624
Archived Theses
6
DOIs Assigned
1%
DOI Rate
Discipline
Algılanan kurumsal davranışsal tutarlılık ve duygusal bağlılık ilişkisinde kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetlerine yapılan yüklemelerin aracılık rolü: Otel işletmelerinde bir araştırma
Turizm sektöründe kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetlerinin paydaşların tutum ve davranışlarına olumlu etkilemesi nedeniyle stratejik önemi giderek artmaktadır. Paydaşların bu faaliyetlere verdikleri olumlu geri dönüşler, işletmeleri bu faaliyetleri devam ettirme noktasında motive etmektedir. Ancak bu faaliyetlerin sık sık pazarlama aracı olarak kullanılması, işletmelerin tutarsız davranışlar sergilemesi bu faaliyetlerin hangi güdü ile yapıldığına dair yorumların yapılmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla paydaşlar, ne gibi sosyal sorumluluk faaliyetlerinin yapıldığından çok bu faaliyetlerin niçin yapıldığı ile daha fazla ilgilenmektedir. Yani işletmenin bu faaliyetleri gerçekleştirirken asıl maksadı nedir? sorusuna cevap aranmaktadır. Bu noktada paydaşlar otel işletmeleri tarafından gerçekleştirilen KSS faaliyetlerine gerçekçi ve göstermelik (symbolic) yüklemelerde bulunmaktadır. Mevcut çalışmada, Türkiye'de zincir otel işletmelerinde çalışanların kurumsal davranışsal tutarlılık algısının duygusal bağlılık üzerine etkisinde kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetlerine yapılan yüklemelerin (gerçekçi ve göstermelik) aracılık rolü araştırılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Yüz yüze ve bırak-topla yöntemi ile 499 kullanılabilir anket elde edilmiştir. Kurulan model, doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, çalışanların kurumsal davranışsal tutarlılık algısının gerçekçi yüklemeleri ve duygusal bağlılığı olumlu, göstermelik yüklemeleri olumsuz bir şekilde etkilediği belirlenmiştir. Ayrıca KSS faaliyetlerine yapılan gerçekçi yüklemeler duygusal bağlılık üzerine olumlu, göstermelik girişimler ise olumsuz bir etki oluşturmuştur. Son olarak, kurulan ilişkide KSS faaliyetlerine yapılan yüklemelerin kısmi aracılık rolüne sahip olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda uygulamacılara ve sonraki araştırmacılara birtakım tavsiyeler geliştirilmiştir.
Hizmet kalitesi boyutları ile ağızdan ağıza iletişim boyutları arasındaki ilişki: Otel işletmeleri üzerinde bir araştırma
Ağızdan ağıza iletişim kavramı geçmişi bilgi çağından öncesine dayanan, tüketicilerin tavsiye veya şikayet biçimiyle birbirileriyle ürüne ilişkin fikir alışverişinde bulundukları bir faaliyettir. Günümüz bilgi çağında ise ağızdan ağıza iletişim kavramı internet ortamında da gerçekleşmeye başlamıştır. Başka bir deyişle yıllar geçtikçe ağızdan ağıza iletişim kavramı gelişmiş ve daha etkili bir hal almıştır. Hizmet kalitesi kavramı oldukça eski ve kökleri geçmişe dayanan bir kavramdır. Hizmet sektöründeki gelişim ile beraber kalite kavramı ile hizmet kavramı bir arada kullanılmıştır. Özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren hizmet kalitesinin ölçülmesi ve farklı kavramlar (yeniden satın alma niyeti, müşteri memnuniyeti, ağızdan ağıza iletişim vb.) ile olan ilişkisi araştırılmaya ve bu konu ile ilgili çeşitli ölçekler geliştirilmeye başlanmıştır. Pek çok çalışmada, algılanan hizmet kalitesi kavramı ile ağızdan ağıza iletişim kavramı ilişkilendirilmiştir. Algılanan hizmet kalitesinin artması ya da azalması ağızdan ağıza iletişim eğiliminin yönünü etkileyebilmektedir. Tüketicilerin algıladıkları hizmet kalitesinin düzeyine göre, ürüne ilişkin memnuniyet düzeyleri oluşmaktadır. Söz konusu düzey ağızdan ağıza iletişimin içeriğini, yoğunluğunu ve yönünü (olumlu ve olumsuz olması gibi) etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı hizmet kalitesi boyutları ile ağızdan ağıza iletişim arasında ilişki olup olmadığını tespit etmektir. Araştırmanın ikincil amacı ise araştırmaya katılan katılımcıların (turistlerin) ağızdan ağıza iletişim boyutlarının demografik özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediğini tespit etmektir. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket tekniği kullanılmıştır (Ek 1). Araştırmanın örneklemini, Muğla'da 4 ve 5 yıldızlı otel işletmelerinde konaklama deneyimine sahip olan 416 yerli turist oluşturmaktadır. Anket uygulaması 2016 yılı Mayıs ile Eylül ayları arasında gerçekleşmiştir. Araştırma aşamasında turistlere ulaşabilmek için, dört ve beş yıldızlı konaklama işletmelerinden, havayolu şirketlerinden ve eğitim kurumlarından faydalanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda güvenilirlik, empati ve heveslilik boyutlarının olumlu ağızdan ağıza iletişim, güven ve empati boyutlarının ağızdan ağıza iletişimin yoğunluğu ve güvenilirlik, empati ve güven boyutlarının ağızdan ağıza iletişimin içerik boyutu arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, demografik değişkenlerden medeni durum ile olumlu ağızdan ağıza iletişim ve yıllık konaklama sıklığı ile ağızdan ağıza iletişimin yoğunluğu arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.
Yerel halkın turizm algısının turizm desteğindeki etkisi: Midyat örneği
Turizm faaliyetlerinin gerçekleştiği yerlerde sosyo-kültürel, ekonomik ve çevresel etkiler dahil çeşitli etkiler gözlenmektedir. Bu etkilerin yerel halk tarafından nasıl algılandığını bilmek; ülke ve bölge turizminin geleceği açısından büyük önem taşımaktadır. Bir bölgede turizm sektörünün gelişmeye başlamasıyla birlikte hem pozitif hem de negatif sosyo-kültürel, ekonomik ve çevresel etkiler meydana gelebilmektedir. Bu etkileri en çok yerel halk hissetmektedir. Bu nedenle turizm faaliyetlerine yönelik yerel halkın tutum ve davranışlarının ölçülmesi önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Tarihi, kültürü ve inanç turizmi yönünden önemli turistik çekiciliklere sahip olan Midyat ilçesi, ulusal ve uluslararası turizm hareketleri yönünden önemli bir turistik destinasyon olarak görülmektedir. Bu çalışmada, Midyat ilçesindeki yerel halkın turizm gelişimine ve turizmin ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel etkilerine yönelik algılarının belirlenmesi amacıyla bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Anket formları yüz yüze görüşme tekniği ile doldurtulmuştur. Araştırma sırasında kullanılmak üzere 450 adet anket formu hazırlanmış ve bu anket formları uygulanmıştır. Dağıtılan anket formlarının 47 adedinin katılımcılar tarafından tam olarak doldurulmadığı tespit edilmiştir. Bunun sonucunda 403 anket değerlendirmeye alınmış ve SPSS programına girişi yapılmıştır. Daha sonra yapılan çok değişkenli sapan analizi sonucunda 39 adet verinin değerlerinin kabul edilen ölçüt olan p<.001 Mahalanobis uzaklığından fazla olduğu belirlenmiş ve bu veriler veri setinden çıkarılmıştır. Uç değerlerin çıkarılmasından sonra çalışmanın analizleri 364 adet veri üzerinden yapılmıştır. Araştırmanın hipotezlerini test etmek amacıyla yerel halkın turizm gelişimine yönelik verdiği destek ile turizmin sosyo-kültürel pozitif, sosyo-kültürel negatif, ekonomik pozitif, ekonomik negatif, çevresel pozitif ve çevresel negatif etkileri arasında çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Ayrıca yerel halkın turizm gelişimine yönelik destek olma düzeyleri ile demografik özellikleri arasındaki farklılıkların belirmesi amacıyla farklılık analizleri yapılmıştır. Elde edilen verilen analizi sonucunda, yerel halkın turizmin, ekonomik ve çevresel etkilerine yönelik algılarının genel itibariyle olumlu olduğu ve turizm gelişimine yönelik faaliyetleri destekledikleri görülürken; turizmin sosyo-kültürel pozitif, sosyo-kültürel negatif, ekonomik negatif ve çevresel negatif etkilerine yönelik algılarının turizmdeki desteğinin anlamlı olmadığı görülmüştür. Farklılık analizleri olarak Cinsiyet, medeni durum ve meslek değişkenleri için Bağımsız Örneklem t-Testi'den yararlanılmıştır. Yaş, eğitim durumu, aylık gelir ve ikamet süresi gibi değişkenler için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) yapılmıştır. Farklılık analizleri sonucunda ise; Midyat'ta yaşayan yöre halkının demografik özellikleri ile turizm algıları arasında anlamlı farklılıklara rastlanmıştır.
Batman yerel mutfağının gastronomi turizmine kazandırılmasına yönelik bir araştırma
Turizm faaliyetlerinin doğmasını sağlayan ve ana etkenlerinden olan bireylerin merak ve keşif duyguları; onların yeni yerler, kültürler ve destinasyonlar tanımalarını sağlar. Kişilerin bu ihtiyaçları turizm sektöründe kültür turizminin doğmasını sağlayarak destinasyonların, kültürel, tarihi, coğrafi, dini vb. değerlerini korumalarını ve bu değerleri de gelecek kuşaklara güvenle aktarılmasını yani sürdürülebilirliğini gerekli kılmıştır. Bu kültürel değerlerden birisi de bölgelere ait yerel mutfaklardır. Yerel mutfaklar; bir bölgenin kültürel, sosyal, tarihi, coğrafi ve dini değerlerini taşımakta ve bu değerleri aktarmada önemli bir araçtır. Bu çalışmanın amacı; Batman yerel mutfağına ait yemekleri keşfetmek ve Batman yerel mutfağının sürdürülebilirliğini, gastronomi turizmine kazandırılabilmesini yerel yiyecek işletmeleri aracılığıyla tespit etmektir. Araştırmanın amaçlarından biri de yerel kültürlerin korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesi açısından literatürde kayıt altına alınıp bir sonraki kuşağa aktarılmasıdır. Araştırma yöntemi olarak nitel araştırma yöntemi tercih edilmiş olup veri toplama tekniği olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın alanı Batman ili olup örneklem belirlenirken maksimum çeşitleme ve amaca yönelik örnekleme yöntemleri kullanılıştır. Araştırmanın veri toplama süreci ve bulgular bölümü iki evrede ele alınmıştır. İlk evrede Batman yerel mutfağına ait yerel yemeklerin belirlenmesi için Batman ili ve ilçelerinde ikamet etmekte olan 58 katılımcıyla yüz yüze görüşme yapılmıştır. İkinci bölümde ise yerel mutfağın sürdürülebilirliğini yerel yiyecek işletmeleri aracılığıyla belirlemek için Batman merkezde bulunan mahalli yemekler üreten 15 yiyecek işletmecisi ve ustalarıyla yüz yüze görüşme yapılmıştır. Elde edilen bulgular betimsel analiz yöntemiyle işlenmiş olup veri haline getirilmiştir. Sonuç olarak Batman iline ait 85 yerel yemek tespit edilmiştir. Yerel mutfak kimliğinin gelişmemiş olduğu, yiyecek işletmelerinde yerel yemeklere gerektiği kadar yer verilmediği, işletmecilerin ve ustaların yerel mutfak hakkında yeterli bilgiye sahip olmadıkları ve herhangi bir kamu veya özel kuruluşun bu konuda daha önce çalışma yürütmediği tespit edilmiştir. Batman mutfak kültürü bilimsel araştırmalar açısından göz ardı edilmiş olmasından ötürü yazılı herhangi bir kaynağın veya bulgusunun bulunmadığı da tespit edilmiştir.
Turist rehberlerinin ınstagram paylaşımlarının kişisel markalaşma kapsamında göstergebilimsel analizi
Bu araştırmanın amacı, turist rehberlerinin kişisel markalaşma çerçevesinde sosyal medya üzerinden yapmış oldukları paylaşımlarda öne çıkan unsurları belirlemektir. Paylaşımlarda yer alan görsel iletilerin çözümlenmesiyle, paylaşımların söz konusu hedef kitle tarafından nasıl algılandığı ve anlamlandırıldığı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Araştırma kapsamında Instagram profilleri üzerinden deneyimlerini paylaşan ve minimum 10K takipçi sayısına sahip olan turist rehberlerinin paylaşımları göstergebilimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. İncelemede amaçlı örneklem türlerinden olan ölçüt örneklem kullanılmıştır. Araştırma kapsamında yer alan rehberlerin paylaşım sayılarının oldukça fazla olması nedeniyle çalışma, her rehber için en fazla beğeni alan beş fotoğrafla sınırlandırılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda, rehberlerin kişisel markalaşma çerçevesinde yapmış oldukları paylaşımlarda görsel iletiler ve renklerin duygular üzerindeki etkisi kullanılarak profesyonel marka algısı oluşturdukları sonucuna ulaşılmıştır. Rehberlerin sahip oldukları yetkinlikler görseller aracılığıyla net bir şekilde ifade edilerek, hedef kitle üzerinde başarılı bir pazarlama stratejisi uygulanmaktadır. Ayrıca belirli aralıklarla paylaşım yapılarak görsellerde sürekliliğin sağlanması, görsellerin altında destinasyonlar hakkında bilgilendirmelerin yer alması ve çeşitli türde turizm faaliyetlerinin gerçekleştirilmesiyle, rehberlerin çok yönlü yapıları vurgulanarak kitle üzerinde etkili bir kişisel marka imajı oluşturulduğu görülmüştür.
