyi başardığı oranda işlevini yerine getirebilir. Düşünen, sorgulayan, okuma alışkanlığı edinmiş bireyler çocukluğunda kendisine o dünyayı açan kitaplarla buluşabilmiş kimselerdir. Bu tezin hedefi Michael Ende'nin eserlerini çocuk edebiyatının temel özellikleri açısından incelemektir. Bu çalışmada Michael Ende'nin Çocuk Edebiyatına yönelik olarak üretmiş olduğu eserler çocuk edebiyatının temel ilkelerine ve çocuk edebiyatına uygunluğu bakımından incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma türlerinden olan belge (doküman) incelemesi tekniğinden yararlanılmıştır. Michael Ende'nin basımı olan Türkçeye çevirisi yapılan eserleri üzerinde araştırma yapılmıştır. Toplamda 5 kitap incelenmiştir. Araştırma 4 bölümden oluşmaktadır. Kitaplar ise iç yapı ve dış yapı olmak üzere iki başlığa göre incelenmiştir. Yapılan incelemelerden elde edilen sonuçlara bakıldığında eserlerde kahramanların çocukların özdeşim kurabileceği karakterler olduğu belirlenmiştir. Konularının hayatı ve insanı anlamlandırabilme açısından okura yön verdiği görülmüştür. İncelenen kitaplar verdiği mesaj açısından çocuk edebiyatına elverişli görülmüştür. Dil ve anlatım özelliklerinin genel olarak Türkçe bilincini yansıttığı gözlemlenmiştir. Resim özellikleri bakımından okurun hayal kurmasında ve içeriği tahmin etmesinde kolaylaştırıcı etkisinin olduğu gözlemlenmiştir. Anahtar kelimeler: Çocuk, çocuk ve edebiyatı, çocuğa görelik, Michael Ende
Une etude sur les valeurs educatives des livres pour enfants de Daniel Pennac et leurs exploitations en fle
Values education which has been on the agenda recently is a concept that is in the interest of both social sciences and educational sciences. Therefore, the methods and resources to be used in values education should be chosen carefully. Using literary texts in values education is one of these methods. Because literary texts generally give the message implicitly, they can be considered as an existing resource that can be used in all areas of education. The aim of this study finds out the educational aspects of the works which Daniel Pennac as one of the contemporary French literature writers pens for children and to determine what values are used and how and how often they are used in these works. Another aim is to reveal how to get values education through literary types in learning/ teaching French as a foreign language. In this study, descriptive research, as one of the qualitative research types, is used. As a result of the study, it is observed that Daniel Pennac with his teacher and writer identity frequently includes values explicitly and implicitly in his works of children's literature. It is seen that the author gives more importance to universality, self-orientation, and benevolence in values education than others. It is concluded that the works of Daniel Pennac can be effective and useful materials in terms of the educational values they have in learning/ teaching French as a foreign language.
Aslı Der'in yapıtlarının çocuk edebiyatının temel ilkeleri ve fantastik ögeler açısından incelenmesi
Bu araştırmada, Aslı Der'in şu ana kadar yayımlanmış tüm yapıtlarının, çocuk edebiyatının temel ilkeleri ve fantastik ögeler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, Aslı Der'in sekiz yapıtı, çocuk edebiyatı ürünlerinin taşıması gereken iç ve dış yapı özellikleri çerçevesinde, doküman incelemesi yöntemiyle çözümlenmiştir. Yapıtların, fantastik ögeler açısından incelenmesi ise, araştırmacı tarafından geliştirilen "Fantastik Yapıtların Ölçütleri"ne göre yapılmıştır. Araştırma sonucunda, Aslı Der'in yapıtlarının hem dış hem de iç yapı özellikleri açısından, çocuk edebiyatının dayanması gereken temel ilkelerinin büyük çoğunluğuna uyan nitelikte kitaplar olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, yapıtların tümünden, ayrı ayrı konular bağlamında, Türkçe öğretiminde, çocuklara, okuma kültürü ve sevgisi ediniminde yararlanılabileceği görülmüştür. Fantastik ögeler açısından ise, yazarın yapıtlarının Nikolajeva ve Steinmetz'in fantastik ölçütlerini karşılar nitelikte iken; Todorov'un fantastik tanımının sınırları içerisinde yer almadığı saptanmıştır. Araştırmanın sonucunda, yazarın yapıtlarına ilişkin araştırmacılara ve eğitimcilere önerilerde bulunulmuştur.
Astrid lindgren ve Cahit Uçuk'un çocuk romanlarında çocuk ve değerler eğitimi
Bu araştırmanın amacı, çocuk edebiyatı alanında önemli iki kadın yazar olarak kabul edilen ve farklı ülkeleri temsil eden Astrid Lindgren ve Cahit Uçuk'un çocuk romanlarının çocuk ve değerler eğitimi bakımından karşılaştırılarak bu iki yazarın çocuk romanlarında çocuk ve değerler eğitimi başlıkları altında bulunan benzerliklerin ve farklılıkların tespit edilmesidir. Araştırma, Astrid Lindgren ve Cahit Uçuk'un çocuk romanları ile sınırlı tutulmuştur. Araştırmada Astrid Lindgren ve Cahit Uçuk'un çocuk romanlarını çocuk ve değerler eğitimi açısından karşılaştırmalı olarak incelenmek amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında araştırma konusuna uygun veriler toplanarak kodlar oluşturulmuştur. Oluşturulan bu kodlar ile birlikte başlıca temalar belirlendikten sonra, belirlenen temalar ile uygun olan kodlar eşleştirilmiştir. Son aşamada ise, elde edilen bulgular yorumlanıp sonuç kısmında tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur. Araştırmada, verileri vurgulamak amacıyla doğrudan alıntılara sıklıkla yer verilmiştir. Araştırmanın sonucunda, Uçuk'un romanlarında çocuk gerçekliğinden uzak çocuk kahramanlara yer verilmekle birlikte çocuk kahramanlar aracılığıyla çocukları olumlu yönlendirebilecek özelliklere ve değerlere de yer verildiği görülmüştür. Lindgren'in çocuk romanları incelendiğinde ise romanlardaki çocuk kahramanların çocukları olumlu yönlendirecek şekilde ele alındığı görülmüştür. Astrid Lindgren'in, değerler eğitimine Cahit Uçuk'a oranla daha az yerdiği görülmüştür. Ancak, Lindgren'in çocukları olumsuz etkileyecek değerlere yer vermediği ve çocuk romanlarında yer verdiği değerlerin Türk kültüründeki değerler ile çakışmadığı görülmüştür. Aksine, Lindgren'in "misafirperverlik", "büyüklere saygı", "birlik ve beraberlik" gibi Türk kültüründe önemli kabul edilen değerlere yer verdiği görülmüştür. Ancak, Cahit Uçuk'un paylaşmak, yardımlaşmak, doğayı ve hayvanları sevip korumak, iş bölümü yapmak, tasarruflu olmak, sorumluluk sahibi olmak, çalışkan olmak değerleri ile millî ve dinî değerlere Astrid Lindgren'e oranla daha fazla yer verdiği ve Lindgren'in çocuk romanlarının değerler eğitimi açısından kısıtlı örnekler içerdiği tespit edilmiştir.
