727
Archived Theses
1
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Türkçe dersi ortaokul öğrenci çalışma kitaplarındaki etkinliklerin söz varlığı üzerine bir araştırma
Öğretim sürecinde belirlenen hedeflere ulaşmada en önemli materyaller ders kitaplarıdır. Bundan dolayı hazırlanan ders kitaplarının dersin hedef ve kazanımlarına uygun olması ve yeterli niteliklere sahip olması gerekmektedir. Hem öğretmen hem de öğrenci için temel başvuru kaynağı olan Türkçe ders kitapları hedeflenen bu amaçlar doğrultusunda hazırlanmalıdır. Türkçe öğretiminde ders kitapları dil becerileri ile zihinsel becerilerin gelişiminde belirleyici öneme sahiptir. Bireyler arası iletişimde kişinin sahip olduğu kelimeler, anlama ve anlatma becerisini doğrudan etkilemektedir. Bu becerinin en temel kaynağı olan ders kitaplarındaki söz varlığı çalışmamızın temel konusudur. Bu noktadan hareketle "Türkçe Dersi 6, 7 ve 8. Sınıf Öğrenci Çalışma Kitaplarındaki Etkinliklerin Söz Varlığı ve Kelime Grupları" incelenmiş ve bu unsurların öğrencilerin seviyesine uygun olup olmadığı değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Dil, Ders Kitabı, Söz, Söz Varlığı, Kelime Grupları.
Ortaöğretim son sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıklarının incelenmesi (Siirt örneği)
Bu çalışma, Siirt il merkezi ile Kurtalan ve Şirvan ilçelerinde bulunan ortaöğretim okulları son sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmada tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Siirt il merkezi ve ilçelerinde ortaöğretim son sınıfında okuyan öğrencileri, örneklemini ise 2014- 2015 eğitim-öğretim yılında Siirt il merkezi ile Kurtalan ve Şirvan ilçesindeki bulunan 13 lisede okuyan toplam 1034 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla okuma alışkanlığı anketi kullanılmıştır. Toplanan veriler 0.05 anlamlılık düzeyinde sınanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde ve frekans gibi betimsel istatistikler yanında geçerlik güvenirlik analizlerinde Croanbach Alpha, Pearson Korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. İncelenen iki grup arasında, belirlenen değişken açısından fark olup olmadığını belirlemek için Independent Samples T-Test, Tek Yönlü Varyans analizi (Anova) ve Scheffe istatistik tekniği kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre okuma alışkanlıkları demografik özelliklere göre farklılaşmaktadır. Ailenin gelir düzeyi ile okuma alışkanlığı arasında pozitif yönde ilişki görülmektedir. Okuma alışkanlıkları, sosyokültürel özelliklere göre farklılaşmaktadır. Öğrenciler genel olarak okumaya karşı olumlu bir tutum sergilemekte ve kitap okumaktadırlar. Ancak yeterli düzeyde kitap okuma alışkanlığının olmadığı ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Ortaöğretim, Öğrenci , Okuma, Alışkanlık,
Süreyya Berfe'nin "Ufkun Dışında" adlı eserinin Türkçe öğretim programı'ndaki "duygular" ana teması açısından incelenmesi
Bu çalışmada, 1960 Dönemi Türk Edebiyatının önemli şair ve yazarlarından olan Süreyya Berfe'nin toplu şiirlerini içeren "Ufkun Dışında" adlı eser Türkçe Öğretim Programı'ndaki "Duygular" ana teması açısından incelendi. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde şairin hayatı, edebî kişiliğine ve eserlerine yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Türkçe Öğretim Programı hakkında genel bir değerlendirme yapılarak mevcut tema ve alt temalar açıklanmıştır. Çalışmanın asıl bölümü olan üçüncü bölümde ise yazarın üzerinde durduğu temalar ele alınmıştır. Özlem, üzüntü, veda, umut, yalnızlık ve sitem temaları tespit edilmiş ve incelenmiştir. Elde edilen bulgulardan yola çıkılarak Süreyya Berfe'nin şiirlerine yönelik çıkarımların yapıldığı "sonuç" bölümünde, Berfe'nin eserlerinin İlköğretim ikinci kademe öğrenci seviyeleri için uygun olamayacağı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Süreyya BERFE, Ufkun Dışında, duygular, tema.
Ortaöğretim 10. sınıf öğrencilerinin fiil ve fiilimsiler konusunu öğrenmede bilgisayar destekli öğretim yönteminin öğrenci başarısı ve kalıcılığına etkisi
Bu araştırmanın amacı ortaöğretim 10. sınıf öğrencilerinin fiil ve fiilimsiler konusunu öğrenmesinde bilgisayar destekli öğretim yönteminin öğrenci başarısına ve kalıcılığına etkisini belirlemektir. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden ön-test son-test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma grubu, 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Siirt ili 14 Eylül Anadolu Lisesi'nde öğrenim gören 66 öğrenciden oluşmaktadır. Öğrenciler deney ve kontrol gruplarına tesadüfi olarak atanmıştır. Fiil ve fiilimsiler konusu, deney grubunda bilgisayar destekli öğretim yöntemi, kontrol grubunda ise düz anlatım yöntemiyle işlenmiştir. Fiil ve Fiilimsiler Başarı Testi, hem deney hem de kontrol grubuna ön-test, son-test ve kalıcılık testi olarak uygulanmıştır. Testlerden elde edilen verilerin analizinde SPSS 22.0 istatistik programından faydalanılmıştır. Yapılan ön-teste göre her iki grubun da denk olduğu tespit edilmiştir. Son-test verilerine göre, deney grubunun başarı puanında kontrol grubuna göre daha fazla artış olduğu fakat başarı puanları arasında anlamlı farklılaşmanın olmadığı, kalıcılık testinde ise iki grubun başarı puanları arasında anlamlı farklılaşmanın olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre bilgisayar destekli öğretim yöntemiyle işlenen bilgilerin daha iyi öğrenildiği ve daha kalıcı olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Bilgisayar Destekli Öğretim, Dil Bilgisi, Fiil ve Fiilimsiler
Ortaokul öğrencilerinin Wattpad uygulaması kullanımı ile okuma ve yazma öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin dijital okuma ve yazma sitesi Wattpad'i kullanma alışkanlıkları ile Wattpad'in ortaokul öğrencilerinin okuma ve yazma öz yeterliklerine etkisi incelenmeye çalışılmıştır. Araştırmada belirlenen amaca ulaşmak için nitel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. İlişkisel tarama modeli iki veya daha fazla değişken arasında birlikte değişim varlığını, derecesini tespit etmeyi hedeflemektedir. Araştırma, MEB'e bağlı Bitlis il merkezinde bulunan ve Wattpad'in yaygın olarak kullanıldığı tespit edilen "100. Yıl Atatürk Ortaokulu, "Selahaddin Eyyübi Ortaokulu" ve "Şehit Mahir Ayabak Ortaokulu"nda 2016-2017 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öncelikle Wattpad kullandığı tespit edilen 60 ortaokul öğrencisine "Kişisel Bilgi Formu" uygulanmış. "Kişisel Bilgi Formu"ndan elde edilen veriler incelenerek Türkçe ders notu ortalaması, cinsiyet ve sınıf seviyesi denk tutulmaya çalışılarak Wattpad kullanmayan 60 ortaokul öğrencisi belirlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Okur Öz Yeterlik Ölçeği" ve "Yazma Öz Yeterlik Ölçek" inden yararlanılmıştır. Araştırmada verilerin analizinde SPSS 24 for Mac kullanılmıştır. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodları (Ortalama, Standart sapma, frekans) kullanılmıştır. Cinsiyet ve Wattpad kullanım durumunun bağımsız değişken olduğu karşılaştırmalarda iki yönlü ANOVA ve iki yönlü MANOVA, farkın hangi gruplardan kaynaklandığının tespitinde Post-Hoc test olarak Bonferroni testi, niteliksel verilerin karşılaştırılmasında Ki-Kare testi, nitel ve nicel ilişkilerin değerlendirilmesinde normal dağılım gösteren verilerde Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve normal dağılmayan verilerin karşılaştırılmasında ise Sperarman's rho kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre Wattpad'den kitap okuyan ve yazan ortaokul öğrencilerinin bu siteyi kullanım alışkanlıklarına yönelik olarak Wattpad'i kullanan kız öğrencilerin sayısının erkek öğrencilerden fazla olduğu, Wattpad'i okuma ve yazma amacıyla kullanan ortaokul öğrencilerinin büyük bir bölümünün bu siteyi arkadaşı vasıtasıyla tanıdığı, bu sitede günlük bir saat geçirdiği, bu siteye erişimi en çok cep telefonuyla sağladığı, mekân olarak genellikle evde bu siteyi kullandığı, Wattpad katılımcıların tamamının bu siteyi kitap okuma amacıyla kullandığı, bir bölümünün de hem okuma hem de yazma amacıyla kullandığı, öğrencilerin en çok macera türündeki kitapları okumayı tercih ettikleri, genç kurgu türünde kitap okuyan kız katılımcıların oranının erkek katılımcılardan yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin Wattpad'de geçirdikleri vakit ile okur öz yeterlikleri ve yazma öz yeterlikleri arasında bir ilişki bulunmadığı, Wattpad sitesini kullanan ortaokul öğrencileri ile kullanmayan ortaokul öğrencilerinin okur ve yazma öz yeterliklerinin karşılaştırılması sonucunda iki grup arasında ve cinsiyetler arasında bir ilişki bulunmadığı, her iki grubun da okuma ve yazma öz yeterlik sonuçlarının iyi düzeyde ve birbirine yakın çıktığı, Wattpad'den kitap okuyan ortaokul öğrencilerinin anne-baba eğitim düzeyi dijital ortamdan kitap okumayan ortaokul öğrencilerinin anne-baba eğitim düzeyinden anlamlı derece yüksek çıktığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Wattpad, dijital okuma, dijital yazma, öz yeterlik
Sezai Karakoç'un düşünce yazılarında yer alan değerler
Geniş kitleleri düşünceleriyle etkileyen Sezai Karakoç; kültür, sanat, edebiyat, eğitim, siyaset gibi alanlar ile ilgili farklı türlerde eserler kaleme almıştır. Bu araştırmanın amacı Sezai Karakoç'un düşünce yazılarının değer iletimi açısından önemini ortaya koymaktır. Sezai Karakoç'un düşünce yazılarında yer alan değerlerle ilgili iletileri saptamaya yönelik olarak, tarama modelleri yönteminin ve doküman inceleme tekniğinin kullanıldığı nitel bir araştırma yapılmıştır. Araştırmanın evreni Sezai Karakoç'un düşünce yazılarının yer aldığı 27 düşünce eseridir. Evrenin tamamı çalışma grubunu oluşturmaktadır. Alan-yazın taraması sonrasında, tarama modelleri yöntemi ve doküman incelemesi tekniği kullanılarak fişlenen veriler üzerinde betimsel analize gidilmiştir. Sezai Karakoç'un düşünce yazılarında yer alan toplamda 305 olmak üzere 29 farklı değerin yer aldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Sezai Karakoç'un düşünce yazılarının değer iletimi açısından önemli bir yere sahip olduğu ve bu eserlerin değerler eğitimi kapsamında değerlendirilebilineceği söylenebilir.
Suriyeli öğrencilerin Türk eğitim sistemine entegrasyonu projesi kapsamında geçici eğitim merkezlerinde görev yapan dil öğreticilerinin dil öğretirken karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri
Bu araştırmanın temel amacı ülkemizde geçici eğitim merkezlerinde Suriyeli öğrencilere eğitim veren dil öğreticilerinin karşılaştıkları sorunları tespit edip bu sorunlara çözüm önerileri getirmektir. Suriyeli öğrencilerin Türk eğitim sistemine entegre olma yolunda önemli bir görev üstlenen geçici eğitim merkezlerinde görev yapan dil öğreticilerinin sorunlarını tespit edip bu sorunlara çözüm üretmek yapılacak dil öğretiminin daha verimli gerçekleşmesini sağlayacaktır. Çalışmanın gerçekleştirildiği geçici eğitim merkezlerinde öğrenciler 1 ve 4. sınıf arasında öğrenimlerine devam etmekte olan öğrencilerdir. Geçici eğitim merkezlerinde öğrenimlerini tamamlayan öğrenciler, eğitim ve öğretimlerine Türk öğrenciler gibi normal okullarda devam etmektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma modeli olarak tarama modeli seçilmiştir. Çalışmada, belirlenen geçici eğitim merkezlerinde görev yapan dil öğreticilerine 12 sorudan oluşan açık uçlu ölçek uygulanmıştır. Veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda geçici eğitim merkezlerinde görev yapan dil öğreticilerinin dil öğretirken karşılaştıkları sorunların genel olarak; dilin fonetik yapısından kaynaklandığı, öğrencinin Suriye'de almış olduğu eğitimi Türk eğitim sistemiyle özdeşleştirmeye çalıştığı, öğrencilerdeki hazırbulunuşluluğun ve duyuşsal boyutun farklı olması ve materyal eksikliklerinin bulunması dil öğreticilerinin dil öğretirken en çok karşılaştıkları problemler olarak görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Geçici Eğitim Merkezi, Dil Öğretimi, Dil Öğreticileri
2010-2017 YGS Türkçe testinde yöneltilen okuduğunu anlamaya yönelik soruların bilişsel taksonomi açısından değerlendirilmesi
Bu çalışmanın amacı, YGS'de yöneltilen okuduğunu anlamaya yönelik Türkçe anlam bilgisi sorularını Bloom'un bilişsel alan taksonomisine göre sınıflandırmak; soruları sözcükte anlam, cümlede anlam, paragraf bilgisi konularına göre kategorize etmek ve konularla bilişsel basamaklar arasındaki korelasyonu saptamaktır. Araştırma betimsel tarama yöntemine dayanan bir araştırma olup veriler doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Araştırmanın evreni YGS sistemi boyunca yöneltilen okuduğunu anlamaya yönelik Türkçe sorularıdır. Araştırmanın örneklemi 2010-2017 yılları arasında yöneltilmiş 252 anlam bilgisi sorusudur. YGS sistemi ülkemizde 2010 yılından itibaren uygulanmaya başlanmış ve 2017 yılına dek sürdürülmüştür. YGS sistem itibariyle 2017 yılında son kez uygulanmıştır. Çalışmamız, bu anlamda YGS sisteminin bütün Türkçe sorularını kapsamaktadır. 2010-2017 yılları arasında okuduğunu anlama ile ilgili 252 Türkçe sorusu sorulmuştur. İlk kez düzenlenen 2010 YGS'den son kez yapılan 2017 YGS'ye kadar toplam 252 sorunun dağılımı şu şekildedir: En çok yöneltilen soru 93 soru ile kavrama basamağındadır. Kavrama basamağını 89 soru ile analiz basamağı takip etmektedir. 2010-2017 yılları arasında 14 uygulama, 38 sentez, 18 değerlendirme sorusu sorulmuştur. Bloom taksonomisine göre en alt düzeyde olan bilgi basamağında anlam bilgisi konusundan 8 yıl boyunca hiç soru sorulmamıştır. Bu veriler okuduğunu anlamaya yönelik Türkçe anlam bilgisi sorularını kapsamaktadır. 2010-2017 yılları arasında 252 anlam bilgisi sorusundan 203 paragraf bilgisi, 41 cümlede anlam, 8 de sözcükte anlam konularından soru gelmiştir. Bütün sorular arasından kavrama düzeyinde yöneltilen soru sayısının oranı %36,9 iken analiz basamağında, soruların oranı %35,3'tür. Buradaki verilerden anlaşılacağı gibi kavrama ve analiz becerisi gelişmiş öğrencilerin YGS Türkçe anlam bilgisi sorularını doğru yanıtlama ihtimali daha yüksek olabilir. Bloom taksonomisine göre üst düzey bilişsel basamaklar analiz, sentez ve değerlendirmedir. 2010-2017 yılları arasında toplam 145 üst düzey bilişsel beceriyi ölçen soru yöneltilmiştir. Bu verinin 252 anlam bilgisi sorusuna oranı %57,88'dir. Bu oran iyi görünse de üst düzey soruların kendi arasındaki dağılımının düzgün olmadığı gözlenmiştir. Analiz basamağında 89 soru yöneltilmişken sentez basamağında 38, değerlendirme basamağında 18 soru yöneltilmiştir.