Şanlıurfa sıra geceleri ve turizm ilişkisi: Sıra gecesi düzenleyen işletmeler üzerinden bir değerlendirme
Şanlıurfa sıra geceleri ve müzik üzerine birçok çalışma bulunmaktadır fakat Türkiye'de Şanlıurfa sıra gecelerinin turizme etkisi üzerine bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın temel amacı Şanlıurfa'daki geleneksel sıra gecesi aktivitelerinin turizme etkisinin değerlendirilmesidir. Çalışmada yarı yapılandırılmış bir soru formu ile görüşme tekniği kullanılmış ve Şanlıurfa'da sıra gecesi düzenleyen 19 işletme üzerinden veriler toplanmıştır. Ortaya çıkan bulgular Şanlıurfa'daki sıra gecesinin turizmi doğrudan etkileyen bir turistik çekicilik unsuru olduğu, ziyaretçiler için vazgeçilmez bir aktiviteye dönüştüğü; destinasyon memnuniyeti açısından sıra gecelerinin eğlence ihtiyacını karşılayan aynı zamanda kültürel etkileşime de olanak sağlayan bir miras değeri olduğu görülmüştür. Geçmişe göre işletme sayısında ve işletmelerin hizmet unsurlarında değişimler olduğu tespit edilmiştir. Kadın ve erkeklere bir arada hizmet veren hem alkollü hem de alkolsüz işletmelerin olduğu; kentin turistik eğlence imajında sıra gecesinin çok belirgin bir yer işgal ettiği tespit edilmiştir. Sıra gecesi talebini büyük oranda seyahat acentelerinin yönlendirdiği, kentteki işletmeler arasında yoğun rekabetin olduğu ortaya çıkmıştır.
Botan Vadisi Milli Parkı'nın alternatif turizm açısından analizi
Alternatif turizm, başarılı bir şekilde yönetildiğinde destinasyona katkı sağlayacak bir turizm türü olmakla birlikte, doğal alanların yanlış kullanılması ile tahribat ve kültürel yozlaşma gibi olumsuz sonuçlara da neden olabilir. Bu çalışmanın amacı, Siirt ilinin sahip olduğu turizm potansiyeli kapsamında Botan Vadisi Milli Parkı'nın bu potansiyel içindeki yerinin ve öneminin saptanması ve il turizmine katkılarının araştırılmasıdır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır ve veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile elde edilmiştir. Araştırmanın amacına uygun olarak kamu kurumları ve özel sektör olmak üzere toplamda 9 kişi ile yüz yüze görüşme sağlanmıştır. Katılımcılara sorulan 10 soruluk görüşme formu kapsamında verilen cevaplar betimsel analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda Botan Vadisi Milli Parkı'nın, alternatif turizm açısından önemli bir yer olduğu, farklı turizm ürünlerine sahip olduğu ve bu durumun il turizmi için çok önemli avantajlar sağlayacağı saptanmıştır. Bununla birlikte bu potansiyeli değerlendirmek ve alandaki turistik faaliyetleri arttırmak için kamu kurum ve kuruluşlarının, sivil toplum örgütlerinin daha yoğun ve etkili tanıtıcı ve teşvik edici çalışmalar yürütmesi gerektiği tespiti yapılmış ve bu bağlamda öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Alternatif Turizm, Botan Vadisi, Milli Park, Siirt, Turizm
Coğrafi işaretli ürün deneyiminin ziyaretçi memnuniyeti ve davranışsal niyet üzerindeki etkisi: Siirt ilinde bir araştırma
İnsanları bir turistik yöreye ziyaret gerçekleştirme noktasında motive eden önemli unsurlardan birisi, turistik yörenin çekici unsurları olup bu çekici unsurlardan biri coğrafi işaretli ürünler olmaktadır. Nitekim bu ürünler, turistik yörenin diğer turistik destinasyonlardan farklılaşmasını ve kendi destinasyon markasının ortaya çıkmasını sağlayan değerli varlıklardır. Bu çalışmada, Siirt iline turistik amaçlı ziyaret gerçekleştiren yerli turistlerin Siirt ilindeki coğrafi işaretli ürünlere yönelik deneyimlerinin ziyaretçi memnuniyetleri ve davranışsal niyetleri üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında nicel araştırma yönteminden faydalanılmış ve anket tekniği kullanılmıştır. Bu bağlamda, Siirt iline 10 Şubat 2022 ile 10 Mayıs 2022 tarihleri arasında turistik ziyarette bulunan, Siirt ilinde coğrafi işaretli ürün deneyimi yaşayan, okuryazar olan, fikirlerini beyan etmeye yetkin olan, 18 yaşından büyük 353 yerli turist ile anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Yapılan araştırma neticesinde, Siirt'teki coğrafi işaretli ürünlere ilişkin yerli turistlerin deneyimlerinin ziyaretçi memnuniyetlerini ve davranışsal niyetlerini anlamlı olarak, orta ve düşük düzeyde, pozitif yönlü ve kısmen etkilediği bulguları elde edilmiştir. Bununla beraber, araştırmada kullanılan değişkenlere katılımcıların vermiş oldukları yanıtların, çeşitli demografik özellikler bağlamında anlamlı biçimde farklılaştığı da tespit edilmiştir.
Ayancık Kültür Keten ve Ahşap Festival deneyimlerinin müşteri memnuniyeti üzerindeki etkileri
Festivaller, insanların eğlenceli vakit geçirmesine, sosyalleşmesine, kültürleşmesine olanak sağlayan farklı seçenekleriyle her zaman tercih edilebilecek dolu dolu zaman geçirilebilen toplumsal bir organizasyondur. Bu açıdan Ayancık ilçesinde yapılan festivallerin başlangıcından itibaren günümüzü kadar gösterdiği değişim ve gelişim detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı, ilçede her yıl düzenli olarak yapılan Ayancık Kültür Keten ve Ahşap festivallerini değerlendirmek ve festivale katılım sağlayan yerli halkın memnuniyetini ölçmektir. Memnuniyeti ölçmede hizmet kalitesi boyutlarından (erişim ve altyapı, mekan ve personel, ürün) yararlanılmıştır. Çalışmada ilk olarak literatür taraması yapılarak teorik çerçeve ve kavramları anlamlı kılmak üzere altyapı oluşturulmuştur. Kuramsal çerçeveye uygun olarak değişkenler belirlenmiştir. Araştırma evrenini 23.739 kişilik nüfusu ile Sinop iline bağlı Ayancık ilçesinde yaşayan halk oluşturmaktadır. Araştırma verileri anket tekniği ile toplanmıştır . Toplamda kolayda örnekleme yöntemi ile 530 anket elde edilmiştir. Öncelikle toplanan anketlerin güvenirlik analizi yapılmıştır. Daha sonra temel analiz tekniği olarak açımlayıcı faktör analizine tabi tutulmuştur. Açımlayıcı faktör analizi ile faktörleşme sonuçları belirlenmiştir. Bu analiz, küçük ölçekli yapılan bir festival etkinliğinin hizmet kalitesi boyutlarının memnuniyet üzerinde etkisininin olup olmadığını değerlendirmek üzere regresyon analizinden faydalanılmıştır. Bu analizler neticesinde araştırmada kurgulanan erişim ve altyapı kalitesinin memnuniyeti istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde etkilediği, mekan ve personel kalitesinin memnuniyeti istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde etkilediği ve ürün kalitesinin memnuniyet üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde etkisinin olduğu yönünde kurulan hipotezler deseklenmiştir.
Yerel halkın turizm gelişimine yönelik algıları: Mardin Süryani topluluğu örneği
Bu çalışmanın amacı, turizm hareketinin geliştiği ve yoğunlaştığı destinasyonlarda yerel halkın turizm gelişimine yönelik algılarını belirlemektir. Bu kapsamda araştırma, turizmin yerel toplum üzerindeki etkilerini, etnik ve dini açıdan zengin bir mirasa sahip olan Mardin'de, önemli etnik topluluklardan biri olan ¨Süryaniler¨ üzerinden incelemiştir. Süryani toplumunun özel olarak seçilmesinde, Anadolu'nun çok eski ve farklı etnik ve dini kimliği olan bir halk olması, onlarla ilgili turizm odaklı yeterli sayıda çalışma olmaması, unutulmaya yüz tutmuş bir toplum olmaları gibi faktörler etkili olmuştur. Mardin'in tezin araştırma alanı olarak belirlenmesi ve sınırlandırılmasında; turizm faaliyetlerinin yoğun olarak gerçekleştiği bir il olması, Süryani halkının daha çok Mardin ve çevresinde yaşamlarını sürdürmeleri ve Süryani Kadim Kiliselerinin ikisinin de Mardin'de olması belirleyici olmuştur. Araştırma evreni Mardin ili sınırlarında ikamet eden Süryani topluluğudur. Tez bir alan araştırması olup nicel ve nitel yöntemleri kullanan karma bir yapıya dayanmaktadır. Alan araştırmasının verileri anket tekniği kullanılarak yüz yüze görüşmeyle ve araştırmacının doğrudan gözlemleriyle toplanmıştır. Araştırma sonucunda Süryaniler'in, Mardin'de turizm gelişiminden genel olarak memnun oldukları; turizmin ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel etkilerine yönelik yüksek düzeylerde olumlu algılara sahip oldukları görülmüştür. Ayrıca turizmin, Mardin'de yaşayan Süryani toplumuna özellikle ekonomik yönden olumlu katkı sağladığı tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Mardin, Süryaniler, Turizm gelişimi, Turizmin etkileri, Türkiye, Yerel halk.
Kaybolmaya yüz tutmuş geleneksel Siirt mutfağı
Turizm, destinasyonların sahip olduğu tarihi, coğrafi ve dini özelliklerin korumasını ve gelecek kuşaklara güvenle aktarılmasını zorunlu kılmıştır. Korunması gerekli kültürel değerlerden biri de yöresel mutfaklar, yani geleneksel yemeklerdir. Yöresel mutfaklar; bir yörenin kültürel, tarihi, coğrafi ve dini değerlerini taşımada ve bu değerleri sonraki nesillere aktarmada önemli bir araçtır. Bu araştırmanın temel amacı; geleneksel Siirt mutfağının gastronomi turizmine kazandırılabilmesi için geleneksel Siirt mutfağına ait yemekleri tespit etmektir. Nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bu araştırmada yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Geleneksel Siirt yemeklerinin belirlenmesi için 60 kişi ile yüz yüze görüşmeler yapılmış ve elde edilen bulgular betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir Araştırma sonucunda 81 adet geleneksel Siirt yemeği tespit edilmiştir. Ayrıca araştırma sonucunda, geleneksel Siirt mutfak kimliğinin gelişmemiş olduğu ve 84 yiyecek işletmesinden yalnızca 13 işletmede geleneksel yemeğin yer edindiği, bunlardan 8 tanesinde yöresel yemek olarak yalnızca büryan kebabının bulunduğu, 5 işletmede ise ortalama olarak 6 adet geleneksel Siirt yemeğinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle yiyecek işletmelerinde geleneksel yemeklere yeterli düzeyde yer verilmediği ve geleneksel Siirt yemeklerinden çoğunun unutulma tehlikesi ile karşı karşıya olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu kapsamda araştırma sonucunda, unutulmaya yüz tutmuş geleneksel Siirt yemeklerinin sonraki kuşaklara aktarılması için bazı öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Gastronomi, Gastronomi turizmi, Geleneksel Siirt yemekleri, Siirt, Siirt mutfağı,
Gastronomi turizmi kapsamında Diyarbakır'ı ziyaret eden turistlerin yerel yemek deneyimlerinin memnuniyete etkisi
İnsanoğlunun en temel ihtiyaçlarının başında gelen yeme-içme faaliyeti günümüz imkânları ve teknolojisiyle birleştiğinde destinasyonlara olan ilginin artmasına hatırı sayılır bir ivme kazandırmıştır. Bu bağlamda Turizm faaliyetlerinin doğuşundaki ana etkenlerinden olan merak ve keşif etme dürtüleri; yeni yerler görme ve yeni lezzetler tatma eğilimleri insanları destinasyonlara olan ilgiyi bu doğrultuda arttırdığı bilinmektedir. Bu sebeple; Diyarbakır ili destinasyon açısından değerlendirildiğinde; yerel ve yöresel lezzetleri, coğrafi yapısı, dini değerleri, kültürel zenginliği, insanoğlunun ilk yerleşik hayata geçişinin temelinin atıldığı köklü tarihi ile birlikte, bir bütün olarak değerlerin gelecek kuşaklara güvenle aktarılması gerekmektedir. Yukarıdaki bilgiler ışığında; kültürel mirasımız olan Diyarbakır'a ait yerel yemeklerin turistler üzerindeki deneyimlerinin memnuniyete etkileri araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Araştırmanın yöntemi nicel araştırma olup; çalışmada anket ile veriler toplanılarak Diyarbakır ilinde bulunan toplam 12 yerel ve zincir konaklama işletmesindeki misafirlerden yerel yemeklerin deneyimi üzerine duygusal, bilgiye dayalı, sağlık, prestij, kalite, fiyat, etkileşim, tadımsal, memnuniyet ve destinasyon imajı gibi değerlerin beklenti ve seçimlerindeki algılarının tespiti adına toplamda 457 adet anket uygulanmıştır. Elde edilen bilgiler ve veriler SSPS programı ile analizi yapılıp değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Anket uygulanan misafirlerin demografik özellikleri ve yerel yemekler ile ilgili suallere ilişkin olarak; geçerlilik ve güvenilirlik analizi, faktör analizi ve hipotezleri test etmek amacıyla regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan analizler neticesinde; yerel yemek sunan konaklama işletmelerinin müşterilerine sunduğu yerel yemeklerin; gastronomi kapsamında deneyimlerine ait değerler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, gastronomi turizmi kapsamında Diyarbakır'ı ziyaret eden turistlerin yerel yemek deneyimlerinin memnuniyete etkileri pozitif yönlü ve anlamlı bir etkisinin olduğu bilgisine varılmıştır.