Koray Avcı Çakman'ın kitaplarının çocuk edebiyatının temel ilkeleri açısından incelenmesi
Bu araştırmada Koray Avcı Çakman'ın yayımlanan 150'yi aşkın kitabı arasından ortaokul dönemine (10-13 yaş) seslenen kitapları, çocuk edebiyatının temel ilkeleri açısından incelenmiştir. Koray Avcı Çakman'ın belirlenen 28 yapıtı, belge inceleme (doküman incelemesi) yoluyla çözümlenmiştir. Bu yapıtlar; boyut, kâğıt, kapak, sayfa düzeni, resim (dış yapı özellikleri) ve konu, izlek, kahramanlar, dil ve anlatım, ileti (iç yapı özellikleri) açısından incelenmiştir. Araştırma sonucunda yazarın incelenen yapıtlarının çocuk edebiyatının dış yapı ve iç yapı özelliklerine genel olarak uygun olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, yapıtların çocuklara okuma alışkanlığı kazandıracak özelliklere sahip olduğu belirlenmiştir. Bu özellikler; dil ve anlatım özelliklerinin çocuğa göre olması, seçilen konuların çocuğun ilgi, ihtiyaç ve gereksinimlerine seslenmesi, konunun yapılandırılışında merak ögesinden ve çatışmalardan sıklıkla yararlanması, başkişilerin çocukların özdeşim kurabileceği yaş ve özelliklere sahip olmasıdır. İncelenen yapıtlar, söz varlığı ögeleri açısından varsıllığı ile de öne çıkmaktadır. Özellikle yapıtlarda deyim ve ikilemeler sık yer almaktadır. Bunun yanında; yapıtların iletilerinin, çocuklarda evrensel değerlere karşı duyarlık oluşturabilecek iletiler olduğu da tespit edilmiştir. Ele alınan yapıtların tüm özellikleri düşünüldüğünde Türkçe öğretiminde yararlanılabileceği belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda incelenen yapıtlara ilişkin araştırmacılara ve eğitimcilere önerilerde bulunulmuştur. Anahtar kelimeler: Çocuk edebiyatı, Koray Avcı Çakman, Çocuk edebiyatının temel ilkeleri.
Aytül Akal'ın yapıtlarının çocuk yazınının temel ilkeleri açısından incelenmesi
Bu araştırmada, Aytül Akal'ın romanlarının çocuk yazınının temel ilkeleri olan; karakter, konu, ileti, dil ve anlatım ile resim açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Akal'ın ortaokul çağına seslenen söz konusu 20 romanı, nitel araştırma yöntemlerinden belge inceleme (doküman inceleme) yoluyla çözümlenmiştir. Akal'ın yapıtlarının, çocuk yazınının temel ilkeleri açısından genellikle yetkin olduğu saptanmıştır. Buna koşut olarak Akal'ın yapıtlarının çocuklara okuma alışkanlığı kazandırmada etkin özellikler taşıdığı belirlenmiştir. Yapıtlarda çocuğa görelik ve çocuk gerçekliği ilkelerinin öncelenmesi bu durumu sağlayan başlıca etken olarak ön plana çıkmıştır. Ayrıca başkişilerin çocukların sağlıklı özdeşim kurabileceği kişilerden seçildiği, seçilen konuların çoğunlukla çocukların ilgisine ve gereksinimine seslendiği, iletilerin çocuk okurun dil ve düşün evrenine uygun olduğu, yapıtlarda kullanılan resimlerin anlatıları genellikle somutladığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte yapıtların yabancı sözcüklerden, abartılmış meraktan ve rastlantısallıktan arınık olmadığı saptanmıştır. İncelenmiş olan yapıtlara yönelik araştırmacılara ve eğitimcilere önerilerde bulunulmuştur.
Hayrettin Ziya [Taluy]' nın kurmaca dünyası
1905-1945 yıllarında yaşamını sürdüren Hayrettin Ziya; roman, öykü ve çocuk kitaplarında kurmacayı farklı şekillerde eserlerine aktarmıştır. Eserlerinde sunduğu bakış açılarında öğretmen, bürokrat ve yazar kimliğinden faydalanmıştır. Eserlerinin kurmaca boyutu analiz edilirken yapı, tema ve anlatım bağlamında değerlendirmeye alınmıştır. Eserlerinde yapı, tema ve anlatım sınıflandırması ile kurmaca ilişkisi değerlendirilip bağlantısı aktarılmıştır. Çalışmanın amacı hem Fecr-i Âti hem Millî Edebiyat hem de Cumhuriyet Dönemi'nde yaşamını sürdürmüş ve unutulmuş bu yazarın edebiyat dünyasında yerini almasını sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda yapılan bu çalışmada yazarın hayatı ve eserlerine dair bütünlüklü bir çalışma hedeflenmiştir. Eserlerin ilk baskılarına ulaşılmış olup, literatür taraması gerçekleştirildikten sonra eserlerin incelenmesine geçilmiştir. Çalışma, giriş ve sonuç kısımları da dâhil beş bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde genel bilgi, yazarın hayatı ve edebi şahsiyeti hakkında yeni bilgiler verilmiştir. İkinci ve üçüncü bölümlerde ise eserler yapı, tema, anlatım, dördüncü bölümde ise çocuk edebiyatı ilkeleri açısından tahlil edilmiştir. Sonuç bölümünde ise Hayrettin Ziya'nın eserleri ve kurmaca hakkında harmanlanmış bilgiler verilmiştir. Ayrıca yazarın edebiyat tarihindeki yerine değinilmiştir. Ekler kısmında yazarın eserlerinin görseli verilmiştir.