Drama etkinliklerinin 7. sınıf öğrencilerin Türkçe dersi konuşma becerisi ve kaygısına etkisi: Karma yöntem araştırması
Bu çalışmanın amacı, öğrencilerin, Türkçe konuşma becerilerini geliştirme, konuşma kaygılarını giderme, Türkçe dersine olumlu tutum geliştirmede drama yönteminin etkisini belirlemek ve drama uygulamalarına ilişkin görüşlerini incelemektir. Bununla birlikte cinsiyet, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, not ortalaması, kitap okuma durumu gibi bağımsız değişkenlerin sonuçlar üzerinde bir etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmada deney ve kontrol grupları oluşturulmuş ve deney grubuyla 10 haftalık bir çalışma yapılmıştır. Araştırma sonucunda deney grubu öğrencilerinin Türkçe konuşma becerisi ön test-son test verileri arasında son test lehine anlamlı bir farkın olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Deney grubu öğrencilerinin Türkçe konuşma kaygısı ön test-son test başarı puanları arasında son test lehine yaklaşık 4 puanlık bir fark olduğu sonucuna ulaşılmışsa da bu farkın istatistik açısından anlamlı bulunmamıştır. Deney grubu öğrencilerinin Türkçe dersine yönelik ön test-son test tutum puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca elde edilen bulgular ışığında deney grubu öğrencilerinin drama yöntemini öğretim yöntemi olarak benimsedikleri, drama yöntemine yönelik yüksek oranda tutum geliştirdikleri sonucuna ulaşılmış, bu yöntemin konuşma becerilerinin gelişiminde önemli rol oynadığı bulgularda yüksek oranda ifade edilmiştir. Cinsiyet, not ortalaması, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, kitap okuma durumu gibi bağımsız değişkenlerin Türkçe konuşma becerisi düzeyleriyle bir ilişkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Drama Yöntemi, Türkçe Öğretimi, Konuşma Becerisi, Konuşma Kaygısı.
Türk yapımı animasyon filmlerinde değer aktarımı üzerine inceleme
Bu çalışmanın amacı, Türk yapımı animasyon filmlerini değer aktarımı açısından incelemektir. Bu bağlamda incelenen animasyon filmlerinde değerlere yer verilip verilmediği tespit edilmeye çalışılarak çıkarımda bulunulmaya çalışılmıştır. Doküman incelemesi tekniği ile yürütülen çalışmada 2013 ile 2016 yılları arasında sinema izleyicisiyle buluşan ve ulaşılabilir olan 6 adet Türk yapımı animasyon film içerik analizi yoluyla incelenmiştir. Bu filmlere yönelik değerler ve görsel unsurlar için tespit çalışması yapılmıştır. Tespit edilen değerlere ait örnekler verilirken çalışmanın güvenirliğini arttırmak için değerlerin geçtiği animasyon filmin dakika ve saniyesi verilmiştir. Yapılan analizler sonucunda çalışmada toplamda 152 adet değer tespit edilmiştir. İncelenen filmlerde en çok rastlanılan değer sevgi başlığı altında aile, hayvan ve doğa sevgisidir. Bu değer 32 adetle en çok karşılaşılan değer olmuştur. İncelenen animasyon filmlerinde olumlu ve olumsuz değerlerle karşılaşılmıştır. Tespit edilen değerlere bakılarak animasyon filmlerin çocuklara model oluşturacak nitelikte olduğu görülmüştür. Çalışmada ulaşılan sonuçlar alan yazın doğrultusunda tartışılarak konu ile ilgili önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Değer, aktarım, Animasyon Filmleri
Satranc-ı Urefa'nın eğitsel bir oyun olarak uyarlanmasının 6. sınıf öğrencilerinin kelime öğretimine ve Türkçe dersi tutumlarına etkisinin incelenmesi (Siirt ili örneği)
Bu çalışmada, Satranc-ı Urefa'nın eğitsel bir oyun olarak uyarlanmasının 6. sınıf öğrencilerinin kelime öğretimine ve Türkçe dersi tutumlarına etkisi incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2017-2018 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde Siirt il merkezinde MEB'e bağlı bulunan Şehit Öğretmen İsmail Çelik Ortaokulu'nun 6. sınıfının iki farklı şubesinde eğitimine devam eden toplam 48 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma, nicel ve nitel tekniklerin birlikte kullanıldığı karma araştırma yönteminin iç içe gömülü deseninde tasarlanmıştır. Araştırmanın nicel boyutu, gerçek deneysel modellerden biri olan ön test ve son test kontrol gruplu seçkisiz desene göre tasarlanmıştır. Araştırmada seçkisiz olarak atanan deney ve kontrol grubu bulunmaktadır. Deney grubunda (n=24) eğitsel oyun uygulamaları doğrultusunda kelime öğretimi gerçekleştirilirken kontrol grubunda (n=24) geleneksel öğretim ekseninde ders işlenmiştir. Her iki grupta, bütün işlemler araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, nicel veri toplama araçları olarak "Kişisel Bilgi Formu", katılımcıların kelime bilgisi düzeylerinin ölçümü için Wesche ve Paribakht (1996) tarafından geliştirilmiş ve Ateş & Sis (2016) tarafından Türkçeye uyarlanarak geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış olan "Kelime Bilgisi Ölçeği", Türkçe dersine yönelik tutumların belirlenmesi için Ünal & Köse (2014) tarafından geliştirilen "Türkçe Dersi Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda veri toplama aracı olarak "Öğrenci Görüşme Formu" kullanılmıştır. Satranc-ı Urefâ oyununun tespiti ve kelime öğretiminde kullanılabilecek modern uyarlama çalışması sürecinde doküman analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Nicel verilerin analizi için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 programı; nitel verilerin analizi için betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırmada, eğitsel oyun yönteminin 6. sınıf öğrencilerinin akademik başarı ve öğrenilen bilgilerin kalıcılığının artması ve Türkçe dersine yönelik tutumlarının olumlu anlamda değişmesi noktasında geleneksel öğretime göre daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca eğitsel oyuna dayalı kelime öğretimi ve Satranc-ı Urefa oyunundan uyarlanarak kelime öğretiminde eğitsel bir araç olarak kullanılabilirliğini incelemek amacı doğrultusunda geliştirilen Kelime Safarisi oyunu ve oyun araçlarına ilişkin deney grubu öğrencilerinin görüşlerinin belirlenmesi amacıyla uygulanan görüşme formundan elde dilen bulgulara göre Kelime Safarisi'nin eğitsel bir oyun aracı olarak uygulanabilir olduğu, kelime öğretiminin eğitsel oyunla zenginleştirilmiş öğrenme ortamında eğlenceli, yapıcı, kalıcı ve eğitici bir şekilde gerçekleştirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda uygulama ve ilgili konuda çalışma yapacak araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Dil, kelime, kelime öğretimi, Satranc-ı Urefa, eğitsel oyun
Orhan Kemal hikâyelerinin çocuk edebiyatı ilkeleri açısından incelenmesi
Toplumların geleceğe açılan kapısı durumundaki çocukların önem kazanması, edebi ürünlerin de içeriğini değiştirmiştir. Bu bağlamda çocukların sanat eserine ne şekilde dâhil edilmesi gerektiği sorusu ortaya çıkmıştır. Orhan Kemal, toplumcu gerçekçi edebi görüşe uygun eserler vermiştir. Bu araştırmanın amacı da Orhan Kemal'in Elli Kuruş Çikolata, Farecik-Uyku, İnci'nin Maceraları ve Aslan Tomson-Köpek Yavrusu kitaplarındaki hikâyelerinin çocuk edebiyatı ilkeleri açısından incelenmesidir. Yazar, kahramanlarını küçük çevrelerin küçük insanlarından seçmiştir. Her yaştan karakterler yaratan Orhan Kemal, bazen küçük bir çocuğu bir hikâyenin ana kahramanı yapabilmiştir. Bu çalışmada yazarın yukarıda sözü edilen hikâyelerindeki çocuk kahramanlarının yaşayışları ve bunların çocuk edebiyatına uygunluğu irdelenmiştir. Çocuk edebiyatının özellikleri, hikâyelerinin içeriklerine uygun bir sınıflandırma ile verilmiştir. Araştırma tamamlandığında Orhan Kemal'in çocuk edebiyatı alanına katkısı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Orhan Kemal'in Sanat Anlayışı, Çocuk, Çocuk Edebiyatı
Eğitim ya da Eğitim dergisinde yer alan metinlerin söz varlığı ve değerler eğitimi açısından incelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı Eğitim ya da Eğitim dergisinde yer alan söz varlığı unsurlarını ve değerler eğitimini tespit etmektir. Derginin 2019 Kasım ayından itibaren iki ayda bir yayımlanan sayıları incelenmiştir. 1 yıllık yazılı basım süreci takip edilmiştir. Araştırma, dört bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın giriş bölümünde problem durumuna, alt problem cümlelerine, amaca, öneme değinilmiş ardından sayıltılar, sınırlılıklar ve tanımlar üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde ise kavramsal çerçeve üst başlığıyla sözcük kavramına, söz varlığı ve unsurlarına, değerler eğitimine değinilmiştir. İkinci bölüm olan yöntem kısmında betimsel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini YA DA dergisinin ilk altı sayısı oluşturmaktadır. Üçüncü bölümdeyse bulgular ve yorum başlığıyla tespiti yapılan söz varlığı unsurlarına, değerler eğitimine dair çıkarımlara yer verilmiştir. Daha sonra dergideki söz varlığı unsurlarının içerisinde yer alan değerlere değinilmiştir. Değerlerin daha çok deyimler içerisinde yer aldığı tespit edilmiştir. YA DA dergisinin başta deyim olmak üzere ikilemeler konusunda zengin bir içeriğe sahip olduğu görülmektedir. Atasözleri, ilişki sözleri ve kalıplaşmış sözlerin kullanımı sınırlı kalmıştır. Tespiti yapılan söz varlığı unsurları ve değerler eğitimi tablo halinde sunulmuştur. Değerler eğitiminin kök değerleri her sayıda yer almıştır; fakat bazı alt değerlerin yer almadığı tespit edilmiştir. Son bölüm olan dördüncü bölümde ise tartışma, sonuç, öneriler, kullanılan kaynaklar ve ekler sunulmuştur. Türkçe Öğretim Programı (2019), Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programı'na (2017) göre tespiti yapılan değerlerden yararlanılabilmesi için önerilerde bulunulmuştur. Bu çalışma, sonrasında yapılacak araştırmalara farklı bir bakış açısı kazandırmayı hedeflemektedir. Yapılacak çalışma Eğitim ya da Eğitim dergisini inceleme ile sınırlıdır.
Ortaokul öğretmen ve öğrencilerinin uzaktan eğitimle işlenen Türkçe derslerine yönelik görüşleri
Bu araştırmada Covid-19 salgını sürecinde uzaktan eğitimle işlenen Türkçe derslerine ilişkin Türkçe dersi öğretmenlerinin ve ortaokul öğrencilerinin Türkçe uzaktan eğitim derslerine ilişkin görüşleri incelenmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden olan kesitsel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırma verilerini toplamak için anket yöntemine başvurulmuştur. Oluşturulan anket formunda "Ortaokul Öğrencileri Uzaktan Eğitim Algıları Ölçeği", "Öğretmenlerin Uzaktan Eğitime İlişkin Görüşlerini Belirleme Ölçeği" ve demografik sorular yer almaktadır. Araştırmanın evrenini ve örneklemini Batman il merkezindeki ortaokullarda çalışmakta olan 206 Türkçe öğretmeni ve bu okullarda eğitim gören 400 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin uzaktan eğitime ilişkin görüşleri özelinde cinsiyet değişkenine göre kadın öğretmenlerin lehine anlamlı bir farklılık bulunduğu, öğretmenlerin uzaktan eğitime ilişkin görüşlerinin medeni durumlarına göre bekâr öğretmenler lehine olduğu, öğretmenlerin uzaktan eğitime ilişkin görüşlerinin eğitim seviyesine göre ise lisans mezunu öğretmenler lehine gerçekleştiği, ayrıca öğretmenlerin uzaktan eğitime ilişkin görüşlerinin mesleki kıdem değişkenine göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin uzaktan eğitim algılarının ebeveyn durumlarına göre farklılığı incelenmiş; öğrencilerin uzaktan eğitim algılarının ilkokul mezunu annelere sahip öğrenciler lehine gerçekleştiği, öğrencilerin babalarının eğitim durumuna göre ise farklılaşmadığı sonucuna varılmıştır. Öğrencilerin uzaktan eğitim algılarının çalışma odası olup olmama durumuna göre ise farklılaşmadığı, uzaktan eğitim yerine yüz yüze eğitimi tercih ettiği, yüz yüze eğitimi uzaktan eğitime göre daha yararlı bulduğu; EBA/TV'de işlenen derslerin öğrencilerin seviyelerine uygun olduğu, EBA/TV uygulamasının tek başına yeterli olmadığı ayrıca öğrencilerin EBA/TV derslerinde kendi ders öğretmenlerini istediği sonuçlarına ulaşılmıştır.