Sportif amaçlı rekreatif faaliyetlere katılan bireylerin sosyalleşme düzeyleri
Bu araştırma sportif amaçlı rekreasyonel faaliyetlere katılan bireylerin sosyalleşme düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmış betimsel tarama modelinde bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini Batman ilinde bir spor kulübüne üye veya bir fakülteye yeni başlayan bireyler oluşturmaktadır. Örneklem olarak kolay ulaşılabilir örneklem yöntemi tercih edilmiştir. Araştırma kapsamında 395 ölçek dağıtılmış ve 344 tanesi analiz için uygunluk göstermiştir. Araştırmada bazı değişkenler ile birlikte Şahan (2007) tarafından geliştirilen sosyalleşme ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada verilerin normal dağılım sağlayıp sağlamadığını belirlemek için basıklık, çarpıklık ve medyan değerlerine bakılmış ve verilerin normal dağılım sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde SPSS paket analiz programı kullanılmıştır. Bu yönde katılımcılara ait frekans bilgileri, güvenirlik, normal dağılım testleri, t -Testi ve ANOVA analizleri yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre rekreatif amaçlı spor faaliyetlerine katılan bireylerin sosyalleşme düzeyleri yüksektir. Araştırmaya katılan bireylerin sosyalleşme düzeyleri cinsiyet ve rekreatif amaçlı spor faaliyetlerine katılım biçimine göre anlamlı fark göstermişken; medeni durum, yaş, gelir düzeyi, haftada yapılan etkinlik sayısı değişkenlerine göre anlamlı fark göstermemiştir.
Üniversite öğrencilerinin Batman'da turizm algısı ve turizme katılımı'nın değerlendirilmesi
Bu çalışmanın temel hedefi, Batman ilindeki üniversite öğrencilerinin turizm algılarını ve turizmin gelişimine verdikleri destek düzeyini belirlemektir. Ayrıca, bu verilerin öğrencilerin demografik özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediğini araştırmaktır. Araştırma kapsamında, Üniversite öğrencilerinin Batman ilinin turizm potansiyeli algılarını ve Batman ilinin turizm gelişim düzeyine katkıları üzerinde durulacaktır. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, turizmle ilgili genel bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölüm, Batman ili ve turizm özellikleri hakkında bilgi sunmaktadır. Üçüncü ve son bölümde ise Batman Üniversitesi öğrencilerinin Batman ilindeki turizm algıları ve turizmin gelişimine verdikleri desteği belirlemek amacıyla gerçekleştirilen araştırma sonuçları yer almaktadır. Araştırma yöntemlerinden olan Nicel Araştırma Yöntemi uygulanan araştırmada, mevcut durumu belirginleştirmek için anket yönteminden yararlanılmış olup, evreni oluşturan Batman Üniversitesi'nde öğrenim gören öğrencilerden 417 katılımcıdan veri alınarak örneklem belirlenmiştir. Toplanan veriler SPSS 21 programında analiz edilerek katılımcıların demografik farklılıklarına göre turizmi nasıl algıladıkları ve etkileri ölçmek için T-testi ve ONE-WAY ANOVA varyans analizleri yapılmıştır. Katılımcıların turizmin sosyo-kültürel, ekonomik, çevresel ve gelişme düzeyine yönelik pozitif ve negatif etkileri tespit etmek için "Korelasyon Analizi ve Çoklu Regresyon Analizi" yapılmıştır. Çıkan test sonuçlarına bakıldığında Üniversite öğrencilerinin turizm etkilerini algılamaları cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi ve gelir durumu gibi demografik özelliklerden ötürü anlamlı değişkenlik göstermektedir. Turizmde oluşan pozitif havanın, turizmin gelişimine yönelik desteği yükselttiği görülmüştür. Bu açıdan (pozitif) ekonomik, (pozitif) sosyo-kültürel ve çevresel etkilerin, turizm sektöründe daha belirleyici olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Edebiyat turisti profilinin belirlenmesi: Karacaoğlan Edebiyat Müzesi örneği
Özel ilgi turizm çeşitlerinden olan edebiyat turizmi, 18. yüzyıldan sonra gelişim gösteren ve günümüzde popülerliğini her geçen gün arttıranbir destinasyondur. Edebiyat turizminde bireyler, edebi meraklarını gidermek, yeni mekânlar keşfederek yeni deneyimlerde bulunmak, bir yazarı ya da eserini yerinde görmek veya geçmiş ile kültürel bir bağ kurmak için dünyanın farklı yerlerine seyahat edebilmektedir. Diğer turizm türlerinde olduğu gibi edebiyat turizminde de seyahatlerin sürdürülebilir olması önemli bir etkendir. Bu anlamda, edebiyat turizmde sürdürebilirliği sağlamakiçin, bireyleri seyahat etmeye iten güdünün ne olduğunu bilmek gerekir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin Adana İli Seyhan İlçesinde bulunan Karacaoğlan Edebiyat Müzesi'nin ziyaretçi profilini belirmeye yöneliktir. Elde edilen bulgular, ziyaretçiler için çekim unsuru olan edebiyat müzelerinin sürdürebilirliği açısından önemli bilgiler içermektedir. Çalışmanın bir diğer amacı ise, elde edilen veriler üzerinden karar vericilere ve sektör temsilcilerine edebiyat müzelerinin geliştirilmesi ve edebiyat müzelerinin sürdürebilirliği için farklı önerilerde bulunmaktır. Çalışma, keşifsel bir araştırmayı gerektirdiğinden, nitel araştırma tekniklerinden faydalanılarak yarı yapılandırılmış görüşme formu üzerinden katılımcılara çeşitli sorular sorulmuştur. Katılımcılardan alınan cevaplar, yorumsamacı bir yaklaşımla ele alınıp müzenin ziyaretçi profili ortaya konmuştur. Araştırma sonunda, Karacaoğlan Edebiyat Müzesi ziyaretçi profilinin edebiyat, tarih, kültür ve miras turizmi meraklılarından oluştuğu görülmüştür. Çalışmada elde edilen bulgular, edebiyat müzelerinde sürdürebilirliği sağlamak ve yerel ekonomilere katkıda bulunmak açısından rehber niteliğindedir.
Lise ders müfredatında yer alan somut kültürel mirasların yeterlilik analizi
İnsanların tarihte belli amaçlarla bir araya gelmeye başlayıp topluluklar oluşturduğu ilk anlardan itibaren, kendilerine ait temel yaşam biçimleri ortaya çıkmış ve kendilerinden kültürel izler bırakmışlardır. Günümüzdeki genç kuşağın atalarından kalan kültürü benimsemesi, özümsemesi ve koruyabilmesinin temel yolu ilk olarak onu tanımasından geçer. Bu yüzden, binlerce yıllık geçmişten kalan kültürümüzün tanıtılması oldukça önemlidir. Çünkü, bir topluluğu diğerlerinden ayıran en önemli unsur kendine özgü olan her şeyi içinde barındıran 'kültür' ve o kültürden kalan 'somut kültürel miraslardır'. Bu çalışmada, lise ders müfredatı ve ders kitapları aracılığıyla somut kültürel miraslara yer verilip verilmediği 'Doküman Analizi Yöntemi' kullanılarak incelenmiştir. Çalışma sonunda, kitapların çoğunda yeterince 'Somut Kültürel Miras' a yer verilmediği belirlenmiştir. Pek çok kitapta ise, verilen 'Somut Kültürel Miras' ların tanıtılmadan görselde ya da cümle içinde sunulduğu görülmüştür. Orta öğretim kurumları amaçları arasında yer alan "ortak bir kültür vermek ve kültürel nitelikleri geliştirmek hedefine" yaklaşmak için daha çok 'Somut Kültür Mirası' na yer verilmesi gerektiği önerilmiştir.
Edebiyat turizmi alanında Türkiye'de yapılmış çalışmaların bibliyometrik analizi
Edebiyat turizmi, edebi eserler ve yazarlarıyla ilgili şehirleri ve yerleri ziyaret etme pratiğidir. Edebiyatı seyahat ve kültürel deneyimlerle birleştiren edebiyat turizmi, kesinlikle yeni bir olay değildir ve birkaç yüzyıldır uygulanmaktadır. Yazarlar ve şairlerle veya edebi eserlerle ilişkili yerleri görmek, deneyimlemek amacıyla yapılan seyahatlere olan ilgi 19. yüzyılda artmıştır. Edebiyat turizmi turistlerin yerel kültürü derinlemesine hissetmelerine olanak sağlamakta, aynı zamanda yazara ve edebiyata ilişkin bilgilerini arttırmaktadırlar. Edebiyat turizmi hem turizmin sürdürülebilir kılınmasına katkıda bulunmakta hem de kültürel mirasın korunmasında önemli bir rol almaktadır. Çalışmamızın amacı, edebiyat turizmi alanında Türkiye'de 2000 ve 2022 yılları arasında yapılmış yayınları tarama ve içerik analizi yoluyla inceleyerek ilgili alanda ülkemizdeki çalışmaların düzeyini, eğilimlerini ve elde edilen sonuçları tespit edip çalışmaların genel durumunu ortaya koymaktır. Tespit edilen çalışmalar yayın yılları, yazarları, yayın başlıkları, yayın yerleri, yayın dilleri, yayın türleri, konuları, amaçları, yöntemleri ve sonuçları olmak üzere belirli bibliyometrik parametrelere göre incelenmiştir. Belirlenen değişkenlere göre çalışmalar hakkında benzerlikler, farklılıklar, genellemeler yapılmaya çalışılmış ve çeşitli tespitlerde bulunulmuştur.
İstanbul'a gelen turistlerin sorumlu turizm algılamaları
Sürdürülebilir turizm kavramı tüm dünyada yıllar içinde önem kazanarak yeni kavramların ortaya çıkmasına basamak hazırlamaktadır. Sürdürülebilir turizmin bir kolu olarak sorumlu turizm kavramı, turizmi yönetme şekillerinden biri olduğu düşünülmektedir. Turizmin olumsuz ekonomik, çevresel ve sosyal etkilerini azaltmayı ve yerel halka fayda sağlamayı amaçlayan sorumlu turizm yaklaşımı destinasyonda yer alan bütün paydaşların sorumluluklarının bilincinde olmasını ve bu sorumluluklar çerçevesinde gerçekleştirdikleri uygulamalarını kapsamaktadır. Bu çalışmanın amacı, İstanbul'u ziyaret eden turistlere yüz yüze anket uygulanarak sorumlu turizm algılarını ölçmektir. Sorumlu turizmde, turizmin rolü ve İstanbul'a gelen turistlerin sorumlu turizm algıları üzerinden değerlendirilmiştir. Dünyadaki sorunlara yönelik hem teorik hem de pratik anlamda sorumlu yaklaşım ve uygulamalar gelişmekte olsa da halen istenilen seviyede değildir. Bu konunun ele alınmasının ana sebeplerinden birisi budur. Böylece sorumlu turizmin gerçekleştirilebilmesi için alınacak önlemler ve geleceğe yönelik önerilerde bulunulması amaçlanmıştır. Tez için 2022-2023 yılının farklı dönemlerinde İstanbul'u ziyaret eden yerli ve yabancı turistlerin sorumlu turizm algılarını ölçmeye yönelik anket çalışması yapılmıştır. Toplam 401 kişiye ulaşılarak, görüşleri alınmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin değerlendirmesinde SPSS 24 (Statistical Package for Social Sciences) paket programından yararlanılmıştır. Elde edilen veriler sonucu, öğrenim durumu ve uyruk değişkenleri açısından anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Anahtar Kelime: Çevreye Karşı Sorumlu Davranış, Sorumlu Turizm, Sürdürülebilir Turizm, Turist
Türkiye'deki turist rehberlerinin kültürel yetkinliklerinin incelenmesi
Turist rehberleri, görev ve sorumlulukları bakımından turist ile yerel halk arasındaki kültür elçileri olarak tanımlanabilmektedir. Bu görevi yerine getirirken hem yerel halkı hem de ziyaretçileri birçok açıdan tanımak zorundadırlar. Kültürü oluşturan temel unsurlara, yani yerel dil, gelenek ve görenekler, yerel halkın dini ve ahlaki normları, giyim kuşam tarzı gibi unsurlara karşı bir farkındalıklarının olması gerekmektedir. Bu bağlamda düşünüldüğünde turist rehberlerinin, kültürel anlamda yetkin birer birey olmaları son derece önem arz etmektedir. Bu çalışmada, turist rehberlerinin kültürel yetkinliklerinin turistler ve turist rehberleri gözünden ne düzeyde olduğu araştırılmaktadır. Ayrıca değerlendirmeleri arasında bir farklılaşmanın olup olmadığı da araştırma kapsamında incelenmektedir. Araştırma nicel araştırma yöntemiyle, anket tekniği kullanılarak yürütülmüştür. Türkiye'de aktif olarak rehberlik yapan kokartlı 204 turist rehberi ve en az bir rehberli tura katılmış 372 turist araştırma kapsamına dâhil edilmiştir. Katılımcılardan toplanan verilerin SPSS istatistik programı ile analizleri yapılmıştır. Analizler sonucunda, turist rehberlerinin kültürel yetkinlikleri adlı ölçeğin on alt boyutuyla ilgili sonuçlar ortaya çıkarılmıştır. Rehberlerin kültürel yetkinliklerinin turistler ile rehberlerin değerlendirmeleri arasında bir fark olup olmadığını belirlemek için yapılan ilişkili örneklem için t-testi sonucunda yerel seyahat ortamını anlama, kültürler arası iletişim ve etkileşim becerileri, yerel kültürü anlama ve kültürel yakınlık alt boyutlarında anlamlı farkları olduğu saptanmıştır. Ayrıca, turistler ile rehberlerin dil yeteneği, yerel yaşam alışkanlığını anlama, tur üyelerinin kültürel geçmişlerini anlama, kültürel empati, kültürel arabuluculuk ve kültürel uyum alt boyutlarıyla ilgili değerlendirmeleri arasında anlamlı bir fark tespit edilememiştir. Bu sonuçlara göre bazı teorik ve pratik öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Kültürel yetkinlik, Turist rehberliği, Yetkinlik
Hasankeyf turizm gelişim sorunlarının turist vatandaşlık davranışı ve elektronik ağızdan ağıza (e-WOM) üzerine etkisi
Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Hasankeyf ilçesi, tarihi ve kültürel zenginliklere sahip bir turizm destinasyonudur. Dicle Nehrinin kıyısında bulunan bu antik şehir, binlerce yıllık tarihi geçmişi ve doğal güzellikleriyle turistlerin ilgisini çekmektedir. Bu kent birçok medeniyetin izlerini taşımaktadır ve tarih boyunca Asur, Urartu, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı gibi pek çok önemli uygarlığın merkezi olmuştur. Hasankeyf çeşitli tarihi, kültürel ve doğal kaynaklara sahip olmasına rağmen istenilen düzeyde gelişim sağlayamamıştır. Bu nedenle bu araştırma Hasankeyf ilçesinde turizm gelişim sorunlarının turist vatandaşlık davranışı ve elektronik ağızdan ağıza üzerine etkilerinin ortaya konulması çalışmanın amacını taşımaktadır. Bu çalışma, Eylül 2022 ile Mayıs 2023 tarihleri arasında Hasankeyf'i ziyaret eden turistlerin Hasankeyf turizm gelişim sorunlarının vatandaşlık duygusu ve elektronik ağızdan ağıza (e-WOM) üzerine etkisini ölçmeye yönelik anket çalışması yapılmıştır. Toplamda 500 kişiye anket dağıtılarak 404 anketin verileri anket formuna eksiksiz bir şekilde doldurulmuştur. Araştırmada elde edilen verilerin değerlendirmesinde SPSS (Statistical Package for Social Sciences) programı kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, turizm gelişim sorunlarının turist vatandaşlık davranışı üzerine etkisi olduğu tespit edilmiştir (p:0,000; β:0,484; t: 11.092). Diğer taraftan, turizm gelişim sorunlarının e-WOM üzerine etkisi olmadığı tespit edilmiştir (p: 0,112). Ancak turist vatandaşlık davranışının e-WOM üzerine anlamlı etkisi olduğu tespit edilmiştir (p: 0,000; β:0,430; t: 9,561). Hasankeyf ilçesini ziyaret eden turistlerin vatandaşlık davranışları olumlu değerlendirilmektedir. Bu da Hasankeyf ilçesini ziyaret eden turistlerin turizm sorunları karşısında Hasankeyf'i daha fazla savunma-yardım etme, tolere etme ve geri bildirim sağlama eğiliminde olmalarına katkı sağlayacaktır. Turistlerin Hasankeyf ilçesi deneyimlerini ve görüşlerini turist vatandaşlık davranışıyla, e-WOM üzerinden diğer turistlerle paylaşacaktır.