Oyuncak ve kitap kütüphanesi temelli oku oyna aile eğitim programının aile çocuk okuma ve oyun davranışlarına etkisi
Araştırmanın amacı, sosyoekonomik açıdan dezavantajlı ebeveyn ve çocukların yer aldığı bağımsız resmi bir anaokulunda; araştırmacı, üniversite ve sivil toplum kuruluş örgütü işbirliğiyle oluşturulan Oyuncak Kitap Kütüphanesini temele alarak, Oku Oyna Aile Eğitim Programının ebeveyn ve çocukların oyun oynama ile kitap okuma davranışları üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Literatür taraması ve uzman görüşü çerçevesinde oluşturulan Oku Oyna Aile Eğitim Programında; üç-beş yaş döneminin gelişimsel özellikleri, resimli çocuk kitaplarının önemi ve kriterleri, sesli okuma sürecinin nitelikli kılınması, ebeveyn ile çocuk arasındaki oyun oynama davranışlarının geliştirilmesi konularına değinilmiştir. Oku Oyna Aile Eğitim Programında grup görüşmeleri, bireysel görüşmeler, tartışma, örneklendirme, karşılaştırma, anlatım vb. tekniklerden faydalanılmıştır. 7 haftada toplam 7 saat süren yüz yüze ve çevrimiçi ebeveyn eğitiminin etkilerine çalışmada yer verilmiştir. Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden paralel karma desen kullanılmıştır. Nicel aşamada tek gruplu, eşleştirilmemiş, ön test-son test deneysel desen modeli kullanılmıştır. Nitel aşamada ise doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada oyuncak ve kitap kütüphanesinin kurulduğu okulda 2022-2023 eğitim öğretim yılına kayıtlı üç-altı yaş arasındaki çocukların ebeveynlerinden 15'i çalışma grubu olarak belirlenmiş ve ölçüt örneklem yöntemi benimsenmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda Çocuk-Ebeveyn Birlikte Okuma Etkinlikleri Ölçeği ve Oyuna Katılım Anket Formu kullanılarak ön test ve son test verileri alınmıştır. Nicel veriler cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir düzeyi gibi sürekli değişkenlerin gruplara göre analizinde Mann Whitney U, genel olarak ve grup ayrımında ölçek puanlarının ön test-son test olarak zamansal karşılaştırma analizinde Wilcoxon İşaretli Sıralı testi kullanılmıştır. Nitel boyutta veriler ise 5 ila 15 dakikalık ebeveynlerle çocukların birlikte oyun ve okuma davranışına ilişkin video kayıtlarından oluşmaktadır. Video kayıtları doküman analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda ebeveyn eğitimlerinin, ebeveynlerin çocuklarıyla birlikte oyun oynama ve kitap okuma davranışları üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Bu araştırmadan elde edilen etkili sonuçlar dikkate alınarak özellikle düşük sosyoekonomik statüdeki ebeveynlere yönelik eğitimler yaygınlaşabilir, anaokullarında oyuncak ve kitap kütüphaneleri açılabilir, ebeveynlerin çocuklarıyla hem oyun hem de okuma davranışlarına yönelik daha çok bilimsel araştırma yapılabilir.
Çocuk edebiyatı bağlamında Çankırı masalları ve masal müzeciliği
Teknolojik gelişmeler sonucu giderek küreselleşen dünyamızda kültür kaleleri yıkılmaya zorlanmakta ve tek tipleşmeye doğru yol alınmaktadır. Toplumları bir arada tutan ortak değerlerle "biz" olabilmeyi sürdürmenin başta gelen yollarından biri kültürel birikimlerin yeni kuşaklara aktarılmasından geçmektedir. Kültürel kodlarımızın kuşaktan kuşağa taşınmasında önemli rol oynayan masallar, asırlardır dilden dile bir aktarım aracı olarak günümüze kadar gelmiştir. Geçmişte var olan ancak günümüzde teknolojiye yenik düşmüş olan sözlü kültür taşıyıcılarımız yok olmayla karşı karşıya kalmıştır. Kaynağı belli olmayan ,anonim halk edebiyatının sözlü ürünleri olan masallar ,uzun kış gecelerinin eğlence araçları olmanın ötesinde, temsil ettikleri kültürün kodlarını bünyesinde barındırmaları sebebiyle ayrı bir öneme sahiptir. Somut olmayan kültürel mirasımızın bu seçkin ürünleri geçmişle günümüz arasında kurulan görünmez köprülerin önemli yapı taşlarıdır.Masalların sığınma mekânları olarak kabul edebileceğimiz masal müzelerinin hayata geçirilmesi, Anadolu ve Çankırı masallarının derlenip yeniden gün yüzüne çıkarılması, yeni kuşaklara aktarılması açısından önemlidir. Bu çalışmada masal ve müze kavramlarını birleştirerek geçmişten günümüze, günümüzden yarına ulaştırmak,kültürel mirasımızı koruma altına alarak devamlılığını sağlamak amacıyla planlanmış olan "Çankırı Masal Müzesi "ile masal ve müze kavramlarının incelenerek değerlendirilmesi hedeflenmiştir.Ayrıca Çankırı'da kaynak kişilerin hafızalarında yer alan masallar derlenerek kayıt altına alınacaktır.