"Diyarbakır Efsaneleri" adlı eserde yer alan söz varlığının Türkçe öğretimi açısından incelenmesi
Geçmişten günümüze sözlü ve yazılı olarak aktarılarak gelmiş olan efsaneler toplumların kültürel birikiminin en somut örneklerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Efsaneler toplumun kültürel özelliklerini bireye aktarımını sağlamada önemli bir materyaldir. Bu materyaller toplumun milli hafızasında doğup, gelişmiş ve önemli bir yer edinmiştir. Topluma ait kültürel özelliklerin bireye aktarılması sürecinde de bu materyallerin kullanılmasının faydalı olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada Muhsine Helimoğlu Yavuz'un "Diyarbakır Efsaneleri" adlı eserinin söz varlığının ortaya çıkarılması ve bu söz varlığının Türkçe öğretimine olan katkısının belirlenmesi amaçlanmıştır. Türkçenin söz varlığı incelenmiş olup ardından "Diyarbakır Efsaneleri" adlı kitapta yer alan söz varlıkları ile bağdaştırılıp incelenmeye çalışılmıştır. Diyarbakır Efsanelerinden eğitim sürecinde nasıl faydalanılacağı ve hangi yönden öğrencilere ne tür kazanımlar sağlayacağı alt başlıklarla açıklanmaya çalışılmıştır. Nitel bir araştırma olan bu çalışmada veriler doküman incelemesi ile toplanmıştır. Veriler toplandıktan sonra sonuçlar değerlendirilmiş ve elde edilen bilgiler vasıtasıyla genellemeler yapılmıştır. Sonuç tümevarım yoluyla ortaya çıkarılmıştır. Araştırma konusuyla ilgili Muhsine Helimoğlu Yavuz'un Diyarbakır Efsaneleri adlı kitabı, süreli yayınlar, internet kaynakları incelenmiştir. Gözlem, literatür tarama ve doküman inceleme tekniklerinden yararlanılmıştır. Eserde söz varlığı ögeleri atasözü, deyim, ikileme, kalıplaşmış ifadeler, terim sözcükler, yabancı sözcükler, yöresel sözcükler ve özel adlar olarak belirlenmiştir. Bu söz varlıklarının Türkçe Öğretim Programındaki genel amaçlara ve Türkçe dersindeki kazanımlara ne ölçüde katkı sağlayabileceği belirlenmeye çalışılmıştır.
2015 Türkçe dersi öğretim programında yer alan anlama kazanımlarının temel becerilere uygunluğu
Günümüzdeki teknolojik gelişmeler neticesinde küreselleşen bir dünyada oldukça fazla bilgiye, olaya ve duruma maruz kalan toplumlar; bu bilgi, olay ve durumu eleştirel, sorgulayıcı bir bakışla inceleyebilen bireylere ihtiyaç duymaktadır. Ayrıca karşılaştıkları problemlerle kolayca başa çıkan, iletişim becerisinin yanında girişimci yönü gelişmiş, olaylar ve durumlar karşısında araştırma yaparak bir karara varan bireyler de bilgi toplumlarında ihtiyaç duyulanlar arasındadır. Bu durumda eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, problem çözme, araştırma, bilgi teknolojilerini kullanma gibi temel beceriler ön plana çıkmaktadır. Bahsi geçen temel becerilerin bireylere kazandırılması öğretim programlarının da kapsamına girmektedir. 2015 Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda "Temel Beceriler" başlığı altında birtakım becerilerin, Programdaki kazanımlar aracılığıyla öğrencilere kazandırılmasının öngörüldüğü dikkat çekmektedir. Bu çalışmanın amacı 2015 Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda yer alan anlama kazanımlarının temel becerilere uygunluk düzeyinin nasıl olduğunu ortaya koymaktır. Çalışmada belgesel tarama modeli uygulanmıştır. Uzman görüşü yoluyla elde edilenler ışığında anlama kazanımlarının temel becerilere uygunluğu incelenmiştir. Araştırmada anlama kazanımlarının eleştirel düşünme becerisine, yaratıcı düşünme becerisine, problem çözme, araştırma ve karar verme becerisine uygunluğuna bakılmıştır. Böylece eleştirel düşünme becerisine göre incelenen 27 kazanımın 26'sı eleştirel düşünme becerisine uygun bulunmuş, 1'i uygun bulunmamıştır. Yaratıcı düşünme becerisine göre incelenen 20 kazanımın 12'si bu beceriye uygun bulunmuşken 8'i uygun bulunmamıştır. Problem çözme becerisine göre 11 kazanım incelenerek bunların 7'si problem çözme becerisine uygun bulunmuş, 4'ü uygun bulunmamıştır. Ayrıca araştırma becerisine uygunluğu incelenen 8 kazanımın 7'si araştırma becerisine uygun bulunmuş 1'i uygun bulunmamıştır ve karar verme becerisine uygunluğu incelenen 9 kazanımın 7'i karar verme becerisine uygun bulunmuştur.
Mikro öğretim tekniğinin ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin konuşma beceri ve kaygılarına etkisi
Mikro öğretime dayalı konuşma becerisinde bireyler kendi konuşmalarını değerlendirme, eksiklerini görüp kendilerini düzeltme imkânı bulmuş olurlar. Ortaokul öğrencilerinin dil gelişimleri göz önünde bulundurulduğunda konuşma becerilerini bu teknikle ilerletmek mümkün görünmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı mikro öğretim tekniğinin ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin konuşma becerilerine ve konuşma kaygısına etkisini incelemektir. Araştırmada 2 farklı nicel veri toplama aracından yararlanılmıştır. Bunlar, Öğrencilere Yönelik Konuşma Kaygısı Ölçeği ve Konuşma Becerisi Gözlem ve Değerlendirme Formu'dur. Analiz sonuçlarına bakıldığında deney grubunun konuşma becerisi ön test- son test puanları arasında istatistiksel olarak olumlu yönde bir artış olduğu gözlemlenmiştir. Başka bir ifade ile deney grubu öğrencilerinin konuşma becerilerinde olumlu bir gelişme olduğu tespit edilmiştir. Buna karşın kontrol grubunun konuşma becerisi ön test- son test puanları arasında kayda değer bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca deney ve kontrol grubunun etkili konuşma kaygısı ön test- son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardır. Başka bir ifade ile hem deney hem de kontrol grubu öğrencilerinin konuşma kaygılarında anlamlı bir azalma olduğu görülmektedir. Anahtar Sözcükler Mikro Öğretim, Mikro Öğretim Tekniği, 7. Sınıf Öğrencileri, Konuşma Becerisi, Konuşma Kaygısı
Ayla Kutlu'nun hikâyelerinde toplumsal cinsiyet rolleri ve kız çocukların eğitimi sorunu
Ayla Kutlu, zengin birikimi ve bakış açısıyla eserlerinde inceleme merakı uyandıran Modern Türk Edebiyatı'nın seçkin yazarlarındandır. 1970 sonrasında kadına ve kadın sorunlarına yaklaşımıyla dikkat çeken eserler vermiş olan Ayla Kutlu'nun hikâyelerinin içeriğinde, kadınların problemlerini kavramaya yönelik örnekler yoğun olarak yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı, Kutlu'nun hikâyelerinde cinsiyeti, cinsiyet tutumları içinde kadının rolünü, cinsiyet ve toplumsal cinsiyet rollerinin oluşumundaki faktörlerin etkisini, toplumun kız çocuklarına bakış açısını, kız çocuklarına-kadına karşı kullanılan dil ve üslubu, toplumun eğitime yaklaşım durumlarını incelemektir. Dolayısıyla kadınların sosyokültürel, siyasi, ekonomik ve daha birçok yönden sorunlarını, mağduriyetlerini, çığlıklarını bir kadın olarak dile getirmekten çekinmeyen Ayla Kutlu'nun hikâyelerinden yola çıkarak edebî kişiliğini, sanat anlayışını, başta kız çocukların olmak üzere ülkenin eğitim meselesini, bireyin toplumda var olmasını sağlayan cinsiyet rollerini ve ötekileştirilmiş kadın kimliğini incelemek gibi konular bu çalışmanın kapsamına girmektedir. Giriş kısmında yazarın hikâyeciğine değinilmiştir. Kuramsal çerçeve bölümünde, Ayla Kutlu'nun hayatı, sanat anlayışı, eserleri araştırılarak yazar hakkında genel bilgi verilmeye çalışılmış, toplumsal yapı özellikleri içinde kadının konumuna bakılmış, toplumda meydana gelen ekonomik, siyasi, sosyal ve kültürel değişimlerin cinsiyetler arasındaki eşitliğe yansıması üzerinde durulmuştur. Araştırma, tarama modelinde, bir "betimsel doküman analizi" çalışmasıdır. Veriler betimsel analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular Ayla Kutlu'nun hikâyelerinde cinsiyet/toplumsal cinsiyet rolleri ve cinsiyet ve toplumsal cinsiyet rollerinin oluşumunda etkili olan faktörler, Ayla Kutlu'nun hikâyelerinde eğitim sorunu/kız çocukların eğitimi ve dil/üslup başlıkları altında toplanmıştır. Çalışmada eğitimde yaşanan sıkıntılar üzerinde durulmuş ve özellikle kız çocuklarına yönelik eğitim problemleri, kız çocuklarının okumaması durumunda toplumun ne tür sorunlarla karşılaşacağı vb. konular Ayla Kutlu'nun hikâye kitaplarındaki ilgili kısımlarla ortaya konulmuştur. Tartışma, sonuç ve öneriler kısmında cinsiyetçi tutumlara ve kız çocuklarının eşitsizlik karşısındaki eğitim durumlarının göz ardı edilmesinin toplumda oluşturacağı kayıplar üzerine ortaya konulan görüşler, benzer çalışmaların sonuçlarıyla karşılaştırılarak tartışılmış, o gün ki kadar olmasa da bugün de benzer sıkıntıların devam etmesi nedeniyle ilgili kesimlere ve bundan sonra yapılacak çalışmalara kaynaklık etmesi ve fikir vermesi noktasında önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler Ayla Kutlu'nun hikâyeleri, toplumsal cinsiyet rolleri, kız çocukların eğitimi sorunu
6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki söz varlığı ögeleri üzerine bir inceleme
Bu araştırmanın amacı 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin söz varlığı ögelerini belirlemektir. Araştırmada ifade edilen temel amaç kapsamında; 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerde işlenen sözcüklerin sıklık dizinini, sözcüklerin türlerine ve sayılarına göre (atasözleri, deyimler, ikilemeler, kısaltmalar, Türkçeleşmemiş sözcükler, özel isimler, özdeyişler, ilişki sözleri, söz varlığı ögelerinin temalara dağılımı) dağılımını tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmanın ifade edilen amaçları çerçevesinde araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmanın nesneleri, MEB tarafından 2018-2019 eğitim-öğretim yılında ortaokul 6, 7 ve 8. sınıflarda okutulan Eksen, Destek ve MEB Yayınevlerine ait Türkçe ders kitaplarındaki metinlerden oluşmaktadır. Araştırmanın verilerini analiz etmek için içerik analizi ve betimsel istatistiki yöntemlerden frekans ve yüzde hesaplama kullanılmıştır. Araştırma sonucunda incelenen 6, 7 ve 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarının Türkçenin söz varlığını yansıtma açısından değişkenlikler gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Türkçe ders kitaplardaki metinlerde sözcük sayısı arttıkça farklı söz sayısında da artış olduğu belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Söz Varlığı, Türkçe, Ders Kitapları, Türkçe Eğitimi
İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarındaki aktif kelime serveti üzerine bir araştırma: Uşak/Eşme örneği
Bu çalışmada, Uşak ili Eşme ilçesinin merkezinde bulunan beş ilköğretim okulunun ( Sıtkı Çetin İlköğretim Okulu, Şehit Alibey İlköğretim Okulu, Galip Çetin İlköğretim Okulu, Ali Baykal İlköğretim Okulu ve Üç Eylül İlköğretim Okulu ) 8. sınıflarında okuyan 90 öğrencinin yazılı anlatımlarındaki aktif kelime serveti incelenmiştir.Çalışmada Uşak ilinin Eşme ilçesinin merkezinde bulunan 8. sınıflardan random (rastgele) yöntemiyle seçilen 90 öğrenciye üç farklı yazı türünde ( Anı, serbest konu, otobiyografi ) toplam 270 adet yazı yazdırılmıştır. Yazılı verilerde geçen kelimeler, öğrencilerin sosyo-ekonomik seviyelerine, cinsiyetlerine ve yazı türlerine göre incelenmiştir.Çalışmamızda, 270 adet yazılı anlatım kâğıdında toplam 35055 kelime tespit edilmiştir. Bu kelimelerden 2924'ünün çeşit kelime, 32131 kelimenin ise bu kelimelerin tekrarı olduğu belirlenmiştir. Kız öğrenciler ile erkek öğrenciler toplam kelime ve çeşit kelime kullanımları bakımından karşılaştırıldığında; kız öğrenciler erkek öğrencilere göre daha başarılı olmuştur. Üç farklı yazı türünde ( Anı, serbest konu, otobiyografi ) toplam kelime ve çeşit kelime sayısının en fazla olduğu yazı türünün serbest konulu yazı olduğu görülmüştür.Anahtar kelimeler: Kelime, Kelime Serveti, Yazılı Anlatım, Türkçe Eğitimi
Mesleki eğitim merkezi Türkçe öğretim programları ile ders kitaplarının ilköğretim Türkçe öğretim programı ve 8. sınıf ders kitapları ile karşılaştırılması