Turizm lisesi öğrencilerinin, turizm sektörüne karşı tutumları: Diyarbakır örneği
Bu araştırmada, turizm eğitimi almakta olan Diyarbakır Yenişehir Üçkuyu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencilerinin turizm sektörüne yönelik görüşlerinin saptanması amaçlanmıştır. Yedi farklı açıya (genel nitelik, terfi, ücret, yönetici ve iş arkadaşları, sosyal statü, çalışma koşulları ve iş güvenliği) göre ve katılımcıların demografik özelliklerine göre farklılık tespiti incelenmiştir. Yapılan bu çalışmanın evreni Turizm lisesinde eğitim alan 276 öğrenciden oluşturmaktadır. Ulaşılabilen 242 öğrenciye anket uygulanmıştır. Çalışma sonucuna göre, staj yapma durumunun turizm mesleği açısından çok önemli olduğu, okul tercihlerinde ise önceki yıllarda görülen aile etkisinin artık olmadığı öğrencilerin tercihlerinde kendi istekleri yönünde bir davranışın görüldüğü, ailenin eğitim seviyesinin yükselmesinin anlamlı farklılık oluşturduğu, aile bireylerinin mesleklerinde memur olmalarınında farklılık oluşturduğu ayrıca gelir seviyesi durumuna göre de orta seviyeye göre farklılık oluşturduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Meslek, Mesleki Eğitim, Mesleki Turizm Eğitimi, Turizm Sektörü
Yeni Hasankeyf'te yerel halkın yeni turizm gelişimine karşı algıları ve memnuniyeti
Bu çalışma, yerel halkın turizmin gelişimine yönelik algısıyla turizmden sağladığı fayda, turizm faaliyetlerine desteği ve hayat kalitesi arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın verileri anket yoluyla, Türkiye'nin tarihi ve kültürel turizm ilçelerinden biri olan Hasankeyf'te ikamet eden yerel halktan toplanmıştır. Veriler AMOS programıyla yapısal eşitlik modellemesi aracılığıyla değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre yerel halkın turizm gelişimine yönelik algıları beş faktör altında kümelenmektedir. Bu faktörler; (i) pozitif ekonomik çevre algıları, (ii) negatif ekonomik çevre algıları, (iii) pozitif sosyo-kültürel çevre algıları, (iv) negatif sosyo-kültürel çevre algıları ve (v) pozitif doğal çevre algılarıdır. Araştırma sonuçlarına göre yerel halkın turizm gelişimine yönelik algılarıyla turizmden sağladığı fayda ve hayat kalitesi arasında ilişki vardır. Benzer şekilde yerel halkın turizm gelişimine yönelik algılarıyla turizm faaliyetlerine desteği arasında da ilişki bulunmuştur. Genel olarak, bu araştırma yerel halk perspektifinden turizm gelişimine yönelik algı, turizmden sağlanan fayda, turizme sağlanan destek ve hayat kalitesi konuları değerlendirilerek sürdürülebilir gelişim literatürüne katkıda bulunmaktadır.
Seyahat acentalarının hizmet kalitesinin AHS ve TOPSİS yöntemleri ile değerlendirilmesi: İstanbul ili örneği
Günümüzün rekabetçi piyasasında seyahat acentaları gibi hizmet odaklı işletmeler, varlıklarını sürdürebilmek ve pazar paylarını koruyabilmek adına, müşteri beklentilerini ve taleplerini merkeze alan yönetim politikaları ve pazarlama stratejileri geliştirme zorunluluğu ile karşı karşıya kalmaktadır. Hizmet kalitesinin tanımlanması ve ölçülmesi, hizmetlerin doğasında var olan soyutluk, heterojenlik ve ayrılmazlık gibi karakteristik özelliklerinden dolayı karmaşık bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır.Turizm sektörü içerisinde büyük bir paya sahip seyahat acentalarının piyasa koşullarında rekabet edebilmelerinin ve maliyetlerini düşük seviyede tutarak sürdürülebilir hizmetler sağlamalarının yollarından bir tanesi de hizmet kalitelerini sürekli olarak iyileştirmeleridir. Bunu yapabilmek için hizmet kalitelerini değerlendirerek doğru kararlar vermek zorundadırlar. Bu çalışmanın amacı merkezi İstanbul'da olan iki seyahat acentasının hizmet kalitelerinin AHP ve TOPSIS yöntemleri kullanılarak değerlendirilmesidir. Literatür araştırması sonucunda 4 ana kriter ve 12 alt kriter belirlenmiştir. İlk olarak belirlenen kriterlere ait 13 uzman görüşünün önem dereceleri belirlenmiştir. İkinci olarak da her iki acentadan da en az bir kez hizmet almış 28 katılımcı önem dereceleri belirlenmiş kriterler doğrultusunda acentaları puanlamıştır. Ardından TOPSIS yöntemi kullanılarak acentalar arasında sıralama yapılmıştır. Analizlerde Microsoft Excel ve Super Decision programlarından elde edilen bulgular doğrultusunda öneriler geliştirilmiştir.
Somut olmayan kültürel miras unsuru olarak Dengbejler ve turizm ilişkisi üzerine bir araştırma: Diyarbakır örneği
SOKÜM unsurları ve Dengbej ile ilgili birden fazla çalışma bulunmaktadır fakat Türkiye'de dengbejlik kültürünün turizme etkisi üzerine bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın temel amacı SOKÜM unsuru olan dengbejler ve turizme etkisinin değerlendirilmesidir. Çalışma yarı yapılandırılmış soru formatı ile derinlemesine yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak dengbejler ve Dengbej Evi ziyaretçileri üzerinden veriler elde edilmiştir. Ortaya çıkan bulgularda ziyaretçi sayısının geçen yıllara göre arttığı, Diyarbakır dışından daha fazla ziyaretçi geldiği, Diyarbakır yerli halkının dengbej evine yeterince özen göstermediği, ziyaretçilerin bu deneyimden memnun ayrıldıkları fakat bazı eksikliklerde fark ettiği, dengbejlerin geçim sıkıntısı dolayısıyla farklı işlerle de meşgul olduğu fakat icra ettikleri dengbejlikten cüzi bir miktar kazandığı, çok fazla bir getirisi olmadığı için genç kesimin meslek edinememelerinden kaynaklı unutulma riski ile karşı karşıya olduğu, ve ziyaretçilerin turlar ve bireysel bir şekilde burayı tercih etmeleri dengbejlik kültürünün bir turistik çekicilik haline geldiği ve turizmin dengbejlik kültürünün gelişimi üzerinde olumlu bir etkisi olduğu görülmektedir. Anahtar kelimeler: Dengbejler, Diyarbakır, Somut Olmayan Kültürel Miras, Turizm, Türkiye
Şanlıurfa gastronomi imajının davranışsal niyete etkisi
Bu araştırmanın amacı Şanlıurfa gastronomi imajının davranışsal niyete etkisini belirlemektir. Araştırmanın amacına ulaşması için nicel yöntem tercih edilerek anket tekniği uygulanmıştır. Anket tekniğinde daha önceden geçerliliği ve güvenirliliği saptanan ölçekler kullanılarak çalışmaya yön verilmiştir. Araştırmanın evrenini Şanlıurfa ili oluşturmakta ve dolayısıyla Şanlıurfa'yı ziyaret eden 450 yerli ziyaretçiye anket tekniği uygulanarak veriler toplanmıştır. Toplanan bu verilerin öncelikle betimsel istatistikleri incelenmiş daha sonra normallik dağılımı, faktör analizi, regresyon analizi, T testi, ANOVA ve Korelasyon analizleri uygulanarak araştırmanın bulguları elde edilmiştir. Bu bağlamda araştırmanın bulgularında Şanlıurfa gastronomi imajının yani yiyecek imajı ile restoran imajının davranışsal niyetler üzerinde olumlu etkileri olduğuna dair bulgular belirlenmiştir. Sonuç olarak katılımcıların davranışsal niyetine bağlı olarak Şanlıurfa gastronomi imajının, yiyecek imajı ve restoran imaj unsurlarının davranışsal niyet üzerinde olumlu etkileri olduğu belirlenmiştir.
COVİD-19 pandemisinin yiyecek içecek sektörü çalışanlarının tükenmişlik düzeylerine etkisi: Diyarbakır ili örneği
Salgın hastalıklar tarih boyunca insanlığı etkisi altına almıştır. Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan Covid-19 salgını, dünyaya hızlı bir şekilde yayılmış ve ülkemizi de büyük ölçüde sarsmıştır. Hastalığın yayılmasını engellemek adına dünya genelinde kapanmalar, uçuş ve sokağa çıkma yasakları gibi kısıtlamalara gidilmiştir. Bu kısıtlamalardan en çok etkilenen sektörlerin başında da yiyecek-içecek işletmeleri gelmektedir. Bu dönemde sektörde yaşanan ekonomik krizler ve kısıtlamalar çalışanları büyük oranda etkilemiştir. Yiyecek-içecek sektörünün servis personelleri, insanlarla sürekli iletişim kuran ve güler yüzlü olmayı gerektiren bir meslek icra etmektedir. Ayrıca memnuniyet odaklı olan bu sektörde çalışanlar, bu dönemde iş yükünün ağırlığı altında ezilmiş, hastalığa yakalanma, hastalığı ailesine bulaştırma korkusuyla da bir tükenmişlik duygusu yaşamıştır. Bu nedenle tükenmişlik sendromunun nedenlerini anlamak hem bireylerin hem de işletmelerin geleceğini şekillendirmek adına önemli bir araştırma alanıdır. Bu çalışma; Covid-19 pandemi sürecinde binlerce kişiyi istihdam eden yiyecek-içecek sektörü çalışanlarının, tükenmişlik durumundan ne kadar etkilendikleri açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmada; Covid-19 pandemisinin, yiyecek–içecek sektörü çalışanlarının tükenmişlik düzeylerine etkisi araştırılmıştır. Çalışma, anket tekniğiyle yapılmıştır. Diyarbakır ilinde faaliyet gösteren yiyecek–içecek sektörü çalışanlarına 414 anket uygulanmıştır. Verilerin analizi istatistiki yöntemler aracılığıyla incelenmiştir. Yapılan analiz sonuçlarına göre Covid-19 hastalığının, çalışanların tükenmişlik sendromuna etkisi olduğu anlaşılmıştır. Covid-19 hastalığına yakalanma korkusu taşıyanların oranı, hastalığa yakalanma korkusu taşımayanlardan %23,7 daha fazla tükenmişlik sendromuna sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca kadınların; erkeklere göre Covid- 19 salgınından daha çok korktukları, özellikle 46 yaş ve üzeri bireylerin; diğer yaş gruplarına göre daha fazla tükenmişlik yaşadıkları, bekar katılımcıların ise evli katılımcılara göre daha tükenmiş hissettikleri, lisansüstü mezunların salgından az korku yaşadıkları belirlenmiştir. Bunun dışında yiyecek- içecek sektöründe çalışma süresi ile Covid-19 hastalık korkusu ve tükenmişlik açısından ciddi farklılıklar tespit edilmemiştir. Son olarak asgari ücret ve altı alan katılımcıların; diğer gelir gruplarına göre daha fazla tükenmişlik yaşadıkları anlaşılmıştır. Elde edilen bulgular, Covid-19 salgınının yiyecek-içecek sektörü çalışanlarının tükenmişlik sendromuna etki etmesi açısından dikkate değerdir.