İdil İlçe Halk Kütüphanesindeki çocuk kitapları görsel unsurlarının çocuk pedagojisi açısından uygunluğu
Çocuk yayınlarının niteliği, çocuğun kitabı sevmesi ve okuma alışkanlığı edinmesini etkiler. Bu nitelikler genel olarak anlatılan masal, öykünün içeriğinden, metin ve kapak resimleri, kullanılan kâğıda kadar değişikler gösterir. Çocuğa uygun kitaplar sunulması çocuğun ruhsal, zihinsel, bilişsel, dilsel ve sosyal gelişimi açısından destekleyici bir yapıya sahiptir. Bu nedenle çocuğun yaşına uygun nitelikler taşıyan, görsellik açısından uygun yayınların değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Tezin amacı, 7-10 yaş arası çocuk kitaplarında resimlerin çocuk üstüne etkilerini belirlemektir. Çalışmada, İdil İlçe Halk Kütüphanesi resimli çocuk yayınları görsellik açısından değerlendirilmiştir. Yayınların değerlendirilmesinde 1 yazar, 1 çocuk gelişim uzmanı 1 grafiker, 1 öğretmen ve 4 kütüphanecinin görüşleri alınmıştır. Bu görüşler doğrultusunda hazırlanan değerlendirme ölçütleri ile oluşturulan form uygulanmıştır. Tezde betimle yöntemi uygulanmıştır. Çalışmanın evrenini, İdil İlçe Halk Kütüphanesi'nin İlköğretim çocuklarına hitap eden resimli çocuk kitaplarıdır. . 1490 çocuk kitabı arasından rastgele örnekleme yöntemiyle seçilmiş 180 çocuk kitabı değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, kitap kapağında yer alan görselin ilgi çekici olması, kapak görseli ile içeriğinin uyumlu olması ve konuyu yansıtması, çocukların okurken konuyu kavraması, kitapla görseller yardımıyla daha ilgili olması, görsel ve metin uyumunun olması, kitabın çocuğun gelişim düzeyine uygun bir yapıda oluşturulmuş olması, yayınların görsel açıdan albenili olması çocukta okumayı sevme ve okuma alışkanlığı edinmesi gibi nitelikler açısından önemli bir yapıya sahiptir. Elde edilen sonuçlarla birlikte "İdil İlçe Halk Kütüphanesi İlköğretim çocukları dermesinde yer alan çocuk yayınları görsel özellikleri bakımından uygun bir yapıya sahiptir" şeklinde oluşturulan varsayımı doğrulamaktadır.
Abbas Cılga'nın çocuk kitaplarının çocuk edebiyatının temel ögeleri bakımından incelenmesi
Abbas Cılga, Kedi Kavgası adlı ilk eserini 1969 yılında vermiş ve vefatına kadar çocuklara yönelik roman, öykü, tiyatro gibi türlerde eserler kaleme almış önemli bir yazardır. Çocuklara yönelik eserleriyle Kültür Bakanlığı Çocuk Edebiyatı ödülü, Arkın Çocuk Edebiyatı ödülü, Sıtkı Dost Çocuk Edebiyatı ödülü, Milliyet Çocuk Oyunları ödülü, Türk Ticaret Bankası Çocuk Oyunları ödülü gibi ödüllere layık görülmesine rağmen yazar hakkında bugüne kadar herhangi bir bilimsel çalışma yapılmamıştır. Bu araştırmada, Abbas Cılga'nın çocuklar için yazdığı eserlerin tamamı çocuk edebiyatının temel ögeleri bakımından incelenmiştir. Araştırmada metne dayalı yöntem kullanılmıştır. Çalışma; giriş ve sonuç dışında 3 kısımdan oluşmaktadır. Giriş kısmında çocuk edebiyatının dünya ve Türkiye'de tarihi gelişiminden kısaca bahsedilmiş ardından çocuk edebiyatının temel ögeleri, biçimsel ve içeriksel ögeler adı altında ele alınmıştır. 3'üncü kısımda, Abbas Cılga'nın hayatı, edebi kişiliği ve eserleri üzerinde durulmuş, çalışmanın esas kısmı olan 4'üncü bölümde ise yazarın çocuk kitapları çocuk edebiyatı açısından incelenmiş, çalışmada elde edilen bulgulara ise, sonuç bölümünde yer verilmiştir. Yazarın çocuklar için yazdığı 48 basılı eser ve henüz basılmayan 6 eseri bulunmaktadır. Cılga eserlerinde konu olarak en çok okumanın ve öğrenmenin önemi, doğa ve hayvan sevgisi, şehirleşmenin olumsuzlukları, insanların doğadan kopmaması gerektiğini işlemiş ve bu konularla alakalı mesajlar vermiştir. Cılga'nın eserlerinin bir kısmında biçimsel ve içeriksel ögeler bakımından uygun olmayan unsurlar saptanmış olsa da yapılan incelemeler sonucunda Abbas Cılga'nın eserleri genel olarak çocuk edebiyatının temel ögelerine uygun bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Çocuk Edebiyatı, Abbas Cılga, Çocuk Edebiyatının Temel Ögeleri, Dedemin Öyküleri
Erken çocukluk dönemine yönelik pandemi temalı çocuk kitaplarının içerik özellikleri açısından incelenmesi
Tüm dünyada 2020 Aralık ayında yayılmaya başlayan COVID-19 virüsü çocukların duygusal ve psikolojik gelişimlerini ciddi oranda etkilemiştir. Ani ve hızla yayılan bu virüs insanlarda bilimsel anlamda bilgi eksikliğine neden olmuştur. Çocukların duygusal gelişimlerini olumlu olarak destekleyecek ve zihinlerinde oluşan bilgi eksikliğini giderecek eğitici araçlardan biri resimli çocuk kitaplarıdır. Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de erken çocukluk dönemindeki çocuklar için çevrimiçi ya da basılı şekilde yayınlanan pandemi temalı çocuk kitaplarının içerik özellikleri bakımından incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırmacı tarafından pandemi temalı kitaplara yönelik olarak kitap inceleme formu oluşturulmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu pandemi temalı çevrimiçi ya da basılı olarak yayımlanan 38 resimli çocuk kitap oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmış olup elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Veriler yüzde ve frekans analizi ile ifade edilmiş olup, incelenen dokümanlardan doğrudan alıntılar yapılmıştır. Yapılan bu araştırmada elde edilen bulgulara bakıldığında erken çocukluk dönemine yönelik pandemi temalı çocuk kitaplarının çoğunun içerik özelliklerinin, erken çocukluk dönemindeki çocukların gelişim özellikleri göz önünde bulundurularak hazırlandığı, çevrimiçi yayınlanan kitapların çoğunluğunun ise içerik özellikleri açısından düzenlemeye ihtiyaç duyduğu görülmüştür. Bu doğrultuda içerik özellikleri uygun olmayan kitapların sağlık alanında çalışan bilim insanları ile iş birliği yapılarak pedagojik olarak daha uygun olacak şekilde yeniden düzenlenerek yayımlanması; pandemi, sağlık gibi temaları içeren kitapların ve bu kitaplar üzerine yapılan araştırmaların artması gerektiği önerilmektedir.