Eğitim-öğretim sadece örgün eğitim kurumlarında yapılan bir faaliyet değildir. Bireyler, zorunlu temel eğitimi bitirdikten sonra bir üst öğrenime devam etmek zorunda değildirler. Bulunduğumuz yüzyılda ülkeler bu durumdaki bireylerin yetiştirilmesi için yaygın eğitim kurumlarına gereken önemi vermektedirler. Yaygın eğitim kurumlarından olan Mesleki Eğitim Merkezleri (Çıraklık Eğitim Merkezleri), sanayi sektörüne ara eleman yetiştirmeyi amaçlayan; örgün eğitim kurumlarına göre daha az maliyetli kurumlardır. Ülkemizde, daha önceleri çıraklık eğitim sistemi olarak adlandırılan mesleki eğitim, 1986 yılından sonra bir sisteme bağlanmıştır.Mesleki Eğitim Merkezlerinde mesleğe dayalı teorik eğitimler verilmekte; çıraklar, pratik eğitimlerini ise usta öğretici gözetiminde iş ortamında yapmaktadırlar. Mesleki Eğitim Merkezlerinde çırak öğrencilere uygulanan teorik eğitim-öğretim için öğretim programları hazırlanmıştır.Araştırmada Mesleki Eğitim Merkezlerinde uygulanan Türkçe Öğretim Programları ve ders kitapları konu olarak belirlenmiştir. Programların ve ders kitaplarının özelliklerini, değişimleri ve sorunları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Günümüzde çıraklara uygulanan Türkçe Öğretim Programının ve Türkçe ders kitabının işlevselliğini veya sorunlarını göstermek amacıyla İlköğretim TürkçeÖğretim Programıyla ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarıyla karşılaştırmayı amaçladık. Araştırmada üzerinde durulan, Mesleki Eğitim Merkezi Türkçe Öğretim Programıdır. Araştırmayı, üzerine birçok araştırma yapılmış ilköğretim Türkçe Öğretim Programıyla karşılaştırarak yapmak uygun görülmüştür.Mesleki Eğitim Merkezlerindeki öğretim programları içerisinde eksen ders görevini Türkçe dersleri oluşturmaktadır. Ancak çıraklık eğitimde 1986, 1998, 2001 ve 2005 yıllarında Türkçe öğretim programı değişmiştir. Kısa sürede bu kadar değişimin yaşanmasına rağmen Türkçe öğretim programı istenilen düzeyde değildir. Ayrıca Mesleki Eğitim Merkezlerinde dersin adı önce Türkçe iken 98 programında Türk Dili ve Edebiyatı olarak değiştirilmiş; 2001 programında dersin adı tekrar Türkçe olmuştur.Çırak öğrencilere uygulanan Türkçe Öğretim Programların içeriği dolu olmasına rağmen, programlarda konulara fazla derine inilmemesi yönünde açıklamalar yapılmıştır. Ayrıca birçok konunun olduğu programda ders saati çok sınırlı kalmıştır. Mesleki Eğitimdeki bütün Türkçe programlarının temel sıkıntısının zaman olduğu görülmektedir.Türkçe öğretim programlarında temel becerilerden söz edilmesine rağmen içerikte bu tür etkinliklerin çok az olduğu veya tam olarak bu becerileri kazandırmadığı görülmektedir. Ayrıca ünitelerin dağılımında da birtakım sorunların olduğu anlaşılmaktadır.Meslek sürelerinin iki veya üç yıl olması Türkçe derslerini etkilemektedir. İki yıllık mesleklerde bir yıl Türkçe dersleri görülürken; üç yıllık mesleklerde iki yıl Türkçe dersleri görülmektedir. Dolayısıyla iki yıllık meslek süresi olan çıraklar Türkçe dersinde görmesi gereken üniteleri görememektedirler.Araştırmamızda diğer bir çalışma konusu ise Mesleki Eğitim Merkezi Türkçe ders kitaplarıdır. Mesleki Eğitim Merkezi Türkçe ders kitapları da istenilen düzeyde değildir. İlköğretimde birden fazla yayınevinin olması kitapların niteliğini arttırırken Mesleki Eğitim Merkezi Türkçe ders kitaplarında böyle bir seçenek bulunmamaktadır. Ders kitaplarının düzeninde, görsellerinde, metinlerin durumunda birçok eksiklik bulunmaktadır.Çıraklık Türkçe Öğretim Programında zaman, ünitelerin dağılımı, programda belirtilen temel becerilerin programdaki yeri, edebi türlerin her öğrenci tarafından görülememesi; ders kitaplarında görsel, işlevsel ve tasarım olarak sorunların olduğu görülmektedir. Çıraklık Türkçe Öğretim Programında belirtilen temel becerileri gerçekleştirme düzeyinin uygulanan içerik ve ders kitaplarıyla ulaşılmasının güç olduğu sonucu ortaya çıkmaktadır.Mesleki eğitimin son derece önemli olduğu ülkemizde, Mesleki Eğitim Türkçe Öğretim Programlarının yeniden gözden geçirilmesi ve düzenlenmesi gerekmektedir. Programların içeriğine ve kazanımlarına göre ders kitaplarının niteliğinin arttırılması gerekmektedir. Ayrıca kalfalara uygulanan ustalık eğitim kurs programlarında Türkçe dersi uygulamaya konulmalıdır. Çünkü birey yaşamı boyunca okuma, dinleme, konuşma ve yazma becerileri içerisindedir.Usta öğretici, mesleğini çırağa öğreten kişidir. Bir usta öğreticinin temel becerilerle donanımlı olmaması, yani dinlenmeyi ve konuşma becerilerini tam olarak kazanamaması durumunda çırak öğrenci ile arasında iletişim sorunu ortaya çıkmaktadır.Bu güne kadar çıraklık Türkçe Öğretim Programı üzerine herhangi bir akademik araştırma yapılmamıştır. Yaptığımız çalışma bu yönüyle özgün bir nitelik taşımakta ve bu konuda araştırma yapmak isteyen araştırmacılara kaynaklık edecek düzeyde hazırlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Mesleki Eğitim Merkezi, ana dili eğitimi, Türkçe programı, ders kitabı
İlköğretim 100 temel eser listesindeki kitapların hedef kitlenin düzeyine uygunluğu
Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 4.8.2005 tarih, 2005 / 70 sayılı genelge ile 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'na atıfta bulunularak ilköğretim 5-8. sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlığı kazanması ve düşünen, düşündüğünü açık bir şekilde ifade edebilen; kültürlü, millî ve manevi değerlere sahip bireyler olarak yetişmesi amacıyla 100 Temel Eser Listesi oluşturulmuş ve proje 2005 yılı eğitim-öğretim yılından itibaren uygulanmaya başlamıştır.Yayınlanan genelgede hedef kitle 5-8. sınıflardaki öğrenciler olarak belirtilmiş, eserlerin sınıf düzeylerine uygun olarak seçimi öğretmenlere bırakılmıştır. 100 Temel Eser Listesi'ndeki kitapların belirlenmesinde hangi ölçütlerin dikkate alındığı kamuoyuyla paylaşılmamış, sadece oluşturulan kurulun bu eserleri uygun gördüğü belirtilmiştir. Bu durum listedeki kitapların hedef kitleye uygunluğu konusunda pek çok tartışmayı da beraberinde getirmiştir.Ortak duyuş, düşünüş ve kültürel değerlerin oluşmasında temel eser listelerinin önemli işlevi bulunmaktadır. 100 Temel Eser Listesi'yle kazandırılacak becerilerin ortaya çıkması için çocukların ilgi düzeylerinin dikkate alınarak kalıcı okuma alışkanlığının oluşmasına özen gösterilmelidir.İlköğretim öğrencileri için tavsiye edilen 100 Temel Eser Listesi'nin hedef kitlenin okuma ve ilgi düzeylerine uygunluğunu mevcut literatürdeki bilgiler ve uzman görüşlerine başvurarak oluşturulan kriterlere göre tespit etmek amacıyla yapılan çalışmada, 39 farklı yayınevinden çıkan 94 adet kitap taranmış, elde edilen bulgulardan hareketle bu kitaplardan hiçbirinin eğitsel, sosyolojik açıdan; dil ve basım açısından hedef kitlenin ilgi ve okuma düzeyine bütünüyle uymadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Emine Işınsu'nun romanlarında değer eğitimi ve bu eserlerin Türkçe öğretimine katkısı
Bu çalışmada, Emine Işınsu'nun eserleri değer eğitimi ve Türkçe öğretimine katkı bakımından incelenmiştir. Örneklem olarak yazarın Bir Ben Vardır Bende Benden İçeri, Çiçekler Büyür ve Ak Topraklar adlı romanları alınmıştır. Bu eserler; adil olma, aile birliğine önem verme, hoşgörü, dürüstlük, misafirperverlik, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik değerlerine yer verilmesi bakımından incelenmiş, bu değerlerin örtük veya doğrudan işlendiği toplam 701 adet bulgu tespit edilmiştir. Elde edilen verilerden hareketle Emine Işınsu'nun eserlerinin değer eğitimi bakımından zengin bir içeriğe sahip olduğu görülmüştür.Emine Işınsu'nun eserleri Türkçe öğretimine katkı bakımından atasözü, deyim, ikileme, kalıp sözler ve yansıma kelimelerin kullanımı açısından incelenmiştir. 90 sayfalık bölümün tarandığı bu eserlerde birbirinden farklı 605 olmak üzere, toplamda 905 deyim; birbirinden farklı 169 olmak üzere toplamda 252 ikileme; birbirinden farklı 32 olmak üzere toplamda 98 yansıma kelime; birbirinden farklı 61 olmak üzere toplamda 70 kalıp söz ve birbirinden farklı beş atasözü kullanılmıştır. Bu eserlerde atasözü, deyim, ikileme, kalıp söz ve yansıma kelime yoğun bir şekilde kullanıldığı görülmüştürBütün bu veriler ışığında Emine Işınsu'nun eserlerinin değer eğitimi ve Türkçe öğretimi sürecinde yararlanılması gereken kaynaklar arasında olduğu sonucuna varılmıştır.
İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarındaki aktif kelime serveti üzerine bir araştırma (Uşak/Eşme örneği)
Bu çalışmada, Uşak ilinin Eşme ilçesinin merkezinde bulunan beş ilköğretim okulunun (Ali Baykal İlköğretim Okulu, Galip Çetin İlköğretim Okulu, Sıtkı Çetin İlköğretim Okulu, Şehit Alibey İlköğretim Okulu, ve Üç Eylül İlköğretim Okulu ) 5. sınıf öğrencilerinden random (rastgele) yöntemiyle seçilen 90 öğrencinin yazılı anlatımlarındaki aktif kelime serveti incelenmiştir.Yapılan bu çalışmada Uşak ili Eşme ilçe merkezinde bulunan beş ilköğretim okulunun 5. sınıflarında okuyan 45'i kız 45'i erkek 90 öğrenciye üç farklı yazı türünde ( anı, serbest konu, otobiyografi ) toplam 270 adet yazı yazdırılmıştır. Yazılı verilerde geçen kelimeler, öğrencilerin sosyo-ekonomik seviyelerine, cinsiyetlerine ve yazı türlerine göre incelenmiştir.Çalışmamızda, 270 adet yazılı anlatım kâğıdında toplam 34795 kelime tespit edilmiştir. Bu kelimelerden 2647'sinin çeşit kelime, 32148 kelimenin ise bu kelimelerin tekrarı olduğu belirlenmiştir. Kız öğrenciler ile erkek öğrenciler toplam kelime ve çeşit kelime kullanımları bakımından karşılaştırıldığında; kız öğrencilerin toplam kelime, çeşit kelime ve kelime sıklıkları bakımından erkek öğrencilere göre daha başarılı olduğu görülmektedir. Toplam kelime sayısında kız öğrenciler erkek öğrencilere göre 2163 kelime, çeşit kelime sayısında 21 kelime, kelime tekrarında 2142 kelime fazla kelime kullanarak daha yüksek bir performans göstermişlerdir. Tüm öğrenciler üç farklı yazı türünde ( anı, serbest konu, otobiyografi ) karşılaştırıldığında öğrencilerin toplam kelime sayısına göre anı türünde, çeşit kelime sayısı bakımından ise serbest yazı türünde daha başarılı oldukları görülmüştür.Anahtar kelimeler: Kelime, Kelime Serveti, Yazılı Anlatım, Türkçe Eğitimi
Değerler eğitimi açısından Mehmet Akif Ersoy'a ait Safahat adlı eserin incelenmesi
Bu çalışma Mehmet Akif Ersoy'un "Safahat" adlı eserinin değerler eğitimi açısından ele alıp eserde yer alan şiirlerin MEB'in belirlemiş olduğu değerler açısından incelemek amacıyla yazılmıştır. Eserde yer alan şiirler adil olma, aile birliğine önem verme, hoşgörü, dürüstlük, misafirperverlik, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik, bağımsızlık, barış, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, estetik, özgürlük, sağlıklı olmaya önem verme, temizlik değerlerine yer vermesi bakımından incelenmiş olup bu değerlerin doğrudan ya da örtük bir şekilde işlendiği 607 farklı yerde bulgular tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular neticesinde Mehmet Akif Ersoy'un Safahat adlı eseri değer eğitimi açısından zengin içeriğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Yapılan araştırmada elde edilen verilerden hareketle Mehmet Akif Ersoy'un Safahat adlı eseri Türkçe öğretimi sürecinde değer eğitimi konusunda yararlanılacak kaynaklar arasında olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Mehmet Akif Ersoy, Değerler Eğitimi, Safahat, Değer.
Ekrandan okumanın 8. sınıf öğrencilerinde anlamaya etkisi
Bu araştırmanın amacı, ekrandan okumanın 8. sınıf öğrencilerinde anlamaya etkisinin belirlenmesidir. Araştırma betimsel tarama modeline uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmada iki faklı çalışma grubu kullanılmıştır. Birinci çalışma grubu, Uşak ili Eşme ilçesi Öğretmen Ali Baykal Ortaokulu ve Şehit Alibey Ortaokulunda 8. sınıfta öğrenim gören öğrenciler arasından rastgele örneklemle seçilen 74 gönüllü öğrenci oluşturmuştur. İkinci çalışma grubunu ise, ekrandan okuma uygulamasına katılan 74 gönüllü öğrenci arasından amaçlı örnekleme yolu ile seçilen 30 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada, öncelikle uygulamada kullanılacak metinler belirlenmiştir. Bunun için, 2013-2014 eğitim öğretim yılında okutulmak üzere MEB'in belirlediği Türkçe ders kitabından 10 farklı metin seçilmiştir. Metinler öyküleyici türdedir. 10 farklı metinden biçim ve içerik olarak birbirine en yakın 6 metin, uygulamada kullanılmak üzere, Türkçe öğretmenleri ile yapılan grup çalışması ve alan uzmanları ile belirlenmiştir. Metinlerle ilgili basit ve derin anlamaya dayalı 4 ucu açık anlama soruları oluşturulmuştur. Bu sorular öğrenci çalışma kitabındaki ve öğretmen kılavuz kitabındaki metin içi sorulardır. Öğrencilerden 3 metni doğrudan basılı materyal üzerinden, diğer 3 metni ise 17 inch LCD ekran üzerinden sessiz okumaları istenmiştir. Metin okutulduktan sonra öğrencilere metinle ilgili hazırlanan anlama soruları verilmiş ve onlardan bu soruları yazılı olarak cevaplamaları istenmiştir. Araştırmanın son aşamasında, öğrencilerle yapılan görüşmede 4 farklı soru sorulmuştur. Bu sorularla öğrencilerin ekrandan okumaya yönelik düşünceleri alınmaya çalışılmıştır. Araştırmada; öğrencilerin ekrandan okuduğunu anlama puanları, basılı materyalden okuduğunu anlama puanlarından istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Buna göre okuduğunu anlama, okuma ortamına göre farklılaşmaktadır. Başka ifadeyle, ekrandan okumanın basılı materyalden okumaya göre okunanı anlamada daha etkili olduğu söylenebilir. Bunun yanında, kız öğrencilerin hem ekrandan okuduğunu anlama puanları hem de basılı metinden okuduğunu anlama puanları erkek öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksektir. Yine, kız öğrencilerin ekrandan okuduğunu anlama puan ortalamalarının, basılı materyalden okuduğunu anlama puan ortalamalarından yüksek olduğu ve bunun da istatistiksel olarak ekrandan okuma lehine anlamlı olduğu görülmektedir. Ancak bu durum erkek öğrenciler için farklıdır. Erkek öğrencilerin ekrandan okuduğunu anlama puan ortalamaları, basılı materyalden okuduğunu anlama puan ortalamalarından yüksek olmasına rağmen bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildir. Bu sonuçlara göre, kız öğrencilerin bir metni ekrandan okuduğunda daha iyi anladığı söylenebilir. Erkek öğrencilerin ise okuduğunu anlama düzeyi okuma ortamına göre değişmemektedir.