Alman masal yolu bağlamında masal-turizm ilişkisi ve Türkiye'de uygulanabilirliğinin analizi
Zengin ve sürükleyici içeriğiyle farklı yaş gruplarından insanların ilgisini çeken masallar insanlığın tarih sahnesine çıktığı günden beri ağızdan ağıza, nesilden nesile aktarılarak ilk sahibi unutulmuş ve halkın ortak ürünü olmuştur. Kültürel mirasın gelecek nesillere aktarımında masalların önemli bir yeri vardır. Son zamanlarda birçok ülkede masalların hem yaşatılması hem de turistik bir malzeme olarak kullanılmasına yönelik ciddi çalışmalar yürütülmektedir. Özellikle Almanya'da Alman masallarının derleyicileri olarak bilinen Grimm Kardeşlerin izinde masal parkları, masal festivalleri, masal kasabaları, masal köyleri, masal otelleri kurulmakta ve bu alanlar dünyanın her yerinden turist çekmektedir. Bu çalışmada masal ve turizm arasındaki bağlantı ortaya konularak Almanya örneğinde olduğu gibi, Anadolu kültüründe yer alan masallardan hareketle Türkiye'de masal odaklı sürdürülebilir turistik destinasyonların oluşturulup oluşturulamayacağı yönünde öneriler sunulmuştur. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi kullanılarak her türlü yazılı doküman dikkatle incelenmiş ve masal edebi türünün Avrupa'da ve Türkiye'deki tarihsel gelişimi, masalın ne olduğu ve hangi kültürel kaynaklardan beslendiğine yönelik analiz yapılmıştır. Elde edilen bilgiler doğrultusunda masal türünden hareketle Türkiye için sürdürülebilir masal turizmi destinasyonları ve bu destinasyonlarda uygulanabilecek turistik faaliyetlerin önerisi yapılmıştır.
Yerel turistlerin ekoturizm algıları ve sosyal medya tutumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Şırnak örneği
Bu çalışma ile yerel turistlerin ekoturizme ilişkin görüşleri ile sosyal medya tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini Şırnak ilini ziyaret eden yerel turistler oluştururken örneklemini ise belirtilen evren içerisinden kolayda örnekleme yöntemi seçilen 222'si (%47,20) kadın, 248'i (%52,80) erkek olmak üzere 470 birey oluşturmaktadır. Verilerin elde edilmesinde kişisel bilgi formu, ekoturizm etkilerini algılama ölçeği ve sosyal medya tutumları ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen verilerin normallikleri test edilmiş, ikili karşılaştırmalarda bağımsız guruplar t testi çoklu karşılaştırmalarda tek yönlü varyans (one way-ANOVA) ve ilişkiyi belirlemede Pearson korelasyon testi uygulanmıştır. Verilerin istatistiksel analiz ve yorumlanmasında (P<0,5) anlamlılık düzeyi dikkate alınmıştır. Yapılan analizler sonucunda katılımcıların ekoturizm etkilerini algılama cinsiyet, meslek ve aylık gelir bakımından herhangi bir değişim olmazken yaş bakımından ekoturizmin sosyo-kültürel gelişmeye katkısı boyutunda, eğitim düzeyi bakımından ekoturizmin ekonomik gelişmeye katkısı ve ekoturizm ölçek toplam boyutlarında, medeni durum bakımından ekoturizmin ekonomik gelişmeye katkısı boyutunda, turistik faaliyetler için sosyal medya araçlarını kullanıp/kullanmama bakımından tüm boyutlarda ve sosyal medya günlük kullanım süresi bakımından ekoturizmin ekonomik gelişmeye katkısı, ekoturizmin sosyo-kültürel gelişmeye katkısı ve ekoturizm toplam boyutlarında istatistiki olarak anlamlılık tespit edilmiştir. Sosyal medya tutumları açısından değerlendirildiğinde; yerel turistlerin cinsiyet, medeni durum, meslek ve medeni duruma bağlı olarak herhangi bir değişim görülmezken yaş bakımından sosyal medyanın satın alma kararları üzerindeki etkisi, sosyal medyanın bilgi kaynağı-aracı olarak değerlendirilmesi, sosyal medyanın yararlanma düzeyi, deneyimlerin sosyal medyada paylaşılması ve sosyal medya toplam ölçeği boyutlarında, eğitim düzeyi bakımından sosyal medyanın bilgi kaynağı-aracı olarak değerlendirilmesi, sosyal medyadan yararlanma düzeyi ve sosyal medya toplam ölçeği boyutlarında, turistik faaliyetler için sosyal medya araçlarını kullanıp/kullanmama bakımından tüm boyutlarda ve sosyal medya günlük kullanım süresi bakımından da tüm boyutlarda istatistiki açıdan anlamlılık tespit edilmiştir. Yerel turistlerin ekoturizm etkilerini algılama ile sosyal medya tutumları ölçek toplamları ve tüm alt boyutlarda pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak ekoturizmin sosyal medya açısından önemli bir etken olduğu ve ekoturizm alanların tanıtılmasında sosyal medyanın önemli bir rolü olduğu düşünülmektedir.
Güneydoğu Anadolu Bölgesinde kültür turizmi: Artuklu başkentleri'nde Artuklu mimari mirası üzerine bir rota önerisi
İnsanlar binlerce yıldır yaşam tarzları, gelenek-görenekleri ve ürettikleri sanat eserleriyle kendilerine özgü kültürel değerler meydana getirmişlerdir. Bu kültürel değerler, geçmişin izlerini günümüze taşıyan her oluşumu kapsamakta ve kültürel miras olarak kabul edilmektedir. Toplumlar ve devletler, sahip oldukları bu değerleri koruyarak gelecek kuşaklara aktarmakla yükümlüdür. Bu çalışmada, tarihi ve kültürel değerlere ev sahipliği yapmış Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde Artuklu Medeniyeti'ne ait bir mimari miras rotası oluşturulup oluşturulamayacağı üzerinde odaklanılmış ve araştırma, bu hedefe ulaşmayı amaçlamıştır. Çalışmada, bölgenin tarihi, kültürel, doğal dokusu ve fiziki şartlarına odaklanılmış ve nitel araştırma modellerinden saha taraması kapsamında gezi, gözlem, görüşme, döküman ve içerik analizleri yapılmıştır. Çalışmada ilgili temel kavramlar, ulusal ve uluslararası kurumlar ve anlaşmalar, kültürel rota kavramının evrimi, rota tipleri, kültürel rota örnekleri sunulmuş ve kültürel rotaların planlanmasıyla ilgili literatür çalışmaları ve ilgili kuruluşların rehber çalışmaları değerlendirilmiş ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde Artuklu Medeniyeti'ne ait bir mimari miras kültür rotası oluşturulması yönünde bir sonuca ulaşılmıştır.
Turistik desinasyonlarda sosyal taşıma kapasitesinin değerlendirilmesi:hasankeyf örneği
Turistik destinasyonlarda taşıma kapasitesi genellikle ziyaret edilecek bölgedeki turist sayısına dayanmaktadır. Taşıma kapasitesi, bir turistik merkezin veya destinasyonun aynı anda kaç turistin ziyaret edilebileceğini belirlemektedir. Dolayısıyla taşıma kapasitesi turistik merkezde veya destinasyonda bulunan otellerin, restoranların, ulaşım araçlarının ve diğer tesislerin turistlerin ihtiyaçlarını karşılaması için gerekli olan altyapı ve kaynaklara sahip olma kapasitesidir. Turistik destinasyonlardaki taşıma kapasitesi, birkaç faktöre bağlamak mümkündür. Bu faktörler arasında destinasyonun büyüklüğü, halkın veya turistlerin çevre üzerindeki etkisi, turistik merkezin çektiği turist sayısı, mevcut ulaşım olanakları, konaklama tesislerinin kapasitesi, kalitesi ve sayısı gibi faktörler bulunmaktadır. Taşıma kapasitesi turistik çekim merkezi için sorun olabilmektedir çünkü bazı bölgeler popüler turistik noktalar haline geldikten sonra yoğunluk artabilir ve taşıma kapasitesini aşabilirler. Bu durumda, altyapının, ulaşım sistemlerinin veya turistik tesislerin artırılması veya yönetimiyle ilgili sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle, turistik destinasyonlar, sürdürülebilir turizm ilkelerine uygun olarak taşıma kapasitelerini etkin bir şekilde yönetmeli ve aşırı turizm baskısından kaçınmalıdır. Bu çalışmada, taşıma kapasitesi üzerinde durularak taşıma kapasiteleri açıklanmış ve popüler bir turistik merkez haline gelen Hasankeyf'in taşıma kapasitesi ile ilgili analizler yapılmıştır ve taşıma kapasitesinin ne kadar önemli olduğu vurgulanmak istenmiştir. Özellikle sit alanı olarak koruma altına alınan alanlarda ziyaretçilerin yarattığı etkilere yönelik yerel halka etkisini ve taşıma kapasitesinin belirlenmesi, kaynaklara zarar verilmemesi yönünden önemli bir araçtır. Turistik gezi sırasında oluşan yerel halk ve turist arası ilişkinin sosyal ve kültürel anlamda etkisi ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın amacı, taşıma kapasitesinin aşılıp aşılmadığı konusunu Hasankeyf açısından ele alınmaktır. Araştırmada, yerel halk üzerinde anket tekniği kullanılmıştır. Yerel halk üzerinde gerçekleştirilen araştırmanın evrenini Hasankeyf'te yaşayan yerel halkın toplam merkez nüfusu oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Hasankeyf, Sürdürülebilirlik, Sosyal Taşıma Kapasitesi, Turistik Destinasyon, Turizm
Mardin ili coğrafi işaretli yiyeceklerin turist deneyimi,turist vatandaşlık davranışı ve elektronik ağızdan ağıza (e-wom) üzerine etkisi
Dilin, dinin, hoşgörünün ve kültürün şehri olan Mardin ili, yöresel ürün zenginliği ve çeşitli etnik kökenlerin birleşiminde oluşan zengin yemek kültürüne sahip olan bir şehrin adıdır. Zengin olan bu şehrin yöresel yemekleri unutulmaya yüz tutulmuş olmasının sebebi ise; tanıtımının yeterince yapılmamasından kaynaklanmaktadır. Unutulmaya yüz tutmuş olan ürünleri çeşitli destinasyonlar yardımıyla görünür hale getirilmesi ve yeterli tanıtımının yapılması gerekmektedir. Bu çalışmadaki temel amaç, Mardin iline turistik bir amaçla ziyarete gelen yerli turistlerin Mardin illindeki coğrafi işaretli yiyeceklerdeki deneyimlerinin turist deneyimi, turist vatandaşlık davranışı ve EWOM üzerine olan etkisi incelenmektedir. Mardin ilinde 1. Cadde olarak bilinen eski Mardin ve merkez ilçesi olan Artuklu'da yöresel ve coğrafi işaretli yiyeceklerin yapıldığı restoranlar çalışma alanı olarak seçilmiştir. Yapılan araştırma çerçevesinde ölçek analizlerini yapmak için istatistiksel bir program olan SPSS'den yararlanılmıştır. Ölçeklere güvenirlik testi, açımlayıcı faktör analizi ve regresyon analizi yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi yapılmadan önce kayıp veri testi yapılmıştır. Yapılan kayıp veri testi sonucuna göre kayıp ve/veya hatalı veri bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Veri setinde bulunan uç değerler çıkartılarak toplam yapılan 500 veriden 446 veri ile analizler yapılmıştır. Yapılan regresyon analizi sonucunda Coğrafi işaretli yiyeceklere yönelik turist deneyiminin turist vatandaşlık davranışı boyutları üzerinde, Coğrafi işaretli yiyeceklere yönelik turist vatandaşlık davranışının turist deneyimi boyutları üzerinde ve Coğrafi işaretli yiyeceklere yönelik turist deneyiminin E-WOM üzerine anlamlı ve pozitif etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu da yapılan hipotezlerin kabul edildiği anlamına gelmektedir. Anahtar Kelimeler: Coğrafi İşaret, E-WOM, Mardin, Turist Deneyimi, Turist Vatandaşlık Davranışı
Somut olmayan kültürel miras örneği: Dengbêjlik ve turizm ilişkisi
Mezopotamya'da sözlü kültürün önemli mihenk taşlarından olan dêngbejlerin, kültürel mirasın günümüze taşınmasında önemli bir katkı sundukları bilinmektedir. Bu araştırma, dengbêjlik geleneğinin somut olmayan kültürel miras unsuru olarak değerlendirmeye alınması gerekliliği, bu kültürel zenginlik unsurunun korunması, sürdürülebilirliğinin sağlanması için neler yapılabileceği ve turizme entegrasyonunun sağlanmasına katkı sunmak amacıyla yazılmıştır. Konu kapsamında Güneydoğuoğu Anadolu Bölgesi ve Doğu Anadolu Bölgesi'ni kapsayacak şekilde, dengbêjlik geleneğini devam ettiren on sekiz dengbêj ile görüşme sağlanmıştır. Yapılan araştırmada küçük gruplarla derinlemesine analiz imkânı sunmasından dolayı nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla toplanan veriler tematik analiz yaklaşımına göre değerlendirmeye alınmıştır. Elde edilen veriler nitel araştırma programı olan MAXQDA nitel veri analiz programına aktarılmış, verilerin birbirleriyle örüntüleri incelenmiştir. Detaylı incelemeler sonucunda veriler üç kategori, yirmi tema ve seksen yedi alt tema olarak tablolara aktarılmış ve bu tablolarda elde edilen bulgular sonuç bölümünde yorumlanmıştır. Bu bulgulara yönelik teorik ve pratik öneriler sunulmuştur. Dengbêjlik geleneğine toplumsal bir ilgi olmasına rağmen dengbêj sayısının giderek azaldığı gerçeği karşımıza çıkmaktadır. Birçok olumsuz faktöre rağmen dengbêjlerin bireysel çabalarının kültürün sürdürülebilirliği adına yeterli olmadığı görülmektedir. Somut olmayan kültürel miras unsuru olarak tanınması ve korunması bağlamında çalışmaların gerçekleştirilmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. Turizm faktörünün bu süreçte önemli bir unsur olarak kullanılması gerektiği sonuçlara yansımaktadır.