Resimli kitaplardaki karakterlerin duygu durumlarının incelenmesi
Bu araştırmada, 2001-2010 yılları arasında 3-6 yaş çocukları için ülkemizde yayımlanmış resimli kitaplardaki karakterlerin, metin ve resimlemelerde hangi tür duygu durumlarına sahip olduklarının incelenmesi amaçlanmıştır. Piyasada bulunan, farklı yayınevi, yazar ve resimleyene ait resimli kitaplar arasından seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden ?kolay ulaşılabilir durum örneklemesi? yöntemi ile ulaşılabilen 752 kitap araştırmanın evrenini oluşturmuştur. Evren içerisinden rastgele sayılar tablosu yoluyla seçilen 112 kitap örneklemi oluşturmuştur. Araştırmada veriler, literatür taraması sonuçlarına ve uzman görüşlerine dayanılarak araştırmacı tarafından geliştirilen ?Kitap Künye Formu?, ?Metinde Duygu İnceleme Formu? ve ?Resimde Duygu Tanımlama Formu? aracılığıyla toplanmıştır. Bu formlar ile her bir resimli kitapta yer alan duygu durumlarının resimlemede ve ?sözcük-sözcük grubu-cümle? olarak metinde var olup olmadığı saptanmıştır. Ayrıca resimli kitaplarda yer alan duygu durumlarının metinde ve resimlemedeki kullanım sıklığı belirlenmiştir. Elde edilen veriler SPSS 17,0 programıyla analiz edilmiştir.Araştırmada elde edilen bulgular sonucunda; metinde sözcük ve sözcük grubu olarak ifade edilen duygu durumlarından ?sevmek, sarılmak, mutlu olmak, sevinmek, kızmak, sinirlenmek, ağlamak, üzülmek, korkmak? gibi okulöncesi dönemindeki çocukların anlayabileceği sözcüklerin yanı sıra, ?gurur duymak, bayılmak, koklaşmak, haykırmak, içi içine sığmamak, yerinde duramamak, şok geçirmek, gözlerine inanamamak, homurdanmak, içini çekmek, yakınmak, hayıflanmak, ürkmek? gibi okulöncesi çocukların anlayamayacağı ifadelere de rastlanmıştır. Metinde yer alan bu ifadelerin resimlemelerle desteklenerek çocuk tarafından anlamlandırılabileceği düşünülmüştür.Örneklemi oluşturan resimli kitaplardaki karakterlerin en fazla sahip olduğu duygu durumunun metinde ve resimlemede ?Sevinç? duygusu olduğu tespit edilmiştir. Metinde ?Şaşkınlık?, resimlemede ise ?Öfke? duygusunun en az olduğu saptanmıştır. Okulöncesi çocukların resimli kitaplarda farklı duygu durumlarıyla karşılaşmaları noktasından hareketle, daha az yer verilen duygu durumlarının da resimli kitaplarda yer alması gerektiği düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Okulöncesi Eğitim, Çocuk Edebiyatı, Resimli Kitap, Duygu
Nur İçözü'nün yapıtlarının çocuk yazınının temel ilkelerine göre incelenmesi
Bu araştırmada, Nur İçözü'nün yapıtlarının çocuk yazınının temel ilkelerine göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi (belge inceleme) ilkeleri uyarınca gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi; Nur İçözü'nün ilköğretim çağındaki çocuklar için yazdığı 17 yapıttan oluşmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Nur İçözü'nün yapıtları çocuk yazınının temel ilkelerine göre ele alınmıştır. Buna göre çocuk yazınının temel ilkelerinin nasıl ele alınması gerektiği üzerinde durulmuş ve değerlendirme yapılmıştır. Bu çerçevede Nur İçözü'nün ilköğretim çağındaki 9-14 yaş grubundaki çocuklar için yazdığı 17 yapıtı konu ve kurgu, iletiler, kahramanlar ve karakterler, çevre, dil ve anlatım gibi çocuk yazınının temel ilkeleri açısından incelenmiştir. Nur İçözü'nün çocuk edebiyatı alanındaki yapıtları çocuk yazınının temel ilkeleri çerçevesinde incelendiğinde bu yapıtlardaki konu, kurgu ve iletilerin çocuk okurun yaş seviyesine ve anlama evrenine uygun olduğu, çocuk okurun olumlu yönde özdeşim kurabileceği karakterlerin yer aldığı, zengin çevre unsurunun bulunduğu ve başarılı bir dil ve anlatımla çocuk yazınının temel ilkelerine uygun nitelikte örüntülendiği belirlenmiştir. Anahtar sözcükler: Nur İçözü, çocuk edebiyatı, çocuk edebiyatının temel ilkeleri.
Aytül Akal'ın çocuk romanlarının değerler aktarımı açısından incelenmesi
Bu çalışmada Aytül Akal'ın çocuk romanlarındaki değerler tespit edilerek eserlerdeki değerlerin güncellenen Türkçe Dersi (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıf) Öğretim Programı'nda yer alan değerlerle örtüşüp örtüşmediği ve hedeflenen değerlerin nasıl aktarıldığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırmanın ilk bölümünde problem durumu ve alt problemler belirlenip araştırmanın amacı ve önemi dile getirilmiştir. Ayrıca çalışmaya konu olan eserlerin yazarı Aytül Akal hakkında da bilgi verilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde değer, değerler eğitimi, değer aktarımı yaklaşımları, değerlerin aktarılmasında etkin rol üstlenen aile, okul ve edebi eserlerin önemi üzerinde durulmuştur. Güncellenen Türkçe Öğretim Programı'nda kazandırılmak istenen değerlerden söz edilmiş, edebi eserlerle değer aktarımında bulunurken dikkat edilmesi gereken hususlarla ilgili bilgiler sunulmuştur. Çalışma, tarama modelinde betimsel olarak desenlendirilmiştir. Araştırmanın evrenini ise Aytül Akal'ın 8 çocuk romanı oluşturmuştur. Çalışma için bu romanlar teker teker incelenmiş, romanların değerler içeren bölümleri tespit edilmiş, bunların hangi değer kategorisine girdiği belirlenmiş ve değerler tablo şeklinde sunulmuştur. Belirlenen değerler yorumlanmış, değerlerin romanlarda nasıl işlendiği açıklanmıştır. Ayrıca romanlarda yer alan değerlerin doğrudan aktarımından ziyade –sezdirme, karşıtlıklardan yararlanma, kahramanla özdeşim kurma ve mutlu sona ulaşma- gibi yöntemler ile okuyucuya aktarıldığı tespit edilmiştir.