İlköğretim Türkçe ders kitaplarında konuşma eğitimi uygulamaları
Ülkemizde insanlar arasında sözlü iletişimde zaman zaman anlaşmazlıklar ortaya çıkabilmektedir. Bu sebeple ilköğretimde okutulan Türkçe derslerinde konuşma eğitimine de yer verilmiştir ve bu yolla doğru ve güzel konuşma davranışı kazandırılmaya çalışılmaktadır. Ancak kullanılan konuşma tür, yöntem ve tekniklerinin yetersizliği ve uygulamadaki eksiklikler bu sorunun giderilmesine katkı yapamamaktadır. Öğrencilerin rasgele konuşmalarını engellemek, doğru zamanda doğru konuşma tür, yöntem, tekniklerini kullanabilmeleri için onları bu konuda bilgilendirmek gerekmektedir. Bu konuda en uygun ortam Türkçe dersleri, en uygun araçlardan biri ise ders kitaplarıdır. Türkçe derslerinin işlenişinde ve Türkçe ders kitaplarında ne kadar çok konuşma türüne yer verilirse, o kadar derslerdeki etkinliklerin günlük hayata uyarlama şansı elde edilir. Bu çalışmada konuşma uygulamaları, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanıp okullara dağıtılan ilköğretim altı, yedi ve sekizinci sınıf ders ve öğretmen kılavuz kitaplarındaki metinler ve çalışma kitaplarından da yararlanılarak nitel araştırma yöntemine uygun olarak incelenmiş ve konuşma türlerinin metinlere göre dağılımı tablolar halinde gösterilmiştir. Ayrıca bu kitaplar da kendi aralarında ayrı ayrı karşılaştırılıp kullanılan konuşma türleri genel bir tabloda gösterilmiş, doküman incelemesi yöntemiyle elde edilen bulgular yorumlanmıştır. Ders kitaplarının işlenişi sırasında bulunan konuşma türleri kısmen yeterli bulunmuştur. Anahtar kelimeler: Türkçe Ders Kitapları, Konuşma, Konuşma Türleri
Ortaokul öğrencilerinin okuma anlama düzeylerine etki eden faktörler
Bu araştırma, ortaokul 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin okuma anlama düzeyleri ve okuma anlama düzeylerinde yaş, cinsiyet, aile gelir durumu, anne-baba eğitim durumlarına göre farklılaşma olup olmadığının ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Araştırma genel tarama modelinde betimsel bir alan araştırmasıdır. Araştırma 2010-2011 yılında Bolu ilinde 6, 7 ve 8. sınıflarda eğitim görmekte olan 5 okuldan tesadüfî küme örnekleme yoluyla seçilmiş 301 öğrenciyle yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak, öğrencilerin ailesi ve kendisi ile ilgili bilgiler edinmek amacıyla kişisel bilgilerin işaretleyecekleri optik form ve öğrencilerin okuduğunu ne derecede anladıklarını ölçmek amacıyla "Okuduğunu Anlama Testi" kullanılmıştır. Öğrenciler okuma anlama testine verdikleri cevapları da optik forma işaretlemişlerdir. Optik formlar okutulmuş, veriler SPSS istatistik programından yararlanılarak değerlendirilmiştir. Okuma anlamaya cinsiyet faktörünün etkisini ortaya koymak için t testi, anne baba eğitim durumunun ve aile gelir durumunun okuma anlamaya etkisini ortaya koymak için tek yönlü varyans analizi, yaşın; okuma anlamaya etkisini ortaya koymak için pearson korelasyonu uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda öğrencilerin genel okuma anlama düzeyleri 7,8 bulunmuş, okuma anlama düzeylerinin yaş, anne eğitim durumu, ailenin ekonomik gelir düzeyi değişkenlerine göre anlamlı şekilde farklılaştığı görülmüştür. Baba eğitim durumu ve cinsiyet değişkenlerinin ise okuma anlama düzeyinde anlamlı şekilde farklılaşmaya neden olmadığı ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Okuma, Okuma Anlama
Garib-nâme'deki temel dil becerilerinin Türkçe dersi öğretim programı (2006) kazanımlarıyla uyumu
Bu çalışmada, Garib-nâme'de temel dil becerileri ile ilgili doğrudan veya dolaylı yollardan verilen; dinleyicide, okuyucuda, sözlü ve yazılı anlatımcıda bulunması gereken nitelikler ile bu niteliklerin Türkçe Dersi Öğretim Programı (2006) kazanımları ile ilişkisi ele alınmıştır. Buradan hareketle de eserin ana dili eğitiminde gerek temel kaynak niteliğindeki ders kitaplarında okuma veya dinleme metni olarak gerekse de okuma kitabı olarak çeşitli sadeleştirme, basitleştirme aşamalarından sonra Türkçe eğitiminin hizmetine sunulmasının gerekliliği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu amaçla, Yavuz (2000) tarafından bu eserin hem Arap harfli tıpkıbasımı hem de transkripsiyonlu (çeviri yazı) metni ve günümüz Türkçesine ait çevirisi de yapılan ve dört ciltten oluşan eser ile aynı eserin Kültür ve Turizm Bakanlığına ait ekitap.kulturturizm.gov.tr web adresindeki elektronik dökümü temel kaynak olarak kullanılmıştır. Çalışma sırasında eserin tamamı tarama modeli kullanılarak incelenmiş ve çalışma ile ilgili olan beyitler içerik analizine tabi tutulmuştur. Yapılan çalışma sırasında eserde temel dil becerilerinin kullanım oranlarına göre; konuşma (% 39,43), dinleme/izleme (% 8,49), okuma (% 4,14) ve yazma (% 2,68) şeklinde sıralandığı görülmüştür. Toplamda da eserin beyitlerinin % 54,74 gibi oldukça yüksek bir oranında temel dil becerilerine ait kelimelerin veya kelime gruplarının kullanılmış olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra ise eserin beyitlerinde doğrudan veya örtük olarak temel dil becerilerine yönelik verilen ilkeler tespit edilerek bu ilkelerin aynı zamanda da Türkçe Dersi Öğretim Programı (2006) kazanımları ile uyumu ele alınmıştır. Ayrıca, Garib-nâme'den hareketle Âşık Paşa'nın penceresinden dinleme/izleme, konuşma, okuma ve yazma temel dil becerilerinin önemine bakılmış ve bu temel dil becerilerinin insanlar açısından taşıdığı önem Garib-nâme'ye yansıyan şekliyle açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışma sonunda Garib-nâme'de temel dil becerileri olan dinleme/izleme, konuşma, okuma ve yazma ile ilgili birçok temel ilkenin olduğu ve bu ilkelerin aynı zamanda da Türkçe Dersi Öğretim Programı (2006) kazanımlarıyla da önemli ölçüde uyumlu olduğu görülmüştür. Ayrıca eserin gelecek nesillere dil ve kültür konusunda millî bilincin kazandırılmasına hizmet edebilecek birçok niteliğe sahip olması nedeniyle de ana dili eğitimimiz açısından son derece önemli bir kaynak olduğu görülmüştür. Son olarak da Garib-nâme'nin özüne dokunulmadan sadeleştirme, kısaltma ve basitleştirme gibi çeşitli işlemlerden geçirilerek Türkçe eğitiminde gerek temel kaynak niteliğindeki ders kitaplarında gerekse de okuma kitabı vb. gibi ana dili eğitiminde yardımcı materyal olarak kullanılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Garib-nâme, Âşık Paşa, Ana Dili Eğitimi, Türkçe Dersi Öğretim Programı, Temel Dil Becerileri ve Kazanımlar
Yalvaç Ural'ın çocuk kitaplarında değer eğitimi ve bu eserlerin Türkçe öğretimine katkısı
Bu çalışmada, çocuk edebiyatı yazarlarından biri olan Yalvaç Ural'ın eserleri, değer eğitimi ve bu eserlerin Türkçe öğretimine katkısı bakımından incelenmiştir. Yapılan bu çalışma, betimsel nitelikte bir araştırma olup, tarama modellerinden doküman incelemesi metodu esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Örneklem olarak yazarın, "Zıpır-Matik Bilmeceler, Denizin İki Yakasından Masallar, Alfabenin Türküsü, Sayıların Dili, Gözü Boynuz İle İzi Yaldız, Kaz Zıpırları, Bir Gök Dolusu Güvercin, Tembeller Orkestrası, Mırname (Büyüklere Kedi Şiirleri), Tepemde Eşek Arısı Gibi Vızıldayıp Durma, Akıllı Minik İle Obur, Müzik Satan Çocuklar, La Fonten Orman Mahkemesinde, Bal Avcısı Küçük Piti, Kırmızı Kızlar Çatıları Gizler, İyi Geceler Bozi, Timsahlar Diş Fırçası Kullanmaz, Gölcüğün Küçük Avcıları, Hayvanlar Yalan Söylemez, Kahraman Süvariler, Kulağımdaki Küçük Çan, Stephen Hawking Herkül'ü Döver, Temel Reis Ispanağı Yoğurtsuz Yer, Anadolu Efsaneleri, Alucura Çay Evi, Korkulu Bir Gün, Küçük Ayı ile Ahlat Ağacı, Küçük Ayının Uzun Yolculuğu, Sincap (Şiirler), Tekir Noktalama İşaretlerini Öğretiyor" adlı 30 adet çocuk kitabı ele alınmıştır. Bu eserler değerler eğitimi açısından; adil olma, aile birliğine önem verme, hoşgörü, dürüstlük, misafirperverlik; saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik değerlerine yer verilmesi bakımından incelenmiş, bu değerlerin örtük veya doğrudan işlendiği toplam 525 adet bulgu tespit edilmiştir. Elde edilen verilerden hareketle Yalvaç Ural'ın eserlerinde sevgi, sorumluluk, yardımseverlik, aile birliğine önem verme ve dürüstlük değerlerinin yoğun bir biçimde işlendiği; ancak adil olma, misafirperverlik, hoşgörü saygı ve vatanseverlik değerlerinin yeteri kadar işlenmediği tespit edilmiştir. Yalvaç Ural'ın eserlerinde atasözü, deyim, ikileme, kalıp sözler ve yansıma kelimelerin kullanımı, eserlerin Türkçe öğretimine katkısı bakımından incelenmiştir. 30 adet çocuk kitabının tüm sayfalarının tarandığı bu eserlerde birbirinden farklı 478 olmak üzere, toplamda 525 adet deyim; birbirinden farklı 423 olmak üzere, toplamda 433 adet ikileme; birbirinden farklı 102 olmak üzere, toplamda 111 adet kalıp söz; birbirinden farklı 117 olmak üzere, toplamda 141 adet yansıma kelime ve birbirinden farklılık göstermeyen toplamda 28 adet atasözünün kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu eserlerde atasözü, deyim, ikileme, kalıp söz ve yansıma kelimelerin yoğun bir şekilde işlendiği tespit edilmiştir. Eserlerin Türkçe öğretimine katkısı bakımından oldukça zengin bir içeriğe sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bütün bu veriler ışığında Yalvaç Ural'ın eserlerinin sevgi, sorumluluk, yardımseverlik, dürüstlük ve aile birliğine önem verme değerlerinin aktarımında ve Türkçe öğretimi sürecinde yararlanılması gereken kaynaklar arasında olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Yalvaç Ural'ın Çocuk Kitapları, Değer Eğitimi, Türkçe Öğretimi.
15. yüzyıl divanlarında konuşma eğitimi
Bu çalışmada 15 yy divanlarında temel dil becerilerinden konuşma becerisine ilişkin beyitler tespit edilmeye çalışılmıştır. Tespit edilen beyitlerin Türkçe Dersi (6, 7, 8. sınıflar) öğretim programındaki kazanımlarla örtüşüp örtüşmedikleri konusunda fikir elde edilmeye çalışılmıştır. Araştırma tarama modeli ile 15. yy divanları içerisinde yer alan Çâkeri Divanı, Şeyhi Divanı, Ahmed Paşa Divanı, Ahmed-i Dâ'i Divanı ve Mesihi Divanında geçen konuşma becerisine ilişkin kavram, kelime, kelime grublarına ulaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma ile ilgili olduğu düşünülen beyitler fişlenmiştir.İlgili olmadığı düşünülen beyitler araştırmaya alınmamıştır. Elde edilen beyitler belirli başlıklar altında sınıflandırılmıştır.Konuşma becerisi ile ilgili olan beyitler konuşma kazanımlarıyla örtüşüp örtüşmedikleri kontrol edilmiştir.İnceleme sonucunda beyitlerin konuşma kazanımlarıyla uyuştuğu görülmektedir.Bu tür eserlerin eğitim öğretim programlarında yer alması faydalı olacağı düşünülmektedir. Bu eserler sadeleştirme, basitleştirme gibi yöntemlerle kontrollü metin haline getirilerek okullarda okutulabilir. Böylece temel dil becerilerinin desteklenmesi sağlanır ve geçmişteki değerler günümüze taşınmış olur.
Ortaokul öğrencilerinin üstdil farkındalık becerileri ile yazma becerileri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin üstdil farkındalık becerileri ile yazma becerileri arasındaki olası ilişkiyi belirlemektir. Araştırmanın evrenini Uşak, ili merkezinde 2014-2015 öğretim yılında öğrenim gören 5, 6, 7, ve 8. sınıf öğrencileri oluşturmuş; örneklemi için TEOG verilerine göre başarısı "orta düzey" olarak ifade edilebilecek Uşak ili Merkez Ergenekon Ortaokulu'nun 33'ü kız 27'si erkek; orta ve yüksek düzeydeki(Türkçe dersi başarılarına göre) 60 ortaokul öğrencisi seçilmiştir. Bu rakam her sınıf düzeyinden (5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) 15 kişi olacak şekilde belirlenmiştir. Öğrencilerin üstdil farkındalık seviyelerini ölçmek için, fonolojik, morfolojik, semantik, sentaktik farkındalık testleri uygulanmış, bunların toplamından üstdil farkındalık testi elde edilmiştir. Elde edilen veriler 3 alan uzmanı ve araştırmacı tarafından değerlendirilmiş; testlerin öğrencilerin yazma becerisi ile anlamlı bir ilişkisinin olup olmadığı incelenmiştir. Öğrencilerin yazma becerilerini ölçmek için "öykü tamamlama" yöntemine başvurulmuş; kompozisyonlar Çetin(2002)'in hazırlamış olduğu kompozisyon analitik puanlama ölçeğine göre 3 alan uzmanı ve araştırmacı tarafından değerlendirilmiştir. Elde edilen veri ve analizlerden ortaokul öğrencilerinin üst dil farkındalık becerileri ve yazma becerileri arasında anlamlı bir ilişkinin olduğunu söylemek mümkündür. Üst dil farkındalık becerilerinin alt boyutları olarak ele alınan fonolojik, morfolojik, semantik ve sentaktik farkındalık becerileri ayrı ayrı ele alındığında da yine aynı durum söz konusudur. Üst dil farkındalık becerilerinin ortaokul öğrencilerinin yazma becerilerini anlamlı bir oranda bir yordadığı, farkındalık becerileri yüksek olan öğrencilerin yazma becerilerinin de yüksek olduğu; bu becerilerin düşük olduğu öğrencilerde yazma becerisinin de düşük olduğu gözlemlenmiştir. Öğrencilerin üst dil becerilerinin gelişimine katkı sağlanmasının yazma becerilerini de geliştireceği durumu ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: üstdil, fonolojik farkındalık, morfolojik farkındalık, semantik farkındalık, sentaktik farkındalık, yazma becerisi.