Turist taşıma kapasitesi algısının hizmet çıktılarına etkisi: Hasankeyf örneği
Araştırmada, Hasankeyf'e yönelik taşıma kapasitesi algısının hizmet çıktılarına etkilerinin incelemesi amaçlanmaktadır. Bu odakta, araştırmada karma yöntem benimsenmiş, hem yerel yöneticiler ve işletme yöneticileri hem de turistlerden veri elde edilmiştir. İlk olarak, yerel yöneticileri ve işletme yöneticilerinden yarı-yapılandırılmış görüşme yöntemi ile veri toplanmıştır. Görüşme kapsamında toplanan veriler betimsel analiz ve içerik analizi tekniği ile incelenmiştir. Buna göre yerel yöneticiler ve işletme yöneticileri Hasankeyf'te turizmin yeterli düzeyde gelişmediğini ve bundan ötürü taşıma kapasitesi sorununun olmadığını, turizm gelişimi için alt yapı ve üst yapı yatırımlarının arttırılmasının gerekliliğini vurguladığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla beraber Hasankeyf'i ziyaret eden turistlerden anket yolu ile veriler elde edilmiştir. Turistlerden toplamda 390 geçerli anket verisi derlenmiş, veriler açıklayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi ile değerlendirilerek ölçüm modellerinin faktör yapıları tespit edilmiş, akabinde değişkenler arası ilişkileri belirlemek üzere yapısal eşitlik modellemesinden faydalanılmıştır. Sonuçlar, turistlerin taşıma kapasitesi algısının, aidiyet davranışı ve memnuniyet ve tekrar ziyaret etme niyeti üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, sürdürülebilir turizm teorisini destekler nitelikte olup taşıma kapasitesi algısının, algılanan hizmet çıktıları ile pozitif bir ilişki içinde olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma hem akademik alan yazına hem de turizm planlamacılarına ve karar alıcılara, sürdürülebilir turizm uygulamaları için değerli bilgiler sunmaktadır. Mevcut araştırma, Hasankeyf gibi yeni yapılanan destinasyonlarda taşıma kapasitesi göz önüne alınarak turistik altyapı ve üst yapı girişimleri ile faaliyetlerin kurgulanması ve turizm kaynaklı sürdürülebilirlik kaygılarının azaltılması doğrultusunda izlek oluşturulması açısından yerel yönetimler için önemlidir. Buna ek olarak, araştırmanın sürdürülebilir gelişim, taşıma kapasitesi ve hizmet çıktısı incelenerek literatüre katkı sunması beklenmektedir.
Erişilebilir turizmde engelli bireylerin tur programlarına katılım durumları: Diyarbakır örneği
Bu tez çalışması, Diyarbakır İlinde yaşamakta olan engelli bireylerin turlara katılım durumunu incelemektedir. Araştırmanın amacı, turizm etkinliklerine katılım sağlayan ve konaklama hizmetlerinden yararlanan engelli bireylerin deneyimlerini değerlendirmektir. Çalışmanın örneklemi, Diyarbakır ilinde yer alan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerindeki 15 ile 33 yaş arası 31 engelli birey, dört ve beş yıldızlı 7 konaklama işletmeleri çalışanları ve 5 acenta yetkililerinden oluşmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan yarı yapılandırılmış görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. Görüşmeler, ses kaydı, telefon ve yüz yüze görüşme ve not alma tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Nvivo nitel veri analizi kullanılmıştır. Katılımcıların demografik bilgisi ve bulguları tablo şeklinde oluşturulmuştur. Engelli bireylerden elde edilen bulgulara göre oteldeki temizlik hizmetlerinin yetersizliği, asansörlerin aktif olmaması ve işitme-dil-konuşma engelli bireyler ile ilgilenen yardımcı personelin olmaması, turizmde katılımcılarını olumsuz etkilemektedir. Engelli bireylerin tur gezileri sırasında karşılaştıkları alt yapı yetersizliği, tesis eksikliği, rehber eksikliği gibi etkenlerden dolayı sorun yaşadıkları sonucuna varılmıştır. Bu tez çalışması, engelli bireylerin turizm etkinliklerine katılımını arttırmak ve iyileştirmede bulunmak için yapılacak çalışmalara dair öneriler sunmuştur.
Gastronomi temelli destinasyon yönetiminde Slow Food hareketi: Hasankeyf örneği
Sağlıklı, adil ve temiz üretimi destekleyen Slow Food hareketi zaman içerisinde gastronomi turizmine olan ilgi ve talebin artması ile paralel olarak sürdürülebilir destinasyon yönetiminde yerini almıştır. Slow Food hareketinin başarısı, ilgili paydaşların etkili yönetim anlayışı ve ortak hareket etme bilinciyle süreçleri yönetme çabalarında ortaya çıkmaktadır. Etkili bir destinasyon yönetimi ortaya koymak için paydaşların iletişim, planlama, koordinasyon, liderlik, işbirliği, bilgi paylaşımı, güven ve bağlılık gibi konularda uyum içinde hareket etmeleri gerekmektedir. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı, Mezopotamya'nın en önemli kültür turizmi destinasyonu olan Hasankeyf'teki bölge paydaşlarının Slow Food hareketine yönelik farkındalıklarını araştırmaktır. Bu amaca uygun olarak araştırma evreni bölge paydaşları olarak belirlenmiş ve yargısal örneklem yöntemi ile 385 bölge paydaşından veriler elde edilmiştir. Slow Food hareketine yönelik bölge paydaşlarının farkındalıklarını analiz etmek için Ozgen, Nabiyeva ve Pektaş (2019) tarafından geliştirilen Slow Food Farkındalık ölçeği kullanılmıştır. Geçerlilik ve güvenilirlik analizleri için SPSS ve AMOS programlarından faydalanılmıştır. Hipotez testleri olarak ise ikili karşılaştırmalar için Bağımsız Örneklem t-testi, üçlü ve daha fazla karşılaştırmalar için ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, kamu sektörü ve yerel yönetimler bağlamında Slow Food hareketine yönelik yüksek farkındalıkları belirlerken, yerel halk ve turizm işletmecilerinin yetersiz düzeyde bilgi sahibi olduklarını ortaya koymaktadır. Araştırma sonucunda, ulaşılan sonuçların alanyazına yönelik teorik katkılarına yer verilmiş ve destinasyon paydaşlarına uygulamaya dönük önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Gastronomi, Destinasyon yönetimi, Slow Food hareketi, Hasankeyf
Restoran işletmelerinde etik liderlik davranışlarının çalışan uyum performansına etkisi
Bu araştırmanın amacı, restoran çalışanları örnekleminde etik liderlik ve uyum performansı arasındaki ilişkinin incelenmesi ve bu ilişkide çalışma süresinin düzenleyici rolünü ortaya koymaktır. Literatür taraması sonucu, geliştirilen araştırma modeline hem konu hem de ilgili evren özelinde rastlanmamıştır. Araştırmanın bağımsız değişkeni olarak belirlenen etik liderliğin araştırmanın bağımlı değişkeni olarak çalışan uyum performansına (acil durum adaptasyonu, kişilerarası uyum, yaratıcılık, eğitim çabaları) etkisinin restoran çalışanları örnekleminde ortaya konması hem literatür hem de sektöre katkısı bakımından değer ifade edebilir. Araştırmanın evrenini, Batman'ın merkez ilçesinde yer alan yiyecek içecek işletmeleri örneklemini ise bölgedeki yerel restoran çalışanları oluşturmaktadır. Anket formu, araştırmacılar tarafından tesadüfi olmayan örnekleme yöntemlerinden kolayda örnekleme yöntemi ile restoran çalışanlarına uygulanmış, toplanan veri sonucu geçerli 400 adet anket değerlendirmeye alınmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin çeşitli istatistiki analizleri SPPS 22.0 ve Process Makro eklentisinden yararlanılarak gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre restoran çalışanlarının etik liderlik algısının acil durum adaptasyonu üzerinde (B=,588 p<0,000), kişilerarası uyum performansı üzerinde (B=,467 p<0.000) yaratıcılık boyutu üzerinde (B=,527 p<0.000) ve eğitim çabaları üzerinde (B=,158 p<0.000) istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte etik liderliğin yaratıcılık boyutu üzerine etkisinde çalışma süresinin düzenleyici etkisinin (p=,010) %95 güven aralığında anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırma restoran çalışanları üzerinde önemli çıkarımlar sunsa da, gelecekteki çalışmalar için farkında olunması gereken bazı sınırlılıklara sahiptir. İlk olarak, örneklem yiyecek içecek sektörünün bir parçası olarak yerel restoran işletmelerinin çalışanlardan oluşmaktadır. Araştırma verileri yalnızca bir şehirden toplanmıştır. Bu nedenle, sonuçların genelleştirilebilirliği sınırlı olabilir. Gelecekteki çalışmalar için, farklı türdeki restoran işletmelerinin de dahil edildiği (örneğin, fast food restoranlar, etnik restoranlar) bölgesel bir çalışma tasarlanması ve çalışan uyum performansını tetikleyecek farklı liderlik türlerinin mevcut modelde sınanması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Etik, Etik liderlik, Uyum performansı, Restoran çalışanları
Turizm rehberliği öğrencilerinin yabancı dil eğitimi üzerine nitel bir araştırma: Batman Üniversitesi örneği
Bu çalışma Batman Üniversitesi Turizm Rehberliği Bölümü öğrencilerinin yabancı dil eğitimine yönelik beklenti ve tatmin düzeylerinin değerlendirilerek, yabancı dil öğrenme sürecine etki eden temel hususları anlamayı ve dil eğitiminde yaşanan başlıca sorunların çözümüne ilişkin öneriler getirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında alan yazında yer alan eğitim, yabancı dil eğitimi ve sorunları ile öğrencilerin beklenti ve tatmin düzeylerinin incelendiği çalışmalar taranmıştır. Bu amaçla yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığı ile 2024-2025 akademik yılı içerisinde Batman Üniversitesi Turizm Rehberliği Bölümünde kayıtlı bulunan 128 öğrenciden, 3'üncü ve 4'üncü sınıflarda öğrenim gören 81 kişi arasından amaçlı örneklem yöntemi ile seçilen 26 katılımcının görüşlerine başvurulmuştur. Bu öğrencilerden 16'sı ile yüz yüze 8'i ile Google Meet platformu üzerinden görüşülmüş, diğer 2 katılımcının görüşlerine ise Google dijital formlar aracılığıyla ulaşılmıştır. Alınan yanıtlar içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Bu kapsamda görüşme verileri bilgisayar yazılımına (MAXQDA) aktarılarak sınıflandırılmış ve kodlama işlemi sonucunda temalara ulaşılmıştır. Ulaşılan bulgular katılımcıların dil öğrenme sürecine ilişkin beklentileri ve bu beklentilere dayalı memnuniyet düzeylerini yansıtmakla beraber, yabancı dil öğrenimi sürecinde yaşanan başlıca sorunlara ve bu sorunların çözümüne dair önemli bilgiler sunmuştur. Özetle, Turizm Rehberliği Bölümü öğrencilerinin en önemli beklentilerinin akıcı konuşma becerisi edinmek, konuşma pratiği imkanlarına sahip olmak ve turizm rehberliği mesleğine yönelik etkin bir hazırlık süreci yaşamak olduğu belirlenmiştir. Ancak öğrencilerin dil öğrenim sürecinde karşılaştıkları kısıtlı konuşma pratiği, hata yapma korkusu, motivasyon eksikliği gibi problemlerin katılımcıların hedeflerine ulaşmasını kısıtladığı ve bu durumun öğrencilerin sürece ilişkin tatmin düzeyini de etkilediği anlaşılmıştır. Son olarak çalışma neticesinde elde edilen bulguların, yüksek öğretim kurumları, akademisyenler ve öğrenciler için yabancı dil öğrenme sürecinin daha etkili sürdürülebilmesi ve yol gösterici olması adına öneriler getirilmiştir.
Yapay zekanın turizm rehberliği eğitiminde kullanımı
Bu çalışma yapay zeka teknolojilerinin turizm rehberliği eğitiminde nasıl kullanıldığını ve bu kullanımın mesleki yeterliliklere etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, turizm rehberliği alanında görev yapan profesyonellerin ve akademisyenlerin yapay zekaya yönelik algıları, beklentileri ve endişeleri analiz edilmiştir. Nitel araştırma desenine dayanan çalışmada, veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmış ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular yapay zekanın rehberlik mesleğinde özellikle bilgi erişimi, çeviri, görsel destek ve rota planlaması gibi alanlarda önemli katkılar sağladığını göstermektedir. Katılımcıların çoğu, yapay zekanın rehberlik mesleğinin niteliğini artırabileceğini düşünmektedir. Buna karşın etik sorunlar, meslekî tehditler ve insan etkileşiminin azalması gibi konulara ilişkin endişelerini belirtmişlerdir. Özellikle deneyimli rehberler, yapay zekaya temkinli yaklaşarak teknolojik gelişmelerin mesleğin geleceği üzerinde yaratabileceği olumsuz alanlara değinmiştir. Araştırma, turizm rehberliği eğitiminin yapay zeka teknolojileriyle desteklenmesi gerektiğini ve eğitim programlarında dijital okuryazarlık ve teknolojiye uyum gibi alanlara daha fazla yer verilmesini önermektedir. Anahtar Kelimeler: Yapay Zeka, Turizm Rehberliği, Eğitim
Turizm öğrencilerinin dijital yeterlilikleri, akademik öz yeterlilikleri ve kariyer yapma niyetleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışma turizm öğrencilerinin dijital yeterlilikleri, akademik öz yeterlilikleri ve kariyer yapma niyetleri arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Araştırmanın amacı, dijital yeterlilik ile akademik öz yeterlilik ve kariyer yapma niyeti arasındaki etkileşimleri ortaya koymaktır. Dijitalleşme, günümüzde iş süreçlerini hızlandırmakta ve karar alma aşamalarında önemli bir rol oynamaktadır. Turizm sektörü de bu dijital dönüşümden önemli ölçüde etkilenmekte, insanlar tatil planlamaları ve rezervasyonlarını dijital platformlar üzerinden yapmaktadırlar. Bu bağlamda, turizm alanında eğitim alan ve sektörde çalışmak isteyen öğrencilerin dijital yeterlilikleri, meslek hayatlarında ve mesleki kariyerlerinde başarılı olmaları için kritik bir öneme sahiptir. Tez, dijital yeterlilik kavramı, bireylerin dijital araçları etkili ve güvenli bir şekilde kullanabilme ve çeşitli programları kullanabilme yeteneklerini kapsayan bir çerçeveden ele alınmış ve ayrıca, akademik öz yeterlilik, bireylerin kendilerine olan inançları ve motivasyonları ile ilişkilendirilmiştir. Araştırma yapılırken genel tarama modeli ve bu model içerisinde yer alan ve nicel araştırmalarda kullanılan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma, akademik öz yeterlilik, dijital yeterlilik ve kariyer yapma niyeti arasındaki pozitif ilişkiyi destekleyen bulgular sunmaktadır. Tezde önerilen hipotezler, dijital yeterliliklerin kariyer yapma niyetini olumlu yönde etkilediği, akademik öz yeterliliğin dijital yeterlilik ve kariyer yapma niyeti arasındaki ilişkide aracı rol oynadığı gibi sonuçlarla desteklenmiştir.