Okul öncesi öğretmenlerinin resimli çocuk kitaplarına ilişkin görüşleri
Bu araştırmada okul öncesi öğretmenlerinin resimli çocuk kitaplarına ilişkin görüşlerini ortaya çıkarmak ve bu görüşler doğrultusunda öneriler sunmak amaçlanmıştır. Bu araştırma nitel bir araştırma olup, veri toplama tekniği olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2014-2015 eğitim öğretim yılında, Gaziantep ilinde özel anaokullarında görev yapan 20 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, 9 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formu ile okul öncesi öğretmenlerinin cevaplarından elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Yapılan analizler neticesinde, öğretmenlerin tercih ettikleri kitaplar, resimli çocuk kitaplarıyla yaptıkları etkinlikler, çocukların kitap tercihleri ve sınıf kütüphaneleri hakkında önemli sonuçlar ortaya çıkmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre öğretmenlerin; en çok resimli kitap kullanmayı tercih ettikleri, çoğunun bir sınıf kütüphanesine sahip olmadıkları, büyük çoğunluğunun kitap seçerken yazar ve yayınevi tercihi olmadığı ve en çok soru sorma etkinlikleri gerçekleştirdikleri görülmüştür. Ayrıca çocuklarında kitap seçiminde öğretmenlerle aynı görüşlere sahip oldukları ve onlarında en çok resimli çocuk kitaplarını tercih ettikleri görülmüştür. Anahtar sözcükler: Çocuk edebiyatı, resimli çocuk kitapları, okul öncesi öğretmenleri
Aytül Akal'ın çocuk kitaplarının eğitsel iletiler açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, Aytül Akal'ın çocuk kitaplarını eğitsel iletiler açısından incelemektir. Araştırmanın yöntemi nitel araştırma yöntemlerinden doküman(belge) incelemesidir. Araştırmada örneklem seçiminde rastgele örneklem türü kullanılmıştır. Bundan hareketle Aytül Akal'ın 8 masal, 8 öykü ve 8 roman kitabı rastgele örneklem metoduyla seçilmiştir. Sonraki süreçte doküman incelemesi ilkeleri temel alınarak öncelikle incelenen kitaplarda eğitsel iletiler tespit edilmiş ve bu eğitsel iletiler sunuluş biçimlerine göre ve amaçlarına göre tasnif edilmiştir. İncelenen kitaplarda tespit edilen eğitsel iletiler sunuluş biçimlerine göre "Doğrudan Aktarılan İletiler (Açık İletiler)"ve "Dolaylı Yoldan Aktarılan İletiler (Örtük İletiler)" şeklinde sınıflandırılmıştır. Sunuluş biçimlerine göre dolaylı/doğrudan aktarılan iletiler şeklinde tasnif edilen iletiler amaçlarına göre ise 1.Kişisel Gelişimi Destekleyen Eğitsel İletiler, 2.Toplumsal Gelişimi Destekleyen Eğitsel İletiler, 3.Ulusal Düşüncenin Gelişimini Destekleyen Eğitsel İletiler, 4.Çevre Bilinci Gelişimini Destekleyen Eğitsel İletiler, 5. Evrensel Düşüncenin Gelişimini Destekleyen Eğitsel İletiler biçiminde gruplandırılmıştır. Aytül Akal'ın incelenen 24 kitabının cümle ve paragraflarında toplam 230 eğitsel ileti tespit edilmiştir. Bu iletilerden 181 tanesi örtük ileti olup dolaylı aktarım yoluyla okuyucuya aktarılmıştır. Tespit edilen iletilerden 49 tanesi ise açık ileti olup doğrudan aktarım yoluyla okuyucuya aktarılmıştır. Yazarın kitaplarında en çok tespit edilen eğitsel ileti grubu "Kişisel Gelişimi Destekleyen Eğitsel İletiler"dir. Söz konusu kitaplarda en az tespit edilen eğitsel ileti grubu ise "Ulusal Düşüncenin Gelişimini Destekleyen Eğitsel İletiler"dir. Aytül Akal, kaleme aldığı eserlerinde yarattığı karakterler, işlediği konu, seçtiği anlatım biçimi ve yapıtlarında cümle ve paragrafların içinde sindirdiği iletilerle çocuk okurların ve eğitimcilerin dikkatini çekebilmiş bir yazardır. Yazarın yapıtlarında işlediği konular günlük hayatta yaşadığımız herhangi bir olay veya durum olabilmektedir. Akal, ailemizden birini veya çevremizdeki herhangi bir kişiyi anımsatan karakterlerini, mizahi bir anlatımla okuruna sunar. Yazar, yapıtlarının olay örgüsünde sosyal hayatımızda yaşadığımız herhangi bir çatışma durumundan hareketle okuruna çeşitli yaşam alanlarına yönelik eğitici iletiler sunmaktadır. Bundan hareketle yazarın çocuk kitaplarının içerdikleri zengin eğitsel iletiler dolayısıyla çocuk okurların karakter gelişiminde ve değerler eğitiminde ebeveynler ve eğitimciler tarafından kullanılabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Aytül Akal, Eğitsel ileti, Çocuk edebiyatı, Çocuk kitabı.