Ortaokul öğrencilerinin konuşma kaygısı
Bu araştırmanın amacı, ortaokul düzeyinde öğrenim gören 6. 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin konuşma kaygısı düzeylerinin tespit edilmesidir. Ayrıca, bazı değişkenlere bağlı olarak öğrencilerin konuşma kaygısı düzeyleri arasında anlamlı bir farklılaşma olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2014-2015 öğretim döneminde Uşak ili merkezinde bulunan farklı sosyo-ekonomik düzeylere ait 10 ortaokulda 6. 7. ve 8. sınıfta öğrenim gören toplam 626 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerin 358'i kız 268'i erkek öğrencilerden oluşmaktadır. Öğrencilerin konuşma kaygılarını değerlendirmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan 5'li likert tipi bir "Konuşma Kaygısı Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçek soruları 23 maddeden oluşmaktadır. Bununla birlikte öğrencilerle ilgili bazı bilgileri elde etmek için araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS Windows 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemleri olarak sayı, yüzde, ortalama, standart sapma kullanılmıştır. İki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında t-testi, ikiden fazla bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında Tek yönlü (One way) Anova testi kullanılmıştır. Anova testi sonrasında farklılıkları belirlemek üzere tamamlayıcı post-hoc analizi olarak Scheffe testi kullanılmıştır.Araştırmanın sürekli değişkenleri arasında pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular %95 güven aralığında, %5 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda öğrencilerin yakın çevreye yönelik konuşma kaygısı düzeyi çok zayıf, ders esnasında konuşma kaygısı düzeyi orta, okul içi ders dışı konuşma kaygısı düzeyi zayıf, genel konuşma kaygısı düzeyi zayıf olarak tespit edilmiştir. Öğrencilerin genel konuşma kaygısı ile anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, anne mesleği, baba mesleği, aile gelir düzeyi, kardeş sayısı, geçirilen önemli bir hastalık, kendine ait odası olma değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Anahtar kelimeler: Konuşma kaygısı, kaygı, korku, ortaokul öğrencileri
Necdet Neydim'in çocuk edebiyatı eserlerinde değer eğitimi ve bu eserlerin Türkçe öğretimine katkısı
Bu çalışmada çocuk edebiyatı eserlerinde değerler eğitimi üzerinde durulmuştur. Seçilen eserlerin değer eğitimi açısından önemi işlenmiştir. İlk bölümde değer kavramına ilişkin açıklamalarda bulunulmuştur. Değer nedir, özellikleri, işlevi nelerdir? gibi soruların yanıtları açıklanmıştır. Daha sonra değerle eğitimin ülkemizdeki ve dünyadaki durumuna yer verilmiştir. Değer eğitimi ve Türkçe eğitimi ilişkisi ele alınmıştır. Sonrasında çocuk imgesi ve çocuğun edebiyat alanına girmesi işlenmiştir. Çocuk edebiyatı, çocuk edebiyatı ve değerler eğitimi kavramları bir arada karşılaştırılmıştır. Çocuk edebiyatı ve Türkçe eğitimi ilişkisi birlikte işlenmiştir. Tezin evrenini Necdet Neydim'in çocuk edebiyatı eserleri oluşturmaktadır. Örneklemini ise bu eserlerden seçilen on üç çocuk edebiyatı eseri oluşturur. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinin doküman incelemesi metodu ile gerçekleştirilmiştir. Seçilen eserler Erol Güngör'ün profesörlük tezinde ortaya koyduğu yedi değer sahasına göre yapılmıştır. Eserlerde bulunan değerlere ait örnekler, bulgular ve yorumlar kısmında sıralanmıştır. Türkçe Öğretimi kapsamında ise ikilemeler, deyimler ve atasözleri, kalıp sözler, yansıma sözcükler incelenmiştir. Bulunan örnekler tablolar şeklinde sıralanmıştır. Sonuç olarak incelenen eserlerin değerler eğitimi açısından uygun olduğu görülmüştür. Fakat yazarın eserlerinde her değere yer vermediği tespit edilmiştir. Türkçe öğretimi açısından da eserlerde bir tane atasözü bulunduğu görülmüştür. Atasözleri bakımından örnek bulunamamıştır. Anahtar Kelimeler: Necdet Neydim, Çocuk edebiyatı, Değerler, Değerler Eğitimi, Türkçe Öğretimi
1957-2013 yılları edebiyat ders kitaplarında yer alan divan edebiyatı örneklerinin eğitim öğretim açısından incelenmesi
Bu çalışmayla 1957'den itibaren edebiyat müfredat programı çerçevesinde yayımlanan lise edebiyat ders kitaplarındaki divan edebiyatı örneklerinin tasnifini yapmak, buradan hareketle bu örneklerinin eğitimdeki kullanış biçimlerini ve ders kitaplarındaki örneklerin hem edebiyat hem de Türkçe eğitim ve öğretiminde daha verimli bir şekilde nasıl ele alınması gerektiğini belirtmek amaçlanmıştır. Kitaplarda yer alan divan edebiyatı örneklerinin, metnin kitaba alınış sebebi, hazırlık çalışmaları, sorular, sözcük çalışmaları ve açıklamalar gibi metin üzerinde yapılan çalışmalara göre değerlendirilmiştir. Bu eserlerin, incelenen ders kitaplarında nasıl ele alındığı, ne gibi çalışmalarla öğrencilere kavratılmaya çalışıldığı ortaya konulmuştur. Çalışma boyunca elde edilen bilgilerden yola çıkılarak, edebî metinlerin seçimi ve metin üzerinde yapılan çalışmalarla ilgili sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Türkçe, Edebiyat eğitimi, Ders Kitabı, Divan Edebiyatı.
Türkiye ve İngiltere'deki 11-14 yaş öğrencilerinin ana dili çalışma kitaplarındaki yazma etkinliklerinin incelenmesi
Dil birey için kendini ifade edebilmenin ve dışarıdakileri algılayabilmenin en temel yoludur. Kişinin yaşamına beraber başladığı dili iyi kullanabilmesi hiç şüphesiz eğitimin en temel konularından biridir. Çocukların ailesinde başlayan ana dili eğitimi, sonrasında okuldaki örgün eğitimle devam eder. Okulda ana dili öğretimi belli bir program dâhilinde sistemli bir şekilde gerçekleştirilmektedir. Yazma eğitimi, okulda kazandırılan ana dili becerilerinden bir tanesidir. Yazma eğitimi sürecinde ders ve çalışma kitapları kullanılan materyaller içerisinde önemli bir paya sahiptir. Bu çalışmanın amacı; Türkiye ve İngiltere'deki 11-14 yaş öğrencilerinin ana dili öğretimi çalışma kitaplarındaki yazma etkinliklerinin incelenmesini yapmaktır. Bu iki ülkenin kullanmış olduğu ders kitaplarındaki yazma etkinliklerinin karşılaştırılarak değerlendirilmesi bakımından bu çalışma önem arz etmektedir. Bu araştırmada araştırma verileri Türkiye ve İngiltere'de kullanılan ana dili ders kitaplarını karşılaştırmak amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. 2014-2015 Eğitim-Öğretim yılında Türkiye'de okutulan ilköğretim 7. sınıf Türkçe kitaplarındaki yazma etkinlikleri ve İngiltere'de aynı yaş grubuna denk gelen Year8 (Yıl 8) İngilizce kitapları incelenmiştir. Yazma etkinlikleri yazma yöntemleri bakımından incelenmiş, benzerlikler ve farklılıklar ortaya konulmuştur. Kitaplarda en az bir adet örneği bulunan yazma yöntemi örnekleri verilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, kitaplar biçimsel olarak incelendiğinde, İngilizce kitaplarının boyut olarak farklılık gösterdiği; baskı, kâğıt ve görsel zenginlik bakımından daha iyi olduğu saptanmıştır. İngilizce kitaplarında kullanılan görsellerin sayfalarda daha geniş alanlarda yer aldığı görülmektedir. İçerik olarak incelendiğinde İngilizce kitaplarındaki ünite başlıklarının daha ilgi çekici ve farklı konularda olduğu, Türkçe kitaplarının ise çok kapsamlı ve genel olduğu söylenebilir. İngilizce kitaplarında her bir ünitenin başlangıcında, o ünitenin temasına ilişkin kısa bir ön bilgi verilmiş ve ele alınacak konular belirtilmiştir. Araştırmada yazma etkinlikleri incelendiğinde, Türkçe kitaplarında İngilizce kitaplarına kıyasla nicel olarak daha fazla etkinliğin yer aldığı görülmektedir. Türkçe kitaplarındaki yazma etkinlikleri genel olarak kelime ve cümle yazma boyutunda kalmış, birkaç paragraftan oluşan daha geniş yazma etkinliklerinin çok sayıda yer almadığı saptanmıştır. Buna karşın İngilizce kitaplarında uygulanan yazma etkinliklerinin daha geniş çalışma gerektirdiği, cümle yazmaktan çok paragraf ve kompozisyon yazma üzerinde odaklanıldığı görülmüştür. Türkçe kitaplarındaki yazma etkinliklerin yazma öncesi ve sonrası etkinliklere çok az rastlanmıştır. İngilizce kitaplarında ise yazma etkinlikleri ya bir önceki etkinlikle bağdaştırılmış ya da yazma öncesi çalışmalarla yazma etkinliği belli bir süreç dâhilinde gerçekleştirilmek istenmiştir. Bu da İngilizce kitaplarındaki etkinliklerin süreç temelli yazma yaklaşımını daha çok benimsediğini göstermektedir. Türkçe kitaplarında grup olarak yazma etkinliklerine rastlanmazken İngilizce kitaplarında ise tümevarım, tümdengelim ve araştırmaya dayalı bilimsel yazma yöntemlerine yer verilmediği görülmüştür. Türkçe kitaplarında kontrollü yazma yönteminin yoğunluğu görülürken, İngilizce kitaplarında yaratıcı yazma yönteminin sıklıkla kullanıldığı saptanmıştır. Not alma yönteminin tüm kitaplarda az sayıda yer aldığı görülmektedir. Özet çıkarma yönteminin Türkçe ve İngilizce kitaplarında çok sayıda yer aldığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Ana Dili, Ders Kitapları, Yazma Eğitimi, İngiltere, Kitap İncelemesi, Yazma Yöntemleri
Türkçe öğretim programlarının işlevsel okuma açısından incelenmesi (1924-2015)
Bu çalışmanın amacı, 1924-2015 yılları arasında uygulanan ortaokul Türkçe öğretim programlarının işlevsel okuma açısından incelenmesidir. Ayrıca her program kendi içinde sınıflar bazında ve diğer programlarla da işlevsel okuma açısından karşılaştırılmıştır. Araştırma evrenini 1340 (1924) Lise Birinci Devre Müfredat Programı, 1929 Orta Mektep Türkçe Programı, 1931-1932 Ders Senesi Tadilatı Türkçe Programı, 1938 Ortaokul Türkçe Programı, 1949 Ortaokul Türkçe Programı, 1962 Ortaokul Türkçe Programı, 1981 Temel Eğitim Okulları Türkçe Eğitim Programı, 2005 Türkçe 6-8. Sınıflar Öğretim Programı, 2015 Türkçe 1-8. Sınıflar Öğretim Programı oluşturmaktadır. Öğretim programlarını işlevsel okuma açısından inceleyebilmek amacıyla uzman görüşü alınarak işlevsel okuma listesi hazırlanmış, programlar bu liste baz alınarak incelenmiştir. Programlar işlevsel okuma açısından incelenirken programlardaki kazanımların işlevsel okuma becerisiyle aynı olmasına değil işlevsel okuma becerisini kazandırabilecek özellikte olmasına dikkat edilmiştir. Araştırmanın sonucunda programların işlevsel okumaya yer verme açısından yıllar içinde değişkenlik gösterdiği, bir program içinde yer verilen işlevsel okuma becerisi ile ilgili kazanımların ise farklı sınıflarda tekrar edilmediği görülmüştür. İşlevsel okuma açısından en güçlü program 1949 Ortaokul Türkçe Programı, en zayıf program ise 1340 (1924) Lise Birinci Devre Müfredat Programı'dır. Anahtar kelimeler: Okuma, okuma eğitimi, işlevsel okuma, öğretim programı.
5. ve 8. sınıf işitme cihazı kullanan öğrencilerin yazılı anlatım becerilerinin incelenmesi ve kelime servetinin belirlenmesi
Bu çalışmada; Denizli Yeşilköy İşitme Engelliler Ortaokulu 5. ve 8. sınıf cihaz kullanan işitme engelli öğrencilerin yazılı anlatım becerileri ele alınmaya çalışılmıştır. Öğrencilerin yazılı anlatım becerilerini belirlemek amacıyla uzmanların görüşleri doğrultusunda yazdırılacak konular belirlenmiştir. Çalışmada amaç işitme engellilerin yazılı anlatım beceri düzeylerini saptamak ve söz varlıklarını belirlemektir. Bu amaca yönelik olarak yazdırma çalışmaları yaptırılmış ve betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın verileri Öğrenci Bilgi Formu ve Yazma Çalışmaları ile elde edilmiştir. Türkçe öğretmeni ve akademisyenlerden oluşan uzmanların görüşlerine göre belirlenen konuların anlatıldığı videolar kullanılmıştır. Belirlenen konular her hafta bir Türkçe dersinde yazdırılmıştır. Elde edilen verilere içerik analizi yapılmıştır. Elde edilen veriler iki Türkçe öğretmeni ve bir akademisyen tarafından değerlendirilerek geçerlik ve güvenirlik sağlanmaya çalışılmıştır.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde karşılaşılan sorunlar (Üsküp örneği)
Bu çalışmanın amacı tarihi ve kültürel bağlarımızın çok kuvvetli olduğu, uzun dönemler Türkçenin öğrenildiği-öğretildiği, ana dili ya da yabancı dil olarak konuşulduğu Makedonya/Üsküp'te yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında yürütülen çalışmaları incelemek, aksayan yönleri, sorunları sebepleri ile beraber ortaya koymaktır. Böylece sorunların giderilmesi yönünde, yerinde elde edilen bulgular ışığında çözüm ve önerilerde bulunmaktır. Çalışmada, Makedonya/Üsküp'te Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin dil öğrenim sürecinde karşılaştıkları sorunlar belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla Üsküp Yunus Emre Enstitüsü'nde Türkçe öğrenen A1 ve A2 seviyesini tamamlamış 22 öğrenciye yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Bu görüşme formu alanyazında yer alan farklı ülke ve bölgelerde yapılmış içerik yönüyle benzeyen çalışmalardan da yararlanarak 3 alan uzmanının ve Enstitü merkezinde görev yapan 3 öğretim elemanının/öğretmenin görüşleri etrafında oluşturulup son hali verilmiş bir formdur. Görüşme formunda Türkçe öğrenirken karşılaşılan sorunları anlamaya yönelik sorular sorulmuş, yapılan görüşmeler sonucunda alfabe sorunu, dil yapısından kaynaklı sorunlar, seviyeye uygun sözlük ve okuma kitabı olmayışı, mobil öğrenme için uygun içerikte program olmayışı gibi sorunlar tespit edilmiştir. Bu sorunların giderilmesi için Üsküp'te faaliyet gösteren üniversitelerin Türkoloji ve Türk Dili Edebiyatı bölümlerinin de katkılarıyla hazırlanabilecek sözcüğün anlamını cümle içerisinde pekiştirici örnek cümlelerin olduğu Türkçe- iv Makedonca ve Türkçe-Arnavutça olarak hazırlanmış seviyeye uygun sözlük ve okuma kitabı yayımlamakla başlanabilir. Mobil öğrenmeye uygun dil öğretimi uygulamaları, öğretmenlerin Türkçe öğretimine başlamadan önce hedef dil- erek dil arasındaki farklılıkları benimseyerek, ilgili dillerin kültürlerinin özelliklerini kavramış olmaları gibi çözüm önerilerine yer verilmiştir.