Termal turistlerin termal farkındalık ve sağlık okuryazarlığı düzeyi: Bolu ili örneği
Günümüzde sağlık yalnızca bir ihtiyaç değil bilinçli bir yaşam biçimi haline gelmiştir. Bu dönüşüm, termal turizme olan ilgiyi artırarak insanların sağlıklarını iyileştirmek ve yaşam kalitelerini yükseltmek amacıyla termal destinasyonları tercih etmelerine yol açmaktadır. Yapılan bu araştırmanın amacı, termal turistlerin termal turizm farkındalığı ile sağlık okuryazarlığı düzeylerini değerlendirmeyi ve sosyo-demografik özelliklerinin bu düzeyler üzerindeki etkilerini belirlemektir. Bu araştırma Bolu İlinde yer alan termal tesislere gelen 406 kişiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın verileri, Sosyodemografik Veri Formu, Termal Farkındalık Anketi ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesi SPSS 22.0 analiz programında; tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analiz aracılığıyla yapılmıştır.Yaş ortalaması 42,23 ± 13,78 olan katılımcıların %57,9'u kadın, %42,1'i erkektir. Katılımcıların cinsiyetleri, yaşları, kronik hastalığa sahip olmaları ve termal tesise gelme amaçlarına göre termal farkındalıklarında anlamlı farklılıklar bulunmaktadır. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri; cinsiyetleri, yaşları, birinci derece yakınlarının kronik hastalığa sahip olmaları ve termal tesise gelme amaçlarına göre anlamlı farklılıklar göstermektedir (p<0,05). Eğitim durumu, medeni durum, yaşanılan yer, meslek, kronik hastalığa sahip olma değişkenlerine göre katılımcıların termal farkındalıklarında ve sağlık okuryazarlıklarında istatistiksel olarak anlamlı bir farka rastlanmamıştır (p>0,05). Katılımcıların termal farkındalıkları ile sağlık okuryazarlıkları arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Ayrıca sağlıklı okuryazarlığının katılımcıların termal farkındalıkları üzerinde olumlu etkisinin olduğu ve termal farkındalıklarının %16'sını yordadığı ortaya konmuştur. Sağlık okuryazarlığının, bireylerin termal kaynaklar hakkında bilinçli kararlar almalarını sağlaması, termal farkındalığın güçlendirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu ilişkinin taşıdığı potansiyel, turizm alanında daha bilinçli tercihler yapılmasını sağlayarak sektöre önemli katkılar sunmaktadır.
Göynük ve Mudurnu ilçelerinde yavaş şehir ünvanının bölge turizmine ekonomik, sosyal ve fiziksel etkilerinin değerlendirilmesi
Araştırma, 1999 yılında İtalya'da doğan ve yavaş yaşam felsefesinden ilham alarak sürdürülebilir yaşam ilkelerini benimseyen yavaş şehir hareketini kapsamaktadır. Çalışmanın amacı, Türkiye'nin Bolu ilinin yavaş şehir ünvanına sahip Göynük ve Mudurnu ilçelerinde yavaş şehir ünvanının bölge turizmine ekonomik, sosyal ve fiziksel etkilerinin değerlendirilmesidir. Bu amaç kapsamında Göynük ve Mudurnu ilçelerinin yerel paydaşları (kaymakamlık çalışanları, belediye çalışanları, sivil toplum kuruluşları, kooperatifler, yerel ürün üreten işletmeler ve esnaf temsilcileri) ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, literatür taraması ve yerel paydaşlarla yapılan derinlemesine görüşmeler yoluyla elde edilen veriler, içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Çalışma Göynük ve Mudurnu yavaş şehirlerini karşılaştıran ilk araştırma olma önemine sahiptir. Elde edilen bulgular, yavaş şehir ünvanının farklı bölgelerde, bölgesel ihtiyaçlara göre uyarlanabilecek esnek bir kalkınma modeli sunduğunu ortaya koymaktadır. Her iki bölge de bu ünvanı kendi ekonomik, kültürel, sosyal ve fiziksel özelliklerine göre şekillendirmiştir. Dolayısıyla yavaş şehir ünvanının ilçelerde sadece ekonomik bir araç olarak değil, aynı zamanda toplumsal kaynaşmayı ve kültürel sürdürülebilirliği destekleyen bir yapı sunduğu da belirlenmiştir.
Çin Sincan Uygur Özerk Bölgesindeki doğal ve kültürel zenginliklerin turizm açısından incelenmesi
Bu çalışma üç ayrı temel bölümden oluşmaktadır. Bütün konuları ele alırken, imkânlarım ölçüsünde basit, anlaşılır ve özlü olma prensibine riayet etmeye çalıştım. Genel itibariyle çalışılan bölgenin yapısıyla ilgili örnek olabilecek yerler tanıtılmış ve bölge hakkında güncel bilgiler sunulmuştur. Tezin birinci bölümünde Çin'in jeo-fiziki yapısı, ekonomisi ve turizm tarihi ve gelişimi hakkında bilgiler verilmiştir. Çin ile ilgili genel bilgiler ışığında son verilerden yararlanılarak son durumu hakkında açıklamalarda bulunulmuştur. İkinci bölümde Uygur Özerk Bölgesinin ekonomisi, yaşamı, doğal, kültürel zenginlikleri ve turizmi, Türkiye'nin turizm zenginlikleri ve turizmin son hali incelenmiştir. Bu bölümde ayrıca verilerin güncelliğine dikkat edilerek bu iki bölgenin genel yapısının ve özelliklerinin sunulmasına dikkat edilmiştir. Son bölümde ise Çin'in ve Uygur Özerk bölgesinin gelecekteki turizm hedefleri ve Uygur Bölgesi ile Türkiye arasındaki turizm etkinlikleri incelenerek ikisi arasındaki ilişki ve farklılıklar ortaya konulmuştur ve 100 kişilik anket çalışması ile Uygur Özerk Bölgesi'nin turizmle ilgili sorunları ve çözüm önerileri incelenmiştir. Bu bölümün genel yapısı itibariyle tezin amacı sunulmuş ve Uygur Özerk bölgesinin turizm durumu konusunda gerçekten neler yapılması gerektiği hususunda görüşlere başvurulmuştur. Ayrıca uygulanan kalkınma planlarından yararlanılarak bölgenin bu hususta neler yaptığı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. 2000'li yıllarda hızlı bir demokratikleşme ve reform sürecine girmesini sağlamıştır. Bu açıdan baktığımızda Türkiye'nin demokratikleşmesi konusunda AB'nin üyelik perspektifi çerçevesinde demokrasi teşviki politikasının ne kadar önemli olduğunu görüyoruz. Bu tezde Helsinki zirvesi kararı öncesi ve sonrası dönemden seçilen üç örnek ile AB'nin Türkiye'ye karşı demokrasi teşviki politikasının tutarlılığı ölçülmeye çalışılmıştır.
Bolu'daki doğa temelli göllerin sürdürülebilir turizm kapsamında değerlendirilmesi
Bolu ili sahip olduğu birçok doğa temelli göl ve göleti ile Türkiye'nin önemli bir doğa temelli turizm destinasyonudur. Bolu ilindeki doğa temelli göllerin sürdürülebilir turizm kapsamında değerlendirilmesi için yapılan bu çalışmada; göllerin sahip olduğu doğal, kültürel ve sosyo-ekonomik değerlerin belirlenmesi, bu değerlerin turizm potansiyelinin ortaya konması, göllerin korunmasına yönelik uygulamalar ve girişimlerin incelenerek sürdürülebilir turizmin sağlanması için gerekli önerilerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemi kullanılan çalışmanın literatür taraması sürecinde doğa temelli turizm, sürdürülebilir turizm ve Bolu ilindeki doğa temelli göllerle ilgili araştırma yapılarak kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Çalışmanın amacı doğrultusunda oluşturulan yarı yapılandırılmış soru formu aracılığıyla Bolu ilinde faaliyet gösteren, doğa, turizm ve çevre konularında söz sahibi olan kamu kurumlarının ve belediyelerin yönetici ve çalışanları ile sivil toplum kuruluşlarının yöneticileri ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Toplamda 32 katılımcı ile yapılan görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Buna göre, Bolu'daki göllerin hem doğal ekosistem hem de turizm potansiyeli açısından önemli alanlar olduğu, ancak insan etkisi, altyapı yetersizlikleri ve paydaşlar arası koordinasyon eksikliği nedeniyle bu potansiyelin sürdürülebilir şekilde yönetilemediği belirlenmiştir. Bolu'daki göllerin doğa temelli turizm açısından sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesinin, çevresel koruma, ekonomik fırsatların adil dağılımı, paydaşlar arası koordinasyon ve çevre bilinci artırıcı faaliyetlerin bütüncül bir şekilde ele alınması ile mümkün olacağı saptanmıştır. Bu çalışma Bolu'daki göller ve çevresinde doğa temelli turizmin sürdürülebilirliğini artırmak amacıyla yapılacak proje ve uygulamalara yönelik somut adımlar sunduğundan, önem arz etmektedir. Bu yönüyle çalışma göllerin korunmasına ilişkin mevcut uygulamaların değerlendirilmesi ve sürdürülebilir turizmin sağlanmasına yönelik politika önerilerinin geliştirilmesi, yönetsel ve stratejik yaklaşımların çeşitlendirilmesine katkı sunmaktadır
Bölgesel ekonomik kalkınmada turzim sektörünün rolü (Azerbaycan Gence bölgesi açısından bir değerlendirme)
Çalışmanın temel amacı Azerbaycan`ın Gence bölgesinde turizm sektörünün rekabet gücünün analizi ve turizm sektörünün gelişmesindeki potansiyel ve olumsuz yönler ele alınmıştır. Porterin Elmas Modeli ile Gence bölgesinin turizm sektörünün rekabet gücü analiz olunarak olumlu ve olumsuz yönler gösterilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde bölgesel ekonomik kalkınmanın çeşitleri, ilkeleri, amaç ve araçları, ayrıca bölgesel ekonomik kalkınmada rekabeti etkileyen temel faktörlere değinilmiştir. Çalışmanın ikinici bölümünde turizmin rekabet gücünü etkileyen niteliksel ve niceliksel faktörler incelenmiştir. Üçüncü bölümde Azerbaycan`ın sosyo-ekonomik değerlendrilmesi yapılırken, tarım sektörü, sanayi sektörü ve hizmet sektörü değerlendrilmiştir. Azerbaycan turizm potansiyeli ise bölgelere göre ele alınmıştır ve turizm potansiyeli Azerbaycan`ın hangi bölgesinde gelişib hangisinde gelişmediğine kısaca değinilmiştir. Çalışmanın uygulama kısmında Gence bölgesinde işlem gören turizm işletmeleri ve turizmle ilişkisi olan işletmelere anket uygulanmıştır. Anket sonuçları Elmas Modelinde analiz edilerek turizmin bu bölgedeki rekabet gücü incelenmiştir. SPSS programında anket sonuçlarının ortalaması ve standart sapması elde edilmiştir. Bunun sonucundaysa Elmas Modeli ile turizm sektörünün rekabet analizi yapılmış. Çalışmada gerçekleştirilen rekabet analizinin temel sonuçları şunlardır: Gence bölgesinin turizm rekabet gücünde coğrafi konum, ulaşım kolaylığı, bölgede eğitim veren kurumların olması rekabet gücünü yüksek kılmaktadır. Azerbaycan`ın petrole bağlı bir ekonomi izlemesi turizm sektörünün gelişmesine olumsuz etki yaratmıştır. Böylece bu sektörün gelişmesi için devletin sektöre yeterli sermaye ayırmaması sonucu turizm sektörü yeterli geliştrilmemiştir. İşletmelerin büyük kısmı finansal kaynak yetersizliği, markalaşmada yetersizlik, altyapının gelişmemiş düzeyde olması gibi sorunlarla karşı karşıyadır. Biokratik engeller, devlet teşvikindeki yetersizlik girişimcilerin bu alana yatırım yapmamasına etki eden durumdur.