Seza Kutlar Aksoy'un çocuk kitaplarında özüne duyarlılık
Son yıllarda giderek önemi artan değerler eğitimi konusunda etkili eğitimler yapılabilmesi için bu alanda sürekli olarak yeni araştırmaların yapılması gerekli hale gelmektedir. Bu çalışmada ahlak eğitimi konusunda çalışmaları bulunan Nel Noddings'in duyarlılık etiği bağlamında Seza Kutlar Aksoy'un çocuk kitaplarında özüne duyarlılık kavramının incelenmesi amaçlanmıştır. Toplumsal yaşamda duyarlı bireylerin yetişebilmesi için öncelikle kendine duyarlı bireylerin yetişmesi gerekir. Kendi istek ve ihtiyaçlarına duyarlı kişiler başkalarının ihtiyaçlarına karşı daha duyarlı davranabilir. Bu nedenle özüne duyarlılık kavramı çocuklarda küçük yaşlardan itibaren gelişmesi gereken bir kavram olarak görülmektedir. Bu çalışma nitel araştırma yöntemlerinden bir durum çalışmasıdır. Araştırmanın veri kaynaklarını Seza Kutlar Aksoy'a ait resimli çocuk kitapları ile öykü kitapları oluşturmaktadır. Öykülerde özüne duyarlılık kapsamında yer alan fiziksel yaşam, manevi yaşam, mesleki yaşam ve boş zamanları değerlendirme etkinlikleri temaları çerçevesinde elde edilen bulgular içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, Seza Kutlar Aksoy'un kitaplarında özüne duyarlılık kavramına ait en fazla fiziksel yaşam temasına rastlanırken en az mesleki yaşam temasına rastlanmıştır. Yapılan inceleme sonucunda, Seza Kutlar Aksoy'un kitaplarında manevi yaşam ve boş zamanları değerlendirme etkinlikleri temasına ait herhangi bir bulguya rastlanmamıştır. Öykülerde en çok fiziksel yaşam temasının yer alması, küçük yaştaki çocukların kendilerini daha çok fiziksel özellikleri ile tanımlamalarıyla ilişkili olabilir. Anahtar Kelimeler: Çocuk edebiyatı, özüne duyarlılık, değerler eğitimi, Nel Noddings, Seza Kutlar Aksoy.
Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocukların yazısız resimli kitapla oluşturdukları öykülerin anlatı analizi yöntemiyle değerlendirilmesi
Bu araştırma, okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocukların yazısız resimli kitap ile oluşturdukları öyküleri anlatı analizi yöntemiyle değerlendirerek öykü anlatma becerilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2017-2018 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde Gaziantep ili Şahinbey ve Şehitkâmil ilçelerinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 4 bağımsız anaokuluna devam eden 57 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları; Alev (2011) tarafından Türkçe standardizasyon çalışması yapılan Pragmatik Dil Becerileri Envanteri, Parkta Bir Gün isimli resimli öykü kitabı, Doğum Günü Hediyesi isimli yazısız resimli kitap ve Işıtan (2010) tarafından geliştirilen Öykü Anlatma Değerlendirme Formudur. Çalışma grubu belirlenirken Pragmatik Dil Becerileri Envanteri kullanılmıştır. İlk olarak 4 bağımsız anaokulundan 18 öğretmen toplam 266 çocuk için PDBE'yi doldurmuştur. Çocukların PDBE'den aldıkları puanlar doğrultusunda, çalışma grubunda pragmatik dil becerileri zayıf ve güçlü olan çocukların belirlenmesi amaçlanmıştır. Envanter puanlarının aritmetik ortalamasının bir standart sapma üzerinde ve bir standart sapma altında puan alan çocuklar belirlenmiştir. Belirlenen bu çocuklardan okula devam eden, araştırmaya katılmaya gönüllü olan 57 çocuk, araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmanın veri toplama araçlarından biri "Parkta Bir Gün" adlı resimli öykü kitabıdır. Çalışma grubundaki çocukları daha iyi tanıyabilmek için kullanılan bu kitap öncelikle araştırmacı tarafından çocuklara okunmuş, daha sonra çocukların bu kitabı anlatmaları istenmiştir. Bu kitap aracılığıyla oluşturulan öykülerin biçim analizi (öykü anlatma uzunluğu ve öykü anlatma hızı) yapılmıştır. Araştırmadaki veri toplama araçlarından biri olarak "Doğumgünü Hediyesi" adlı yazısız resimli kitap kullanılmıştır. Çocuklar, resimlere bakarak öykü oluşturmuş, oluşturulan bu öykülerden elde edilen veriler Öykü Anlatma Değerlendirme Formu ile değerlendirilmiştir. Araştırmada verilerin analizinde SPSS 22.0 istatistik programı kullanılmıştır. Öykünün giriş, gelişme, sonuç, öyküyü kavrama, hatalar ve değerlendirme soruları kısmının incelenmesi amacıyla yüzde ve frekans değerleri incelenmiştir. Öykünün biçim analizi (öykü uzunluğu ve öykü anlatma hızı) ile ilgili veriler nicel ve sürekli verilerden oluşmaktadır. Öykü uzunluğu ve öykü anlatma hızı ile ilgili verilerin betimsel istatistikleri yapılmış, en düşük ve en yüksek puanlar ile aritmetik ortalama değerleri hesaplanmıştır. Araştırmada verilerin analizinden elde edilen sonuçlara göre, çocukların öyküye isim verme, öyküdeki karakterlere isim verme, bitirme sözcesi kullanma başarılarının düşük olduğu belirlenmiştir. Öykülerinde yer tanıtımı yaparken uzay aracı, kutuplar, roket gibi farklı tanımlar bulunması, hediye verilme sebebinin küresel ısınma gibi farklı bir konu ile ilişkilendirilmesi dikkat çekmiştir. Bu bulgular, çocukların yazısız resimli kitap ile hayal güçlerini aktif olarak kullandıkları sonucuna ulaşılmasını sağlamaktadır. Çocukların öykülerinde olayları doğru sıralama, konudan uzaklaşmadan öykü oluşturma başarılarının yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çocukların tamamına yakınının öyküdeki karakterlerden bahsettiği; anne, baba, komşular gibi bir kurgu sonucu oluşabilecek karakterlerden bahsedilme oranının düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çocukların oluşturdukları öykülerde, öykünün biçim analizi (öykü anlatma uzunluğu ve öykü anlatma hızı) bölümünün incelenmesi sonucunda, çocukların öykülerinde basit cümle kullanımının bağlaçlı cümle kullanımından fazla olduğu sonucuna varılmıştır. Çocukların öykülerinde kullandıkları toplam sözcük sayısı ortalaması ile farklı sözcük sayısı ortalaması arasında büyük bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çocukların öykülerindeki toplam sözce sayısı ortalaması ile tam anlaşılır sözce sayısı ortalamasının birbirine yakın değerler aldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Aytül Akal'ın çocuk romanlarının söz varlığı açısından incelenmesi