Türkçe'nin yabancı dil olarak öğretiminde temel seviye için kelime belirleme çalışması: Uşak Üniversitesi örneği
Bu çalışmada, Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde temel düzeydeki öğrencilerin günlük yaşam alanlarında hangi kelimeleri bilmesi gerektiğinin tespiti amaçlanmıştır. Çalışmada 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Uşak üniversitesi TÖMER'de B1 ve B2 düzeyinde öğrenim gören yabancı uyruklu öğrenciler yer almışlardır. Çalışma grubunu B1 (14 kişi) ve B2 ( 27 kişi) seviyesinde toplam 41( 19 kadın ve 22 erkek ) öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma grubundaki öğrencilerin ülke bazındaki sayısal dağılımı ise şu şekildedir; Fas ( 1 ), Türkmenistan ( 21 ), Irak ( 2 ), Gine ( 9 ), Filistin ( 1 ), Somali (1), Afganistan ( 2 ), Azerbaycan ( 2 ), Suriye ( 2 ). Çalışma grubunu oluşturan öğrenciler hakkında bilgi edinmek için kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Ardından her bir öğrenciye 10 hafta süren ve 22 sosyal yaşam alanına yönelik toplam 15 adet görüşme formu uygulanmıştır. 82 sayfa kişisel bilgi formu ve 615 sayfa kelime tespit görüşme formu incelenmiştir. Elde edilen kişisel veriler ve öğrencilerin yazdıkları kelimeler tek tek okunarak taranmış ve bilgisayar ortamına aktarılmıştır. İstatistik programı kullanılarak öğrencilerin kişisel bilgi formunda yer alan Türkçe ve Türkiye'ye yönelik sorulara verdikleri cevapların analizi yapılmıştır. Ayrıca görüşme formunun da analizi yapılmıştır. Tüm bu değişkenlerin özelliklerine uygun istatistik analiz teknikleri uygulanmıştır. Çalışmada şu sonuçlar elde edilmiştir: çalışma grubunda yer alan 41 öğrencinin 22 sosyal yaşam alanı için yazdıkları toplam 615 yazılı dokümanda toplam 1442 kelime, kalıp cümle ve kalıp ifade yazdıkları tespit edilmiştir. İki ya da ikiden fazla oluşan kelime, kalıp cümle ve kalıp ifadeler tek kelime olarak kabul edilmiştir. Bu benzer olan kelime ve kelime grupları çıkarıldığında tüm sosyal yaşam alanları için 992 farklı kelime, kalıp cümle ve kalıp ifade belirlenmiştir. Öğrencilerin en fazla madde yazdıkları sosyal yaşam alanının 140 kelime, kalıp cümle ve kalıp ifade ile Otogar, Toplu ulaşım, Tren garı, Havaalanı olduğu görülmektedir. En az madde yazılan sosyal yaşam alanı ise toplam 35 kelime, kalıp cümle ve kalıp ifade yazılan Muhtarlık olduğu tespit edilmiştir. Çalışma grubunu oluşturan öğrencilerin 22 sosyal yaşam alanı için yazdıkları kelime, kalıp cümle ve kalıp ifadenin madde sayılarının, öğrencilerin ülkelerine, milliyetlerine ve fakültelerine göre farklılaştığı görülmüştür. Öğrenciler tarafından yazılan madde sayılarının, kişisel bilgi formunda yer alan diğer değişkenler ile farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi, Kelime Tespiti, Türkçe Eğitimi, Sosyal Yaşam Alanı
Empatik okumanın ortaokul 7. sınıf öğrencilerinde okuduğunu anlama düzeyine etkisi
Bu çalışmanın amacı, okuyucunun kendini kahramanın yerine koyarak okuması olan empatik okuma tekniğinin ortaokul 7.sınıf öğrencilerinde okuduğunu anlamaya etkisini araştırmaktır. Araştırmada nicel ve nitel model birlikte kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarından, görüşme ve açık uçlu sorularla elde edilen nitel veriler nicel verilere dönüştürülerek SPSS veri tabanına girilmiş ve ölçümler yapılmıştır. Araştırmada kullanılacak öykü metinleri üç uzman ve üç Türkçe öğretmeninin görüşleri alınarak tespit edilmiştir. Okuduğunu anlamaya yönelik açık uçlu sorular uzman görüşü alınarak yenilenmiş Bloom taksonomisine göre hazırlanmıştır. Çalışma grubunu Uşak Merkez İmam Hatip Ortaokulu 7.sınıf öğrencilerinden 20 kız ve 20 erkek öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma grubu rastgele olarak eşit sayıda kız ve erkek öğrenci içerecek şekilde deney ve kontrol grubu olarak ayrılmıştır. Uygulama öncesinde öğrencilere kişisel bilgi formu dağıtılmıştır. İki hafta boyunca deney grubu öğrencilerine okul rehber öğretmeni gözetiminde empati etkinlikleri yaptırılmıştır. Deney ve kontrol grubuna eş zamanlı olarak uygulama metinleri okutturulmuş ve sorularının cevaplanması istenmiştir. Elde edilen veriler üç farklı puanlamacı tarafından puanlanmış, ortalamaları alınmıştır. SPSS veri tabanına girilen sonuçlar deney grubu verilerinin, kontrol grubu verilerinden anlamlı biçimde yüksek olduğu görülmüştür. Son olarak deney grubu öğrencileri ile yapılan görüşmede öğrencilerin empatik okuma tekniğini sevdikleri, uzun süre sıkılmadan okumalarına yardımcı olacak bir teknik olarak gördükleri ve sonraki okumalarında da kullanmak istedikleri sonucuna ulaşılmıştır.
Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin eleştirel dinleme becerilerinin geliştirilmesi
Dinleme becerisi, iletişim ve eğitimde büyük bir öneme sahiptir. Buna karşın alan yazında"ihmal edilmiş"ve "unutulmuş"bir dil becerisi olarak adlandırılmaktadır.Günümüzde görsel ve işitsel araçların yaşamın pek çok alanında kullanılması, eleştirel dinleme eğitiminigerekli kılmaktadır. Bu çalışmanın amacı ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin eleştirel dinleme becerilerini, hazırlanan etkinlikler aracılığıyla geliştirmektir.Çalışmada karma araştırma modeli ve amaçlı örnekleme yöntemlerinden tipik durum örneklemesi kullanılmıştır. Buna göre Uşak ilinde 8. sınıfa devam eden 10 kız, 10 erkek olmak üzere toplam 20 öğrenci çalışma grubunu oluşturmuştur. Çalışma, tek denekli olarak yürütülmüştür. Uygulamada ilk olarak Kelime İlişkilendirme Testi kullanılarak öğrencilerin bilişsel yapıları tespit edilmeye çalışılmıştır. Öğrencilerin dinleme becerisini değerlendirmek amacıyla Eleştirel Dinleme Becerisi Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Daha sonra eleştirel dileme etkinlikleri uygulanmaya başlanmıştır. Her etkinlik için uzman görüşleri alınarak hazırlanan değerlendirme kâğıtları ile etkinliklerin öğrenciler üzerindeki etkisi ölçülmüştür.Etkinlik uygulamalarının ardından son test ile genel gelişimleri tespit edilen öğrencilere yeniden Kelime İlişkilendirme Testiuygulanarak öğrencilerin kavram değişimleri belirlenmiştir.Uygulama sonrasında öğrenciler ve onların derslerine giren branş öğretmenlerinin uygulama hakkındaki düşüncelerinin alındığıbireysel görüşmeler yapılmıştır. Kelime İlişkilendirme Testi'nde frekans tabloları oluşturulmuş ve kavram ağları çizilmiştir. Öğrencilerin anahtar kavramlar ile ilgili kurdukları cümlelerbetimsel analizle incelemeye alınmıştır. Ön test ve son test için kullanılan Eleştirel Dinleme Becerisi Değerlendirme Formu'ndan elde edilen verilerin istatistiksel analizinde SPSS programından yararlanılmıştır. Verilerin analizindeBağımlı Örneklem Grubu t Testi, Bağımsız Örneklem Grubu t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Veriler; cinsiyet, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, anne meslek durumu, baba meslek durumu, okunan kitap sayfa sayısı, kardeş sayısı değişkenlerine göre incelenmiştir.Eleştirel dinleme etkinliklerinden elde edilen verilerin analizinde yine SPSS programından yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda, kullanılan etkinliklerin ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin eleştirel dinleme becerilerini geliştirdiği görülmüştür. Öğrencilerin anahtar kavramlarla ilgili ürettikleri cevap kelimelerin sayı ve niteliğinde artış gözlenmiştir. Çalışma sonunda öğrencilerin bilimsel bilgi içeren cümlelerindeki artış ve kavram yanılgısına sahip cümlelerindeki azalma, öğrencilerin bilişsel yapılarındaki gelişimi gözler önüne sermiştir. Özellikle eleştirme kavramıyla ilgili bilişsel yapılarının olumlu yönde değiştiği görülmüştür. Benzer şekilde son testte öğrencilerin başarılarının ön testten anlamlı biçimde daha yüksek olması, uygulanan eleştirel dinleme etkinliklerinin öğrencilerin eleştirel dinleme becerilerine katkı sağladığını göstermektedir.Çalışmanın sonuçlarına göre öğrencilerin eleştirel dinleme becerileri; anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, anne meslek durumu, baba meslek durumu, öğrencilerin okudukları kitap sayfa sayıları ve kardeş sayılarına göre istatistiksel olarak farklılaşmazken cinsiyetlerine göre farklılaşmaktadır. Son testte kız öğrencilerin başarıları erkek öğrencilere göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksektir. Çalışma grubundaki öğrencilerin ve onların derslerine giren branş öğretmenlerinin uygulama ile ilgili yorumları, çalışmanın başarısını destekler niteliktedir.
Devlet tiyatrolarında oynanan çocuk tiyatro oyunlarında değer eğitimi ve bu oyunların Türkçe öğretimine katkısı
Bu çalışmanın amacı 2016-2017 sezonunda Devlet Tiyatrolarında oynanan çocuk oyunlarını değerler eğitimi ve Türkçe'ye katkısı bakımından incelemektir. Bu araştırma, betimsel nitelikte bir çalışma olup doküman incelemesi yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Bu çalışmanın örneklemini Sihirli Sirk, Tiyatro Makinası, İMBÖ, Sihirli Köpek, Savaş Çiçekleri, Ayışığı Sirki, Ali Baba ve Kırk Haramiler, Sayı Dedektifleri, Sihirli Keman adlı çocuk tiyatro oyunları oluşturmaktadır. Değerler Eğitimi bakımından çocuk tiyatro oyunları Sosyal Bilgiler Öğretim Programında yer alan adalet, aile birliğine önem verme, barış, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, dostluk, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, öz denetim, özgürlük ve bağımsızlık, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, tasarruf, vatanseverlik, yardımseverlik olmak üzere toplam 21 değere göre incelenmiştir. İncelenen eserlerde bu değerlerin 397 defa yer aldığı belirlenmiştir. İncelenen eserlerde en fazla bulunan değer duyarlılık (45), hiç bulunmayan değerler tasarruf ve vatanseverlik'tir. Değerlerin en fazla yer aldığı eser Ayışığı Sirki (125), en az yer aldığı eser Sihirli Sirk'tir. Türkçe'ye katkısı bakımından eserler atasözleri, deyimler, ikilemeler, kalıp sözler ve yansıma kelimeler bakımından incelenmiştir. 9 çocuk tiyatro eserinin taranması sonucunda toplamda 795 bulguya rastlanmıştır. Bu eserlerde deyim, ikileme, kalıp söz ve yansıma sözcüklerin sıkça kullanıldığı; atasözlerine ise çok az yer verildiği görülmüştür. Bütün bu bulgulardan yola çıkarak 2016-2017 sezonunda Devlet Tiyatrolarında oynanan çocuk tiyatro oyunlarının değerler bakımından zengin bir içeriğe sahip olduğu, Türkçe'ye katkısı açısından atasözlerinin çok az yer aldığı fakat deyimleri, ikilemeleri, kalıp sözleri ve yansıma kelimeleri daha yoğun bir biçimde içerdiği sonucuna ulaşılmıştır. İncelenen eserlerin Türkçe öğretimi ve değerler eğitimi bakımından faydalanılabilecek kaynaklar olduğu düşünülmektedir.
Hasan Latif Sarıyüce'nin çocuk romanlarında değer eğitimi ve söz varlığı
Bireyin tutum ve davranışlarını biçimlendirmede etkili bir role sahip olduğu düşünülen değerler, hem sağlıklı kişilik gelişimi için hem de toplumsal düzenin bekasının sağlanması için oldukça önemlidir. Bu doğrultuda değer eğitiminin amacının, bireylere, dahil oldukları topluma uyum sağlamalarında ve bireyler arası sağlıklı ilişkilerin kurulmasında yardımcı olmak olduğu söylenebilir. Değer eğitimi sürecinde hem kolaylık sağlayacak hem de daha fazla verim alınabilecek araçlara yer verilmelidir. Bu araçlardan biri çocuklara örnek yaşantılar sunabilecek olan çocuk edebiyatı ürünleridir. Betimsel nitelikte yapılan bu çalışmada çocuk edebiyatı yazarlarından olan Hasan Latif Sarıyüce'nin romanları; içerdiği değerleri ve Türkçe eğitimine katkılarını ortaya koymak amacıyla ele alınmıştır. Bu eserler aile birliği, adil olma, barış, bağımsızlık, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, özgürlük, saygı, sevgi, sorumluluk, tasarruf, vatanseverlik, yardımseverlik değerlerine yer verilmesi bakımından incelenmiştir. Ayrıca bu eserler Türkçe eğitimine katkı bağlamında da ele alınmıştır. Romanların tüm sayfaları örnekleme alınarak kitaplardaki deyim, atasözü, ikileme, kalıp söz ve yansıma sözcükler taranmıştır. Sonuç olarak bu eserlerin değerler ve Türkçe söz varlığı bakımından zengin bir içeriğe sahip olduğu ortaya konmuştur.
Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin değerler eğitimi bakımından incelenmesi
Çalışmanın amacı, 2017-2018 eğitim- öğretim yılında ortaokullarda okutulan Türkçe Ders Kitaplarındaki etkinlikleri değerler eğitimi bakımından incelemektir. Bu araştırma betimsel nitelikte bir araştırma olup doküman incelemesi ve tarama yöntemi esas alınmıştır. Çalışmada MEB, Ez-De, Başak, Dörtel yayınları Türkçe Ders Kitapları ele alınmıştır. Ders kitaplarındaki etkinlikler; yardımlaşma/dayanışma, sorumluluk, sevgi, saygı, adil olma, aile birliğine önem verme, dürüstlük/doğruluk, hoşgörü/duyarlılık, misafirperverlik, özgüven, çalışkanlık, fedakârlık, iyimserlik, iyilik yapmak, paylaşımcı olmak, empati, cesaret/liderlik, nazik olmak, dostluk, temizlik, bağımsız ve özgür düşünebilme, estetik duyguların geliştirilmesi, vatanseverlik, şefkat/merhamet, selamlaşma, alçakgönüllülük, kültürel mirasa sahip çıkma değerleri olmak üzere Talim Terbiye Kurulu'nun belirlemiş olduğu MEB Değerler Eğitimi Yönergesi'nde yer alan 27 değer içerisinde taranmıştır. İncelenen etkinlikler hem kurgusal-kurgusuz metin olarak hem de dinleme, okuma, konuşma, yazma becerilerine göre gruplandırılarak her beceri alanına göre ayrı tablo şeklinde analiz edilmiştir. Araştırmacı tarafından tespit edilen değerler, uzman görüşlerine de başvurularak neticelendirilmiştir. Buna göre değerlerin, 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı etkinliklerinde toplam 223, 6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı etkinliklerinde 214, 7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı etkinliklerinde 78, 8. Sınıf Türkçe Ders Kitabı etkinliklerinde 110 kere geçtiği tespit edilmiştir. Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarındaki etkinliklerde toplam 625 kez değer tespit edilmiştir. Bu bulgulara göre, değerlerin, sınıf seviyelerinde ve temalara göre belli bir plan dâhilinde yer almadığı sonucuna ulaşılmıştır. 5. ve 6. sınıf çalışma kitaplarında tespit edilen değerlerin, 7. ve 8. sınıfa göre fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 5. ve 7. sınıf kurgusal metin etkinliklerindeki değerlerin, kurgusuz metin etkinliklerindeki değerlerden fazla olduğu tespit edilmiştir. 6. ve 8. Sınıf çalışma kitaplarında ise kurgusuz metin etkinliklerindeki değerler, kurgusal metin etkinliklerinden fazladır. Tüm sınıf seviyelerinde genel olarak okuma becerisi etkinliklerindeki değerler yoğun olarak yer alırken dinleme etkinliklerinde tespit edilen değer sayısının az olduğu görülür. En fazla değer tespit edilen kitap 5. sınıf, en az değer tespit edilen kitap ise 7. sınıf çalışma kitabıdır.