Üniversite öğrencilerinin beslenme alışkanlıkları üzerine bir araştırma: Sakarya Üniversitesi örneği
Dünya hızla gelişmeye ve değişmeye devam etmektedir. Bu durum, olumlu veya olumsuz açıdan bazı önemli değişiklikleri neden olabilmektedir. Meydana gelen bu değişimlerden birisi tüketim tercihleridir. Dünya üzerindeki gelişmelere paralel olarak ortaya çıkan en önemli değişimlerden birisi de beslenme alışkanlıklarında görülmektedir. Beslenme alışkanlıkları değişen önemli gruplardan birisi genç nüfusun içinde yer alan üniversite öğrencileridir. Öğrencilerin ailelerinden ayrı yaşamaları, sosyo-kültürel ortamlarının ani değişimi, düzensiz uyku, yemek yapma alışkanlık ve becerilerinin yetersiz olması, günlük zaman planlamalarının yapılmaması ve sosyal çevre gibi nedenler bu grubun beslenme alışkanlıklarını etkilemektedir. Bütün bu nedenler üniversite öğrencilerinin düzensiz ve sağlıklı olmayacak bir biçimde beslenmelerine zemin hazırlamaktadır. Öğrenciler yeme-içme ihtiyaçlarını, ev dışında daha çok hızlı yeme ve içme hizmeti veren işletmelerde, okul veya yurt yemekhanelerinde öğünlere dikkat etmeden karşılamaktadır. Bu araştırmanın temel amacı üniversite öğrencilerinin beslenme alışkanlıklarının ve tercihlerinin belirlenmesidir. Bu bağlamda, öğrencilerin yeterli ve dengeli beslenme durumları, ana veya ara öğün atlama durumları ile bunların nedenleri incelenmiştir. Ayrıca öğrencilerin tükettikleri yiyecek ve içeceklerin tüketim sıklıklarının belirlenmesi ise bu çalışmanın alt amaçlarından birisini oluşturmaktadır. Çalışmanın temelinde alan araştırması yapılmış ve nicel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak anket tercih edilmiştir. Bu kapsamda öğrencilerden elde edilen 610 anket analize tabi tutulmuş, elde edilen veriler normal dağılım gösterdiği için parametrik testlerden faydalanılmış ve frekans ve farklılık testleri yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre üniversite öğrencilerinin yeterli ve dengeli beslenmedikleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca, katılımcıların önemli bir kısmının ana ve ara öğünleri atladıkları tespit edilmiş, yiyeceklerden en sık "ekmek" tüketirlerken, en düşük tükettikleri yiyecek ise "sakatat " olarak ortaya çıkmıştır. İçeceklerden ise "çay" en çok tüketilen ürün iken, "mayasız alkollü içecek" az tüketilen ürün olarak tespit edilmiştir. Ayrıca tüketilen yiyecek ve içecek tüketim davranışlarının katılımcıların demografik değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Beslenme, Beslenme Alışkanlıkları, Üniversite Öğrencileri, Öğün Örüntüleri
Yöresel mutfak tercihindeki motivasyon unsurlarının destinasyonu tekrar tercih etme ve başkalarına önerme üzerine etkisi
Turistlerin yöresel mutfak tercihindeki motivasyon unsurlarının destinasyonu tekrar tercih etme ve başkalarına önerme üzerindeki etkilerinin incelenmesi amacıyla tasarlanan bu çalışma, yöresel mutfak tercihindeki motivasyon unsurlarının, destinasyon yöresel mutfak memnuniyeti ve satınalma sonrası davranışlarla arasındaki ilişkiyi göstermesi açısından önemlidir.Çalışma 3 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde destinasyon sadakati ile ilgili kavramlar, yer alırken; ikinci bölümde yöresel mutfaklar ile ilgili temel kavramların yanı sıra Türk mutfak kültürünün tarihsel gelişimi ve Türkiye'de yer alan coğrafi bölgelere göre yöresel mutfak kültürlerine ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünü yöntem ve araştırma bulguları oluşturmaktadır. Yüksek güvenilirliğe sahip olduğu tespit edilen ölçekler ile Sakarya il merkezi ve ilçelerinde bir uygulama yapılmış, 662 turistten elde edilen verilerin analizinde SPSS ve Amos paket programları yardımı ile Doğrulayıcı Faktör Analizi ve Yapısal Eşitlik Modellemesi testleri gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda model testi, kurulan modelin kabul edilebilir olduğunu göstermiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre yöresel mutfak motivasyon unsurları içerisinde yer alan "duyulara hitap", "heyecan verici deneyim", "rutinden kaçış", "sağlık endişesi", "birliktelik" faktörleri ile "yöresel mutfak memnuniyeti" faktörü arasında anlamlı etkilerinin olduğu, "kültürel deneyim", "ekonomik faktörler" ve"prestij" faktörleri ile ise arasında anlamlı etkilerin olmadığı tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda ayrıca "yöresel mutfak memnuniyeti" faktörünün "yöresel mutfaklar için destinasyonu tekrar tercih etme ve başkalarına önerme" faktörleri ile de arasında anlamlı etkilerin olduğu tespit edilmiştir.
Dijital teknolojinin geleneksel Türk yemeklerinin sürdürülebilirliği üzerindeki etkileri
Günümüzde teknolojik gelişmeler gastronomi alanını da dönüştürmekte; özellikle geleneksel yemeklerin hazırlanması, sunumu ve servisinde dijital teknolojilerin kullanımının yaygınlaşması, klasik yöntemlerde bir farklılaşmaya yol açmaktadır. Yiyecek içecek işletmeleri de yaşanan bu metodolojik değişim sürecinden etkilenmektedir. Geleneksel Türk mutfağının tanıtımı ve sürdürülebilirliği açısından otel işletmelerinin yiyecek içecek departmanları önemli bir rol üstlenmekte; bu bağlamda şef aşçıların konuya ilişkin bakış açıları da değer taşımaktadır. Bu araştırma, dijital teknolojilerin geleneksel Türk yemeklerinin sürdürülebilirliğindeki rolüne ilişkin profesyonel mutfak şeflerinin algılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemi kullanılan çalışmada, literatür taraması yapılarak geleneksel Türk yemekleri, sürdürülebilirlik ve dijital teknoloji uygulamaları üzerine kavramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Araştırma kapsamında 35 şef aşçıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Bulgular, dijital uygulamaların yalnızca araç olmaktan öte, mutfak kimliğini sürdürülebilir kılan yapısal bileşenler olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca dijitalleşmenin geleneksel değerlerle çatışmadığı, tersine bu değerleri destekleyici bir işlev gördüğü belirlenmiştir. Reçetelerin yazıya dökülmesi, dijital ortamda arşivlenmesi ve görsellerle desteklenmesi gibi uygulamaların kültürel aktarımı kurumsal düzeyde güçlendirdiği saptanmıştır. Bu yönüyle çalışma, İstanbul'daki beş yıldızlı otel işletmelerinin yiyecek içecek birimlerinde dijital teknolojilerin nasıl kullanıldığını ve bu teknolojilerin geleneksel Türk yemeklerinin sürdürülebilirliğine nasıl katkı sağlayabileceğini göstermesi açısından önemlidir.
Konaklama işletmelerinde personel güçlendirmenin önemi: İstanbul ili alan araştırması
Çalışmanın temel amacı; konaklama işletmelerinde personel güçlendirme uygulamalarının ne derece etkin ve verimli gerçekleştirildiğini tespit etmek ve bu uygulamaların konaklama işletmeleri açısından önemini irdelemektir. Demografik özelliklere göre yöneticilerin personel güçlendirme algı düzeylerinin değişip değişmediğini incelemek ve personel güçlendirme uygulamaları bakımından yıldızlı oteller arasında karşılaştırma yapmak çalışmanın diğer önemli amaçlarıdır. Çalışma İstanbul İl'inde faaliyet gösteren 1,2,3,4 ve 5 yıldızlı otel işletmelerinin yöneticileri ile saha araştırması şeklinde yapılmıştır. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak anket tekniğinden yararlanılmıştır. Değerlendirmeye alınan 333 anket SPSS programı ile analiz edilmiş ve tanımlayıcı istatistikler, yüzde ve frekans analizleri, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H, Kolmogorov-Smirnov ve Bonferroni testleri uygulanmıştır. Elde edilen temel sonuçlarına göre; medeni durum, turizm eğitimi alma durumu,çalıştıkları departman, görevleri,çalışma süreleri gibi demografik özelliklerin yöneticilerin personel güçlendirme algı düzeyi üzerinde anlamlı bir farklılık yarattığı anlaşılmıştır. Yöneticilerin personel güçlendirme algı düzeyleri de yüksek bulunmuştur. Otel işletmeleri sınıfları bakımından incelendiğinde ise, yıldız sayısı arttıkça yöneticilerin personel güçlendirme uygulamalarına olan eğilimlerinin de arttığı sonucuna ulaşılmıştır.
İnovasyonun küçük ölçekli otel işletmelerinin performansına etkisi: Sultanahmet örneği
Yenilik, günümüzde işletmelerin yaşamını sürdürmesi ve rekabet edebilmesi için bir zorunluluk haline gelmiştir. Önceki yıllarda otel işletmelerindeki ürünlerin herhangi bir ayırt ediciliğinden söz etmek mümkün değilken, günümüzde yenilik düzeyi ne kadar yüksek ise tercih edilme oranı o kadar artmaktadır. Bu sebeple de kendini yenileyemeyen otel işletmeleri hızla çöküşe geçmektedir. Otellerin hem işletme performanslarını arttırması hem de rekabet üstünlüğü sağlayabilmesi için inovasyon uygulamaları yapmaları şarttır. Bu çalışmanın amacı, küçük ölçekli otel işletmelerinde inovasyon faaliyetlerinin işletme performansını ne yönde etkilediğini tespit etmek ve ne tür inovasyon uygulamalarında bulunduklarını analiz etmektir. Bu amaç çerçevesinde Sultanahmet ilçesindeki faaliyet gösteren küçük ölçekli işletmeler araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmanın yöntemi nitel araştırma yöntemine dayanmaktadır. Bu kapsamda araştırmada yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılmıştır. Toplamda 28 otel işletmesinden veriler elde edilmiştir. Araştırma verileri, bahsi geçen otel işletmelerinin üst düzey yöneticilerinden elde edilmiştir. Araştırmanın verileri içerik analizine tabi tutulmuştur. Yapılan görüşmeler müşteri memnuniyetinin sağlanmasının, hedef pazarın arttırılması ve tekrar tercih edilişin sağlanabilmesi için, bu tip otellerde daha çok önemsendiğini göstermiştir. Bu sebeple küçük ölçekli otel işletmeleri de yenilik uygulamalarına katılmaktadır. Bu tip işletmelerin yaptığı inovasyon faaliyetlerinin genel olarak hizmet inovasyonları olduğu görülmektedir. Yapılan görüşmeler sonucunda küçük ölçekli otel işletmelerinde uygulanan inovasyon çalışmalarının işletme performansını olumlu yönde etkilediği kanaatine varılmıştır. Misafirlerin tekdüzelikten sıkılması ve değişiklik arayışları küçük ölçekli otel işletmelerinde inovasyonu tetiklemektedir. Bu sayede hedef pazar, müşteri memnuniyeti, çalışan memnuniyeti gibi işletme performansının subjektif olarak değerlendirilmesini sağlayan tüm etmenlerde artış olduğu görülmektedir. Bu nedenle çalışmamız hem yapılan inovasyon türlerinin tespit edilmesi hem de inovasyon çalışması yapmak isteyen küçük ölçekli otel işletmeleri için öncül bir çalışma olmaktadır. Çalışmanın temel kısıtı, araştırmanın sadece küçük ölçekli otel işletmelerinde yapılmış olmasıdır. İleride bu çalışmaya benzer yapılacak çalışmalara öneri olarak üç, dört ve beş yıldızlı otelleri kapsayan araştırmalar yapılabilir. Anahtar Kelimeler: İnovasyon, İşletme Performansı, Yenilik, Pazarlama Sorunları
Azerbaycan–Naftalan bölgesinin sağlık turizmi açısından elmas modeliyle incelenmesi
Günümüzde çok yönlü hizmet sunan turizm, özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ülke ekonomilerinin karşılaştığı ekonomik sorunların çözümünde çıkış noktası haline gelmiştir. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin kalkınması için ihtiyaç duyulan bir sektör konumuna gelmiştir. Son 20 yıl içerisinde Azerbaycan'da da turizm hızlı bir şekilde gelişmiş olsa da, turizm sektöründe ve özellikle de sağlık turizmi sektöründe bazı sorunlar mevcuttur. Bu sorunların tespiti için sağlık turizmi örneğinde Naftalan bölgesinde Porter'in elmas modelinden yararlanılarak mülakat yapılmıştır. 40 işletme ile yapılan mülakat sonucunda sağlık turizmi alanındaki sorunlar tespit edilmiştir. Tanıtım, ulaşım, modern tesislerin azlığı, gezi turlarının yetersizliği, devletin bu alandaki yatırımcılara yeteri kadar destek vermemesi gibi durumlar genel sorunlar içerisindedir. Özellikle ülkenin Naftalan bölgesinde sağlık turizminin mevcut durumu, sağlık turizminin dış kaynak kullanım aracı olarak yorumlanması ve sağlık turizminin avantaj-dezavantajları gibi konular mülakat yardımıyla incelenerek kuramsal olarak değerlendirmeye çalışılmıştır. Azerbaycan'ın sağlık turizmi konusunda avantaj-dezavantajları ve geleceğe yönelik fırsatları; ülke turizminin çeşitlendirilmesi, ekonomik boyutları ve alternatif turizm olanakları kapsamında irdelenmiştir. Sağlık açısından ciddi turistik potansiyele sahip olunmasına karşılık bazı sorunlar da mevcuttur. Mevcut sorunların ortadan kaldırılması için yeni tesislerin kurulması, hizmet kalitesinin arttırılması için turizm personelinin eğitimine yatırım yapılması gerekmektedir. Özellikle tanıtımla ilgili sıkıntı yaşayan Naftalan bölgesinin ciddi şekilde tanıtılmasıya mevcut sektörün gelişimine destek verilecektir. İşletmelerle yapılan mülakat sonucunun en önemli noktalarından birisi de sağlık turizmi ile ilgili başarı sağlamanın bir diğer yolunun dünya tecrübesinin öğrenilmesi olduğu ieklindedir. Özellikle Avrupa, ABD, Türkiye gibi ülkelerin tecrübelerinin öğrenilmesi hem doğru uygulamaları beraberinde getirecek hem de hizmet kalitesini arttıracaktır. Anahtar Kelimeler: Azerbaycan, Naftalan, Sağlık Turizmi, Rekabetçilik, Elmas Modeli.