Dil, toplumların geçmiş ile geleceklerini birbirine bağlayan bir köprü, yazılı ve sözlü kültürün taşıyıcısı ve aynası, insanoğlunun duygu ve düşüncelerini ifade etme ihtiyacını gideren önemli bir vasıtadır. Bireylerin kendini doğru ifade etmesinde, çevresiyle sağlıklı ilişkiler kurmasında en önemli faktör ana dilidir. Ana dilini iyi kullanabilen bireyler toplumla da sağlıklı iletişim kurarlar. Ana dilini iyi kullanmak, dilin gramerini, telaffuzunu doğru bilmek ve uygulamakla birlikte bireyin kişisel sözcük dağarcığının zengin olması ile de mümkündür. Dil felsefesine önemli katkıları bulunan Ludwing Wittgenstein'ın da dediği gibi, "Dilimin sınırları dünyamın sınırlarıdır." Kişisel sözcük dağarcığını geliştirmek için başta "okuma" eylemi olmak üzere eğitimciler tarafından pek çok teklif sıralanmaktadır. Ancak sıralanan bütün tekliflerin hayata geçirileceği iki yer okul ve ailedir. Okul ve aile öğrencinin sözcük dağarcığının gelişmesi için kitap okuma alışkanlığını ona kazandırmakla birlikte aynı zamanda hangi kitapları okuyacağı konusunda da bilinçli olmalıdır. Seçilen kitaplarda geçen deyimler, atasözleri vb. dil kullanımlarının öğrencinin sözcük dağarcığını geliştirmesine katkıda bulunup bulunmayacağına dikkat etmeli, buna göre kitaplar seçmelidir. Özellikle de okul yaşantısında bireylerin kelime hazineleri/söz varlıklarını geliştirmesinde Türkçe dersine büyük görev düşmektedir. Gerek Türkçe ders kitapları gerekse öğrencilere önerilen okuma kaynaklarının söz varlığı açısından zengin olmaları gerekmektedir. Yapılan araştırmalar da Türkiye'de ortaokulu bitiren çocukların sözcük dağarcığının diğer ülkelerde anaokulunu bitiren çocukların söz dağarcığıyla sayısal eşitliğe sahip olduğunu göstermektedir. Bu durum onlara okutulan ders kitaplarının da sınırlı bir söz varlığıyla yazıldığı anlamına gelmektedir. Bütün bu sebeplerden dolayı söz varlığı ile ilgili güncel durum tespiti yapan daha çok araştırma yapılmalı; öğrencilerin ders kitapları, bu kitapların içindeki okuma parçaları, evde ve okulda okutulan hikâye, roman vb. edebiyat ürünlerinin seçimi onların gelişim düzeylerine göre sözcük dağarcıklarını geliştirebilecekleri yönde yapılmalıdır. Bu çalışmada bir çocuk edebiyatı yazarı olan Aytül Akal'ın Süper Gazeteciler Serisi'nden seçilen Süper Gazeteciler 1 ve Süper Gazeteciler 2 Parktaki Esrar adlı çocuk romanlarının söz varlığı argo ve kaba sözler, atasözleri, deyimler, doldurma sözler, ikilemeler, kalıp sözler, lakaplar, terimler, yabancı sözcükler başlıkları altında doküman analizi yoluyla incelendi. Serinin Türkçe öğretiminde söz varlığını geliştirici materyal olarak kullanılabilir olup olmadığı konusu sayısal veriler ve içerik analiziyle yorumlandı. Çalışmada bir çocuk edebiyatı yazarının çocuk romanı serisinin söz varlığı ortaya konularak söz konusu yazarın eserlerinin öğrencilerin söz varlığına katkıda bulunup bulunmayacağının tespit edilmesi hedeflendi. Anahtar Kelimeler: Aytül Akal, çocuk edebiyatı, sözcük dağarcığı, Süper Gazeteciler
Çocuk edebiyatıyla ötekileştirme(me): Bir eylem araştırması
Bu çalışma ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin öteki ve ötekileştirmeye yönelik olumsuz algılarını ortaya çıkarmak ve bu olumsuzluğu gidermek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada yöntem olarak nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve eylem araştırması tekniği kullanılmıştır. Öncelikle uygulama yapılacak grup ve kontrol grupları belirlenmiştir. Uygulama öncesinde belirlenen grupların ötekileştirmeye yönelik algılarını ortaya koymak için anket ve yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Ön anket ve yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulandıktan sonra uygulama grubuna önceden uzmanların görüşü alınarak belirlenen, ötekileştirme temalı beş kitap okutulmuştur. Kitap okuma sürecinin ortasında ara kontrol için uygulama grubu ile odak grup görüşmesi yapılmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir uygulama veya ara kontrol yapılmamıştır. Uygulama grubunun kitap okuma sürecini tamamlamasının ardından başlangıçta uygulanan anket ve yarı yapılandırılmış gözlem formu her iki gruba tekrar uygulanmıştır. Sonuç olarak uygulama grubu ve kontrol grubunun ötekileştirme algılarında değişiklik oluşup oluşmadığı karşılaştırılmış ve çocuk edebiyatı ürünlerinin ötekileştirme algısına etkisi ölçülmüştür. Elde edilen veriler ışığında araştırma yapılan uygulama grubunun ötekileştirme algısında olumlu yönde değişiklik olduğu söylenebilir. Çocuk edebiyatı ürünleri ötekileştirme algısının değişiminde etkili olduğu söylenebilir. Yaşanılan savaşlar, felaketler ve birçok olumsuzluk sonucunda yaşadıkları yerleri terk etmek zorunda kalan ve başka yerlerde "öteki" hâline gelen insanlar düşünüldüğünde bu çalışmanın günümüzün önemli bir sorunu olan ötekileştirme algısının değişiminde etkili olabileceği düşünülmektedir.