Ortaokul 5,6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yeralan haber metinlerinin değerlendirilmesi
Günümüzde kullanımı hızla artan haberleşme araçlarındaki bilgiler toplumu yönlendirmekte, gündemi biçimlendirmektedir. En çok da eleştirel düşünme becerisi daha yeni gelişmekte olan çocuklar, bu haberleşme araçlarından çok fazla etkilenmekte ve kolay bir biçimde yönlendirilebilmektedir. Haberleşme araçlarının toplumu yönlendirmedeki gücünün anlaşılmasıyla bu gücün olumsuz kullanımından kaynaklanabilecek durumları azaltmak ve haberleşme araçlarının kötüye kullanılmasına engel olmak için tüm eğitim dünyasında medya okuryazarlığı önem kazanmıştır. Bu araştırmanın amacı, Türkçe derslerinde yaygın olarak kullanılan haber metinlerinin neler olduğunu, bu metinlerin Türkçe ders programıyla nasıl ilişkilendirildiğini ve ortaokul 5, 6,7 ve 8. sınıf Türkçe ders ve çalışma kitaplarındaki haber metinlerinin sayısını ve dağılımını belirlemektir. Araştırma kapsamında ortaokul 5, 6,7 ve 8. sınıf düzeyinde her sınıf için Millî Eğitim Bakanlığı tarafından önerilen farklı yayınevlerine ait üç adet ders kitabı ve öğrenci çalışma kitabı incelenmiştir. Ayrıca öğrenci kitaplarında olmayan ama öğretmen kılavuz kitaplarında yer bulan dinleme becerisine yönelik haber metinlerine de ulaşılmıştır. Buna ek olarak araştırmada her sınıf kademesinde MEB Yayınevi en sık kullanılan kaynak olduğu için incelenmiş; diğer yayınevlerinin seçimindeyse MEB tarafından IV önerilmesine ve olabildiğince farklı yayınevlerine ait kaynakları tarayabilmek, geniş bir örnekleme ulaşmak amacıyla aynı yayınevinin farklı sınıf kademelerinde de kullanılmamasına dikkat edilmiştir. Haber metinlerini en çok kullanan ders kitapları tespit edilmiş ve bu haber metinlerinin kullanıldığı temalar tasnif edilmiş, hangi becerileri geliştirmek amacıyla haber metinlerinin kullanıldığı incelenmiştir. Ayrıca medya bilgisinin doğruluğu konusunda medya okuryazarlığı programları arasında "bilgiye ulaşma, birinci elden ve ikinci elden kanıtların ayrımı, olguyu görüşten ayırt etme, bakış açısını fark etme ve kalıp yargıyı fark etme" gibi becerilere yönelik etkinlik sayılarına bakılmıştır. Sonuç olarak en çok haber metinlerine yer veren yayınevinin MEB' in kaynakları olduğu, haber metinlerinin ders başlarında ilgiyi çekmek için konuşma becerisine yönelik, genellikle çevre ve teknoloji ile ilgili temalarda kullanıldığı anlaşılmıştır. Bu araştırma sonucunda elde edilen bulgular haber bilgisinin gerçekliği konusunun öğretimine ve eleştirel düşünme becerisine yönelik olarak kullanımına gereken önem verilmediği şeklinde yorumlanabilir. Bu bulgular sayesinde gerek eleştirel okuma alanında gerekse Türkçe öğretimi özelinde medya okuryazarlığına dair ve gelecekte yapılabilecek incelemeler için öneriler verilmiştir.
1981, 2005 ve 2018 Türkçe öğretim programlarına göre 6. sınıf Türkçe ders kitaplarının tema yapısının incelenmesi
Çalışmanın amacı, ilköğretim 6. sınıf Türkçe ders kitaplarının 1981, 2005 ve 2018 Türkçe Programları'na göre tema yapılarının karşılaştırılması yapılarak farklılıklarının ve benzerliklerinin tespit edilerek değerlendirilmesidir. Bu araştırma, literatür taramaya ve tarananlarla ilgili durumu belirlemeye çalıştığı için araştırmada betimleme yöntemi ve tarama tekniği kullanılmıştır. Çalışmada 1981 Türkçe Öğretim Programı'na göre MEB, Yıldırım, Özyürek; 2005 Türkçe Öğretim Programı'na göre MEB, Koza ve Evren Yayınları; 2018 Türkçe Öğretim Programı'na göre de Eksen Yayınları 6. sınıf Türkçe ders kitapları ele alınmıştır. İncelenen metinler, uzman görüşleriyle belirlenen tema ölçütlerine göre ayrı ayrı analiz edilmiştir. 1981, 2005 ve 2018 Türkçe Programları'na göre hazırlanan ders kitaplarına genel olarak bakıldığında 1981 Türkçe Programı'nın ders kitaplarında, daha fazla sayıda metin, tema ve alt tema ile karşılaşılmıştır. Buna rağmen 2005'e göre hazırlanan ders kitaplarında metin, tema ve alt tema sayısı azalmış, 2018'e göre hazırlanan ders kitabında ise metin, tema ve alt tema sayısında artış gözlenmiştir. 2005 ve 2018 programlarına uygun kitapların çoğunlukla dinleme metinlerinde görsel ögeler kullanılmadığı için 1981'e göre daha çok sayıda 'kısmen uygun' metin tespit edilmiştir. Ders kitapları dinleme metinlerinde, içeriği yansıtan görsellere yer verilmediği görülmektedir. 1981'e uygun ders kitaplarında daha fazla sayıda tanınmış yazara ait eser bulunmaktadır. Metin ve tema sayısının artırılması ile hedef kitlenin daha iyi hayata hazırlanacağı, okuma metinlerinde olduğu gibi dinleme metinlerinde de iletiyi destekleyen görsellerin kullanılmasının, temanın daha iyi anlaşılmasına fırsat verebileceği düşünülmektedir. 2018 programında daha önceki programlardan farklı olarak e-posta, kılavuzlar, çizgi roman, reklam gibi türlere yer verilmesinin tür çeşitliliği bakımından faydalı olduğu düşünülmektedir. 1739 Sayılı Millî Eğitim Kanunu'nun Türk Millî Eğitiminin Temel İlkeleri'nde "Her derece ve türdeki ders programları; bilimsel ve teknolojik esaslara ve yeniliklere, çevre ve ülke ihtiyaçlarına göre sürekli olarak geliştirilir." denilmektedir (Resmî Gazete, 1973: 2342). Buna rağmen programlarda her şeyi güzellik ve olumlu bir bakış ve anlayış temeline yerleştiren bir tema dağılımı görülmektedir. Yaşamda hedef kitlenin karşılaşabileceği olumsuz durumlar da düşünülerek tema ve alt temaların kapsamı genişletilmeli, ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak demokrasi, ticaret, ekonomi, kötü alışkanlıklar gibi temalara da yer verilmelidir.
Mevlana Celaleddin-i Rumi'nin Fihi Ma Fih'inde dört temel dil becerisi unsurlarının kullanımı
Ana dilinin temel becerileri okuma, yazma, konuşma ve dinleme örgün eğitim kurumlarında özellikle Türkçe öğretimi içerisinde verilmektedir. Anlama becerilerinden dinleme ile okuma, anlatma becerilerinden ise yazma ile konuşma becerileri yalnızca eğitim kurumlarında değil, eski edebi metinlerde de geçmekte olup yüzyıllar sonrasındaki okuyucularına dahi bu konuda ışık tutmaktadır. Bu çalışmada XIII. Yüzyılda yaşamış olan Mevlana Celaleddin-i Rumi'nin Fih i Ma Fih'indeki okuma, yazma, konuşma ve dinleme becerileriyle ilintili ifadeler tespit edilmiştir. Tespit edilen bu becerilere Türkçe dersi (5, 6, 7, 8. sınıflar) Öğretim Programı (2018)'ndaki kazanımlarda ne derece yer verildiği ortaya konmuştur. Çalışmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmış, eserdeki 76 bölümün tamamı taranmış, bu tarama sonucunda temel becerilerle ilgili 2135 konuşma, 177 dinleme, 106 yazma ve 95 okuma becerisi olmak üzere toplam 2513 madde tespit edilmiş, konuyla ilgili olmayan bölümler değerlendirmeye alınmamıştır. Eserde en fazla konuşma becerisiyle ilgili ifadelere rastlanmıştır. Konuşma becerisinde karşılıklı sohbet etme, eskiden beri söylenegelme, soru sorma, bir soruyu yanıtlama, güzel konuşma vurgulanmıştır. Dinleme işitme, işitmeme, kulak kesilme, dinlenileni akletme, dinlenileni hissetme anlamlarında geçmiştir. Yazma becerisi daha çok yazılı metin, dil alanına giren kelime çeşitleri, kutsal kitap, yazma aracından bahsedilerek işlenmiştir. Okuma becerisi yazılı metinden okuma, ezberden okuma, ayet okuma, okumuş olduğun metni anlama şeklinde geçmiştir. Eserde yer alan cümleler incelendiğinde, temel becerilerin Türkçe Dersi Öğretim Programı (2018)'ndaki kazanımlarla örtüştüğü görülmektedir. O halde bu tarz eserlere eğitim öğretim programlarında yer verildiğinde, öğrenciler açısından faydalı olacağı kanaati hasıl olmuştur. Anahtar Sözcükler: Fih i Ma Fih, Mevlana Celaleddin-i Rumi, Temel Dil Becerileri, Türkçe Dersi Öğretim Programı, Ana Dili Eğitimi.
Aslı Der'in çocuk kitaplarında değerler eğitimi ve eserlerin Türkçe öğretimine katkısı
Çalışmamızın amacı 2007 yılında "Yılın En İyi Çocuk Romanı" seçilen Büyük Tuzak isimli eserin yazarı Aslı Der'e ait çocuk kitaplarını değerler eğitimi ve Türkçe öğretimine katkısı bakımından incelemektir. Çalışmamızın örneklemini Küçük Cadı Şeroks, Büyük Tuzak, Barış Odaları isimli eserler oluşturmaktadır. Çalışmamız doküman incelemesi yöntemi kullanılarak hazırlanmıştır. Belirlenen eserler değerler eğitimine yaptığı katkı bakımından Millî Eğitim Bakanlığı Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda yer alan "adalet, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, barış, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, estetik, dürüstlük, özgürlük, eşitlik, sevgi, saygı, sorumluluk, tasarruf, vatanseverlik, yardımseverlik" değerlerine göre incelenmiştir. Çalışmada çocuk edebiyatı ile Türkçe öğretimi ilişkisi de gösterilmiştir. Türkçe öğretimine yaptığı katkı bakımından da eserlerde yer alan deyim ve atasözü, kalıp söz, yansıma söz ve ikilemeler çalışmada yer almıştır. Çalışma sonucunda, incelenen eserlerde 193 değer; 109 tane deyim, 31 tane yansıma söz, 86 tane ikileme ve 33 tane kalıp söz kullanıldığı görülmüştür. Eserlerde atasözü kullanılmamıştır.
Ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin yazılı anlatımlarındaki aktif kelime servetinin belirlenmesi (Isparta/Gönen örneği)
Bu çalışmanın gayesi, çalışma grubunda yer alan ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin yazılı çalışmalarındaki aktif kelime hazinesini ortaya çıkarmaktır. Çalışma, Isparta ilinin Gönen ilçesine bağlı altı ortaokulda (Süleyman Demirel Ortaokulu, Gönen İmamhatip Ortaokulu, Senirce Göltaş Ortaokulu, Gümüşgün Ortaokulu, Gölbaşı Ortaokulu, Güneykent Ortaokulu) yapılmıştır. 5. sınıfta öğrenim gören 60 öğrencinin tamamı çalışmada yer almaktadır. 35 kız, 25 erkek öğrenciden oluşan örneklem grubundan 3 yazı türünde ( anı, otobiyografi, serbest konu türü) toplamda 180 ürün elde edilmiştir. Veriler cinsiyete ve yazı türlerine göre incelenmiştir. Grupta yer alan öğrenciler, benzer ekonomik ve sosyal hayatı paylaştıkları için sosyo-ekonomik duruma göre bir sınıflandırma yapılmamıştır. Yapılan inceleme neticesinde toplam kelime serveti 17151 kelime olarak belirlenmiştir. Bu kelimelerin 1925'i çeşit kelime, 15226'sı tekrar eden kelimelerden oluşmaktadır. Verilerde ikileme, deyim ve atasözlerinden oluşan toplamda 203 söz varlığı saptanmıştır. Kız öğrenciler toplamda 11106 kelime, çeşitte ise 1501 kelime kullanmışlardır. Erkek öğrenciler ise toplamda 6045 kelime, çeşitte 1117 kelime kullanmışlardır. Kız ve erkek öğrenci sayıları eşit olmadığından bu verilerin ortalamaları alınmıştır. Bu duruma göre kız öğrenciler ortalama toplamda 317,31 kelime, ortalama çeşitte 42,88 kelime kullanmışlardır. Erkek öğrenciler ortalama toplamda 241,8 kelime ortalama çeşitte 44,68 kelime kullanmışlardır. Kız öğrenciler, toplam kelime kullanımında; erkek öğrenciler ise çeşit kelime kullanımında daha başarılı olmuşlardır. Toplam 143 söz varlığı kullanımı ile kız öğrenciler, 51 söz varlığı kullanan erkek öğrencilerden daha başarılıdırlar. Çalışma yazı türleri açısından incelendiğinde, toplam kelime kullanımında 6243 kelime ile anı türü ilk sırada yer almaktadır. Anıyı sırasıyla serbest konu türü ve otobiyografi takip etmektedir. Çeşit kelime kullanımında ise 1125 kelime ile serbest konu türü ilk sırada gelmektedirler. İkinci sırada anı yer alırken son sırada otobiyografi gelmektedir. Çalışmanın sonunda elde edilen kelimelerle daha önce yapılan çalışmalardaki kelimeler karşılaştırılmıştır. 579 ortak kelimeye ulaşılmıştır.